Հաւաքական Ցուցահանդէս Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» Ցուցասրահին Մէջ

ՀՈՒՐԻ ՓԱՓԱԶԵԱՆ-ԷՄՄԻԵԱՆ

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահի, հովանաւորութեամբ «Քրետի Լիպանէ» խմբակի ատենապետ եւ ընդհանուր տնօրէն դոկտ. Ժոզեֆ Թորպէյի, չորեքշաբթի, 13 փետրուար 2013-ին, երեկոյեան ժամը 6:00-ին Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին մէջ տեղի պիտի ունենայ լիբանանցի ծանօթ արուեստագէտներու հաւաքական ցուցահանդէսի բացման հանդիսութիւնը:

Իրենց լաւագոյն գործերով հանդէս կու գան` Շարլ Խուրի, Լամիս Ռամմալ, Սլէյման Տիա, Մոհամետ Ապտալլա, Մանսուր Հապր, Մոնա Ազըտին:

Այս առիթով մեր ընթերցողներուն կը ներկայացնեն անոնց կենսագրական գիծերն ու արուեստի մասին անոնց արտայայտած մտածումները:

Շարլ Խուրի ծնած է Պէյրութ, 1966-ին, ԱԼՊԱ-էն շրջանաւարտ եղած է 2005-ին: 1993-էն ի վեր Այնթուրայի Սեն Ժոզեֆ համալսարանի դասախօս է: 2008-ին շահած է Սըրսոք թանգարանի մրցանակը: Անհատական եւ հաւաքական ցուցահանդէսներով իր գեղանկարները ցուցադրած է Պենկլատեշի, Տուպայի, Ֆրանսայի, ՍԷուտական Արաբիոյ եւ Բրիտանիոյ մէջ:

Շարլ Խուրիին համար Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը պատճառ եղած է, որ ինք դառնայ մասնագէտ գեղանկարիչ: Իր նախասիրած արուեստագէտներն են` Կերհարտ Ռիխթըր, Փեր Քիրքեպի, Ժորժ Պասիլից: Այս  արուեստագէտները իրեն համար մեծ նշանակութիւն ունին, եւ ինք կը գնահատէ ու կ՛արժեւորէ անոնց գործերը:

Շարլ Խուրիի գործերը մեծաւ մասամբ ագրելիք են, եւ ինք կը պատկանի նոր ձեւացում (Nouvelle Figuration) դպրոցին:

Խօսելով Լիբանանի մէջ գեղանկարչական մարզին մասին` Շարլ Խուրի կ՛ըսէ, թէ կան թէ՛ լաւերը եւ թէ՛ վատերը: Այս առումով ան յստակ մատնանշումներ չ՛ըներ, բայց կը նշէ, որ ամէն երկրի մէջ ալ կան լաւ ու վատ արուեստագէտներ. կարեւորը պէտք է գիտնալ արժեւորել իսկական արուեստի գործը եւ գնահատել ճշմարիտ արուեստագէտը:

Ներկայացնելով իր արուեստի գործերը` Խուրի ըսաւ, որ երբ անոնք կը ծախուին, ինք կ՛անկախանայ. «Ամէն ինչ ծախու է, այս է ճամբան անկախութեան»: Իր խորհուրդը նորահաս սերունդի գեղանկարիչներուն` «Աշխատեցէ՛ք օրական 26 ժամ»:

 

Սլէյման Տիա ծնած է 1975-ին, Սուր: Վկայուած է Լիբանանեան համալսարանէն` արուեստի ճիւղէն: 2009-էն ի վեր կը դասաւանդէ Կրթութեան եւ մշակոյթի ամերիկեան համալսարանին մէջ: Լիբանանի մէջ 2 անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է, առաջինը «Զաման» ցուցասրահին մէջ, 2009-ին, իսկ 2-րդը` ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի պալատին մէջ, 2011-ին: Մասնակցած է նաեւ միջազգային հաւաքական ցուցահանդէսներու` Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Յորդանանի եւ Լիբանանի մէջ:

Սլէյման Տիայի ոճը կը կոչուի «ալափրիմա», այսինքն` «սկիզբը», ինչ որ կը նշանակէ, թէ իւրաքանչիւր գեղանկար կ՛աւարտի մէկ հանգրուանով. ան կը պատկանի արտայայտչապաշտ դպրոցին: Իրեն համար կարեւորագոյն գեղանկարիչն է լիբանանցի արուեստագէտ Շաֆիք Ապուտը, որուն նկատմամբ մեծ յարգանք կը տածէ:

Ըստ Տիայի, Լիբանանի մէջ գեղանկարիչներուն մեծամասնութիւնը իրենց իւրայատկութիւնները կը պահեն, ինչպէս նաեւ` իրենց ապրած ընկերութեան հետ կապը: Ըստ անոր, այլ արուեստագէտներ միայն իրենց ներաշխարհի ապրումները կ՛արտայայտեն: Ան կը նշէ, որ կարգ մը գեղանկարներ, որոնք հեղինակին համար շատ յարգի են եւ իր ապրած փորձառութիւններուն մասին կը պատմեն, երբեք ծախու չեն:

Սլէյման Տիա նոր գեղանկարիչներուն խորհուրդ կու տայ իրենց անաղարտութիւնը պահել եւ մերօրեայ բացասական երեւոյթներէն չազդուիլ: Համազգայինի հետ գործակցութիւնը պատիւ կը համարէ եւ` հաւաքական ցուցահանդէսներու մէջ նոր փորձառութիւն ձեռք ձգելու քայլ մը:

 

Մանսուր Հապր ծնած է Լիբանան, 1970-ին: Ան գեղանկարչութեան, տպագրութեան եւ նոր լրատուամիջոցներու մէջ նոր բացայայտուած արուեստագէտ մըն է: Ան իր ուսումը ստացած է Լիբանանեան համալսարանին մէջ, որ աւարտած է 1994-ին, իսկ մագիստրոսի աստիճանին տիրացած է ԱԼՊԱ-էն: Լիբանանի յայտնի ցուցասրահներու մէջ ցուցահանդէսներու մասնակցելու կողքին, ան նաեւ կը դասաւանդէ ԱԼՊԱ-ի մէջ: Անոր գեղանկարները ներառուած են Ֆրանսայի, Քաթարի եւ Լիբանանի մէջ անձնական հաւաքածոներու մէջ:

Մանսուր Հապր կ՛ըսէ, թէ ներկայիս զինք ներշնչողը գեղանկարչութիւնն է` իբրեւ իմաստասիրական գործունէութիւն: Այլ գեղանկարիչներէ եւ արուեստագէտներէ ազդուիլը կարեւոր կը նկատէ, որպէսզի անձը կարենայ գտնել իր արուեստի ուղին: Խօսելով իր գործերուն մասին` ան կ՛ըսէ, թէ ինք կը գործէ արդի գեղարուեստի ծիրին մէջ եւ չի հիմնուիր որոշ հասկացողութեան ու տարածութեան վրայ: «Կը սիրեմ պաստառի վրայ տարբեր նիւթեր օգտագործել եւ զանոնք միախառնել», կ՛ըսէ Հապր: Մէկ խօսքով, իր գործերը կը պատկանին տրամաբանութեան հակառակ դպրոցին:

«Ներկայիս գեղարուեստը տագնապի մէջ է,- կ՛ըսէ ան,- որովհետեւ լաւին եւ վատին միջեւ գոյութիւն ունեցող սահմանները վերացած են»: Այդ պատճառով ալ ան կ՛առաջարկէ, որ երիտասարդները այսօր մուտք գործեն արուեստի «դժոխք» եւ երբեք չյուսահատին:

«Ներկայ արուեստը մնայուն յայտնաբերում եւ փնտռտուք է,- կը մատնանշէ Հապր,- եւ որեւէ հանգրուանի մէջ կանգ չ՛առներ, այլ մնայուն երթ է»:

 

Մոհամետ Ապտալլա ծնած է 1967-ին, հարաւային Լիբանանի Խիամ շրջանին մէջ: Վկայուած է Լիբանանեան համալսարանէն, 1994-ին: Մասնակցած է հաւաքական ցուցահանդէսներու, ինչպէս նաեւ ունեցած է անհատական ցուցահանդէսներ` Լիբանանի հանրածանօթ ցուցասրահներու մէջ:

Մոհամետ Ապտալլա փոքր տարիքէն փափաքած է գեղանկարիչ դառնալ` մեծ հետաքրքրութիւն ունենալով հռչակաւոր գեղանկարիչներու գործերուն նկատմամբ: Թէեւ փորձած է այլ գործով զբաղիլ, սակայն չէ յաջողած իր արուեստագէտի խառնուածքին պատճառով:

Իրաք գտնուած հանգրուանին մեծապէս տպաւորուած է իրաքցի գեղանկարիչներու գործերով եւ որոշած է գեղանկարիչ դառնալ: Ան ազդուած է Ֆէյք Հասանի եւ Իսմայիլ Շէյխլիի գործերէն, իսկ Պէյրութ վերադարձին ազդուած է Ռաֆիք Շարաֆէն, Հրայրէն եւ Փոլ Կիրակոսեանէն: Սորված է արդի արուեստի բազմաթիւ ոճեր եւ թեքնիքներ:

Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան»  ցուցասրահին հետ իր առաջին գործակցութիւնը եղած է Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած հաւաքական ցուցահանդէսի մը իր մասնակցութեամբ, որուն ընթացքին ինք նշմարած է ցուցասրահին մէջ տիրող փոխադարձ յարգանքի մթնոլորտը:

Մոհամետ Ապտալլա կ՛ըսէ, թէ արուեստը դժուար ուղի մըն է, որ բազմաթիւ «թագաւորներ» ունի եւ կարելի չէ պնդել, թէ մէկը միւսէն լաւ է: Հաստատում մը, որ ճիշդ է նաեւ լիբանանեան արուեստի պարագային:

Ներկայիս Լիբանանի մէջ բազմաթիւ ցուցասրահներ գոյութիւն ունին, եւ իւրաքանչիւր ցուցասրահ իր արուեստագէտները ունի, կը վկայէ Ապտալլա: Ան գեղանկարիչները կը խրատէ ամբարտաւան եւ եսասէր չըլլալ, այլ` իրապաշտ եւ խոնարհ, որպէսզի կարենան յառաջդիմել:

 

Մոնա Ազըտին մագիստրոսի աստիճանին տիրացած է Լիբանանեան համալսարանէն: Ունեցած է 3 անհատական ցուցահանդէսներ եւ մասնակցած է բազմաթիւ հաւաքական ցուցահանդէսներու: 2012-ին Լիբանանի արուեստագէտներու ընկերակցութենէն ստացած է գնահատագիր մը:

Մոնա Ազըտին փոքր տարիքէն կը փափաքէր դառնալ կարեւոր անձնաւորութիւն մը: Ուսանողութեան տարիներուն մեծապէս ազդուած է համալսարանի իր դասախօսներէն, յատկապէս` Ֆաթիմա Հաժէն, սակայն աւելի ուշ գտած է իր անձնական ոճը:

Արտայայտչապաշտ դպրոցին պատկանող Ազըտին կը նշէ, որ Լիբանանի մէջ կան բազմաթիւ կարեւոր գեղանկարիչներ, որոնք այլ երկիրներէ ազդուած են, աւելցնելով, որ կարգ մը գեղանկարիչներու համար կան գործեր, որոնք ծախու չեն, որովհետեւ անոնք կառչած կ՛ըլլան այդ գեղանկարներուն:

Ազըտին կը խրատէ նոր գեղանկարիչներուն շատ աշխատիլ, որովհետեւ յարատեւ աշխատանքն է, որ մարդը յաջողութեան կը հասցնէ:

 

Լամիս Ռամմալ ծնած է 1982-ին, Լիբանան: Վկայուած է Լիբանանեան համալսարանի արուեստի բաժանմունքէն, ինչպէս նաեւ Արուեստից, գիտութեանց եւ արհեստագիտութեան համալսարանէն` առեւտրական վարչագիտութեան բաժանմունքէն: Ան ներկայիս Լիբանանեան համալսարանին մէջ կը պատրաստուի մագիստրոսի աստիճանին: Ռամմալ մասնագիտացած է գծագրութեան, գեղանկարչութեան եւ լուսանկարչութեան մէջ:

Լիբանանի եւ Սուրիոյ մէջ մասնակցած է բազմաթիւ հաւաքական ցուցահանդէսներու` ստանալով մրցանակներ եւ գնահատագրեր:

Ռամմալ կ՛ըսէ, որ` «գծելու, գեղանկարելու եւ ընդհանրապէս ստեղծագործելու տաղանդը հոյակապ բան մըն է: Իբրեւ արուեստագէտ` միշտ մտքիս մէջ կը պատկերացնեմ արուեստիս կերպարանքը: Իսկ անոնք, որոնք ժամանակը չունին իրենց մտածածը իրականացնելու, անոնց ստեղծագործութիւնը պատահականութեան արդիւնք կ՛ըլլայ: Աւելի՛ն. շատեր այն կարծիքը ունին, որ արուեստագէտը դատարկութեան մէջ չի կրնար ստեղծագործել, որովհետեւ հոլովոյթը խթանելու համար արտաքին ազդեցութեանց կարիքը կայ: Իւրաքանչիւր գեղանկարիչ, մեծ կամ պզտիկ, ներշնչման կարիք ունի, ինչպէս նաեւ` ներշնչման տարբեր աղբիւր մը»: Ան կը յիշեցնէ Վինսենթ վան Կոկի հետեւեալ խօսքը. «Եթէ լսես ներքին ձայն մը, որ կ՛ըսէ, թէ չես կրնար գեղանկարել, ապա անպայման գործի անցիր, եւ այդ ձայնը լռութեան պիտի մատնուի»:

Նշելէ ետք, թէ արուեստի բազմաթիւ դպրոցներ գոյութիւն ունին, Ռամմալ կ՛ըսէ, թէ ինք շարունակ նոր թեքնիքներ կը փնտռէ եւ նոր արուեստներով կը հետաքրքրուի, մասնաւորաբար` ժամանակակից արուեստներով: Ան յատուկ կերպով կը յիշէ Էկոն Շիլլնը, զոր արտայայտչապաշտ դպրոցի լաւագոյն արուեստագէտը կը նկատէ:

Ինչ կը վերաբերի իր գեղանկարչական ոճին, Ռամմալ կը յայտնէ, թէ ինք բազմաթիւ թեքնիքներ եւ իրարու առնչուած ոճեր կ՛օգտագործէ: «Աշխատանքիս մէջ քանդումի եւ ստեղծումի յարաբերութեան վրայ կը կեդրոնանամ` յաճախ բացայայտելով ներաշխարհս եւ կ՛օգտագործեմ տարբեր թեքնիքներ», կըսէ ան:

Խօսելով Լիբանանի մէջ գեղանկարչութեան պարզած ներկայ պատկերին մասին` ան կը յայտնէ, որ Լիբանանին կը պակսի գեղարուեստական պատշաճ ցուցասրահ մը, ուր ներկայացուած ըլլայ լիբանանեան արուեստի պատմութիւնը, մասնաւորաբար` 19-րդ դարէն մինչեւ մեր օրերը երկարող լիբանանեան գեղանկարչութեան աւանդութիւնը: Ռամմալ կը շեշտէ, որ արուեստը օրէ օր կը բարելաւուի եւ աւելի մտաւորական կեցուածք մը կ՛որդեգրէ` մերժելով առեւտրա-քաղքենիական երեւոյթները: «Այն, ինչ որ ներկայիս ցուցահանդէսներու մէջ կը տեսնենք, կրնայ մեզի որոշ գաղափար մը տալ, թէ արուեստը հետագային ի՛նչ ձեւ պիտի ստանայ», կը նշէ ան:

Ռամմալ կ՛ընդգծէ նաեւ, որ` «յաճախ գործերու վաճառքի արգելակիչ ազդակներ կը ստեղծենք: Գնորդին դերակատարութիւնը եւս կը մոռնանք. ուստի գեղանկարիչը պէտք է իւրայատուկ եւ ճանաչելի բան մը ունենայ»: Իբրեւ նոր գեղանկարիչներու ուղղուած խրատ` ան կը յիշեցնէ Էտկար Տեկայի հետեւեալ խօսքը. «Գեղանկարչութիւնը դիւրին է, երբ չես գիտեր գեղանկարել. սակայն շատ դժուար է, երբ գիտես»:

Լամիս Ռամմալ հաւաքական ցուցահանդէսներու մասնակցութիւնը իր ասպարէզին մէջ լաւ քայլ մը կը նկատէ եւ այդ պատճառով ալ շատ երախտապարտ եւ խանդավառ է Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին մէջ իր գեղանկարներուն ցուցադրութեան համար:

 

 

CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )