«Ազդակ» Ութսունվեց Տարիներու Ծառայութեան Ընդմէջէն. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Զարեհ Ա. Վեհափառին Կաթողիկոսական Օծումը

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Զարեհ Ա. կաթողիկոս

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ ընտրեալ կաթողիկոս Զարեհ Ա. վեհափառին օծումը կատարուեցաւ կիրակի, 2 սեպտեմբեր 1956-ին: Օրին «Ազդակ» լայն անձագանգ հանդիսացաւ օծման հոգեպարար արարողութեան, զոր համադրելով կը ներկայացնենք:

* * *

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ թեմերու ժողովուրդը, ինչպէս բովանդակ հայութիւնը` ի սփիւռս աշխարհի, պատմական անմոռանալի օր մը ապրեցաւ կիրակի, 2 սեպտեմբեր 1956-ին, ընտրեալ կաթողիկոս վեհափառ Տ. Զարեհ Ա. Հայրապետի օծման շքեղ եւ յուզիչ հանդիսութեան առիթով:

Հազարաւոր հաւատացեալներ շաբաթ իրիկուընէ տեղ գրաւած էին Անթիլիասի դպրեվանքը եւ շրջակայ պարտէզներուն մէջ: Իսկ կիրակի առաւօտ, կանուխ, ժամը 6:00-էն սկսեալ բազմութիւնը կը խռնուէր Դպրեվանքի բակին մէջ, ուր Կարգադիր Յանձնախումբը, օժանդակութեամբ ոստիկան զօրաց, կը հսկէր կարգապահութեան:

Տեղին կարգադրութեամբ մը, Կարգադիր Յանձնախումբը Վեհարանէն դէպի Դպրեվանք երկարող տարածութիւնը ծածկած էր մասնաւոր վրաններով` ապահովելու համար հանգիստը հաւատացեալ ժողովուրդին:

Վրանները, որոնք 4 եւ 5 հարիւր քառակուսի մեթր տարածութիւն ունէին, սիրայօժար տրամադրուած էին Լիբանանի Ազգային Գաւառական Ժողովի ատենապետ Տիար Մ. Ազիրեանի կողմէ, իսկ զետեղումը կատարուած էր սսեցի հայրենակիցներու կողմէ:

Ժամը 8:00-ին, ամբողջ բակը եւ շրջակայ ճամբաները անանցանելի էին դարձած արդէն: Ծովեզերքէն մինչեւ Անթիլիասի քառուղին` կը պարզուէր մարդկային հեղեղով մը ողողուած անսահման տարածութեան մը պատկերը: Անձնական ինքնաշարժներու թիւը աւելի քան 2000 էր:

Անթերի կարգապահութեան մը մէջ, հաւատացեալ բազմութիւնը տակաւ գրաւեց իր տեղերը` տաճարէն ներս թէ դուրս: Նկատելով, որ եկեղեցին տրամադրուած էր պետական ներկայացուցիչներու, մասնաւոր հանգամանք ներկայացնող անձնաւորութեանց եւ ազգային իշխանութեանց կողմէ օծման հանդէսին մասնակից պատուիրակութիւններու, բազմահազար հաւատացեալներու ծովածաւալ բազմութիւնը տեղ գրաւեց բակին եւ շրջակայ ճամբաներու մէջ, օրինակելի համակեցութեամբ մը` որուն համար հպարտ կրնանք ըլլալ:

Հակառակ հեղձուցիչ օդին, ամբողջ հինգ ժամ, ալեւոր ծերունիէն մինչեւ վերջին պատանին, երկիւղածութեամբ եւ յարգանքով հետեւեցան հոգեպարար արարողութեանց:

Ժամը ճիշդ 9:20-ին, սկսան ղօղանջել Մայր տաճարի զանգակները, եւ եօթանասուն հոգիէ բաղկացեալ երգչախումբի առաջնորդութեամբ, երեսունէ աւելի քահանաներու, աբեղաներու, վարդապետներու, ինչպէս նաեւ գեր. Տ. Խորէն եւ տ. Ղեւոնդ սրբազաններու ընկերակցութեամբ, ընտրեալ Հայրապետ Զարեհ Ա. մուտք գործեց Տաճար, ամպհովանիի ներքեւ` զոր կը կրէին Վահէ Սէթեան (Ազգային կեդրոնական վարչութիւն), Միսաք Ազիրեան (Լիբանանի գաւառական ժողով), Գրիգոր Մարանկոզեան (Հալէպի գաւառական ժողով) եւ Ստեփան Գապարաճեան (Կիպրոսի Ազգային վարչութիւն):

Օտար Հիւրեր Եւ Ներկայացուցիչներ

Պետական եւ եկեղեցական ականաւոր ներկայացուցիչներու կարգին ուշադրութիւն կը գրաւէին`

Լիբանանի հանրապետութեան նախագահ Քամիլ Շամունի ներկայացուցիչ եւ վարչապետի տեղակալ պետական նախարար Սաէպ Սալամ, Սուրիոյ նախագահի եւ վարչապետի ներկայացուցիչ եւ վարչապետութեան դիւանապետ Հաննա Մալէք, Լիբանանի Խորհրդարանի նախագահ Ատէլ Օսէյրան, Լիբանանի արտաքին գործոց նախարար Սէլիմ Լահուտ, Սուրիոյ առողջապահութեան նախարար Ապտիւլ-Պաքի Նիզամմէտին, լիբանանցի երեսփոխաններ Եուսէֆ Զէյն, Ղասսան Թուէյնի, նախկին երեսփոխաններ Հապիպ Ապի Շահլա եւ Հանրի Ֆարաոն, սուրիացի երեսփոխաններ Միխայէլ Էլիան եւ տոքթ. Մաամար Չորպաճի, Պէյրութի զին. հրամանատար գնդ. Ճեմիլ Լահուտ, ինչպէս նաեւ Սուրիոյ Ազգային կուսակցութեան կողմէ 15 հոգիէ բաղկացեալ պատուիրակութիւն մը:

Լիբանանցի եւ սուրիացի բազմաթիւ լրագրողներ հետեւեցան արարողութիւններուն:

Եկեղեցական յարգարժան ներկայացուցիչներ տեղ գրաւած էին քոյր յարանուանութեանց յատկացուած զոյգ դասերուն մէջ: Աջ դասին մէջ տեղ գրաւած էին յոյն օրթոտոքսներու պատրիարք Ալեքսանդր Թահհանի ներկայացուցիչ գեր. Մուաուատ եպիսկոպոս. ասորիներու Անտիոքի պատրիարքի ներկայացուցիչ Մետրոպոլիտ Մար Սեւերիոս Եագուպ եւ իր հետեւորդները: Ձախ դասին մէջ տեղ գրաւած էին գերապայծառ Հ. Սահակ արք. Կոգեան` յանուն հայ կաթողիկէներու հոգեւոր տէր կարտինալ Աղաջանեանի, բողոքական համայնքի կողմէ` վերապատուելիներ Կ. Թիլքեան եւ Ա. Հատիտեան, դանիական եկեղեցիի կողմէ` վեր. Փոսք, Մարոնիներու պատրիարք Մէուշիի ներկայացուցիչ գեր. Իլիաս Ֆարահ (Պէյրութի արքեպիսկոպոս), կաթողիկէ ասորիներու պատրիարք կարտինալ Թափփունիի կողմէ` Գեր. Կրէկուար Եփրեմ Ժարժուր, յոյն կաթողիկէ պատրիարք Մաքսիմոսի կողմէ գեր. Փիէռ Քամէլ արք. Մուտաուար, Վենետիկի Մխիթարեան Միաբանութեան կողմէ Հ. Միքայէլ Յովհաննէսեան եւ Հ. Կոմիտաս Ունճեան, Պուրճ Համուտի քաղաքապետ Հ. Պօղոս Արիս, Զմմառու միաբանութենէն Գէորգ վրդ. Լայիքեան, Վիեննական Մխիթարեանց կողմէ Հ. Ռափայէլ Քոսեան եւ Հ. Թովմաս Քաջազն, Յիսուսեան միաբանութեան եւ Պէյրութի ֆրանսական համալսարանի նախագահութեան կողմէ Հ. Յովհաննէս Մսըրլեան, Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի նախագահութեան կողմէ տոքթ. Յ. Ենիգոմշեան եւ բազմաթիւ ուրիշներ:

Մասնաւոր պատուիրակութիւններ ներկայ էին Իրաքէն, Եգիպտոսէն, Կիպրոսէն, Յունաստանէն, Մ. Նահանգներէն եւ Իրանէն:

Իրանահայ թեմ. Խորհուրդի անունով` Վահան Փափազեան եւ Միհրան Փիրանեան, մարսիլահայ գաղութէն Շաւարշ Նարդունի եւ հոգշ. Արտակ վրդ., Ամերիկայէն` Բեգլար Նաւասարդեան եւ տոքթ. Գեղամ Այվազեան, իրաքահայ գաղութէն մասնաւոր պատուիրակութիւն մը` գլխաւորութեամբ տոքթ. Գ. Փափազեանի, եգիպտահայ գաղութէն Գ. Լազեան, Օ. Մաճառեան, Լ. Ասատուրեան, Լ. Յովհաննէսեան, եւայլն, եւայլն:

Օծման Սրտայոյզ Հանդէսը

Ս. Պատարագը շարունակուեցաւ մինչեւ «Զի ողորմեայ եւ մարդասէր ես Աստուած գոլով» աղօթքը, երբ ընտրեալ հայրապետը եկաւ ծունկի եւ արտասանեց հետեւեալ ուխտագիրը առաջի Ս. Սեղանայ եւ ժողովրդեան.

«Զարեհ Ծառայ Քրիստոսի եւ եպիսկոպոս վիճակին Բերիոյ, միաբան սրբոյ ուխտիս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, կամօքն Աստուծոյ եւ ընտրութեամբ համօրէն ազգիս Հայոց Կիլիկիոյ` կոչեցեալ յԱթոռ կաթողիկոսութեան Ամենայն Հայոց Կիլիկիոյ, ապաւինեալ յօգնականութիւն շնորհաց Բարձրելոյն` խոստանամ եւ ուխտեմ առաջի սուրբ Նշանացս, յանձն առնուլ զպաշտօնս զայս Եպիսկոպոսապետութեան Հայաստանեայցս Եկեղեցւոյ եւ բոլորապտուղ նուիրմամբ ընծայել զանձն իմ յանվթար կատարումն աստուածադիր օրինաց եւ Կաթողիկոսական պարտուց եւ առաջնորդել ազգիս Հայոց ըստ ուղղափառ վարդապետութեան Քրիստոնէական կրօնից, ըստ մերոյս Եկեղեցւոյ դաւանութեան եւ ըստ Հայրապետական կարգաց եւ կանոնաց Աստուածապաշտութեան, անստերիւր եւ անխոտոր ընթանալով յամենայնի ընդ լուսաշաւիղ հետս գնացից արժանաժառանգ յաջորդաց սրբոց առաքելոց Թադէոսի եւ Բարթուղիմէոսի եւ սրբոյ հօրն մերոյ Գրիգորի երկրորդ Լուսաւորչի զգուշաւոր պահպանութեամբ իրաւանց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Աթոռոյս Հայաստանեայցս»:

Նախքան օծում` զանազան աղօթքներէ եւ մաղթանքներէ ետք, որոնց ներկայ եղաւ նաեւ (ի շարս Գեր. Խորէն եւ Ղեւոնդ սրբազաններու) ուղղափառ ասորիներու Պատրիարքի ներկայացուցիչ, Պէյրութի եւ Դամասկոսի մետրոպոլիտ գեր. Մար Սեւերիոս եպիսկոպոս, երեք եպիսկոպոսները դրին իրենց ձեռքերը ընտրեալ Հայրապետի գլխուն վրայ եւ ըսին.

– «Մեք դնենք ձեռս ի վերայ եւ ամենեքեան աղօթս արարէք զի արժանաւոր լիցի սա Առաքելական Աթոռոյս անարատ պահել առաջի Աստուծոյ»:

Աղօթքներու, ընթերցուածներու, աւետարանի ընթերցումէն եւ Ողջոյնէն ետք, տեղի ունեցաւ օծման յուզիչ եւ տպաւորիչ հանդէսը, որմէ ետք ոսկեթել սպիտակ քողով ծածկուեցաւ օծեալ կաթողիկոս վեհ. Զարեհ Ա. կաթողիկոսի գլուխը:

Ծովածաւալ բազմութիւնը խոր յուզումով եւ փղձկումով ականատես եղաւ օծման, եւ ականջալուր` հոգեպարար երգերուն եւ աղօթքներուն:

Ապա, Պատարագը շարունակուեցաւ նոյն սրտառուչ ներդաշնակութեամբ, բազմաձայն, եւ ղեկավարութեամբ հոգ. Տ. Սահակ աբղ-ի:

Նախքան Հայր Մեր, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Զարեհ Ա. կաթողիկոս ուղղեց իր կոչը հայ ժողովուրդին եւ աղերսը առ Աստուած, որպէսզի, ազգային ընդհանուր միութեան, համերաշխութեան եւ ներդաշնակութեան մէջ, կարելի ըլլայ հոգեւոր եւ ազգային մեր կեանքը դնել ապահով ճամբու մէջ:

Վեհափառին Կոչը

Յանուն Հօր, եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն սրբոյ,

Առաջի Աստուծոյ, եւ մեր պատուական ժողովուրդի ներկայութեան, կատարելէ ետք ուխտս կաթողիկոսութեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, առաջին արտայայտութիւնս պիտի ըլլայ աղօթել առ Աստուած, որպէսզի իմ այս նոր պաշտօնիս մէջ ինծի տայ անսահման համբերութիւն,- որովհետեւ մեզմէ` մարդոցմէ աւելի` ի՛նքը տեղեակ է այն դժուարութեանց, որոնք իր հոգիին առաջնորդութեան առթիւ մերն են:

Ամէնագէտն Աստուած, Դուն որ ամէնէն աւելի գիտես սրտին խորը քննել, դուն որ ամէնէն աւելի կը հասկնա՛ս մեր տկարութիւններ, տո՛ւր ինծի ուժ եւ համբերութիւն, որոնց հետ նա՛եւ  կարողութիւն եւ զօրութիւն, որպէսզի կարենամ անսայթաք կատարել հովուապետութիւնը, զոր ազգը վստահեցաւ ինծի, դժուարին պայմաններու մէջ,- պայմաններ որոնց յաղթահարել մարդկայնօրէն անկարելի է:

Ո՜վ Տէր, առաջին աղօթքս քեզի՛ է, բռնէ ձեռքէս եւ առաջնորդէ զիս ուղիղ ճամբու մէջ, որպէսզի կարենամ իմ կարգիս առաջնորդել բազմաչարչար Հայ. Եկեղեցւոյ զաւակները:

Ո՜վ Տէր, քու աստուածային իմաստութիւնդ եւ խաղաղամտութիւնդ կաթեցո՛ւր մեզմէ իւրաքանչիւրին սրտին եւ հոգիին մէջ, որպէսզի այս աշխարհի վրայ կարենանք ապրիլ եւ արժանի ըլլալ Քու թագաւորութեանդ եւ հանդերձեալ կեանքիդ:

Առանց քու ուժիդ, իմաստութեանդ եւ աստուածային համբերութենէդ մասնիկի մը` դժուար թէ այժմու պայմաններու մէջ կարելի ըլլայ ապահով եւ անսայթաք ընթանալ: Կը տեսնես մեր կացութիւնը, գիտես մեր ներկան եւ մեր ապագան: Այսօր, իմ խոնարհ անձս եւ իմ ժողովուրդս կը յանձնեմ քու խնամքիդ եւ պահպանութեանդ` իբրեւ ընտրելագոյններէն մէկը բոլոր ժողովուրդներուն:

Երկրորդ խօսքս քեզի է, հայ ժողովուրդ, Հայ եկեղեցւոյ բոլո՛ր զաւակներ,- նո՛յն անցեալին, նո՛յն ներկային եւ նո՛յն ապագային սահմանեալ զաւակներ: Պաշտօնական այս առթիւ, Աստուծոյ յանձնելէ ետք զիս եւ ձեզ, իմ պատուէրս եւ մաղթանքս է քեզի, սիրել ու հասկնալ զիրար Հայ եկեղեցւոյ նո՛յն միւռոնով մկրտուած բոլոր զաւակներ,- սիրեցէ՛ք զիրար, որովհետեւ առանց քրիստոնէական ըմբռնումի եւ քրիստոնէական գործնական կեանքի, մեր ապրումները թերի են, մեր կեանքը` դժուար, ու մեր ապագան` մութ:

Եկեղեցւոյ, քրիստոնէութեան եւ մարդկութեան կեանքի ըմբռնումը հիմնուած է սիրոյ վրայ. սիրեցէ՛ք զիրար, յանուն մեր նահատակներուն եւ հայրապետներուն: Ոչինչ կը բաժնէ մեզ իրարմէ: Մտածողութեանց տարբերութիւններ կրնան ըլլալ, սակայն մեր անցեալը, ներկան եւ ապագան նո՛յնն է:

Ալեկոծեցանք եւ փոթորկեցանք, բայց տակաւին չխաղաղեցանք: Կոչ կ՛ուղղեմ ձեզի, Հայ Եկեղեցւոյ եւ Հայ Ազգի գաղափարին արժանի ըլլալու, որպէսզի կարենանք մեր անհատական եւ հաւաքական պատասխանատուութիւնները արժանաւորապէս գործի վերածել:

Այո՛, պէտք չէր որ անդրադառնայի այս կացութեան, եւ սակայն կ՛ուզէի հանգամանօրէն եւ կրկին կոչ ուղղել` միանալու Հայ Եկեղեցւոյ կամարներուն եւ այս Աթոռի հովանիին ներքեւ` մեր բոլոր նպատակներու լրիւ կատարման համար: Ոչ ոք կրնայ մտածել թէ այսօրուան անհասկացողութիւնները յաւիտենական են: Իմ կողմէ եւ այս Աթոռին կողմէ կը յայտնեմ` թէ մեր սրտերը բաց են դարձեալ-ինչպէս բաց եղան միշտ-բոլորին առջեւ եւ բոլորին համար:

Այս Աթոռը պիտի պահպանենք իբրեւ սրբազան աւանդ, իբրեւ հոգեշահ եւ բարոյական անկապտելի ժառանգութիւն,- անխախտ եւ մի՛շտ բարձր:

Սրտագին կոչ` բոլորի՛ն, որպէսզի մոռնան անցեալը, տարակարծութիւնները, թիւրիմացութիւնները ու մանաւանդ անձնականութիւնները, եւ գան իրենց հոգեկան տունը, հոն խաղաղ եւ հանդարտ սրտով ապրելու համար:

Աղօթքս է առ Աստուած` որպէսզի տա՜յ իր խաղաղութիւնը մեր ժողովուրդին եւ այս աշխարհին: Օրհնէ՜ մեզ բոլորս ու պահպանէ մեզ:

Պաշտօնական այս առթիւ, յանուն Կաթողիկոսարանի եւ թեմական մեր ժողովուրդին` իմ ջերմ եւ սրտագին շնորհակալութիւններս կը յայտնեմ Լիբանանի վսեմ. նախագահին եւ իր ներկայացուցիչներուն, Սուրիոյ վսեմ. նախագահին եւ կառավարական ներկայացուցիչներուն` որոնք իրենց ներկայութեամբ հոգեւոր այս հանդէսը պատուեցին:

Իմ ամենաջերմ շնորհակալութեան սրտագին խօսքս կ՛ուղղեմ արաբական ժողովուրդներու եւ ղեկավարութեանց` որոնց հովանիին ներքեւ մեր ժողովուդը կը վայելէ մշակութային, եկեղեցական եւ հոգեկան բոլոր առաւելութիւնները:

Օրհնեա՜լ ըլլան բոլորը, օրհնեա՜լ ըլլայ հայ ժողովուրդը:

Մեր սրտագին մաղթանքն է, որ հայ ժողովուրդը անսասան պահէ Հայ եկեղեցին, նուիրապետական բոլոր աթոռները եւ անոնց տայ սիրոյ, խաղաղութեան եւ համերաշխ գործակցութեան առաքեալներ ըլլալու ոգին:

Աստուած օրհնէ ձեզ բոլորդ, եւ Անոր խաղաղութիւնը ըլլայ ձեզի հետ, Ամէն:

Աղաւնիներ Կը Թռցուին

Յոգնախուռն ժողովուրդն ու պետական թէ եկեղեցական բոլոր ներկայացուցիչները մինչեւ Պատարագի լրում հետեւեցան հոգեյոյզ արարողութիւններուն, ընդհանուր յուզումի եւ փղձկումի, ինչպէս նաեւ մաղթանքներու ընդհանուր մթնոլորտի մը մէջ:

Յետ պատարագի, նո՛յն շքեղ հանդիսութեամբ թափօրը ուղղուեցաւ վեհարան` ուր տեղ գրաւած էին արդէն պետական եւ եկեղեցական 70-է աւելի անձնաւորութիւնները:

Վեհարանի սանդուխներուն առջեւ` զենումը կատարուեցաւ ոչխարներու, զորս հաւատացեալներ բերեր էին, իբրեւ մատաղցու: Քանի մը վայրկեան ետք, Վեհարան մուտքին, հարիւրաւոր աղաւնիներ թռցուեցան հաւատացեալնեու կողմէ` ի նշան ցնծութեան:

Սաէպ Սալամի Խօսքը

Վեհարանի մէջ գլխաւոր խօսք առնողը եղաւ Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահի ներկայացուցիչ Սաէպ Սալամ, որ շեշտեց մասնաւորաբար.

– Յանուն հանր. նախագահին, վարչապետին եւ լիբանանեան կառավարութեան` կը յայտնեմ իմ սրտագին շնորհակալութիւններս այն հրաւէրին համար` զոր ուղղած էիք մեզի, մասնակցելու ընտրեալ կաթողիկոս Ն. Սրբութիւն Զարեհ Ա.ի օծման:

Կիլիկեան կաթողիկոսութեան թեմերու ժողովուրդը կրցած է լաւագոյն ընտրութիւնը կատարել` յանձին Զարեհ Ա. եպիսկոպոսի, որուն հովուապետութիւնը, վստահ եմ, բարօրութեան շրջան մը պիտի բանայ Հայց. Եկեղեցիի համար:

Երեսուն տարուան մեր բնակակցութիւնը, լիբանահայութեան հետ, զիս կը մղէ յայտնելու, թէ մենք հպարտ ենք հայ ժողովուրդով, եւ վստահ ենք որ նա՛եւ այսուհետեւ անոնք միշտ պիտի ուզեն եւ կարենան նպաստել այս երկրի ընկերային վերելքին:

Յանուն Ն. Վ. նախագահին, վարչապետին եւ լիբանանեան կառավարութեան, կը շնորհաւորեմ ընտրեալ եւ օծեալ կաթողիկոս Զարեհ Ա.ը»:

Ապա, լիբանանեան եւ սուրիական պետական թէ եկեղեցական բոլոր ներկայացուցիչները` մէկիկ մէկիկ շնորհաւորական եւ խնդակցական արտայայտութիւններ ունեցան:

Երգչախումբը եւ ներկայ հոծ բազմութիւնը, սրտայոյզ շեշտով երգեց «Կիլիկիան», որմէ ետք կաթողիկոսական տեղապահ Խորէն եպս. թարգման հանդիսացաւ Կիլիկեան Աթոռի, կիլիկեան թեմերու ժողովուրդին եւ ընդհանրապէս հայաստանեայց եկեղեցւոյ եւ հայ ժողովուրդին ջերմ զգացումներուն, կաթողիկոսական օծման այս բարեբաստիկ դէպքին առթիւ:

«Կը շնորհաւորեմ Ձեզ` Սուրբ օծման այս բարեբաստիկ առիթով եւ կը մաղթեմ որ Տէր Աստուած պարգեւէ երկար կեանք, ի փառս հայաստանեայց եկեղեցւոյ եւ հայ ժողովուրդին»:

Այնուհետեւ բազմահազար հաւատացեալներ մուտք գործեցին վեհարան, օրինակելի կարգապահութեամբ, համբուրեցին օծեալ կաթողիկոսին Աջը եւ ստացան Անոր օրհնութիւնը:

 

 

 

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )