Թուային Ժամանակներու Մէջ. Համացանցի Կայքեր Ինչպէ՛ս Փորձեր Կը Կատարեն Մեր Վրայ

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ՀԱՄԱՑԱՆՑԻ ԿԱՅՔԵՐ ԿԸ ԴԻՄԵՆ ԹԱՔՈՒՆ ՀՆԱՐՔՆԵՐՈՒ, ՈՐՊԷՍԶԻ ՄՂՈՒԻՆՔ ԲԱՆԻ ՄԸ ՄԱՍՆԱԿՑԵԼՈՒ, ԲԱՆ ՄԸ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ԿԱՄ ԳՆԵԼՈՒ` ԱՌԱՆՑ ԱՆԴՐԱԴԱՌՆԱԼՈՒ: ԻՍԿ ԱՅՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ, ԶՈՐՍ Ի ԳՈՐԾ ԿԸ ԴՆԵՆ ԱՆՈՆՔ, Ո՛Չ ՄԻԱՅՆ ԶԱՐՄԱՆԱԼԻ ԵՆ, ԱՅԼ ՆԱԵՒ` ՎԻՃԱՅԱՐՈՅՑ, ԻՆՉՊԷՍ ԿԸ ՆԿԱՐԱԳՐԷ «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.»:

Համացանցը փորձարկութեան հսկայական դաշտ մըն է, իսկ մենք մաս կը կազմենք անոր: Ամէն օր միլիոնաւոր փորձեր կը կատարուին մեր վրայ եւ մեզ կ՛առաջնորդեն տեսնելու բաներ, մինչ մենք կը նաւարկենք համացանցին վրայ: Անոնց նպատա՞կը. ի յայտ բերել, թէ ինչպէ՛ս կարելի է գրաւուած պահել մեր ուշադրութիւնը, մեզ մղել, որ համակարգիչի մուկին կոճակը սեղմենք` յաւելեալ կապեր հաստատելու համար, նաեւ` յաւելեալ դրամ ծախսելու: Իսկ այս փորձարկութիւնները յաճախ տեղի կ՛ունենան ծածուկ: Հաւանաբար երբեք չենք անդրադառնար, թէ մաս կը կազմենք անոնց:

Այս բոլորը` շնորհիւ արհեստագիտութեան մարզին մէջ այժմ արդէն հանրածանօթ Էյ.Պի. քննութեան: Ասիկա կը նշանակէ, թէ մեզի հրամցուած կայքէջերը պայման չէ, որ նոյն ձեւով հրամցուին ուրիշին: Անոնք կրնան ունենալ տարբեր գոյներ եւ վերնագիրներ, իսկ ընկերային կապեր հաստատող կայքերու մէջ մեզի կրնան հրամցուիլ տարբեր տեղեկութիւններ` մեր բարեկամներուն եւ ընտանիքի անդամներուն վերաբերեալ:

Փորձարկութիւններ Կը Վերածուին
Չարաշահութեան

Գաղափարը ծնունդ առած էր համացանցի ձեւագծումներուն նոր ուղղութիւն տալու նպատակով, իսկ այժմ հետզհետէ աւելի խնդրայարոյց կը դառնայ: Ամէնէն աւելի վիճայարոյց է այն, որ Էյ. Պի. քննութիւնը կրնայ օգնել ընկերութիւններու` փոխելու մարդոց տրամադրութիւնը, նոյնիսկ` անոնց սիրային կեանքը: Այս ամառ ի յայտ եկաւ, թէ Դիմատետրը այս միջոցը փորձարկած է` առանց այս կայքը օգտագործող անձերուն գիտակցութեան, անոնց զգացումներուն վրայ ներգործութիւն ունենալու նպատակով: Իսկ վերջերս ի յայտ եկաւ, թէ սիրային հանդիպումներ իրականացնող Օ Քէյ Քիւփիտ կայքը խաբած է իր կարգ մը անդամները. անիկա կայքին անդամներուն միջեւ սիրային կապ մը հաստատելու նպատակով կեղծած է անոնց տուեալները կամ յատկանիշները: Այսինքն` սկսած է կապեր ստեղծել իրարու անյարմար անձերու միջեւ` տեսնելու համար, թէ ինչպիսի յարաբերութիւն մը պիտի զարգանար:

985int1Ճիշդ ե՞րբ է, որ նման փորձարկութիւններ վերածուեցան չարաշահութեան:

Էյ. Պի. քննութիւնը սկիզբ առած է իբրեւ համացանցի կայքեր բարելաւելու համեմատաբար անվնաս, նոյնիսկ` սովորական միջոց մը: Անիկա գլխաւորաբար կը գործածուի` իրականացնելու համար «զրոյցներու առաւելագոյն համեմատութիւն». այսինքն` գիտնալու համար, թէ համացանցի կայք մը որքա՛ն կը յաջողի հետաքրքրուած պահել իր այցելուները կամ անդամները: Սակայն, անոր հզօր մէկ յատկանիշը այն է, թէ երբեմն կու տայ նաեւ այնպիսի արդիւնքներ, զորս ոչ ոք պիտի նախատեսէր:

Օրինակ` այս տարուան սկիզբը Կուկըլի բարձրաստիճան պաշտօնեաներէն մէկը ի յայտ բերած էր, որ եթէ կապերու հասցէներ պարունակող իր էջերուն տառերը կապոյտէն տարբեր գոյնով գրուին` շատ աւելի մեծ թիւով անձեր պիտի այցելեն տուեալ կայքերը, ինչ որ Կուկըլի եկամուտը կրնայ աւելցնել 200 միլիոն տոլարով:

Նոյնպէս ալ` ճամբորդական Թրիփ Ըտվայզըր կայքը օգտագործած է Էյ. Պի. քննութիւնը` ի յայտ բերելու համար, թէ որոշ գոյներ այլ գոյներէ աւելի կը ներգրաւե՞ն այցելուները: Օրինակ, երբ այցելուներ Թրիփ Ըտվայզըրի մէկ էջը կը հասնին Կուկըլի ճամբով, աւելի հաւանական է, որ սեղմեն կապոյտ գիրերով հասցէ մը: Իսկ ուղղակի Թրիփ Ըտվայզըրի կայքը այցելողները կը նախընտրեն սեղմել դեղին գիրերով հասցէ մը:

Կարգ մը արդիւնքներ նոյնիսկ աւելի կը զարմացնեն: Օրինակ` ատամնաբուժներու յատուկ 1-800-DENTIST սպասարկութիւնը վերջերս փորձարկեց շարք մը լուսանկարներ, ինչպէս նաեւ այլ քննութիւններ` այցելուներու գործօն մասնակցութիւնը քաջալերելու համար: Կայքը ի յայտ բերաւ, թէ լաւագոյնը նկատուած էր այն ատամնաբուժը, որ իր ձեռքը դրած էր հիւանդի մը ուսին, ինչ որ անսպասելի էր, որովհետեւ ատամնաբուժ մը այս ձեւով պէտք չէր վարուեր հիւանդի մը հետ, ինչպէս կ՛ըսէ Էյ. Պի. քննութիւնը փորձարկող Օփթիմայզլի ընկերութեան բարձրաստիճան պատասխանատուներէն` Տան Սայրոքըր, որ 1-800-DENTIST-ի խորհուրդ տուած է փորձարկել քննութիւնը:

Աննախատեսելի Արդիւնքներ

985int2Համացանցի վրայ ճամբորդութեան վերաբերող տեղեկութիւններ փնտռող Քայաք կայքին ճարտարագիտութեան բաժանմունքի պատասխանատու` Սթիուըրթ Ալմ կ՛ըսէ. «Իրականութեան մէջ չենք գիտեր, թէ ինչո՛ւ Էյ. Պի. քննութեան մէկ արդիւնքը յանկարծ պիտանի կը դառնայ: Կը փորձենք տեսութիւններ սահմանել` բացատրելու համար մեր ստացած արդիւնքները, սակայն, նկատի ունենալով, որ մեր փորձարկութիւնները կը կատարուին զուտ վիճակագրական վերլուծումներու հիմամբ, կը նշանակէ, թէ երբեք չենք կրնար հաստատ բացատրութիւններ տալ»:

Էյ. Պի. քննութիւնը համեմատաբար անվնաս է: Այսուհանդերձ, վերջին ամիսներուն այս թեքնիքին գործածութիւնը ստեղծած է որոշ հակադարձութիւն:

Օրինակ, անիկա սկսած է իր ներգործութիւնը ունենալ մեր կարդացած լուրերուն վրայ, եւ անոր ներգործութիւնը անպայման դրական չէ: Սլէյթ եւ Ափուըրտ լրատու աղբիւրներու նման կայքեր յաճախ մինչեւ 25 վերնագիրներ կը փորձարկեն` գործածելով համակարգիչի յատուկ ծրագիր մը, որ կը ստուգէ, թէ ո՛ր լուրերը ամէնէն աւելի ընթերցողներ կը ներգրաւեն: Ասիկա կրնայ պատճառ դառնալ, որ ամէնէն աւելի հետաքրքրութիւն ստեղծէ նման վերնագիր մը. «Փայլուն գաղափարը յղացան լուսանկարչական գործիքներ տալու անպատսպար անձերու, սակայն շուտով այս գործիքները իրենց դէմ ուղղուեցան»: Նման վերնագիրներ կրնան մեծ ուշադրութիւն գրաւել համացանցի վրայ, եւ շատեր կրնան իրարու յղկել զանոնք, սակայն, իրականութեան մէջ անոնք պարզապէս կը ծառայեն «քլիք» ընելու, որովհետեւ այն յօդուածները կամ տեսերիզները, զորս կը յանձնարարեն մեզի` յաճախ յուսախաբութիւն կը պատճառեն:

Այժմ, երբ Դիմատետրի նման ընկերութիւններ փորձեր կը կատարեն մեր զգացումներուն վրայ եւ կեղծիքի կը դիմեն` մեր մասնակցութիւնը ապահովելու համար, շատեր այն տպաւորութիւնը ունին, թէ Էյ. Պի. քննութիւնը թեւակոխած է վտանգաւոր ժամանակաշրջան մը: Օ Քէյ Քիւփիտ կայքին փորձարկութիւնները բացայայտած են, թէ ինչպէ՛ս Էյ. Պի. քննութիւնները կրնան ուղղակի ներգործութիւն ունենալ մեր կեանքին վրայ: Իրարու անյարմար անձերու միջեւ սիրային հանդիպումներ դասաւորելու կողքին` Օ Քէյ Քիւփիտ վերջերս կատարած է այլ քննութիւն մը, որուն մէջ փոխած է իր կայքը այցելողներուն ե-նամակներուն վերնագիրները:

Ինչպէս Օ Քէյ Քիւփիտի հիմնադիրներէն Քրիսչըն Ռատըր կը բացատրէ, որոշ անձեր ե-նամակներ ստացած են հետեւեալ վերնագիրով. «Նոր նամակ մը ունիս (ուղարկող անձին անունը)», իսկ այլ անձեր ե-նամակներ ստացած են հետեւեալ վերնագիրով. «Նոր նամակ մը` (ուղարկող անձին անունը)» եւ` նամակի պահարանի մը փոքր նշանը: Երկրորդ վերնագիրով նամակները ստացող անձերը 4 առ հարիւր համեմատութեամբ աւելի աշխուժութիւն արձանագրած են կայքին մէջ: Այս համեմատութիւնը աննշան չէ` նկատի ունենալով, որ այս կայքը կը գործածեն աւելի քան 30 միլիոն անձեր:

Պահ մը երեւակայենք, որ այս 4 առ հարիւրի համեմատութիւնը կ՛առնչուի մէկ միլիոն այցելուներու հետ: «Ասիկա համազօր է 40 հազար անգամ «քլիք» ընելու, ինչ որ այլապէս պիտի չպատահէր,- կ՛ըսէ Ռատըր:- Եւ այս 40 հազար անձերէն թերեւս 10 հազարը պիտի ընդառաջէր եւ սկսէր զրուցել հաւանական թեկնածուի մը հետ, մինչդեռ այլապէս լուռ պիտի մնար: Թերեւս այս 10 հազար անձերէն հազարը իրապէս սիրային հանդիպումի մը պիտի ընդառաջէր` պարզապէս այս պարագայական փորձարկութեան պատճառով»:

Բարոյագիտական Նկատառումներ

Մինչ նման քննութիւններու ճշգրտութիւնը կ՛աւելնայ, անդին` հետզհետէ կը ծաւալին այն մտավախութիւնները, թէ բարոյագիտական նկատառումները պիտի անտեսուին` կարճ ժամանակի վրայ մեծաթիւ այցելուներու մասնակցութիւնը ապահովելու եւ նիւթական աւելի մեծ շահ արձանագրելու հեռանկարով: Հերի Պրիկնըլ ձեւագծումի խորհրդատու մըն է, որ կը պահէ համացանցի վրայ «թաքուն միջոցներու» գործածութեան օրագիր մը. ձեւագծումի հնարքներ, որոնք բարոյագիտական օրէնքները խախտելով կը չարաշահեն այցելուները եւ զանոնք կը մղեն ընելու բաներ, զորս այլապէս պիտի չընէին, սկսեալ բաժանորդագրութեան սպասարկութիւններ առաջարկելէ` մինչեւ անձնական տեղեկութիւններ այլոց հետ բաժնելու հրաւէրներ:

985int3Նման հնարքներու մեծ մասը կը բաղկանայ շփոթ ստեղծող բանաձեւումներէ` կայք մը այցելելու գործընթացը իրականացնելու համար, կամ` տուփիկներէ, որոնց մէջ պէտք է նշել դրական կամ ժխտական պատասխաններ: Նման տուփիկներ սկիզբը անվնաս կը թուին ըլլալ, սակայն իրականութեան մէջ կոճակի մէկ սեղմումով մեզմէ կը խլեն մեր ազատութիւնը: Ընկերութիւն մը ինչպէ՞ս կրնայ որոշել, թէ նման միջոցներ ազդու են: Անշուշտ` Էյ. Պի. քննութիւններով:

«Եթէ ձեւագծող մը ըսէ, թէ Էյ. տեսակի ձեւագծում մը կ՛ապահովէ որոշ գումար մը, սակայն, Պի. ձեւագծումը կ՛ապահովէ շատ աւելի մեծ գումար, ապա գումարներուն տարբերութիւնը նկատի ունենալով` դժուար է հրաժարիլ նման հնարքներու դիմելէ, մանաւանդ, երբ մեր մրցակիցները զանոնք կը գործածեն ամէն պարագայի», կը բացատրէ Պրիկնըլ:

Էյ. Պի. քննութեան ջատագովներ, ինչպէս` Օփթիմայզլի ընկերութեան հիմնադիր` Սիրոքըր կը շեշտեն, թէ երկար ժամանակի վրայ ընկերութիւններ միայն պիտի կորսնցնեն իրենց վարկն ու յաջողութիւնը, եթէ այս քննութիւնը օգտագործեն` խախտելով բարոյագիտական օրէնքները: Սակայն Պրիկնըլ կը մատնանշէ, թէ մարդիկը ծուղակը ձգելու եւ զանոնք բան մը գնելու մղելու միջոցներ գոյութիւն ունի հազարամեակներէ ի վեր եւ շատեր դարերու ընթացքին օգտուած են նման հնարքներէ:

985int4Որոշ չափով անցած ենք այս բոլորէն: 20-րդ դարուն մտավախութիւն կար, որ ծանուցումները կը չարաշահէին մարդիկը, հետեւաբար կարգ ու կանոն հաստատուեցաւ այս մարզին մէջ: Թերեւս նման միջոցառումներ կրնան որդեգրուիլ ապագային` Էյ. Պի. քննութեան համար:

Այսուհանդերձ, երբեմն դժուար է սահմանները գծել «թաքուն միջոցներու» եւ ձեւագծումի փոփոխութիւններու միջեւ, որպէսզի համացանցի կայք մը աւելի գրաւիչ դառնայ այցելողներու եւ զայն ղեկավարող ընկերութեան համար: Սակայն, Օ Քէյ Քիւփիտ կայքի պատասխանատու Քրիսչըն Ռատըրի համաձայն, այն ամբաստանութիւնները, թէ «սուտեր» կը հրամցուին անտեղեակ այցելուներու, նկատի չեն առներ այն իրողութիւնը, թէ կայքի մը փորձարկութիւնները ի վերջոյ կը նպաստեն բոլորին:

«Կ՛իրագործենք բան մը, որ միայն կը նպաստէ աշխարհի բարօրութեան,- կը շեշտէ ան:- Առանձին անձի մը համար կը գտնենք կողակից մը, բարեկամ մը, ամուսին մը: Չարիք չէ այս ոեւէ մէկուն համար»:

Ամէն պարագայի` սկսած ենք հետզհետէ աւելի գիտակցիլ համացանցի գաղտնի փորձարկութիւններուն, որոնք մեզի կը մղեն «քլիք» ընելու, եւ գիտենք, թէ անոնք պիտի շարունակուին, ուզենք, թէ` չուզենք:

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )