Մաթերայի Բարեկամը. Ան Առաջին Անգամ Այս Քաղաքը Ժամանած Է 1981-ին, Ուր Յաճախ Վերադարձած Է Անկէ Ի Վեր. Ասատուր. «Իւրաքանչիւր Վայրէ Առաջ Կան Անձերը, Արժէքները» Փորագրիչ Վարպետը Կը Խօսի Իր Գործին Մասին

ՓԱՍՔՈՒԱԼԷ ՏՈՐԻԱ

Assadour-BezdikianԱհաւասիկ ժամանակակից նկարիչ մը` Ասատուր Պզտիկեան, որուն գործը տարիներու երկայնքին աճեցաւ ու խորացաւ: Երբեք չբաւարարուեցաւ իր նուաճումներու ծիրին մէջ: Անոր շրջագիծը հետզհետէ լայնցաւ, ինչպէս որ մեծցաւ հետաքրքրութիւնը անոր հանդէպ, ոչ միայն պարզ արուեստասէրներու մօտ, այլեւ` թանգարաններու: Ժամանակակից արուեստի, ինչպէս մշակոյթի բնական ընթացքով Ասատուրի նկարչական գործունէութիւնը անցաւ Արեւմուտքէն Արեւելք: Անիկա հիմա մնայուն կերպով ներկայ է թէ՛ եւրոպական, թէ՛ միջին, թէ՛ ալ ծայրագոյն արեւելեան երկիրներու մէջ, թանգարաններու մէջ անհատական կամ խմբական  ցուցահանդէսներով ու հրատարակութիւններով, ուր միշտ կը պահպանէ ու կը հաստատէ իր նկարագիրն ու անձնական դրոշմը:

Հաճոյքով կը հաստատենք նկարիչին վերջին երկու ցուցահանդէսները Հարաւային Քորէա, առաջինը` մայրաքաղաք Սէուլի, երկրորդը` Մասան քաղաքի «Մունշին» թանգարանին մէջ, նոյեմբեր 2013, ապրիլ  2014 ամիսներուն: Արդէն նախորդ տարին մասնակցած էր Սէուլի «Արթ Էտիշըն» արուեստի տարեկան տօնավաճառին, ուր մնայուն անուն դարձած է: Արուեստագէտը կանոնաւոր ներկայութիւն մըն է նաեւ Իտալիա, ուր 60-ական թուականներուն ստացած էր իր նկարչական կրթութիւնը: Այսպէս է, որ վերջերս եղած է այն հազուագիւտ օտար արուեստագէտներէն մին, որ հրաւիրուած է Իտալիոյ միացման 150-րդ տարեդարձին առիթով կազմակերպուած «Դրօշակ» խորագիրը կրող ցուցահանդէսին, Ռեճիօ Էմիլիա, 90 արուեստագէտներու հետ: Նկարիչին գործերը տեղ գտած են այս առիթով լոյս տեսած պատկերազարդ հատորին մէջ: Հասկնալի է, թէ ինչո՛ւ  «Լա Կացեթթա տել Մեցոճիոռնօ» թերթին մէջ (14 մարտ 2014) լոյս տեսած է արուեստի քննադատ Փասքուալէ Տորիայի յօդուածը լիբանա-ֆրանսահայ նկարիչին մասին, Մաթերա քաղաքի մէջ անոր կատարած աշխատանքներուն շուրջ: Ընթերցողը ստորեւ կը գտնէ այդ շահեկան յօդուածին թարգմանութիւնը:

Ան իտալերէն լաւ գիտէ, բայց մեղմ ձայնով եւ դանդաղօրէն կը խօսի: Արտայայտուելու իր հարազատ ձեւն է: Կշռադատուած, խորունկ: Հազիւ կ՛ընէ ձեռքի շարժումներ, որոնց կ՛ընկերանան մատի արագ շարժումներ: Այսպէս, իր աչքերուն դէմ բացուած միջոցին մէջ, խօսքին առընթեր, յամրօրէն ձեւ կ՛առնէ պատկերներու շարք մը: Բառերը կը դառնան միջոցին մէջ առկախուած նշաններ, որոնց ընդմէջէն աւելի կը դիւրանայ իրենց հետեւիլը: Անկարելի  է իր սլացքը կասեցնել, պատումի մը մագնիսացնող այս եղանակը, հայկական ծագումով այս արուեստագէտին, որ սակայն Լիբանան ծնած, Պէյրութի մէջ հասակ նետած եւ յետոյ ֆրանսական քաղաքացիութիւն ստացած է:

Assadour_Korea.EuropeԱւելի՛ն. ան փարիզցի է, այս պատկանելիութիւնը նշանակող բառին ամբողջական առումով, գեղարուեստական դիտանկիւնէն նկատի առնուած: Բայց եւ այնպէս, ան Արեւելքի հետ շարունակական յարաբերութեան պահանջը ունի, ծայրագոյն ձեւով: Տարին գէթ երեք ամիս ան Ճափոն, Քորէա, Լաոս, Թայլանտ կ՛անցընէ, երկիրներ, որոնց հետ իր շփման մէջ իր պատկերագրումներուն արտացոլացումը կը տեսնէ եւ զանոնք կը վերանորոգէ իրեն զարկ տուող ոգեկան ուժով մը, որ իր իսկ խօսքով, տակաւին այնտեղ չէ անյայտացած: Ան կը բացատրէ, թէ ասիկա ներուժի մը կը վերաբերի, հոգեկանութեան ձեւ մըն է, որ կը յաջողի իմաստ տալ այն բոլորին, որ զինք կը շրջապատէ, նաեւ` անոր, որ աննիւթական կը թուի եւ, սակայն, կենսալի է:

«Հոն է, որ հինգ զգայարաններս կը վերակենդանացնեմ, մինչեւ որ վերստին ձեռք բերեմ այն կարողութիւնները, որոնք աւելի հեռու կ՛երթան եւ աչքին կը թոյլատրեն մտիկ ընել, իսկ ականջին` տեսնել ու լռութեան ձայները բռնել: Ասիկա դէպի նոր կարելիութիւններ յաւիտենական վերադարձն է` իմ անձնական պատմութիւնս կարգաւորելու, եւ` փոխադարձաբար, բայց նաեւ, աւելի ընդհանրական իմաստով, զիս շրջապատող մարդկային իրադարձութիւններուն»: Այս մէկը մեծ բնականութեամբ կը պարզեն այս պատմութիւնը կազմող գիծերը, փշաթելերը, բաւիղները, բոլորակները, քառակուսիները, եռանկիւնները, աստղերը, կէտերը, ուղղանկիւնները, հակած տեսադաշտերը, ձուածիրերը, բուրգերը, կամարներու հատուածները, ծիածանները, մարդակերտերը, մարդկային անգայտ կերպարները, տարօրինակ առարկաներ, բեկորները, խլեակները, տառերը: Երեւութական քաոս մը:

Assadour_VivilaregioneԲայց թերեւս լոկ այլ աշխարհ մըն է, որուն մէջ այս բոլոր տարրերը «զիրար կը հետապնդեն, մանաւանդ երբ պարապի զգայնութիւնը իմ մէջս մեծ կը դառնայ, հսկայ: Յետոյ դանդաղօրէն բան մը կը սկսի մարմին առնել, եւ ա՛յս է, որ կը մնայ: Հոս կը գտնուի իմ պատումս, եւ ինչ որ կը մնայ, ճիշդ այն բանն է, զոր կ՛իրագործեմ օրն ի բուն, օր ըստ օրի»:

Իւրաքանչիւր պահ, կարելի է աւելցնել, երբ աչքէ անցընենք այն երեւակայատիպ մատիտանկարները, զորս միշտ իր ձեռքին տակ գտնուած փոքր տետրակի մը էջերուն կը յանձնէ նաեւ իր օդային ճամբորդութեան ընթացքին: Ան Ասատուր Պզտիկեանն է, եօթանասունմէկ տարեկան, որ ցոյց չի տար: Մաթերայի յատուկ բարեկամ մը, ուր կանոնաւոր կերպով կը վերադառնայ հեռաւոր 1981-էն ի վեր: Ան ապրող մեծագոյն փորագրիչներէն մէկն է, որ նաեւ մշակած է գեղարուեստական արտայայտութեան այլազան  ձեւեր, ինչպէս նաեւ քանդակագործութիւն եւ գիրքերու պատկերազարդում:

Բոլորը զինք Ասատուր անունով կը ճանչնան, որ համապատասխան է մեր Թէօտորոյին: Կը բնակի ֆրանսական մայրաքաղաքին մէջ, 1964-էն ի վեր, բայց ոչ մէկ ձեւով կը մոռնայ յիշել, թէ ինքզինքին համար ալ, ինք փորագրութիւնը սորված է Փերուճիա, Փիէթրօ Վաննուչչի ակադեմիային մէջ, երբ տակաւին տղեկ մըն էր, իտալացի կղերականի մը օգնութեամբ: Ան Տիէկօ կը կոչուէր: Անկէ ի վեր եւ Փարիզի գեղարուեստական վարժարանէն անցնելէն ետք, թաւալած են երկար տարիներ: Իտալացի մարդկայնապաշտներով անկեղծ սքանչացող մըն է, եւ այսօր չկայ փորագրական միջազգային հրատարակութիւն մը, որուն մէջ իր գործերէն վերարտադրուած չըլլան, նոյնպէս` մաս կազմելով հասարակական եւ անհատական հաւաքածոներու, մինչ իր ստացած մրցանակները եւ մեծարանքները շատ երկար շարք մը կը կազմեն:

Բայց դիմացինները կը զինաթափէ իր համեստութիւնը եւ իր կարողութիւնը փոխանցելու այն, ինչ որ կը զգայ: Կը բաւէ Մաթերայի մասին իրեն հարցում մը ուղղել` այս մէկը աւելի լաւ հասկնալու համար: «Վայր մը կարեւոր է ամէնէն աւելի այն անձերուն համար, որոնք հոն կը բնակին: Այս քաղաքին մէջ շատ բարեկամներ ունիմ եւ միշտ նորերու կը ծանօթանամ: Առանց անոնց` ամէն ինչ նուազ հետաքրքրական պիտի ըլլար, վայր մը, որ մարդկայնութենէ զուրկ է, ան ինչպիսի՞ վայր է` առանց արժէքներու»:

 

(«ԼաԿացեթթատելՄեցոճիոռնօ», 14 մարտ 2014)

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )