«Այս Է Արիւն Իմ»

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ

Շուրջ քառասուն տարի առաջ իմ սիրելի ընկերս, դասընկերս եւ պաշտօնակիցս` բանաստեղծ եւ գրող մտաւորական Սարգիս Կիրակոսեանը Պէյրութի մէջ հրատարակեց իր բանաստեղծութեանց հատորը «Այս է արիւն իմ» խորագիրով: Սարգիս Կիրակոսեանին հետ, Աբգարեան վարժարանի դպրոցական օրուան աւարտին, շաբաթը երկու անգամ կ՛ուղղուէինք Յիսուսեաններու Սուրբ Յովսէփ համալսարանի հայագիտական ամպիոնը, ուր յաճախող մեր դասընկերներուն մեծամասնութիւնը Պէյրութի հայկական վարժարաններուն մէջ պաշտօնավարող ուսուցիչներ էին:

Երբ «ԱՅՍ Է ԱՐԻՒՆ ԻՄ» խօսքը կը լսեմ, մտքի զուգորդութեամբ մը խորանին վրայ պատարագիչ քահանայ մը կը պատկերացնեմ. նոյնինքն «Քահանայապետ եւ պատարագ» Քրիստոսը, որ վերջին ընթրիքին երկինք նայելով հացը օրհնելէ ետք` տուաւ իր աշակերտներուն, որպէսզի ուտեն: Յետոյ գինիի բաժակը բարձրացնելով` ըսաւ. «Խմեցէք ասկէ բոլորդ, ասիկա իմ Նոր Ուխտի արիւնս է, որ ձեզի եւ բազմաց համար կը թափի, մեղքերու քաւութեան եւ թողութեան համար»:

Սարգիս Կիրակոսեան ինք ամէնէն աւելի լաւ գիտէ, թէ ինչո՛ւ համար իր սրտէն ու մտքէն հեղինակած հատորը «Այս է արիւն իմ» խորագրած էր, բայց, առանց այս մասին երկար բարակ խորհրդածելու եւ իմաստասիրելու, վստահ եմ, որ ան իր «բան»-ը` խօսքերը ստեղծած էր իր արեան ստեղծած ներշնչումներէն թելադրուած, եւ խորագիրն ու հեղինակը մտքէս դուրս չեն գար:

Այդ գիրքը ունիմ գիրքերուս աշխարհին մէջ տեղ մըն է, եւ ինծի պէս կը թափառի, երանի քովս ըլլար այս պահուս:

* * *

Պատարագը կը խորհրդանշէ Քրիստոսի զոհագործութեան եւ փրկագործութեան խորհուրդը: Պատարագի ատեն ամէն անգամ երկիւղածութեամբ եւ երջանկութեամբ կը տեսնեմ Զատիկը իր աշակերտներուն հետ տօնակատարող Քրիստոսը, որ հացն ու գինին իր աշակերտներուն բաշխելէ ետք ըսաւ. «Զայս արարէք վասն իմոյ յիշատակի» (Ասիկա ըրէք իմ յիշատակիս համար): Եւ առաքեալները իրենց վարդապետին այս պատգամին հաւատարիմ մնացին:

Երբ եկեղեցի մը կը մտնենք եւ խորանին վրայ կը տեսնենք Յիսուսին եւ իր աշակերտներուն վերջին ընթրիքին քանդակուած կամ գծուած պատկերը, կ՛անդրադառնանք, որ մենք ալ այդ տուեալ պահուն հոն ենք մասնակցելու` մեզի համար նուիրուող, զոհուող Տիրոջը ընթրիքին գոհաբանելու եւ գովերգելու համար Տէրը` բազում բարիքներուն համար:

* * *

Այս օրերուն բառերը սկսած են իրենց իսկական իմաստները կորսնցնել: Օրինակի համար, հրաշք բառը օրը քանի մը անգամ կրնանք լսել հեռատեսիլի կարգ մը հաղորդավարներուն բերնէն, երբ հիացում ու զարմանք առթող բաներուն համար ըսեն` ՀՐԱՇՔ:

Օր մը տեսերիզի մը վրայ ՀՐԱՇՔ բառը տեսայ եւ հասկցայ, որ այդ բառը աստուածային նշանէն տարբեր իմաստով էր գործածուած: Հայաստանէն Միացեալ Նահանգներ եկած փոքրիկներու երգի պարի համոյթի մը ելոյթին առիթով էր պատրաստուած տեսերիզը, որուն խորագիրն էր` ՀՐԱՇՔ:

Ներկայիս ամէն երեխայի կամ որեւէ գեղեցկութեան համար կ՛ըսենք հրաշք է, ինչ որ խորքին մէջ սխալ չէ, եթէ նկատի ունենանք, որ այդ անձին կամ բանին մէջ Աստուծոյ ներկայութիւնը կայ: Յամենայն դէպս  հրաշք բառը իր իսկական իմաստը կորսնցուցած է, եթէ չեմ սխալիր, ինչպէս` օրինակի համար, երկրպագելը:

Առաջ մարդիկ միայն Աստուծոյ կ՛երկրպագէին, իսկ հիմա ամէն երգիչ ու մարզիկ իր երկրպագուները ունի: «Երկրպագեմք Քեզ Տէր Աստուած մեր» (Քեզի կ՛երկրպագենք մեր Տէր Աստուածը): Մեծ հայրս, մեծ մայրս, եկեղեցականները եւ ուրիշները առաջ աղօթելու ատեն կ՛երկրպագէին: Կ՛երկրպագէին, երբ կ՛արտասանուէր` «Խաղաղութիւն ամենեցուն, Աստուծոյ երկիրպագեսցուք»-ը:

Երկիրը Աստուծոյ մեզի շնորհած պարգեւներուն մէջ իր կեդրոնական եւ յատուկ տեղը ունի անշուշտ, որովհետեւ ամէն բարիք հողէն է, որ կը ստանանք, մեր ամէն օրուան հացը, ջուրը, միսը, ամէն բանը հողը կու տայ մեզի, անշուշտ ծովն ու երկինքն ալ մեր կենսական բարերարներն են, խօսքը երկիրպագելուն կը վերաբերի, եւ ուզենք, թէ չուզենք մենք ալ որ հող էինք, օր մը հողին պիտի վերադառնանք:

* * *

Նկատելով, որ հրաշքներուն մասին ամէն մարդ ուզածը կը խօսի առանց գանգատելու, եթէ անշուշտ հրաշքը կապ չունի եկեղեցւոյ եւ Աստուծոյ հետ, կ՛ուզեմ անբացատրելի եւ անհասկնալի «հրաշք»-ի մը մասին քանի մը խօսք ընել: Նախ ըսեմ այն, որ հրաշքները գիտական բացատրութիւն չունին, կարիք չունին անոր, իսկ եթէ ունենան, ուրեմն հրաշք չեն:

Անցեալ կիրակի Ս, պատարագի ատեն սկիհին մօտ ճերմակ կտաւին վրայ գինիի երեք մանր հատիկներ տեսայ եւ անգամ մը եւս զգացի ու հաւատացի, որ Ս. պատարագին ընթացքին մեր Աստուծոյ նուիրաբերած հացն ու գինին իսկապէս աստուածային ներգործութեամբ կը վերածուին Քրիստոսի մարմնին եւ արեան, եւ մենք իսկապէս կը հաղորդուինք Քրիստոսի հետ, որ մեզի համար կը պատարագուի սուրբ սեղանին վրայ: Այդ երեք իրարմէ քիչ անդին դրուած մանր կաթիլները յիշողութեանս մէջ արթնցուցին տարբեր վայրերու մէջ յայտնուած նմանատիպ կաթիլներուն գոյութիւնը` մաղզմանին մէջ, իրարմէ քիչ մը անդին, իրարմէ անջատ կաթիլ եւ կաթիլներ. եթէ ես ուզեմ իսկ, կամ` ոեւէ մէկը եթէ փորձէ, չի կրնար այդպէս մանր կաթիլներ իրարմէ անջատուած սկիհին մաղզմանին մէջ դնել: Այդ կարմիր կաթիլները զիս անհանգստացուցած են անցեալին: Պատահած է, որ այդ զարմանահրաշ կարմիր կաթիլներուն ներկայութիւնը միայն ինծի չպահեմ, այլ բաժնեկից ընեմ խորանին ծառայող սարկաւագի մը կամ դպիրի մը, եւ իրենք ալ տեսած ու զարմացած ըլլան…

Ասիկա չես կրնար ուրիշի մը ըսել, պատմել, իսկապէս որ վրադ կը խնդայ, չի հաւատար, կը ծաղրէ, մտքէն` «դուն քեզի ինչ կը կարծես» եւ այլն կ՛ըսէ, կամ քեզի անանկ բացատրութիւն մը կու տայ, որ դուն ալ տեսածիդ չհաւատաս, մոռնաս, ըսածիդ զղջաս, կամ ալ քեզի ըսէ, որ դուն դրած ես գինիի կամ արեան այդ մանր կաթիլները մաղզմանին մէջ:

– Ե՞ս, բայց ինչո՞ւ:

Անցեալ կիրակիի պատարագին նկատեցի, որ ձախ կողմս կանգնած սարկաւագները բաներ մը կ՛ըսէին իրարու, երբ հարցուցի, թէ ի՞նչ կայ, ինծի ցոյց տուին գինիի կամ արեան երեք կաթիլներ, ճի՛շդ հոն, ինձմէ քիչ մը անդին, իրենց կանգնած տեղին դիմացի ճերմակ կտաւին վրան… Ասիկա մեզմէ զատ մարդ չտեսաւ, պատարագը շարունակուեցաւ բան մը չեղածի պէս անշուշտ: Չեմ գիտեր, թէ սարկաւագները այս մասին մէկուն բան մը ըսի՞ն, թէ՞ ոչ: Պարզապէս այս անգամ համոզուեցայ, որ իրաւունք չունիմ երկնային այս նշանը աննկատ ձգելու եւ միայն ինծի պահելու. խորհեցայ, որ իրաւունք չունիմ այդպէս ընելու. որովհետեւ Աստուած մեզի բան մը ցոյց տուաւ հզօր կերպով:

Գիտենք, որ Յիսուս հրաշագործութիւն կատարելէ ետք բժշկուածին եւ բժշկուածներուն ըսած է` գնա՛, գացէ՛ք եւ մէկուն բան մի՛ պատմեր, պատմէք, բայց հակառակ անոր` անոնցմէ ոմանք պատմեցին, եւ այդպէս է, որ մենք Յիսուսի կատարած հրաշքներուն մասին կը տեղեկանանք Աստուածաշունչէն:

Այո՛, գիտենք, որ Աստուած աշխարհի մէջ ամէն օր հրաշքներ կը գործէ, եւ մենք ականատես ենք կամ կ՛իմանանք անոնց մասին, բայց արդիական հովերը եւ ալիքները մեզի կը թելադրեն, որ զանոնք անգիտանանք կամ ալ վերագրենք գիտական եւ այլ զօրութիւններու, մայր բնութիւն եւ այլ անուններու վերագրենք: Հասած ենք տեղ մը, որ այլեւս կը վախնանք մեր հաւատացեալ եւ քրիստոնեայ ըլլալը յայտարարելէ:

Անցեալ կիրակիի Ս. պատարագին մեր, իմ եւ սարկաւագներուն տեսած արեան կամ գինիի երեք կաթիլները իրական էին, նոյնիսկ եթէ տեսիլք էր, բայց այս անգամ ես չէի, որ իրենց ցոյց տուի, իրե՛նք տեսան եւ իրե՛նք իրարու հետ խօսեցան այդ մասին, եւ այդ կրնար պատահիլ ոեւէ մէկուն, իմ սիրելի ընթերցող հայրենակիցիս ալ: Փառքն ու պատիւը վայել է միայն մեր Տիրոջ Յիսուս Քրիստոսի Հօր Աստուծոյն եւ Սուրբ Հոգւոյն:

Եթէ կրօնի եւ հաւատքի հետ կապ ունեցող ամէն բան մերժենք, չտեսնենք եւ եթէ տեսնենք ու ուրիշ անուն տանք եղածին, չխօսինք կամ խօսինք, միեւնոյնն է, Աստուած քեզի, մեզի եւ համայն մարդկութեան կեանք տուողն է, արարիչը, կեանքն ու արիւնն է, մեր մէջ վազող արիւնը` «Այս է արիւն իմ»:

Նիս, 13 սեպտեմբեր, 2014

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )