ՏՈՒԵԱԼ ԲԱՆԻ ՄԸ ՎՐԱՅ ՈՒՇԻ ՈՒՇՈՎ ԿԵԴՐՈՆԱՆԱԼԸ ԱՄԲՈՂՋՈՒԹԵԱՄԲ ԿԸ ԿՈՐՍՆՑՆԷ ՄԱՐԴՈՑ ԿԵԴՐՈՆԱՑՈՒՄԸ ԱԿՆԵՐԵՒ ԵՂՈՂ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻՆ ՎՐԱՅԷՆ…

Ապրիլի կէսերուն ամերիկացի խումբ մը մասնագէտներու կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ երբ մարդիկ իրենց ամբողջ ուշադրութիւնը կը կեդրոնացնեն բանի մը վրայ, ապա անոնք ամբողջութեամբ կը կորսնցնեն իրենց կեդրոնացումը ակներեւ եղող այլ բաներուն վրայէն եւ չեն տեսներ իրենց շուրջ գտնուող ամէնէն պարզ իրերը:

Մասնագէտները նշեալ երեւոյթը կոչած են «անուշադրութեան կուրութիւն»: Անոնք նորագոյն ուսումնասիրութեան միջոցով նպատակ ունեցած են լուսարձակի տակ առնել, թէ ինչպէ՛ս կրնայ նշեալ երեւոյթը հակամէտ դարձնել ինքնաշարժ վարողները բջիջային հեռաձայնով խօսած ատեն արկածներ ունենալու վտանգին:

Այսուհանդերձ, մասնագէտները օգտագործած են նախապէս կատարուած փորձարկում մը, որուն մէջ ցոյց տրուած է, թէ ինչպէ՛ս մարդիկ կրնան իրենց կեդրոնացումը կորսնցնել իրենց շուրջ գտնուող ամէն ինչի վրայէ, երբ կեդրոնացած ըլլան միայն մէկ բանի վրայ: Նշեալ փորձարկումին մէջ խումբ մը մարդոց ցոյց տուած են տարբեր գոյնի տարազներ կրող պասքեթպոլ խաղացող մարզիկներու փորձի պահէն վիտէօ երիզի վրայ արձանագրուած տեսարաններ, եւ անոնցմէ պահանջուած է հաշուել, թէ քանի՛ անգամ պասքեթպոլի գնդակը անցած է ճերմակ տարազ հագած մարզիկներուն քովէն: Մինչ այդ, փորձի ընթացքին մարդակապիկի տարազ հագած մէկը անցած է մարզիկներուն մէջէն: Վիտէօ երիզը դիտող մարդոց մեծ մասը այնքա՛ն կեդրոնացած եղած է գնդակին հետեւելու իր պարտականութեան վրայ, որ չէ նկատած մարզիկներուն մէջէն անցնող մարդակապիկի տարազ հագած մարդը:

ՈՒՇԱԳՐԱՒ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐՈՒՄ

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի հոգեբան Ժանել Սիկմիլըր ըսած է, թէ նկատի ունենալով, որ մարդիկ իրարմէ կը տարբերին տուեալ բանի մը վրայ իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացնելու կարողութեամբ, ապա ատիկա կրնայ ազդել անսպասելի բան մը տեսնելու անոնց կարողութեան վրայ, այս պարագային` մարդակապիկի տարազ հագող մարդը նկատելու կարողութեան վրայ:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները նկատի ունեցած են 18-35 տարեկան հարիւր իննսունեօթը ուսանողներ, որոնք նախապէս թուաբանական խնդիրներու, ինչպէս նաեւ յիշողութեան հետ առնչուած խնդիրներու քննութիւն մը անցուցած են եւ ութսուն առ հարիւր համեմատութեամբ ճիշդ պատասխանած են այդ հարցումներուն: Նշեալ ուսանողներուն եւս ցոյց տրուած է տարբեր գոյնի տարազներ հագած պասքեթպոլ խաղացող մարզիկներուն փորձին ու անոնց մէջէն անցնող մարդակապիկի տարազով մարդուն հետ առնչուած վիտէօ երիզը:

Մասնագէտները փորձած են արժեւորել նշեալ ուսանողներուն տեղւոյն վրայ ունեցած յիշողութեան հետ առնչուած ընդունակութիւնը` այս վերջիններուն վիտէօ երիզը դիտած ատեն:

Տեղւոյն յիշողութեան ընդունակութեան սահմանումը ցոյց կու տայ, թէ մարդիկ որքա՛ն կրնան աշխուժ պահել իրենց յիշողութիւնը տուեալ պահու մը (համեմատաբար` կարճ) ընթացքին: Օրինակ` թուաբանական խնդիր մը լուծած ատեն եւ կամ նպարավաճառէն կատարելիք գնումին ցանկը յիշած ատեն:

Մասնագէտները վերոնշեալ ուսանողներէն ընտրած են անոնք, որոնք ութսուն առ հարիւր համեմատութեամբ ճիշդ պատասխանած են ճերմակ տարազով մարզիկներուն քովէն պասքեթպոլի գնդակին անցած յաճախականութեան առնչուած հարցումներուն:

Այսուհանդերձ, մասնագէտները գտած են, թէ տեղւոյն յիշողութեան ընդունակութեան բարձր արդիւնքներ ձեռք ձգած ուսանողներուն վաթսունեօթը առ հարիւր համեմատութիւնը նկատած է մարդակապիկի տարազով մարդուն ներկայութիւնը, իսկ տեղւոյն յիշողութեան ընդունակութեան տկար արդիւնքներ արձանագրած ուսանողութեան երեսունվեց առ հարիւր համեմատութիւնը միայն կրցած է նկատել մարդակապիկի տարազով մարդուն ներկայութիւնը:

ՄԱՐԴՈՑ ՄԻԱՅՆ ԵՐԿՈՒՔՈՒԿԷՍ ԱՌ ՀԱՐԻՒՐ ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹԻՒՆԸ
ԿՐՆԱՅ ՄԻԵՒՆՈՅՆ ԱՏԵՆ ԿԵԴՐՈՆԱՑԱԾ ԸԼԼԱԼ ԹԷ՛ ԻՆՔՆԱՇԱՐԺ ՎԱՐԵԼՈՒ
ԵՒ ԹԷ՛ ԲՋԻՋԱՅԻՆ ՀԵՌԱՁԱՅՆՈՎ ԽՕՍԵԼՈՒ ՎՐԱՅ…

Այլ խօսքով` տեղւոյն յիշողութեան ընդունակութեան բարձր տարողութիւն ունեցող մարդիկ ո՛չ միայն կրնան շատ աւելի լաւ ձեւով իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացնել տուեալ գործընթացի մը վրայ (այս պարագային` ճերմակ տարազով մարզիկներուն քովէն պասքեթպոլի գնդակին անցած յաճախականութեան), այլ անոնք կարողութիւնը ունին անհրաժեշտ եղած ատեն իրենց կեդրոնացած վիճակին մէջ ուշադրութիւն դարձնելու նաեւ այլ երեւոյթի մը (այս պարագային` մարդակապիկի տարազով մարդուն ներկայութեան):

Նշեալ յայտնաբերումը որոշ չափով կը բացատրէ, թէ ինչո՛ւ կարգ մը մարդիկ շատ աւելի հակամէտ են «անուշադրութեան կուրութեան» վիճակին մէջ գտնուելու վտանգին, քան` ուրիշներ:

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը կատարող մասնագէտներէն հոգեբան Ճէյսըն Ուաթսըն ըսած է, թէ երբ մարդիկ ինքնաշարժ վարած ատեն իրենց ամբողջ ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած կ՛ըլլան միայն ինքնաշարժ վարելու վրայ, միւս կողմէ, կարգ մը մարդոց միտքը յաւելեալ ճկունութիւնը ունի նշեալ աշխատանքին վրայ կեդրոնացած ատեն միաժամանակ նկատելու որոշ շփոթութիւններ, որոնք կրնան արկածներ պատճառել եւ, այդպիսով, կը յաջողին առաջքը առնել որոշ արկածներու կայացման վտանգին:

Սակայն մասնագէտ Ուաթսըն շարունակած է` ըսելով, թէ ատիկա չի նշանակեր, թէ նման կարողութիւն ունեցող մարդիկ կրնան ինքնաշարժ վարած ատեն նաեւ խօսիլ բջիջային հեռաձայնով, նոյնիսկ երբ անոնք կրնան իրենց ուշադրութիւնը լաւապէս կեդրոնացած պահել այդ զոյգ գործընթացներուն վրայ` նկատի ունենալով, որ նախապէս կատարուած ուսումնասիրութիւններ ցոյց տուած են, թէ մարդոց մօտաւորապէս երկուքուկէս առ հարիւր համեմատութիւնը միայն կարողութիւնը ունեցած է ինքնաշարժ վարած ատեն բջիջային հեռաձայնով խօսիլ` առանց իր կեդրոնացումը շեղելու այդ զոյգ աշխատանքներէն:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՊԻ.ՊԻ.ՍԻ» եւ «ՀԵԼԹ ՏԷՅ»)

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES
TAGS