«Անաւարտ Պահեր» Կ՛ապրինք Հայերս. Միսաք Ուլնեցի – Միսաք Սիսեռեանի «Անաւարտ Պահեր» Երկին Հրատարակման Առթիւ

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԻՍԿԱՀԱՏԵԱՆ

Anavard-BaherՄեծ եղեռնէն վերապրած եւ ականատես բազմաթիւ հայորդիներ, իրենց յուշերը թուղթին յանձնելու հնարաւորութիւնը ունեցած են: Այս պատճառով անոնց յաջորդող սերունդները իրազեկ դարձած են պատահած ողբերգութեան մանրամասնութիւններուն: Բացառիկներէն է Միսաք Ուլնեցիի յուշագրութիւնը, որ բանաստեղծութիւններու փունջով մը կը հասնի մեզի: Հեղինակը զանոնք ձօնած է նահատակուած իր մօր եւ քոյրերուն: Ուլնեցի իր կեանքի ամբողջ օրերուն ապրած է այդ պահերը, որոնք անաւարտ ըլլալ կը թուին մինչեւ հիմա, այնքան ատեն որ Հայկական հարցը իր արդար լուծումը չէ գտած:

Բանաստեղծութիւններու այս գիրքին` «Անաւարտ պահեր»-ուն լոյս ընծայումը յանձն առած է հեղինակին թոռը` Հրաչ Սիսեռեան: Գիրքը լոյս տեսած է Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան կողմէ 2013-ի վերջաւորութեան: Խմբագրութիւնը կատարած է տոքթ. Երուանդ Քասունին, որ յառաջաբանով մը պայծառօրէն ներկայացուցած է հեղինակն ու գործը: Յարգելի խմբագիրը անհրաժեշտօրէն անդրադարձած է նաեւ Միսաք Ուլնեցիի հեղինակած «Պատմութիւն Զէյթունի» երկին, անոր պատմագիտական կարեւորութեան համար: «Անաւարտ պահեր» գիրքին վերջին երեք էջերուն մէջ կը գտնենք Միսաք Ուլնեցիի կենսագրական գիծերը, որոնց ընդմէջէն ընթերցողը կ՛իմանայ, թէ ան 1914-ին Համա կ՛աքսորուի եւ օսմանեան բանակի պարենաւորման գրասենեակը կ՛աշխատի` շնորհիւ իր օսմաներէն լեզուին տիրապետած ըլլալուն: Ուլնեցի Մեծ եղեռնի ամբողջ արհաւիրքը կ՛ապրի` միեւնոյն ատեն անհրաժեշտ ծառայութիւններ մատուցելով իր տառապեալ հայրենակիցներուն: Առաջին քերթուածէն մինչեւ վերջինը Հայոց ցեղասպանութեան սարսափները կ՛արտայայտեն, ինչպէս նաեւ` հեղինակին վիշտը, որ անդարմանելի է: Իւրաքանչիւր տողին մէջ ան իր խոր ցաւը կու լայ: Կարգ մը տեղեր կը հանդիպինք յուսահատութեան արտայայտութեան, բայց եւ այնպէս գոյատեւելու վճռակամութիւնը զօրաւոր ըլլալով իր մէջ` ան կ՛ըսէ.

«Մենք բոլորս հասկցած ենք, քանի կ՛ապրինք,
չենք մոռացեր:

Միսաք Ուլնեցի օրերու դառնութիւնը ճաշակած ատեն անորոշ ապագայի մը սոսկումով կ՛ապրի ու իր «Այրած երազներուս», էջ 65, բանաստեղծութեան մէջ հետեւեալ ձեւով կ՛արտայայտուի.

«Օրը կ՛ըլլայ իրիկուն, արեւամուտ եւ ունայն»:
….
«Միայն մոխիր կայ հիմա, ոչ մէկ երազ, ոչ թռչուն,
Երազներս այրեցան, կայծակնահար, մոխրացան:
Մարած օճախ մ՛է հոգիս, արդ աւերակ, ցիր ու ցան»:

Վիշտի, սոսկումի, յուսահատութեան (Անվե՜րջ աշուն, Հիւա՜նդ աշխարհ, էջ 41) եւ յոյսի միջեւ տարուբերող մտածումներն են որ կը տեսնենք տողերուն մէջ: Այսուհանդերձ, աղօթքն ալ իր բացառիկ տեղը կը գրաւէ իբրեւ մխիթարանք եւ ապագայի յոյս «Զանգակները կը ղօղանջեն», էջ 61 եւ «Տէ՛ր, դուն պահէ», էջ 33, հատուածներուն մէջ:

Իր դառնութեան մէջ հեղինակը կը քերթէ նաեւ անցեալի անոյշ յուշերուն մասին` «Ու կը մսիմ հին յուշերուս ցաւը սրտիս» բանաստեղծութեամբ, յիշելով լաւ օրերու խաղաղ կեանքը:

Հեղինակը Մեծ եղեռնի ահաւոր պատկերներ կը պարզէ իր քերթուածներուն մէջ: Որբացած մանուկներու, կիներու եւ ծերերու տառապանքին տակ անոր գրիչը կը հիւծի: Ուլնեցի կ՛ողբայ իր մայրն ու քոյրերը, որոնք իրմէ հեռու վայրագ թուրքերուն ձեռքերուն մէջ կորսուեցան ու նահատակ դարձան:

Այս բոլորէն ետք, յոյսը շուտով կը վերականգնի հեղինակին սրտին մէջ: Մահուան ճիրաններէն մազապուրծ` Միսաք Ուլնեցի կարծէք կրկին կը ծնի, կրկին հայ ուսուցիչ եւ դաստիարակ կը դառնայ նոր սերունդին ջամբելու համար հայեցի կրթութիւն, Հալէպի մէջ: Սակայն տակաւին պահերը կը մնան անաւարտ…

 

 

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )