Զրոյց-Քննարկում` «Հայատառ Մամուլին Դիմագրաւած Խնդիրները» Նիւթին Շուրջ

ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ

1507871_633989469977364_1135906579_nԿիրակի, 15 դեկտեմբեր 2013-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Նիկոսիոյ Ազգային առաջնորդարանի «Վ. Իւթիւճեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հետաքրքրական զրոյց-քննարկում մը ընդհանուր նիւթ ունենալով` «Հայատառ մամուլին դիմագրաւած խնդիրները»: Ձեռնարկը նուիրուած էր թեմի առաջնորդ Վարուժան արք. Հերկելեանի մամլոյ-հրատարակչական գործունէութեանց 25-ամեակին, որոնց մէջ յատկանշելի են «Արծիւ» ամսաթերթի եւ «Գառնի» մատենաշարի խմբագրական աշխատանքները:  Ձեռնարկը կազմակերպուած էր կիպրահայ հայատառ մամուլի օրկաններուն, ի մասնաւորի Հրայր Ճէպէճեանի կողմէ, եւ կը վայելէր հովանաւորութիւնը կիպրահայ պետական ներկայացուցիչ Վարդգէս Մահտեսեանի, ինչպէս նաեւ ներկայութիւնը`  հայ մամուլով հետաքրքրուող ազգայիններու:

Բացման խօսքով հանդէս եկաւ Հրայր Ճէպէճեան. ան յատկապէս շեշտեց, որ սփիւռքահայ մեր կեանքին մէջ, հայատառ մամուլը`  տեղեկատուական այլ միջոցներուն մէջ բացառիկ նշանակութիւն ունեցած էր հայապահպանման մեր ճիգերուն մէջ, հայ ընտանիքին, հայ դպրոցին եւ հայ եկեղեցիին, ինչպէս նաեւ միութեանց եւ ակումբներու կողքին: Ան դիտել տուաւ, որ այսօր համացանցը կարելիութիւն կը ստեղծէ, որ  մամուլը աւելի լայն հաղորդակցութեան դաշտ ունենայ եւ յետադարձ կապ ստեղծուի ընթերցողին ու մամուլին միջեւ: Ապա ան ներկայացուց օրուան զեկուցաբերներն ու նիւթերը:  Յաջորդաբար խօսք առին` դոկտ. Արտա Ճէպէճեան` «Հայատառ մամուլին դերը հայ լեզուի եւ մշակոյթի պահպանման մէջ» նիւթին շուրջ, Երան Գույումճեան` «Հայատառ մամուլը եւ Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններու ամբողջացումը» նիւթին շուրջ, Ահարոն Շխրտըմեան` «Հայատառ մամուլը եւ Ցեղասպանութեան պահանջատիրութեան հոլովոյթները» նիւթին շուրջ եւ Արթօ Դաւիթեան`  «Կիպրահայ հայատառ մամուլը-ազգային մշակութային եւ ինքնութեան պահպանման ներկայի եւ ապագայի գործօնները» նիւթին շուրջ:

Դոկտ. Արտա Ճէպէճեան շեշտը դրաւ առաւելաբար այն կարեւոր իրականութեան վրայ, որ մամուլը վերապրելու գաղափարախօսութիւն մըն է, որ կ՛ընդգրկէ լեզուապահպանման, յատուկ ինքնութեան, միասնականութեան, պատմական հաւատարմութեան եւ փայլուն ապագայի հեռանկարի պահպանման գործօնները:  Ան աւելցուց, որ հայ մամուլը հայ ժողովուրդին համար դարձաւ մշակութային, ազգային եւ աստուածատուր այբուբենին վերապրումի խորհրդանիշ:  Ան յատկապէս նշեց. «Հայ մամուլի հիմնադրութիւնը մեծապէս սատարեց արմատախիլ եղած հայ ժողովուրդին, որ կարիքը ունէր կարեկցութեան եւ հարազատութեան`  պանդխտութեան օրերուն առաջնահերթ դասելու հայոց լեզուն, վերակազմաւորուելու եւ վերահաստատելու իրենց ազգային միասնականութիւնը»: Իր խօսքին աւարտին Ա.  Ճէպէճեան ցաւ յայտնեց, որ այսօր սփիւռքի տարածքին կը կազմաւորուի սերունդ մը, որ չի գիտեր հայերէն գրել, կարդալ եւ խօսիլ: «Անոնք պիտի կորսնցնեն ազգային ինքնութիւնը, ազգային մշակոյթի սէրը, պատկանելիութիւնը եւ պատմական հասկացողութիւնը», շարունակեց ան, եւ այս առումով, խիստ գնահատելի եւ կարեւոր համարեց հայ մամուլի, «օրինակ «Ազդակ»-ի, «Էրեբունի»-ի, «Ազատ խօսք»-ի, «Կիպրահայեր»-ու կայքերու օգտագործումը, որ նաեւ կը ստեղծէ համասփիւռքեան հաղորդակցութեան ցանց մը, եւ Միջին Արեւելքի հայկական գաղութները յուզող եւ ուրախացնող լուրերու սփռումի արդիական միջոց մը»:

Երան Գույումճեան սահմանեց մամուլին եւ լրագրողին գերագոյն առաքելութիւնը` ըսելով. «Արթնցնել հայ հանրութիւնը` անոր անտարբերութեան, ինքնախաբէութեան եւ ստրկամտութեան թմբիրէն, զայն ազատագրել իր քարացած կարծրատիպերէն եւ զայն մղել խորունկ ինքնաճանաչման»: Ան աւելցուց, որ ընթերցողին հետ սիրտէ-սիրտ, հոգիէ-հոգի անկեղծ, ճշմարիտ, անկաշկանդ, սակայն  պատասխանատու խօսքն է, որ անմիջապէս կը կապէ ընթերցողը մամուլին եւ` փոխադարձաբար, աւելցնելով, որ ազատ եւ յանձնառու մամուլը պարտի մինչեւ վերջ անկեղծ ըլլալ իր խօսքին մէջ, քանզի` «ճիշդ ախտանշումն է, որ կրնայ դարմանել մեր ազգային-հաւաքական վէրքերը, եւ որ վէրքը ծածկելը ջայլամային վարքագիծ է պարզապէս, որ միայն ինքնախաբէութեան կրնայ առաջնորդել մեզ»: Անդրադառնալով Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւններուն` ան կարեւորեց հայրենօգնութեան սրբազան նպատակը, որուն սատարեր էր սփիւռքը լիաբուռն կերպով` հաւատալով, որ անկախ պետականութիւնն է, որ կ՛երաշխաւորէ հայութեան լինելութիւնը, անոր անկատար իղձերուն եւ երազներուն կենսագործումը: «Սփիւռքը Հայաստանով կ՛ըլլայ զօրաւոր եւ` փոխադարձաբար»: Ան մանրամասնօրէն նշեց այն խոչընդոտները, որոնք կան Հայաստան-սփիւռք բաղձալի համագործակցութեան, ուժերու եւ կարելիութեանց միաւորումին դիմաց` կարեւոր համարելով այդ խոչընդոտները բառնալու խնդիրը: Իր խօսքի աւարտին, ան յատկապէս ըսաւ. «Հայ մամուլին կարեւորագոյն առաքելութիւններէն մէկն է Հայաստան-սփիւռք իրա՛ւ միասնականութեան, մէկ ու միասնական հայութեան խորհուրդին, տեսլականին նպաստելը»: Անոր համաձայն, էական է ախտանշել այս մէկը խոչընդոտող ազգային մեր ցաւերը, դարմանումներ գտնելով անոնց` շեշտելով, որ միասնականութիւնը պէտք է հիմնուած ըլլայ ազգային մէկ գաղափարախօսութեան, հոգեւոր-մշակութային արժէքներու միեւնոյն համակարգին վրայ»:

Ահարոն Շխրտըմեան` Պէյրութէն յատկապէս հրաւիրուած, պատմականը ըրաւ հայ մամուլի անցած ուղիին, «Ազդարար»-էն մինչեւ մեր օրերը` շեշտելով, որ Ցեղասպանութենէն ետք, տասնամեակներ շարունակ, հայ մամուլը սփիւռքի մէջ իր ներուժը վատնած էր Խորհրդային Հայաստանի նկատմամբ թեր կամ դէմ դիրքորոշումներով: Ցեղասպանութեան արծարծումը գերազանցօրէն թափ ստացած է Եղեռնի յիսունամեակին եւ անկէ ետք, երբ Հայաստանի մէջ թէ սփիւռքի տարածքին, հայ մամուլով թէ գիրքերու հրատարակութեամբ, այդ թեման դարձած է հայ հանրութեան ուշադրութեան կիզակէտը: Սակայն տասնամեակներ շարունակ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման գործընթացը դարձած է մեր պահանջատիրութեան կորիզը, ինչ որ միայն բարոյական բնոյթ ունի եւ ոչ քաղաքական, շեշտեց ան: Իսկ հիմա, նշեց  Շխրտըմեան, Ցեղասպանութեան հարիւրամեակին ընդառաջ, գաղութներուն մէջ կը կազմուին յատուկ յանձնախումբեր, ձեռնարկներ տեղի կ՛ունենան`  քարոզչական, մշակութային եւ այլ, սակայն չունինք միասնական իրաւական ծրագիր մեր պահանջատիրութեան հետապնդման ուղղութեամբ, ինչ որ կրնայ յանգիլ նահատակներու շիրիմին ծաղկեպսակներու զետեղման մեր Նահատակներու շիրիմին….:

1471199_633991023310542_1260779704_nԱրթօ Դաւիթեան յիշեց Կիպրոսի մէջ լոյս տեսած այն բոլոր հայկական թերթերու անունները, որոնք լոյս տեսած էին Կիպրոսի մէջ, տարբեր ժամանակներու: Ան մասնաւորաբար շեշտեց, որ ապագան շատ փայլուն չէ հայ թերթին համար, մեր կղզիին մէջ, քանի որ երիտասարդները չեն հետաքրքրուած հայերէնով, հայ գիրով, մամուլով թէ գիրքով: Ան դիտել տուաւ, որ նոյնիսկ իրենց առօրեայ խօսակցութեանց մէջ երիտասարդները  սկսած են մտածել յունարէն կամ անգլերէն լեզուներով եւ տակաւ կը հեռանան հայերէն լեզուամտածողութենէն: Ներկայիս, հայ թերթի ընթերցողը միջին տարիքէ վեր է, ընդգծեց ան, իսկ թերթի հրատարակութիւնը գործն է առաւելաբար անհատական նախաձեռնութեան, հաւատքի, հոգիի տենչի կամ երազի: Չկայ նաեւ նիւթական ներդրում հայ թերթի յարատեւութեան ի խնդիր եւ հարց կը յառաջանայ, նշեց ան, թէ ասկէ մէկ-երկու տասնամեակ ետք, պիտի ունենա՞նք արդեօք Կիպրոսի մէջ լոյս տեսնող հայ թերթ, մանաւանդ անոր համար նաեւ, որ նոր սերունդին մօտ չկայ այդ փափաքը, երազը`  խմբագիր կամ հրատարակիչ դառնալու:

Կարճատեւ հարցում-քննարկումէ ետք, Հրայր Ճէպէճեան բարձր գնահատեց զեկուցաբերներուն  աշխատանքը` միաժամանակ  դրուատելով յատկապէս թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Վարուժան արք. Հերկելեանի մամլոյ եւ հրատարակչական քառորդ դարեայ բեղուն  գործունէութիւնը, որուն ընթացքին ան քառասուն անուն գիրք հրատարակած էր «Գառնի» հրատարակչութեամբ, խմբագրած էր եւ կը շարունակէ հրատարակել «Արծիւ» պարբերաթերթը` նպաստելով հայ գիրին, մամուլին եւ հայ մշակոյթին: Այս առիթով ան իմաստալից եւ  խորհրդանշական յուշանուէր մը յանձնեց սրբազանին:

Ներկաները նաեւ առիթը ունեցան  համացանցային սարքով դիտելու Սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի գնահատական խօսքը ուղղուած հայ մամուլին, լրագրողներուն եւ խմբագիրներուն, եւ յատկապէս Վարուժան արքեպիսկոպոսին, անոր քառորդ դարեայ արդիւնաշատ անխոնջ նուիրումին` հայ գիրին, գիրքին, մամուլին եւ հայ մշակոյթին:

Իր եզրափակիչ խօսքին մէջ` Վարուժան արքեպիսկոպոս ընդգծեց, որ պէտք չէ յոռետեսական ըլլալ ապագային համար եւ պատգամեց, որ ամէն մարդ իր գործը պէտք է ընէ առանց յուսահատելու: «Խաւարը անիծելու տեղ, մոմ մը վառէ՛», ըսաւ ան: Հուսկ, պահպանիչով վերջ գտաւ այս հետաքրքրական, մտորելու, մտածելու առիթ տուող ձեռնարկը:

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )