Լիբանան Կոչուող Յարակարծութիւնը (Գ.)

ՊՕՂՈՍ ԳՈՒԲԵԼԵԱՆ

Մեր օրերու Լիբանանը եւ մասնաւորապէս մայրաքաղաք Պէյրութը, անոր արուարձաններն ու գլխաւոր քաղաքները յատկանշող ամէնէն վախազդեցիկ երեւոյթը «Հըզպալլա»-ի զինեալներն ու «Քայիտա»-ի հետեւորդները չեն, այլ` այնտեղ տիրող քաոսային երթեւեկը: Առաւել եւս` ինքնաշարժներու առատութիւնն ու լիբանանցի վարորդին անօրէն, երթեւեկութեան բոլոր ընդունուած կանոնները խախտելու եւ անտեսելու «քամիքազ»-եան հակումն է, անոր խենթ քշուածքն ու անհոգ վերաբերումը:

Հոգ չէ, թէ նորեկը իր ետին քանի՛ տասնամեակ վարորդական փորձառութիւն ունեցած ըլլայ, ան սրտատրոփ, լարուած ջիղերով, սարսափէն գունդ մը դարձած, շուտով յառաջանալիք վթարին մտավախութեամբ իր վերջին «Հայր Մեր»-ը կը մրմնջէ եւ ներսիդին կ՛ափսոսայ, թէ` ինչո՞ւ չապաշխարած ու վերջին օծումը չստացած, մասնաւորապէս կտակը չամբողջացուցած` Լիբանան խիզախած է: Հանաք չէ…

Մայրաքաղաքի եւ անոր օրկանական կապը հանդիսացող արուարձաններու մէջ երթեւեկութիւնը ուղղակի քաոսային ընթացք առած է: Նախ` ինքնաշարժներու համեմատաբար մեծ թիւին պատճառով, ապա` փողոցներու նեղանցելիութեան: Միջին կամ գործաւոր դասակարգի պատկանող ընտանիքի մը բոլոր չափահաս անդամները, իգական սեռն ալ ներառած, գրեթէ առանց բացառութեան, սեփական մեքենաներով կը շրջին` արդէն իսկ խճողուած փողոցներու քաոսը առօրեայ իրենց ներկայութեամբ յաւերժացնելով, անանցանելի դարձնելով:

Կառքերու «լաբիւրինթոս»-ին մէջէն խեղճ թաքսիի վարորդը փողոց նետուելով` հազիւ թէ քշելու կը սկսի, քանի մը մեթր յառաջանալու համար պէտք է կոտոշ կոտոշի գալով` ցլամարտի բռնուի ամէն կողմէ վրան խուժող միւս վարորդներուն կամ պատկերաւոր ձեւով ըսած` մետաղապատ անհոգի ցուլերուն հետ:

Եւ դեռ ասոր կողքին, մոռացութեան պիտի տաս առօրեայ մարզումներուդ համար օրուան որեւէ մէկ ժամուն փողոց իջնելու եւ քալելու գեղեցիկ սովորութիւնդ: Յանկարծ վրադ խուժող մեքենաներու «աւալանշ»-ը այդ մէկը անկարելի կը դարձնէ, որքան ալ վճռական, որքան ալ մարտական ընթացք փորձես տալ քայլերուդ: Իսկ անոնք, որոնք կը յամառին հետզհետէ չքացող մայթերու երկայնքին իրենց մարզումը ամէն գնով յառաջ տանիլ, անուաւոր այդ նոյն ցուլերէն կոխկռտուելու մղձաւանջը կախուած կը մնայ իրենց գլխավերեւը:

Տակաւին, Պէյրութի փողոցներու երկայնքին մայթերը այնքա՛ն բարակցեր ու նեղլիկ դարձեր են, որ խեղճ անցորդը չուանի վրայ քալող լարախաղացի ճկունութիւն ցոյց պիտի տայ` գրեթէ իրեն քսուելով անցնող մեքենաներուն տակ չճզմուելու համար: Տակաւին բացառուած չեն դիմացի կողմէն յառաջացող բարձրակրունկ դիցուհիին գիրկը իյնալու հաւանականութիւնը եւ ապա որպէս զանցումիդ չքմեղանք` կոտրտուած արաբերէնով ինքնարդարացման ծիծաղելի փորձերդ.

Սո՛րի մաթմազել... ժէյի ըժտիտ մըն Ամերիքա... ներողամիտ եղէ՛ք, տակաւին ձեր հիւրընկալ մայթերուն վրայ քալելու արուեստին չտիրացայ…

Կատակ չի վերցներ…

Այդ բոլորին կողքին, սակայն, Լիբանան կոչուող յարակարծութեան ամէնէն ինքնատիպ ու ծիծաղելի երեսը տեսնելու բախտին եւս արժանացայ. պատկեր մը, որ մինչեւ մահ դրոշմուած պիտի մնայ ենթագիտակիցիս մէջ:

Տարաշխարհիկ այդ դէպքը պատահեցաւ, երբ զոյգ մը բարեկամ գրողներու` Արմէն Յարութիւնեանի եւ բժիշկ Թորոս Թորանեանի հետ ինքնաշարժով Անթիլիասի խճողուած ազատուղիով դանդաղօրէն կաթողիկոսարանի ուղղութեամբ կը յառաջանայինք: Քիչ ետք պիտի պարզուէր, թէ խանգարուած հսկայ բեռնատար մը ազատուղիի աջ կողմի գիծը խցած էր երթեւեկութեան առջեւ եւ բնականաբար շտապ օգնութեան կը սպասէր: Երեւոյթ մը, որ ազատուղիներու աշխարհէն Լիբանան ժամանած «Ֆրի-ուէյ»ներու հեղինակիս համար շատ բնական թուեցաւ: Սակայն մեքենավար Արմէն Յարութիւնեանի վարպետ ջանքերով, երբ քիչ մըն ալ յառաջացանք, բոլորովին ծիծաղելի տեսարան մը պարզուեցաւ մեր աչքերուն: Բեռնատարի վարորդ աղան, հաւատարիմ «քէֆ ընողին քէֆ չի պակսիր»-ի համամարդկային փիլիսոփայութեան, ինքնաշարժին առջեւ բացուած «շեզ-լոնկ»-ի վրայ անհոգ մը երկարած` կլկլակ կը ծխէր: Եւ ամէնէն անհաւատալին` անցնող-դարձող ու երթեւեկութեան հսկող ոստիկան ուժերը պարզապէս կը ծիծաղէին պարզուող տեսարանին առջեւ:

«Կե՛լ քէֆըմ, կե՛լ» պիտի գոչէի, եթէ մօտս նստող գրող-ընկերներէս չքաշուէի… Ափսոս, որ խճողումին պատճառով չկրցայ լուսանկարել շարժավար հերոսս` յաւերժացնելու համար անոր կիրարկած անհեթեթի իւրայատուկ փիլիսոփայութիւնը:

Յարափոփոխ հոգեվիճակներ դիմագրաւելու լիբանանցիին կարողութիւնն ու ամէն կացութեան յարմարելու անոր աննկուն կամքը կը ցոլացնէր բեռնատարի հէգ շարժավարը: Բան մը, որ վստահ եմ, դժուարագոյն պարագաներուն անգամ այդ գեղեցիկ երկրի ժողովուրդին աղերսել կու տայ. «Տէ՛ր, ինծի իմաստութիւնը տուր, որ ընդունիմ այն, ինչը չեմ կրնար փոխել, եւ փոխեմ այն, ինչը չեմ կրնար ընդունիլ…»:

Վերջ

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (1)
  • Եւնիկէ Եագուպեան 6 years

    Տարիներ առաջ մակագրուած ստացած եմ իր գիրքերը եւ հաճոյքով կարդացած: Հաճելի, համարձակ եւ ինքնատիպ ոճ ունի: Կը շնորհաւորեմ զինք մաղթելով նորանոր յաջողութիւններ:

  • Disqus ( )