ՄԵՐ ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ ԱՊՐԵՑԱՆ ԵՒ ՄԵՐ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ ՆԱՀԱՏԱԿՈՒԵՑԱՆ

6 մայիս 1916-ին Պուրճի հրապարակին վրայ օսմանեան կառավարիչ Ճեմալ փաշայի հրամանով կախաղան բարձրացան Լիբանանի տարբեր յարանուանութեանց ներկայացուցիչներ` հայր Ժոզեֆ Հայեք, շէյխ Ահմետ Թապպարա, Ժոզեֆ Աքըլ, Ապտել Ուահապ Ինկլիզի, Ապտուլ Քարիմ Խալիլ, Ժոզեֆ Պշարա Հանի, Մոհամետ եւ Մահմուտ Մահմասանիներ, Ֆիլիփ եւ Ֆարիտ Խազեն: Լիբանանի նահատակներէն Ապտուլ Քարիմ Խալիլ, նախքան իր ոտքերուն տակ գտնուող աթոռը տապալելը, յայտարարեց. «Ո՛վ դրախտավայր երկիրս, մեր եղբայրական սիրոյ զգացումները փոխանցէ իւրաքանչիւր լիբանանցիի, իւրաքանչիւր սուրիացիի եւ իւրաքանչիւր արաբի: Անոնց պատմէ մեր ողբերգական մահուան մասին եւ անոնց ըսէ. «Ձեր ազատութեան համար ապրեցանք եւ ձեր անկախութեան համար կը մեռնինք»:

Անոնք իրենց ամէնէն թանկագինը` իրենց կեանքը զոհեցին Լիբանանի ազատութեան եւ անկախութեան համար, սակայն այսօր, հակառակ անոր որ այդ կարգախօսերը բոլոր կողմերը իմաստազուրկ կերպով, ուստի եւ ձանձրացնելու աստիճան կը կրկնաբանեն, Լիբանանի նահատակաց յիշատակը չի նշուիր, անիկա պետական տօներու կարգին չէ դասուած  եւ մինչեւ իսկ այդ յիշատակը յաւերժացնելու կոչուած հրապարակին անունը փոխուած է: Այս տօնը այլափոխուելով` վերածուած է, այլապէս յարգանքի արժանի, մամլոյ նահատակաց տօնի:

Լիբանանի նահատակաց տօնին պարզած այս ողբերգական ճակատագրին պատճառն այն է, որ լիբանանեան իւրաքանչիւր հատուած ունի իր սեփական կամ սեփականացուած նահատակները, որոնք, ըստ երեւոյթի, այժմէական կը նկատուին, իսկ Լիբանանի նահատակները, ուստի նաեւ անոնց ազգային միասնականութեան պատգամը` ժամանակավրէպ: Լիբանանի պատմութիւնը ցոյց կու տայ, թէ այս հատուածականութեան եւ պառակտումի ախտը դարաւոր եւ յամառ երեւոյթ մըն է: Այսպիսի մթնոլորտի մը մէջ լիբանանցիներու ազատութեան համար ապրած եւ անոնց ազատութեան համար նահատակուած անձերու յիշատակն ու պատգամը «ժամանակավրէպ» երեւոյթի մը կը վերածուին, մանաւանդ որ այս բոլորի կողքին անոնց յիշատակին նշումը կրնայ դժգոհութիւն պատճառել Ճեմալ փաշայի ժառանգորդ նորօսմանական Թուրքիոյ:

6 մայիս 1916-ին տարբեր յարանուանութիւններէ եղող նահատակները իրենց մահով միացուցին լիբանանցի ժողովուրդը, ուստի անոնց յիշատակի պատշաճ ձեւով նշումը կարողութիւնը ունի խթանելու այդ բաղձալի ազգային միասնականութիւնը, որուն մասին յաճախ կ՛արտայայտուին մեր երկրին ղեկավարները: Նահատակաց տօնի նշումը միասնականութիւն բուրող անոնց շունչով կը դաստիարակէ նոր սերունդը եւ միասնականութեան անոնց պատգամը կը յիշեցնէ քաղաքական գործիչներուն: Նահատակաց տօնին նշումը լիբանանեան ինքնութեան կոփման կարեւոր ազդակ մըն է, սակայն այսօր այդ տօնը դադրած է նշուելէ, որովհետեւ այդ ինքնութեան կերտման ջանքերը չքացած են, իսկ այդ ուղղութեամբ պայքարելու կամքը 1975-ին արձակուած փամփուշտներուն առաջին զոհը եղած է:

Այսօր, լիբանանեան ինքնութեան սահմանումին, ինչպէս նաեւ Լիբանանի կացութեան եւ բարոյահոգեբանական մթնոլորտի բարելաւման համար աւելի քան կենսական եւ հրամայական է Լիբանանի նահատակաց ազգային արժէք ներկայացնող տօնին վերականգնումն ու արժեւորումը: Մեր ազատութեան համար ապրեցան եւ մեր անկախութեան համար նահատակուեցան, սակայն անոնց յիշատակը մէկ օրով իսկ յարգելը անարժան կը նկատենք: Ամօ՛թ մեզի: Յանուն Լիբանանի ազատութեան եւ յանուն անոր անկախութեան` վերականգնենք այս տօնը եւ քաւենք մեր մեղքը:

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES