ՀՐԱԺԵՇՏԻ ԵՒ ՄԵԾԱՐԳՈՒԹԵԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿԷՆ ԵՏՔ` ՊՔԵՐՔԷ 9 ՄԱՐՏԻՆ ԿԸ ՀԻՒՐԸՆԿԱԼԷ ՆՈՐ ՊԱՏՐԻԱՐՔԻ ԸՆՏՐՈՒԹԵԱՆ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԱԿԱՆ ՆԻՍՏԸ

19 ապրիլ 1986-էն ի վեր, առաջին անգամ ըլլալով, մարոնիներու Նասրալլա Սֆէյր պատրիարքը անցեալ չորեքշաբթի, իբրեւ հանգստեան կոչուած եպիսկոպոս, ներկայ գտնուեցաւ Պքերքէի մէջ տեղի ունեցած մարոնի եպիսկոպոսներու նիստին:

Ամսական հերթականութեամբ գումարուող մարոնի եպիսկոպոսներու ընթացիկ նիստին նախագահեց Ռոլան Ապու Ժաուտէ եպիսկոպոսը, նկատի ունենալով, որ ան միաբանութեան ամէնէն երէց եպիսկոպոսներէն է: Նիստին ընթացքին մարոնի եպիսկոպոսները գնահատեցին Սֆէյր պատրիարքին վաստակը, անոր ունեցած դերակատարութիւնը եւ զոհողութիւնները: Սֆէյր պատրիարք վերապահութեամբ եւ ձեռքը վեր բարձրացնելով` շնորհակալութիւն յայտնեց խորհուրդին:

Իսկ Մարոնի եպիսկոպոսներու խորհուրդին կողմէ յայտարարելէ ետք, թէ յառաջիկայ չորեքշաբթի երեկոյեան ժամը 6:00-ին Պքերքէի դռները պիտի փակուին, որպէսզի ան պաշտօնապէս սկսի մարոնի պատրիարքի ընտրութեան հանգրուանին, կարելի է նկատել, թէ մարոնի եպիսկոպոսներու նիստը լրջօրէն մուտք պիտի գործէ հոգեւոր առաքելութեան մէջ` ընտրելու համար Անտիոքի եւ Արեւելքի 77-րդ պատրիարքը:

Խորհուրդի նիստին 9 մարտը ճշդուեցաւ իբրեւ վերջնական թուական, որպէսզի բաւարար ժամանակ ըլլայ բոլոր եպիսկոպոսներուն ներկայութիւնը ապահովել, նկատի ունենալով, որ պատրիարքի ընտրութեան համար հրաւէրը կը յղուի սովորական նամակաբաշխական դրութեամբ, իսկ պատասխանները կը ստանձնուին փակ պահարաններով եւ հրաւիրեալներուն ստորագրութեամբ, հետեւաբար ե-նամակի եւ հեռագիրի դրութիւնները մերժելի են:

Այս ծիրին մէջ Քանատայի, Աւստրալիոյ եւ Գահիրէի առաջնորդ եպիսկոպոսները տեղեակ պահելը դիւրին եղած է, նկատի ունենալով, որ անոնք անցեալ շաբաթներուն ընթացքին Վատիկանի մէջ Մար Մարոնի յուշարձանին բացման արարողութեան ներկայ գտնուելէ ետք ժամանած են Պէյրութ եւ տակաւին կը գտնուին Լիբանան: Կը մնայ տեղեակ պահել Արժանթինի, Մեքսիքայի եւ Միացեալ Նահանգներու եպիսկոպոսները:

Հոս հարկ է նշել, որ պատրիարքական ընտրութիւններուն պարագային, յաջողութեան մեծ յոյսեր ներշնչող եպիսկոպոս մը, որուն անունը մնայուն կերպով կը յիշուի լիբանանեան մամուլին եւ լրատուամիջոցներուն կողմէ, կը շեշտէ, թէ մինչեւ օրս ոչ թեկնածութիւն կայ, ոչ ալ` ընտրական նախապատրաստութիւններ, այլ ամէն ջանք ի գործ կը դրուի առաջադրուած այդ անունին ի նպաստ քուէներ ապահովելու շուրջ: Այս երեւոյթը իր կարգին կրնայ անճիշդ ըլլալ` նկատի ունենալով այդ ընտրութիւնները պատող անորոշութիւնը եւ այն իրականութիւնը, որ ցարդ չկայ ինքզինք բոլորին պարտադրուած եպիսկոպոս մը:

Միւս կողմէ, Սֆէյր պատրիարքին ներկայացուցած հրաժարականին եւ Վատիկանի կողմէ այդ հրաժարականը անմիջապէս վաւերացնելու կամ ընդունելու պայմաններու մասին տեղեկատուական կարգ մը միջոցներու սպրդասացութիւնները ուղղակի նեղացուցած են շարք մը եպիսկոպոսներ, որոնք առաջարկած են մարոնի պատրիարքութեան ընդհանուր քարտուղարութեան` այդ ապատեղեկատուութիւններուն դէմ կարճ հաղորդագրութիւններ հրապարակել եւ զանոնք ուղղելու պահանջ ներկայացնել:

Ըստ Մարոնի եպիսկոպոսներու խորհուրդին, յաջորդ պատրիարքը պէտք է ըլլայ հոգեւորական մը, որ գիտէ Լիբանանը եւ կը ճանչնայ մարոնիականութիւնը եւ չ՛ենթարկուիր տարիքի կամ այլ ճնշումներու, այլ եկեղեցին կ՛առաջնորդէ դէպի ապահովութիւն եւ կը կատարէ իրմէ պահանջուած ազգային դերակատարութիւնը:

Հիմնականին մէջ այս են այն յատկանիշները, որոնք պահանջուած են եկեղեցիին կողմէ, իսկ պատրիարքի ընտրութեան մանրամասնութիւններուն մէջ յայտնուած է, թէ մարոնի եպիսկոպոսները ընտրական աշխատանքի նախօրեակին կատարուած պատարագէն ետք, կ՛ընտրեն Ընտրական խորհուրդի ընդհանուր քարտուղար մը եւ երկու եպիսկոպոսներ, որոնք կը կազմեն քուէախոյզ յանձնախումբը: Երկրորդ օրը կը սկսի մարոնի եպիսկոպոսներուն հոգեւոր մարզանքի, աղօթքներու եւ խոկումի պահերը:

Ընտրական արարողութեան երկրորդ հանգրուանը կը սկսի յառաջիկայ ուրբաթ, 11 մարտին: Այդ հանգրուանին համար ճշդուած է առաւելագոյնը 15 օրուան ժամկէտ մը, որ յատկացուած է նոր պատրիարքի ընտրութեան:

15 օրուան ընթացքին քուէարկութեան իրաւունք ունեցող 40 եպիսկոպոսներ, որոնցմէ երեքը պիտի բացակային առողջական պատճառներով, օրական դրութեամբ երկու հիմնական նիստերու կը մասնակցին` առաւօտ եւ գիշեր, մինչեւ որ Պքերքէէն սպիտակ ծուխ բարձրանայ` աւետելով նոր պատրիարքին ընտրութիւնը:

Յայտնենք, որ ընտրութիւնները կ՛ընթանան գաղտնի դրութեամբ: Սակայն, եթէ ճշդուած 15 օրուան ընթացքին կարելի չըլլայ նոր պատրիարքի անուան շուրջ համախոհութիւն մը գոյացնել եւ անոր համար ապահովել հարկ եղած մեծամասնութիւնը, ապա մարոնի եպիսկոպոսներու նիստը ստիպուած է այդ հարցը փոխանցել Վատիկան` յանձինս Պենետիկտոս ԺԶ.ի, որ կրնայ ինք նշանակել նոր պատրիարքը եւ կամ մարոնի եպիսկոպոսներու նիստէն պահանջել ընտրական երկրորդ հանգրուանի մը կայացումը:

Եկեղեցական ընտրական համակարգին ենթարկուելու եւ Պքերքէի մէջ Սֆէյր պատրիարքին մեծարման ձեռնարկը կազմակերպելու առընթեր, պատրիարքը շարունակեց ընդունիլ քաղաքական եւ ընկերային մարզի ներկայացուցիչ պատասխանատուներ, որոնք գովաբանեցին անոր առաքելութիւնը եւ տարիներ շարունակ եկեղեցւոյ եւ ազգին ծառայելու անոր դերակատարութիւնն ու ի խնդիր Լիբանանին պատրիարքին մատուցած զոհողութիւնները:

 ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ

Պքերքէի մէջ տեղի ունեցած այս ձեռնարկին նախօրեակին Սֆէյր պատրիարք «Նահար» օրաթերթին հետ ունեցաւ հարցազրոյց մը, որուն ընդմէջէն ան եզրափակիչ յայտարարութիւններ կատարեց իր ստանձնած առաքելութեան աւարտը սահմանելու գծով:

«Իմ գործունէութեանս ընթացքին եղած եմ անկողմնակալ եւ անձնապէս գոհ կը զգամ իմ կատարած աշխատանքէս», եզրափակեց Սֆէյր պատրիարք` ըսելով, որ իր աշխատանքը, մանաւանդ վերջին տարիներուն, որոշ կողմերէ ենթարկուած էր լուրջ դատապարտումի:

Սֆէյր պատրիարք յաջողութիւն մաղթեց իր յաջորդին` ընդգծելով, որ ինքզինք կը դնէ անոր տրամադրութեան տակ:

Անդրադառնալով մարոնի համայնքի նոր պատրիարքի ընտրութեան հոլովոյթին` Սֆէյր պատրիարք յայտնեց, թէ իր կարծիքով, այդ ընտրութիւնը կարելի կ՛ըլլայ սահմանուած 15 օրերուն ընթացքին, առանց Վատիկան հասնելու հաւանականութեան:

Մարոնիներու հրաժարեալ պատրիարքը  հաստատեց, թէ ոչ ոք իրմէ հրաժարական պահանջած է կամ` զինք մղած ու իր վրայ ճնշում բանեցուցած, որպէսզի հրաժարի: «Ո՛չ ոք ինծի կը ստիպէ, իսկ հրաժարականիս բովանդակութիւնը բացայայտ է ու յստակ», շեշտեց ան:

Հերքելէ ետք իր հրաժարականին մասին շրջան ընող բոլոր ըսի-ըսաւները, Սֆէյր պատրիարք կը մաղթէ, որ Լիբանանի մէջ կազմուի կառավարութիւն մը եւ երկիրը դառնայ կայուն. ան նկատել կու տայ սակայն, որ այս հանգրուանին Լիբանանի կայունութիւնը շատ աւելի գնահատելի է, քան` այլ երկիրներու:

Մարոնի համայնքի նոր պատրիարքին ընտրութենէն ետք, Սֆէյր պատրիարքը իր կեցութեան վայրին մասին խօսելով` կը յայտնէ, թէ անիկա պիտի ըլլայ Պքերքէի հիւսիսարեւելեան սենեակին մէջ, որ դարձած է Մար Անթոնիոս Պութրոս Խորէյշ պատրիարքին սենեակը, իսկ 1997-ին անիկա յատկացուած է Յովհաննէս Պօղոս Բ. պապին, երբ ան Լիբանան այցելած է, ինչպէս նաեւ այդ սենեակը օգտագործուած է յոյն ուղղափառ համայնքի Իգնատիոս Դ. պատրիարքին կողմէ:

Սֆէյր պատրիարքը կը հաստատէ, թէ ինք գոհ է ինքզինքէն` աւելցնելով, որ իր յարաբերութիւնները լաւ եղած են պատրիարքութեան իր նստաշրջանին Լիբանանի ունեցած են չորս հանրապետութեան նախագահներուն հետ:

Ան դիտել կու տայ, որ իր պատրիարքութեան նստաշրջանին ինք գործած է ըստ Աստուծոյ ցուցմունքներուն եւ ըստ իր խղճին, աւելցնելով, որ մարոնի ղեկավարներուն միջեւ գժտութիւնները զինք կը մտահոգեն:

Իր խօսքը ուղղելով զինք կողմնակալութեամբ դատապարտող կողմերուն` Սֆէյր պատրիարք ըսաւ. «Ոմանք կը կարծեն, թէ ես կողմնակալ եմ, իսկ ոմանք կը փափաքին, որ ես իրենց զօրակցիմ, անոնք սակայն չեն գիտեր, թէ ես այլոց ալ չեմ զօրակցիր, այլ կը կատարեմ այն, ինչ որ շինիչ եւ օգտակար կը գտնեմ իմ համայնքիս եւ երկրիս համար»:

Սֆէյր պատրիարք կոչ ուղղեց նաեւ պահպանելու Լիբանանի անկախութիւնը, նկատել տալով, որ Լիբանանի կացութիւնը մտահոգիչ է:

«Բոլոր լիբանանցիները պարտաւոր են պաշտպանելու Լիբանանը եւ անոր անկախութիւնը, որ հայրենիքին գոյութիւնն է: Այս դիտանկիւնէն մեկնելով` կը հաստատեմ, թէ այդ անկախութեան պահպանումը կ՛ըլլայ երկրին շահերը որեւէ այլ շահէ գերադասելու, ըլլայ անիկա անձնական թէ այլ շահ», շեշտեց Սֆէյր պատրիարք` մաղթելով, որ մօտիկ ապագային կարելի կ՛ըլլայ Լիբանանի կառավարութեան կազմութիւնը:

Սֆէյր պատրիարք յայտնեց, որ Լիբանանի մէջ տակաւին կան շարք մը հարցեր, տարակարծութիւններ եւ լարուածութիւններ, որոնք հետեւանք են եւ մնացորդացը կը նկատուին անցեալի միջադէպերուն եւ հարցերուն: Այս ծիրին մէջ ան հաստատեց, որ կարեւորագոյնը երկիրը պահպանելն է, ինչպէս նաեւ` լիբանանեան ազգային համերաշխութեան ամրապնդումը:

Ակնարկելով արտերկրի լիբանանցիներուն կացութեան, Սֆէյր պատրիարքը նշեց, թէ ինք այցելած է լիբանանեան բոլոր գաղութները եւ` նկատած, թէ արտերկրի լիբանանցիները ընդհանուր առմամբ կառչած են իրենց հաւատքին եւ աւանդութիւններուն, յատկապէս ինչ կը վերաբերի Ա. եւ Բ. սերունդներուն, «իսկ Գ. սերունդին պատկանող լիբանանցիները արդէն ընտելացած եւ որդեգրած են տուեալ երկիրներուն աւանդութիւնները: Հետեւաբար այսօր հարկ է պաշտպանել արտերկրի լիբանանցիներուն յարաբերութիւնները` իրենց մայր երկրին հետ եւ ամէն ջանք ի գործ դնել` ամրապնդելու համար այդ յարաբերութիւնները եւ զգացնելու համար անոնց, թէ իրենք ամէն իմաստով լիբանանցի են», ըսաւ պատրիարքը` աւելցնելով, որ արտերկրի լիբանանցիները կը հետաքրքրէ լիբանանեան քաղաքացիութիւն ստանալը, որովհետեւ անիկա երաշխիք մըն է` զիրենք օտարացումի զգացումէն փրկող:

Անդրադառնալով իր կատարած բազմաթիւ ճամբորդութիւններուն` Սֆէյր պատրիարք յայտնեց, թէ իր կատարած հովուապետական այցելութիւնները բաւական լաւ եղած են` աւելցնելով, որ Միացեալ Նահանգներ իր կատարած այցելութեան տարողութիւնը բաւական մեծ եղած է:

Տարբեր երկիրներու նախագահներու հետ իր ունեցած հանդիպումներուն մասին խօսելով` Սֆէյր պատրիարք յայտնեց, որ իւրաքանչիւրը իր իւրայատկութիւնը ունի եւ այդ իւրայատկութեամբ տպաւորուած է ինք:

Սֆէյր պատրիարք նշեց, թէ ինք չի կրնար ինքզինք բաղդատել այլ պատրիարքներու հետ, նկատի ունենալով, որ իւրաքանչիւրը ունի իր նկարագիրն ու կեցուածքները, հակառակ այն իրականութեան, որ մարոնի համայնքին պարտականութիւններն ու առաքելութիւնները յստակ են: Սակայն այս ծիրին մէջ Սֆէյր պատրիարք ընդգծեց, թէ իւրաքանչիւրին վարած նստաշրջանը իր կարգին ունի իրեն յատուկ պայմանները, որոնք տուեալ հանգրուանին համար ծանր ու դժուար պայմաններ կը նկատուին:

Անդրադառնալով այն իրականութեան, թէ Լիբանանի կառավարութեան կազմութիւնը, Լիբանանի յատուկ Միջազգային դատական ատեանին կողմէ նախնական ամբաստանութեան արձակումը եւ մարոնի համայնքի նոր պատրիարքին ընտրութիւնը գրեթէ նոյն ատեն կը զուգադիպին, Սֆէյր պատրիարք ընդգծեց, որ մէկը միւսին հետ ոչ մէկ կապ ունի, աւելցնելով սակայն, որ Միջազգային դատական ատեանը իր կարեւոր դերակատարութիւնը ունի Լիբանանի մէջ եւ անոր պարտականութիւնն է բացայայտել ճշմարտութիւնը:

 ՍԱՆՏՐԻ ԺԱՄԱՆԵՑ ԼԻԲԱՆԱՆ

 Մարոնի համայնքի նոր պատրիարքի ընտրութեան առիթով անցեալ շաբաթավերջին Լիբանան ժամանեց Վատիկանի մէջ Արեւելեան եկեղեցիներու խորհուրդի նախագահ կարտինալ Լէոնարտօ Սանտրին, որուն  կ՛ընկերանար իր նախագահած խորհուրդէն պատուիրակութիւն մը:

Սանտրի եւ Վատիկանի պատուիրակութիւնը, Լիբանան ժամանումէն ետք, անմիջապէս ուղղուեցան Հարիսա, ուր կը գտնուի Լիբանանի մէջ պապական նուիրակին կեցութեան վայրը:

Կարտինալ Սանտրի Պէյրութ իր ժամանումէն անմիջապէս ետք, Հարիսայի մէջ, լուսարձակներէ հեռու, ընդունեց շարք մը մարոնի եպիսկոպոսներ, որոնք զինք տեղեակ պահեցին մարոնի պատրիարքի ընտրութեան նախապատրաստական աշխատանքներուն մասին:

Յայտնենք, որ կարտինալ Սանտրի Լիբանան այցելած էր մասնակցելու համար Սֆէյր պատրիարքին ի պատիւ կազմակերպուած մեծարանքի ձեռնարկին, որուն ծիրին մէջ ան Պքերքէի մէջ եւս ունեցած էր մարոնի եպիսկոպոսներու հետ շարք մը հանդիպումներ:

Հանդիպումներուն արդիւնքները կարելի չէր եղած բացայայտել, սակայն եկեղեցական աղբիւրներ նկատել տուած էին, թէ իրենց կարծիքով, մարոնի նոր պատրիարքին ընտրութիւնը կարելի պիտի ըլլայ ճշդուած 15 օրուան ընթացքին եւ կարիքը պիտի չըլլայ պատրիարքի ընտրութեան հարցը Վատիկան փոխանցելու:

Միւս կողմէ, կարտինալ Սանտրի յառաջիկայ կիրակի Լիբանանէն պիտի մեկնի Վատիկան, իսկ եկեղեցական աղբիւրներ հաստատեցին, թէ մարոնի պատրիարքութիւնը ստանձնելու առումով յստակ թեկնածուի մը անուն չկայ տակաւին: Նոյն աղբիւրները աւելցուցին, թէ Հռոմ ընտրութեան միջամուխ պիտի չըլլայ, սակայն անոր նախընտրութիւնն է, որ նորընտիր պատրիարքին տարիքը ըլլայ 65-ի մօտ, որպէսզի ան ո՛չ շատ երիտասարդ եւ ո՛չ ալ շատ ծեր դասուի:

 «ՊԱՏՈՒՈՅ ՊԱՀԱԿՆԵՐ»

Մինչ նոր պատրիարքի ընտրութեան նախապատրաստական  աշխատանքները կը շարունակուին, «Սաֆիր» օրաթերթը յայտնեց, թէ ձեւական հարց մը արձանագրուած է Պքերքէի «Պատուոյ պահակներ»ուն կապակցութեամբ:

Յայտնենք, որ Խազեն ընտանիքէն երկու անհատներ պատրիարքարանի դրան առջեւ պահակութիւն կ՛ընեն մինչեւ ընտրութիւններուն աւարտը եւ նոր պատրիարքին անունը յայտարարելը: Աւանդութեան եւ մարոնի համայնքին յատուկ կանոններուն համաձայն, պահակները կ՛ըլլան Խազեն ընտանիքէն երկու անձեր, որոնցմէ մէկը պէտք է Ղոսթայէն ըլլայ, իսկ միւսը` Աժալթունէն: Այս ծիրին մէջ Խազեն ընտանիքը պատրիարքութեան կ՛ուղարկէ իր ներկայացուցիչներուն անունները, եւ ընդհանրապէս այդ պահակներէն մէկը երեսփոխան կ՛ըլլայ:

Այս տրամաբանութենէն մեկնելով` կարելի է ըսել, որ Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի անդամ, երեսփոխան Ֆարիտ Խազեն դառնայ պատուոյ պահակներէն մէկը, սակայն, ըստ երեւոյթին, այդ ընթացքով կարելի պիտի չըլլայ առաջնորդուիլ:

Ղոսթայի պարագային, նախկին երեսփոխան Ֆարիտ Հայքալ Խազենն է, որ պիտի ներկայացնէ ընտանիքը, իսկ Աժալթունի պարագային, ուրկէ պէտք է նշանակուի երեսփոխան Ֆարիտ Խազենը, նախապատուութիւնը տրուած է Ամին Քեսրուան Խազենի, հետեւաբար Աժալթունի Խազեն ընտանիքի անդամներուն կը մնայ որոշել իրենց վերջնական ներկայացուցիչը:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES
TAGS