«Արուեստի Եւ Մշակութային Գործի Կազմակերպչական Աշխատանքը Բարեգործութիւն Չէ, Իսկապէս Մասնագիտութիւն Պարտադրող Ռազմավարութիւն Է» «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Մինաս Լուռեան

Հարցազրոյցը վարեց` ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

LtoR-Francesco-Augelli---Vahe-Vartanian---Minas-Lourian«Ա.».- Արդեօք այս տիպի այլ ծրագիրներ ալ կատարա՞ծ էք եւ ընդհանրապէս ի՞նչ հիմնական նպատակ կը հետապնդէք անոնց ընդմէջէն:

Մ. Լ.- Բնականաբար կազմակերպած ենք այլ համերգներ (միշտ օտար ֆոնտերով), որոնք ձայնագրուած եւ սփռուած են Իտալիոյ պետական ձայնասփիւռի կայանին կողմէ, եւ հոն ես միշտ ետ կը քաշուիմ` որպէս հայ կազմակերպող, ես իմ իտալացի գործակից բարեկամներուս կը ձգեմ, որ իրենք ներկայացնեն համերգը կամ ելոյթը, եւ այդ ընթացքին իրենք արդէն ինքնաբերաբար Ցեղասպանութեան մասին կը խօսին, ես չէ, որ ուղղակի այդ աշխատանքը կ՛ընեմ, բայց պէտք է նաեւ տարբեր բեմեր ապահովել հայութեան վրայ բերելու լուսարձակները: Յամենայն դէպս իմ նպատակս Ցեղասպանութեան լուրը տարածել չէ, մեր կեդրոնը այն քիչ կառոյցներէն մէկն է, որ սփիւռքի մէջ մշակոյթով, անոր արտադրութեամբ, տարածումով եւ այսօրուան մշակոյթէն վաղուան աւանդ ձգելով կը զբաղի: Կը հաւատամ, որ մեր ինքնութիւնը միշտ պէտք չէ  փաստենք միայն իբրեւ ցեղասպանութեան զոհ գացած ժողովուրդ ներկայանալով, ունինք 3000 տարուան մշակոյթ, ունինք այսօրուան մշակոյթը, որ պէտք է զարգացնենք եւ գուրգուրանք անոր: Այսօրուան ստեղծագործող մարդիկ պէտք է գործ ունենան, գործ արտադրեն. մենք ատով է, որ մենք մեզ պէտք է ներկայացնենք որպէս հայ ժողովուրդ, այլապէս կորսուած իրականութիւն մըն ենք` շարք մը ուրիշ իրականութիւններու կարգին. այսինքն մենք մեզ կրնանք սեպել ֆրանսացի, լիբանանցի, բայց դեր մը ունինք ի վերջոյ, լեզու մը ունինք, որ կրնանք այսօր մշակել, զարգացնել եւ նորը ներկայացնել:

«Ա.».- Յիշենք այս առումով ձեր կատարած նախաձեռնութիւններէն մէկը:

Մ. Լ.-  Անկարելի ըլլալով ամէն ինչ մանրամասնել, տամ մօտեցումի յատկանշական օրինակ մը. Տիգրան Մանսուրեանի նման երաժշտահանի մը ներկայութիւնը մեծ կարեւորութիւն ունի, իսկ անոր ստեղծագործութիւններուն առնչութեամբ աշխատանք տանիլը մեծ հրամայական է: Իմ իտալացի երաժշտագէտ գործակիցներուս կարծիքը այն է, որ Տիգրան Մանսուրեանը աշխարհի լաւագոյն քիչ երաժշտահաններէն մէկն է: Մեր կեդրոնը բազմիցս` օտար կազմակերպութիւններու հետ գործակցութեամբ, Տիգրան Մանսուրեանի Եւրոպայի հողին վրայ առաջին կատարումներու նախաձեռնողները եղած ենք, Միացեալ Նահանգներու մէջ Տիգրան Մանսուրեանի գործերուն ներկայացման նախաձեռնողներէն է «Լարք» կազմակերպութիւնը` Վաչէ Պարսումեանին կողմէ հիմնուած, ինչ որ շատ գնահատելի նախաձեռնութիւն է: Կրկնեմ, նման նախաձեռնութիւններ հայ իրականութեան մէջ իսկապէս ձեռքի մատներու վրայ կրնանք հաշուել, բայց մենք այս արժէքները ունինք եւ պէտք է արժեւորենք, որովհետեւ իսկապէս այս մարդոց գործը արժէք ունի, եւ մեծապէս կը գնահատուի օտարներու կողմէ: Եւ երբ այդ առիթները կը ստեղծենք, կամ կը ներկայացնենք նման հեղինակներու գործերը, շատեր շունչ մը կը քաշեն եւ կ՛ըսեն. «Ուրեմն Ցեղասպանութենէն զատ, ուրիշ բան մը կայ հայ իրականութեան մէջ»:

«Ա.».- Հաւանաբար մենք մնայուն կերպով Ցեղասպանութեան նիւթը յառաջ քշելով` քիչ մը ժխտական կամ վանողական տրամադրութիւն ստեղծած ենք օտար շրջապատի մէջ. մենք նաեւ պէտք է մեր այլ արժէքներով եւ ժառանգով ներկայանանք աշխարհին:

Մ. Լ.- Ընդհանրապէս ժխտական եւ յոգնածութեան կեցուածք մը կայ օտար շրջանակներու մէջ, նոյն յոգնածութիւնը շատ անգամ մենք ալ ունինք: Երբ դժբախտութիւններու մասին մարդիկ  յաճախ կը լսեն, յոգնածութիւն մը կը զգան բնականաբար: Մենք չենք ըսեր, որ պէտք չէ Ցեղասպանութեան մասին խօսինք, մեր պարտականութիւնն է եւ պէտք է ընենք, բայց անոր կողքին, հազար ու մէկ ուրիշ բան կայ ընելիք, եւ ըսելիքս այն է, որ դժբախտաբար այն միւս գործերը, որոնք անպայման պէտք է ընել, անոնց ուշադրութիւն դարձնող հաւաքական ուժ մը չկայ: Շատ դժուարութիւն ունիմ այսօր ոեւէ ունեւոր, բարեկեցիկ հայու դիմելու եւ համոզելու, որ գործ մը կայ եւ կ՛արժէ ընել: Դժուար է ասիկա, ոեւէ հայ ունեւոր կ՛ըսէ, որ ահագին հարցեր ունինք, մեր գաղութի դպրոցը կարիք ունի, դպրոցին կու տանք, եւ իւրաքանչիւրը հիմնականին մէջ կը մտածէ իր գաղութին դրամ յատկացնելու մասին, եւ ընդհանրապէս նուիրատուութիւնները մէկ ուղղութեամբ կ՛երթան` միշտ բարեգործական, միշտ անմիջական եւ շտապ վիճակներու դրամ կը յատկացուի: Ծրագրաւորումով կատարուած ու պատրաստուած աշխատանքի մը դրամ յատկացնող չկայ ընդհանրապէս եւ խումբ ալ չկայ, որ ստեղծէ ունեւորներէ կազմուած հաւաքական ուժ մը, որ կոչուած է նեցուկ կանգնելու նման ծրագիրներու, մինչ այդ ասիկա ընելով` նաեւ իրենք կ՛օգտուին, որովհետեւ երբ այսպիսի ռազմավարական-մշակութային գործունէութիւն կ՛ընես, այդ ասպարէզին մէջ առիթներ կը ստեղծես հանդիպումներու, օտար իրականութիւններու մեծ ճարտարարուեստի հաստատութիւններու հետ, ապահովագրութեան կամ դրամատուներու ղեկավարներու հետ: Հայերը կրնան նման նախաձեռնութիւններու բացումներուն ներկայ գտնուիլ, կրնան մօտ ըլլալ այդպիսի մարդոց, եւ այսօր առաւելաբար մշակոյթի ճամբով է, որ հայ իրականութիւնը եւ մանաւանդ Հայաստանը կրնայ խօսակից դառնալ այդպիսի մարդոց հետ, որովհետեւ դժբախտաբար իրականութիւնը այն է, որ Հայաստանը այդքան ալ մեծ ուժ մը չէ եւ ինք իր ունեցած հարստութիւններով եւ աշխարհագրական ներկայ իրավիճակով շատ մեծ հետաքրքրութիւն չի շարժեր Արեւելքի եւ Արեւմուտքի պետութիւններու մօտ, բայց մշակոյթի ճամբով կարելի է մասամբ այս բաները ընել եւ այդ ուղղութեամբ աշխատանք պէտք է տարուի ըստ իս:

«Ա.».- Հիմա որ ըսիք Հայաստանը իր հարստութեամբ հետաքրքրութիւն չի շարժեր, չի՞ նշանակեր, որ չունի այդ հարստութիւնը, թերեւս այդ հարստութիւնը ճիշդ ձեւով ներկայացնելու կամ հրամցնելու հա՞րց կայ:

Մ. Լ.- Հայաստանի մէջ ալ հսկայական աշխատանք կայ տարուելիք, մասամբ կը կատարուի ատիկա. ես չեմ կրնար ատիկա արժեւորել կամ քննադատել: Հիմնական ըսելիքս այն է, որ կրնանք աւելի լաւ ձեւով կազմակերպուիլ  ընդհանուր առմամբ` իբրեւ հայ ժողովուրդ. ատիկա բնականաբար եւ անպայման համադրութեան աշխատանքի մը կը կարօտի, պէտք է ստեղծել խումբեր, կորիզներ` մտածող մարդոց, որոնք հայութեան հետ կապ հաստատել ուզող օտարներուն աղբիւր դառնան, ինչպէս նաեւ լծուին աշխատանքի` հայկական միջավայրին մէջ արժէքները գտնելով, անոնց պահպանումը հետապնդելու եւ անոնց արժանին մատուցելու: Այդպիսով ժամանակի ընթացքին այդ խումբին աշխատանքը մակարդակ ու որակ պիտի ունենայ, շահի բոլորին վստահութիւնը: Այսպիսով տարբեր կողմերու եւ երկիրներու միջեւ նոյն նպատակին ծառայող ցանց մը կարելի է հաստատել: Հոս պէտք է նշեմ, որ մեր կառոյցը այսօր գուցէ միակ օրինակն  է սփիւռքին մէջ (չեմ գիտեր, եթէ ուրիշ օրինակներ կան), որ մօտաւորապէս քանի մը տարի է տարեկան նպաստ կը ստանայ Հայաստանի պետութենէն: Ասիկա քիչ մը անսովոր կրնայ թուիլ, որովհետեւ ընդհանրապէս հակառակը ճիշդ է, սակայն երբ աշխատիս, արդիւնքները ցոյց տաս, դիմացինդ հասկնայ ծաւալած գործունէութեանդ արժէքը, վստահաբար պիտի արժեւորէ եւ փորձէ նեցուկ կանգնիլ: Ատոր կողքին պէտք է ըսել, որ քանի մը տարի է կը վայելենք նաեւ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան նեցուկը. ներկայիս Համազգայինը եւ մեր կեդրոնը կարգ մը ծրագիրներու մէջ գործակիցներ ենք, եւ մեր աշխատանքներուն մէջ մենք միշտ կը ծանուցենք, որ Համազգայինի հետ գործակից ենք: Շատ կարեւոր է, որ նման աշխատանքի համար հայերու նեցուկն ու գործակցութիւնը ապահովուի:

«Ա.».- Դուք այս մարզին մէջ բաւական փորձառութիւն ունիք արդէն. հաւանաբար ատկէ մեկնած` պէտք է նախաձեռնէք սփիւռքի գոնէ հիմնական գաղութներուն մէջ ձեր ակնարկած մասնագիտական աշխատանք տանող կորիզներ ստեղծելու: Այս մտայնութիւնը կամ աշխատելաոճը, զոր դուք որդեգրած էք, մեր գաղութներուն մէջ տարածուած չէ, ընկալուած չէ: Օրինակ, Համազգայինը իր գործունէութեան համար ունի տարբեր խումբեր, բայց նաեւ ձեզի հետ գործակցաբար եթէ ունենայ կորիզներ եւ խումբեր, որոնք առաջարկ ներկայացնեն կամ ինք ալ գաղութին մէջ եւ թերեւս տեղական մակարդակի վրայ աշխատանքը տանի, այսինքն դուք սկսիք քաջալերել, որ նման աշխատանք մը ըլլայ:

Մ. Լ.- Ատոր պահանջը կայ եւ պէտք է այդ ուղղութեամբ աշխատիլ: Այս նիւթին մասին խօսեցանք նաեւ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան հետ: Բնական է, որ ես առանձինն այդ ուժը, կարողութիւնը եւ ժամանակը չունիմ ամէն տեղ հասնելու եւ գործակցութիւն ստեղծելու, բայց փոքր աշխատանքի կորիզներ ստեղծելով, ըստ իս, նման աշխատանք մը կրնայ յաջողիլ եւ այդ աշխատանքին արդիւնքը օրինակ կրնայ ըլլալ, որ ուրիշ կորիզներ ստեղծուին, պէտք չէ նկատի ունենալ այն, թէ իւրաքանչիւր կորիզ ինչ գոյն ունի, ի՛նչ քաղաքական հոսանքի կը հետեւի եւ այլն: Մեր նպատակը մշակութային ծրագրաւորում ընել է, եւ անոր կողքին ինքնաբերաբար քաղաքական աշխատանք կը տարուի, մշակութային արտադրութեան աշխատանքը իսկապէս «քաղաքական», «տնտեսական» աշխատանք է, այսինքն հսկայ բան կը շարժէ:

Ես շատ մը գաղութներու մէջ գտնուած եմ եւ տեսած եմ, որ գրեթէ բոլորը նոյն հարցերը ունին, նոյն մտահոգութիւնները ունին, բոլորը մտահոգուած են, թէ Հայաստանի վիճակը ի՛նչ է եւ իրենց գաղութային իրավիճակը ի՛նչ է. բայց երբ խօսած եմ մօտեցումներուս մասին, անմիջապէս շուրջս երիտասարդներ հաւաքուած են` ըսելով, որ այս մօտեցումը գրեթէ բոլոր հարցերը կրնան լուծել, որովհետեւ կայ նպատակ մը, որուն համար կարելի է այդ աշխատանքը տանիլ:

«Ա.».- Ուրեմն ներքին կազմակերպական աշխատանքը անհրաժեշտութիւն է:

Մ. Լ.- Ատիկա շատ կարեւոր է, բայց կայ նաեւ այն, որ այս բոլորը կը կարօտին անշուշտ տնտեսական օժանդակութեան, այսինքն մեր կառոյցները պէտք է այնպիսի աշխատանք տանին, որ մեր ունեւոր դասակարգին կարենանք համոզել, որ իրենց տուած գումարը բարեգործութիւն չէ, այլ ռազմավարութիւն է, որմէ իրենք պէտք է օգտուին, եւ վստահ եմ, որ կրնան օգտուիլ: Եթէ արեւմտեան հոսանքներու նայինք, պիտի տեսնենք, որ այդքան հովանաւորներ կան, որովհետեւ աշխատանքը իր արդիւնքը կու տայ եւ շահ կ՛ապահովէ:

«Ա.».- Իրանի Ատրպատական շրջանին մէջ աշխատանքի մը ձեռնարկած էք, խօսինք այդ մասին:

Մ. Լ.- Օտար եւ միջազգային կառոյցներու հետ աշխատանքն ու համագործակցութիւնը նոր կարելիութիւններու դուռ կը բանայ: Նախապէս աշխատած ենք ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի հետ, կապեր կան մեր միջեւ, գիտեն մեր աշխատանքը: 2-3 տարի առաջ Իրանի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի գրասենեակէն հրաւէր ստացանք Շըրլի Աւիտեանի միջոցով, որ Իրանի պետութեան կողմէ նշանակուած հայ յուշարձաններու, կոթողներու պահպանումի գրասենեակին վարիչն է, որպէսզի մեր կեդրոնին հետ համադրաբար իտալացի մասնագէտներ տանինք Իրան, եւ վիճակը քննեն Ատրպատականի հայկական վանական 3 համալիրներու ճարտարապետական կայունութեան վիճակը…

Անցեալ տարուան յուլիսին, այդ մասնագիտական խումբով Ատրպատական գացինք եւ առաջին քննական այցելութիւնը կատարեցինք` տեղեկագիր պատրաստելու եւ այդ տեղեկագիրը ուղարկելու ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի գրասենեակին: Յիշեցնեմ, որ 5 տարի առաջ այդ վանական 3 համալիրները` Ս. Թադէ, Ս. Ստեփանոս եւ Ս. Ծործոր, ներառուած են ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի ցանկին մէջ, որ կը պահանջէ լուրջ ծրագիր մը ունենալ այդ յուշարձաններու վերանորոգման ու պահպանումին, որպէսզի ցանկէն դուրս դրուելու վտանգուած ցանկին մէջ չանցնի: Իրանի իշխանութիւնները մասամբ հովանաւորեցին այդ այցելութիւնը, իրենք կարիքը ունէին մեր կողմէ տարուած իտալացի մասնագէտներուն, որովհետեւ հոն չկան այդ մասնագէտները, որ կարենան ապահովել միջազգային չափանիշները: Մենք այդ աշխատանքը ըրինք, արժեւորման տեղեկագիր գրեցինք եւ ուղարկեցինք: Ըսեմ, որ այս աշխատանքի գաղափարը յղացողը, գործադրողը եւ համադրողը ես եմ` գործակցութեամբ Հռոմի մէջ գտնուող Իտալական-հայկական բարեկամական յանձնախումբի հիմնադիր անդամներէն ճարտարապետ Վահէ Վարդանեանի եւ Հռոմի մէջ Իրանի դեսպանատան:

Այս գործը բնականաբար իր զարգացումը պիտի ունենայ, նախ համաձայնութիւն մը կնքեցինք մեր կեդրոնի համադրութեամբ իտալական 3 համալսարաններու միջեւ (5 տարուան եւ կարելի է նորոգել), համաձայնութիւնը նպատակ ունի ոչ միայն այդ յուշարձանները վերանորոգելու ծրագիր ներկայացնել եւ իրագործել, այլ իրանցիներու փափաքով, կ՛ուզէ նաեւ իտալացի մասնագէտներու ներկայութեամբ տեղւոյն վրայ հայկական յուշարձանները նորոգելու ընթացքին թոյլ տալ, որ Իրանի ճարտարապետական համալսարանի ուսանողները գան, մասնակից ըլլան աշխատանքին եւ վերապատրաստուին եւրոպական չափանիշերով կատարուող այդ գործին, որովհետեւ իրենց համար մեծ դժուարութիւն է իրենց ուսանողները դուրս ղրկել: Մեր այս նախաձեռնութիւնը Իրանի իշխանութիւնները բարձր կը գնահատեն, ասիկա ճարտարապետական յուշարձանները փրկելու եւ պահպանելու մեր մտահոգութենէն անդին` ունի նաեւ իր դիւանագիտական կարեւորութիւնը, կը ծառայէ Հայաստան-Իրան յարաբերութիւններուն, մանաւանդ որ մենք սերտ կապեր ունինք Իրանի հետ, որովհետեւ ի տարբերութիւն Ազրպէյճանի, որ Արաքսի ափին գտնուող գիւղերու բոլոր յուշարձանները փոշիացուցած է, Արաքսի այս կողմը այդ յուշարձանները հոյակապ ձեւով պահուած են Իրանի կողմէ, եւ իրենք լաւապէս կը հսկեն այդ յուշարձաններուն եւ հսկայական գումարներ կը ծախսեն անոնց համար: Ասիկա նաեւ մեծ ուշադրութեամբ կը դիտուի Հռոմի կողմէ, որ ասիկա ներառած է իր դիւանագիտական ծրագիրներուն մէջ, ինչ որ կը նշանակէ կարելիութիւնը` ֆոնտեր ստանալու թէ՛ իրանական եւ թէ՛ իտալական պետական մակարդակով:

Այս աշխատանքին պիտի լծուին, երբ որ կարելի ըլլայ ֆոնտերու միջոցով հարկ եղած յատկացումները կատարել. պէտք է ըսել, որ վանական կառոյցներէն ոմանք բաւական վտանգուած վիճակի մէջ են, պէտք է աճապարենք, որպէսզի կարելի եղածին չափ արագ կարենանք անհրաժեշտ գումարը ապահովել եւ գետնի վրայ աշխատանքի լծուիլ:

«Ա.».- Ընդհանուր գիծերու մէջ անդրադառնանք նաեւ ձեր կատարած այլ բնոյթի աշխատանքներուն:

Մ. Լ.- Նշած աշխատանքներուս կողքին, ցուցահանդէսներու աշխատանքով կը զբաղինք եւ, քանի տարի է, մերթ ընդ մերթ զբաղած ենք նաեւ միջազգային ժամանակակից արուեստի «Պիէննալէ»-ի  կազմակերպչական աշխատանքներով: Առաջին անգամ ըլլալով անկախ Հայաստանի 6 ամիս տեւող «Պիէննալէ»-ի ցուցահանդէսին մասնակցութիւնը (1995-ին, Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ի վեր Հայաստանը տաղաւար չունէր) իմ համադրութեամբ ապահովուած է, ի հարկ է, որ կար խումբ մը, որ Հայաստանէն նախաձեռնած էր, յատկապէս` Նոր փորձառական արուեստի կեդրոնը, բայց տեղւոյն վրայ համադրութեան աշխատանքը մենք կատարած ենք:

Այս տարի ներկայացուցինք առաջարկ մը, որ Քանատա ապրող հայ լուսանկարիչ Նորայր Գասբէրի գործն է (ասպարէզով ֆիլմաշխարհի մէջ լուսանկարիչ է եւ բաւական ծանօթ անուն է) «Սքիրա»-ի կողմէ հրատարակած  եռալեզու գրքոյկին («Սքիրա»-ն գրքոյկներ հրատարակող միջազգային կարեւորագոյն հրատարակիչներէն մէկն է) նիւթը ընտրած ենք  Խորհրդային Միութենէն Հայաստանի ժառանգուած եւ գրեթէ լքեալ վիճակի մէջ ձգուած երկաթի ճարտարարուեստի իրականութիւնն է, որ միջազգային բեմի վրայ եւս իրականութիւն է, քաղաքական որեւէ կեցուածք կամ ուղղութիւն չկայ այս հրատարակութեան մէջ, պարզապէս այդ լքեալ եւ հսկայական գործարանները, որոնք կառուցուած են Խորհրդային Միութեան պահանջներէն մեկնելով, կը ներկայացուին լուսանկարներու միջոցով: Հակառակ լքեալ վիճակին` հետաքրքրական է, որ տակաւին բանուորները կ՛այցելեն այդ կառոյցները եւ կը փորձեն իրենց առօրեան իմաստալից դարձնել` ոչ անպայման ամսական ստանալով, այլ կը փորձեն իրենց աշխատած գործարանները մաքրել, փոքր բաներ արտադրել, եթէ կրնան, ու շուկայ իջեցնել: Այս դիւրաբեկ վիճակը ներկայացնելու համար արուեստագէտը որոշած էր լուսանկարները տպել մետաքսեայ կտաւի վրայ եւ վերնագիր կը դնէր «Steel Lives, Still Life» անգլերէնով խորհրդանշական բառակապակցութիւնը, որ կը նշանակէ` երկաթեայ կեանքեր, տակաւին ողջ:

Յիշեմ նաեւ, որ մեր կեդրոնը տարիներ առաջ նախաձեռնած էր արձանագրել ծիսական տարուան բոլոր շարականները` ըստ Մխիթարեան միաբանութեան պահած  աւանդութեան: Այս գործին ամենահմուտ անձը, շարականներու երգեցողութեան մասնագէտը Մխիթարեան միաբանութեան մէջ հայր Վրթանէս Ուլուհոճեանն էր, շատ լաւ ձայնով մեկնաբանող: Մխիթարեան միաբանութեան մօտ հաւաքուած այս երգեցողութեան աւանդութիւնը Մխիթար աբբահայրը ինք բերած էր Վենետիկէն 1700-ական թուականներուն եւ գրեթէ հարազատ վիճակի մէջ կը պահուին մինչեւ այսօր, բայց բերանացի աւանդութեան փոխանցումը լաւագոյնս եւ հարազատօրէն կատարելու մէջ հայր Վրթանէս շատ լաւ մասնագէտ էր: 13 տարի աշխատած ենք մեր ձայնագրութեան սթիւտիոներուն մէջ, հայր Վրթանէս գալով մեր քով` երգած է ծիսական տարուան գրեթէ բոլոր շարականները, ունինք 150 սի. տի.ի արխիւային ամբողջական շարականները: Մենք նմուշի համար հրատարակած ենք առաջին գիրքը, երբ հայր Վրթանէս ողջ էր, ունինք երկու այլ սի.տի.ները իր ձայնով եւ երգչախումբով ձայնագրուած. այս «ԱԿՆ» ձայնային համոյթը, ղեկավարութեամբ փարիզաբնակ շարականագէտ Արամ Քերովբեանի, աշխարհին մէջ միակն է, որ միայն շարականներուն աւանդութեամբ եւ կատարումով կը զբաղի: Այս 13 տարուան գործը ունեցաւ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի հովանաւորութիւնը:

Շարք մը այլ գործեր եւ ծրագիրներ ունինք յառաջիկայ տարիներուն համար. անոնց նաեւ Համազգայինը պիտի շարունակէ մասնակից ըլլալ. Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի զուգադիպող բաւական մեծ նախաձեռնութիւն մը ունինք 2015-ին, այս առնչութեամբ արդէն համաձայնութիւնները կնքուած են, եւ օտար կազմակերպութիւններ իրենք որդեգրած են այդ նախաձեռնութիւնը:

Նշեմ նաեւ, թէ գործակցութեան այլ օրինակ ունինք Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան հետ, Եւրոպայի հայկական բոլոր յուշարձաններու լուսանկարչային ֆոնտերը միացնելով, եւրոպական ֆոնտերով ելեկտրոնային արխիւ մը ստեղծած ենք, նաեւ` մեր արխիւներէն նկարներ տրամադրելով: Այդ գործը եղած է համադրութեամբ Ֆրանսայի մէջ ՀԲԸՄ-ի, Իտալիոյ մէջ` մեր կեդրոնին, Հայաստանի մէջ` RAA Հայկական ճարտարապետութիւնը ուսումնասիրող հիմնադրամի. եւ այսպէս, Եւրոպայի գրեթէ բոլոր արխիւները հաւաքուած եւ թուայնացուած են այսօր:

«Ա.».- Այս բնագաւառին մէջ իբրեւ փորձառու եւ գետնի վրայ արդիւնք ձեռք ձգած անձնաւորութիւն` երիտասարդութեան եւ կազմակերպութիւններուն ի՞նչ ունիք ըսելիք:

Մ. Լ.- Ուրախ եմ այս հարցազրոյցին համար, որովհետեւ մինչեւ օրս մեր գործունէութեան մասին հայ մամուլին մէջ շատ չէ խօսուած եւ բոլորը ծանօթ չեն անոր, նաեւ կարեւոր էր խօսիլ Համազգայինի նման բազմաճիւղ եւ աշխարհով մէկ տարածուած կազմակերպութեան մը հետ գործակցութեան մասին: Յոյս ունիմ, որ «Ազդակ» ընթերցող երիտասարդներուն կը հասնի ձայնս, մանաւանդ որ կը հաւատամ, որ պէտք է երիտասարդներուն հետ հանդիպումներ կայանայ, երիտասարդներէ բաղկացած փոքր խումբեր ստեղծելով` անոնց բացատրել աշխատելաձեւը, զանոնք գետնի վրայ գործի լծել եւ զանոնք գործող ուժ դարձնել: Այդպիսով, նաեւ կարելի պիտի ըլլայ զանոնք վարժեցնել Եւրոպայի այդ կազմակերպչական աշխատանքի ձեւերուն, բայց տակաւին եզրակացուած չէ, տեսնենք, թէ ինչպէ՛ս կարելի է զարգացնել եւ իրագործել: Կարեւոր է, որ երիտասարդները հետաքրքրութիւն ունենան այդ ուղղութեամբ հմտանալու կամ մասնագիտանալու, հետաքրքրական աշխատանքի դաշտ մըն է, ինչ որ ցարդ անտեսուած եղած է գաղութներուն կողմէ, կամ` աւանդականօրէն մեր հայ ընտանիքներու կողմէ, ընդհանրապէս մղում եղած է բժշկութեան, ճարտարագիտութեան, կամ գիտական նիւթերու մէջ հմտանալու, բայց հսկայ բաց մը ունինք մենք այլ բնագաւառներու մէջ` պատրաստուած լրագրողներ չունինք, մշակոյթի մարզին մէջ պատրաստուած-հմտացած մարդուժ չունինք եւ ընդհանրապէս մշակութային գործը յանձնուած է սիրողաբար, մասամբ իրենց ժամանակը տրամադրող ազնիւ մարդոց, որոնք հայկական միութիւններու մէջ են, որոնց գործունէութիւնը արհեստավարժ չէ: Կը հաւատամ, որ մշակութային գործունէութիւնը կը պահանջէ իսկապէս ամբողջական ժամանակի յատկացում եւ արհեստավարժ աշխատանք:

 

 

(Շար. 2 եւ վերջ)

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus (0 )