50 Տարի Առաջ (8 Մայիս 1964)

Լիբանան Ոգեկոչեց
Իր Նահատակներուն Յիշատակը

Լիբանան երէկ հանդիսաւորապէս ոգեկոչեց իր նահատակներուն յիշատակը: Պուրճի հրապարակի արձանին առջեւ աւանդական արարողութիւնը տեղի ունեցաւ` ի ներկայութեան հանրապետութեան նախագահին, կառավարութեան անդամներուն, երեսփոխաններու, քաղաքային եւ զինուորական անձնաւորութիւններու, դիւանագիտական առաքելութեանց պետերու եւ երկրի բոլոր շրջաններէն եկած ժողովրդային պատուիրակութիւններու:

Առտուան առաջին ժամերէն սկսեալ ծովածաւալ բազմութիւն մը լեցուցած էր հրապարակը եզերող մայթերը, պատշգամները եւ տանիքները:

Մինչ այդ վարչապետ Հիւսէյն Ուէյնի կ՛երթար հանրապետութեան նախագահին ապարանքը: Ժամը 8:35-ին հանրապետութեան նախագահը ճամբայ ելաւ դէպի Պէյրութ: Նախագահական թափօրի անցքին, զանազան գիւղերու բնակիչները, ճամբուն երկու կողմերը հաւաքուած, ողջունեցին նախագահը:

Ժամը ճիշդ 9:05-ին նախագահական թափօրը մտաւ հրապարակ` ծափահարութիւններու եւ կեցցէներու տարափին տակ:

Երբ ինքնաշարժէն իջաւ, նախագահը ողջունուեցաւ ազգային քայլերգով, զոր կը նուագէր ոստիկան զօրաց փողերախումբը, մինչ բանակային ջոկատ մը պատիւներ կ՛ընէր:

Բանակային ջոկատը աչքէ անցընելէ ետք հանրապետութեան նախագահը, վարչապետին ընկերակցութեամբ ուղղուեցաւ Նահատակաց յուշարձանը, որուն ոտքերուն տակ դրաւ ծաղկեպսակ մը:

Նախագահ Շեհապ ապա գնաց պաշտօնական թրիպիւն, ուր արդէն իսկ տեղ գրաւած էին նախարարները, երեսփոխանները եւ դիւանագիտական մարմինի անդամները:

Բուն արարողութիւնը սկսաւ վայրկեան մը լռութեամբ: Արարողապետ Սամի Ապտել Պաքի խօսեցաւ ճառ մը, որուն մէջ վեր հանեց այս արարողութեան խորունկ իմաստը:

Ապա խօսքը տրուեցաւ խորհրդարանի երիցագոյն անդամ Եուսէֆ Հրաուիի, որ յանուն խորհրդարանին` պանծացուց նահատակները:

Այնուհետեւ Ուէյնի խօսեցաւ յանուն կառավարութեան: Վարչապետը, յիշեցնելէ ետք այն պարագաները, որոնց մէջ նահատակները իրենց կեանքը զոհեցին վասն հայրենիքի, յիշեցուց` ինչ որ լիբանանցիք կը պարտին անոնց:

Ներկայ կացութեան մասին խօսելով` Ուէյնի դրուատեց այն ժողովրդավարական  վարչակարգը, որուն ներքեւ կ՛ապրի Լիբանան, ընդգծելով, թէ երկրին գոյութիւնը կախում ունի իր կարգերուն պահպանումէն:

Մոհամետ Ալի Ռըզ արարողութիւնը փակեց ճառով մը, զոր խօսեցաւ նահատակներու ոգեկոչման կոմիտէին կողմէ:

Հիմնական Աշխատանք Գալիք
Չորս Տարիներու Ընթացքին

«Լ՛Օրիան»-ի խմբագիր Ռընէ Աժիուրի, շարունակելով իր խորհրդածութիւնները վերջին ընտրութիւններուն եւ անոնց արդիւնքներուն մասին, «ԳԱԼԻՔ ՉՈՐՍ ՏԱՐԻՆԵՐՈՒ ԸՆԹԱՑՔԻՆ» խորագրով կը գրէ (6 մայիս).-

Խորհրդարանը այն վայրն է, ուր պէտք է տեղի ունենան մեր վիճաբանութիւնները, այլապէս խառնակութիւն եւ կամայականութիւն կը ստեղծուի: Այս սովորական կարծիքը, որ կ՛արտայայտէ հիմնական դիրք մը, չի կրնար ազդուիլ քուէատուփերէն դուրս ելլող երեսփոխաններու անուններով: Մեր քաղաքական խմբաւորումներու եւ ընտրական օրէնքին ներկայ վիճակին մէջ, մեր ազգային ներկայացուցչութեան բնոյթը չի կրնար փոխուիլ: Մէկ ընտրութենէն միւսը չի փոխուիր: Բոլորովին աւելորդ դարձած է այս պարագան ապացուցել:

Այս դրութեան ապագայով պէտք է զբաղիլ անմիջականօրէն, մեկնելով այն նշանակելի իրողութենէն, որ ակնյայտ դարձաւ 1951-էն ի վեր տեղի ունեցած բոլոր ընտրութիւններուն ընթացքին, աւատապետութիւնը, որ ընտրական օրէնքին զանազան փոփոխութիւններով եւ ընկերային բարեշրջութեամբ տկարացած էր, դարձեալ կը զօրացնէ իր դիրքերը` շնորհիւ դրամի ուժին:

* * *

Ներկայացուցչութեան բնոյթը փոխելու համար հարկ է քաղաքական կազմակերպութեան երկար աշխատանք մը: Որովհետեւ այս աշխատանքը արդիւնաւոր կրնայ ըլլալ տարիներ ետք միայն, անհրաժեշտ կը նկատենք այժմէն իսկ գործի անցնիլ: Մինչ այդ ունինք խորհրդարան մը, որ հակառակ իր թերութիւններուն, կ՛ապահովէ շարքը: Ասոր համար կարելի է երախտապարտ ըլլալ դրամին, որ հնարաւոր կը դարձնէ փոխանցումը…

Բարեմիտները, որոնք կ՛ընդվզին մեր ընտրական բարքերու այս պատկերին առջեւ եւ ժողովրդավարութեան պաշտպան կ՛ուզեն կանգնիլ, նախ կը գիտակցին այն դառն իրականութեան, թէ մեր հաստատութիւններու գործունէութիւնը միշտ կը գտնուի անելի մը սպառնալիքին տակ: Եղերական ըլլալով` աւելի զգացուեցաւ 1958-ին, բայց գուցէ բաւարար չափով չհասկցուեցաւ: Ամէն պարագայի տակ, շատ շուտ մոռցուեցաւ, որովհետեւ պարկեշտ մարդ մը վերահաստատեց կարգերը, խաղաղութիւն ապահովեց անոնց եւ իր անձնական ամբողջ վարկը ի գործ դրաւ երկրին տալու համար կառավարութիւն մը եւ պետութեան` շինարար ուժականութիւն մը:

Պաշտօնավարութեան շրջանը աւարտած ըլլալով` այդ մարդը կը քաշուի եւ խորհրդարանը (որ է` ինչ որ է) յանուն երկրին, պէտք է ստանձնէ շարունակութեան պատասխանատուութիւնը. իրաւարար նախագահ մը, կառավարութիւն մը եւ լուծում մը` նախարարական իւրաքանչիւր տագնապի:

Այն ատեն է, որ պիտի զգանք տկարութիւնը անցեալի այն քաղաքական կառոյցներուն, որոնք արհեստականօրէն կը պահուին դրամի ուժով, մինչ երկրին մէջ ընկերային պահանջները կը զարգանան:

* * *

Այս իրականութիւնները չափելով է, որ կը հասկցուի արժէքը հետեւեալ հրամայականին. վիճաբանութիւնները շարունակել օրինական սահմանի մէջ, ուր պէտք է տեղի ունենան, այսպիսով տալ նոր կեանք մը կարգերուն եւ զուգահեռաբար աշխատիլ` կազմութեանը ժամանակաշրջանի պահանջներուն յարմար քաղաքական խմբակցութիւններու:

Ազգային կուսակցութիւններու ծնունդը նպաստաւորելու միջոցները, ընտրական օրէնքը, քուէարկութեան եղանակը, միջհամայնքային ընկերակցութեան ներկայացուցչական ժողովի մը ապագան, անոր դերը, տարբեր բնոյթ ունեցող երկրորդ ժողովի մը օգտակարութիւնը` խնդիրներ, որոնք պէտք է անյապաղ նիւթ դառնան աչալուրջ քննութեան մը քաղաքական ամէն կապէ զերծ մարդոց կողմէ:

Ճշդենք, որ մեր գրածներուն մէջ լիբանանեան սահմանադրութիւնը չէ խնդրոյ առարկան: Ընդհակառա՛կն, պէտք է վերաքննենք անոր գործունէութիւնը տեւականացնելու կոչուած ընկերային եւ քաղաքական պայմանները: Լիբանան բախտն ունի օժտուած ըլլալու շատ ճկուն կերպով յղացուած սահմանադրութեամբ մը: Այդ սահմանադրութեան պահպանումը ապահովելու համար է, որ պէտք է զբաղինք ընկերային նոր տուեալներով, որոնք քանի մը տարիէ ի վեր անելներ ստեղծելով` կրցան կասկածի տակ առնել հիմնական օրէնքին արժէքը:

Այս հեռանկարով, մեր վէճերը խորհրդարանական սահմանին մէջ պահելու անհրաժեշտութիւնը կը հասկցուի ոչ որպէս վախ մը խառնակութենէ, այլ` դրական պրպտումի նոր հնարաւորութիւն մը երկրին տալու ցանկութիւնն իբրեւ:

Փոխանակ զանգակներ հնչեցնել տալու պիտի ուզէինք, որ մեր քաղաքական ղեկավարները, արժանապատուութեան վէրքերը գոցուելուն պէս, աշխատէին վէճերուն տալ մտածման ճիգ մը:

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )