Ինչո՞ւ Է «Քնել» Միջազգային Հանրութիւնը

ԱՐՄԷՆ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ

1202_panagԵրբ նոյեմբերի 12-ին ազրպէյճանական զինուժը խոցեց սահմանագծի երկայնքով ուսումնավարժական թռիչք կատարող հայկական օդուժին պատկանող մարտական անզէն ուղղաթիռը, գրեթէ բոլոր միջազգային կազմակերպութիւնները, բոլոր ուժային կենտրոններն արձագանգեցին չափազանց արագ: Մինչդեռ անցած շաբաթավերջին յատուկ գործողութեան միջոցով ուղղաթիռի անկման վայրից հայ օդաչուների մարմինների կամ դրանց մասերի դուրսբերումը մատնուեց անուշադրութեան: Եւ դա այն դէպքում, երբ գործողութեան արդիւնքում ազրպէյճանական կողմը երկու զոհ էր տուել, ինչը մշտապէս դիտարկւում է որպէս իրավիճակի սրման ամենավտանգաւոր եւ սադրիչ հանգամանք: Հետեւաբար այն արտաքին սառնութիւնը, որով ուղեկցուեց գործողութեան իրականացումը, չէր կարող զուտ պատահականութիւն լինել:

Յատուկ նշանակութեան գործողութեան իրականացումից առաջ` նոյեմբերի 19-ին, ԵԱՀԿ Մինսքի խումբը հանդէս էր եկել յայտարարութեամբ, որով կոչ էր անում Ազրպէյճանին ուղղաթիռի անկման վայր այցելելու համար մարդասիրական միջանցք բացել` չհասկանալով այդ հարցում Պաքուի դրսեւորած` բանականութեան եւ մարդկութեան սահմաններից դուրս մերժողականութիւնը: Պաքուն ՄԽ-ի այդ յայտարարութիւնը սադրանք որակեց` յստակ ցոյց տալով, որ նոյնիսկ համանախագահների կոչին ընդառաջելու որեւէ ցանկութիւն չունի: Պաքուն նաեւ մերժեց ուղղաթիռի անկման վայր այցելելու եւ տեղում հայ օդաչուների վիճակի շուրջ անորոշութիւնը ցրելու հետ կապուած ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անճէյ Քասփրչիքի խնդրանքը, որն արդէն ակնյայտ քայլ էր միջազգային հանրութեանը դէմ: Այն հանրութեանը, որն ուղղաթիռի ոչնչացումից յետոյ ամէն ինչ անում էր հայկական կողմին պատասխան գործողութիւններից զերծ պահելու եւ հնարաւոր պատերազմի վերսկսումը թոյլ չտալու նպատակով:

1202_infographicԻր նման անպատշաճ վարքագծով, Ազրպէյճանը փաստացի բացայայտեց երկու իրողութիւն: Նախ` որ իսկապէս շահագրգռուած է իրավիճակի ապակայունացմամբ եւ ամէն ինչ անում է հայկական կողմին պատերազմի սադրելու համար: Թերեւս հէնց այդ հանգամանքը հաշուի առնելով հայկական զինուած ուժերը հրաժարուեցին անմիջապէս հակահարուած տալու մտքից` չնայած նրան, որ անցկացուող զօրավարժութիւնների համար ԼՂՀ տարածքում եւ անմիջապէս ողբերգական իրադարձութիւնների հարեւանութեամբ հսկայական զինատեսակներ եւ մարդուժ ունէր կենտրոնացրած: Երկրորդ` նման մերժողականութեամբ Պաքուն ինքնաբերաբար ստանձնեց հետագայ զարգացումների ողջ պատասխանատուութիւնը եւ անմտօրէն միջազգային հանրութեան համար օրինականացրեց հայկական կողմից ռազմական ճանապարհով հարցը լուծելու ցանկացած որոշման կայցում: Ողջ հարցը դարձաւ միայն այն, թէ ինչպիսի՛ տեսք էր ունենալու այդ «միջոցառումը»: Հայկական կողմն ընտրեց ստեղծուած իրավիճակում թերեւս լաւագոյն եւ ամենականխատեսելի տարբերակը` յատուկ նշանակութեան գործողութեան կազմակերպումը, որն էլ, ի վերջոյ, փայլուն կերպով իրականացրեց:

Հետաքրքրականն այն է, որ միջազգային հանրութիւնը, կամայ թէ ակամայ, դարձաւ այդ գործողութեան ուղղակի կամ անուղղակի մասնակիցը: Յատուկ գործողութեան ձեռնարկման հիմնական օրը` նոյեմբերի 21-ին, Անճէյ Քասփրչիքը մեկնեց Պաքու` Ազրպէյճանի ղեկավարութեան հետ քննարկելու ուղղաթիռի ոչնչացման հետեւանքների վերացման խնդիրը: Եւ մինչ նա իր վրայ էր հրաւիրել Պաքուի ուշադրութիւնը, ուղղաթիռի անկման վայրում, փաստօրէն, տեղի էին ունենում սրտայոյզ եւ վճռական իրադարձութիւնները: Եթէ նոյնիսկ Քասփրչիքն այդ գործողութեան հետ որեւէ ողղակի կապ չունէր, բոլոր դէպքերում հայկական կողմը նրա դիւանագիտական առաքելութիւնը կարողացաւ օգտագործել որպէս այդ գործողութիւնից հակառակորդի ուշադրութիւնը շեղելու ծխածածկոյթ: Եւ այս իմաստով, կարելի է ասել, ազրպէյճանական կողմը դարձաւ հիանալի կազմակերպուած բազմաքայլ ռազմադիւանագիտական «աճպարարութեան» զոհը:

Միջազգային հանրութեան նման վերաբերմունքի միւս պատճառն այն է, որ իրականում հայկական կողմից ընտրուած մարտավարութիւնը եւ հանգուցալուծումն ընկալւում է որպէս ոչ թէ իրավիճակի սրման, այլ ճիշդ հակառակը` լարուածութեան թուլացման միջոց: Հայաստանի ամերիկեան համալսարանում տեղի ունեցած դասախօսութեան ժամանակ Մեծն Բրիտանիայի դեսպան Քեթրին Լիչը յայտարարել է, թէ ուղղաթիռի անձնակազմի անդամների դիակները վերադարձնելու գործողութիւնը որոշակի քայլ է խաղաղութեան վերահաստատման ուղղութեամբ: Ըստ էութեան, Լիչն արտայայտում է այն սպասելիքը, որն ունի միջազգային հանրութիւնն ընդհանրապէս կողմերից եւ մասնաւորապէս Հայաստանից: Այդ սպասելիքը որքան պարզունակ է, նոյնքան էլ, աշխարհաքաղաքական ներկայիս իրողութիւնների պայմաններում, լիովին հասկանալի. եթէ հայկական կողմը պիտի պատասխանէր, ապա աւելի լաւ է` այսպէս: Որովհետեւ սա միակ տարբերակն էր, երբ Ազրպէյճանը, զրկուելով բոլոր խաղաքարտերից, ստիպուած է համակերպուել իր համար նոր եւ, ըստ էութեան, նուաստացուցիչ իրավիճակի հետ ու բաւարարուել ատամները կրճտացնելով: Միջազգային հանրութիւնն, այսպիսով, ուղղաթիռի ոչնչացման հետ կապուած «միջադէպի» թեման համարում է սպառուած: Ու թերեւս հէնց դա է բոլորի կողմից միաժամանակ դրսեւորուող լռութեան կամ անտարբերութեան հիմնական պատճառը: Այս տեսակէտից, թերեւս, ընկալելի չեն համարուելու Ազրպէյճանին իր սադրանքի համար հատուցել պարտադրելուն ուղղուած Հայաստանում առկայ տրամադրութիւնները, աւելի ու աւելի թուլացող ձայնաստիճանով հնչող զգուշացումները:

Բայց դա արդէն պէտք է երկրորդական համարել: Այն, ինչ տեղի ունեցաւ նոյեմբերի 12-ին, մեզ համար սոսկ շարքային միջադէպ չէր: Եւ եթէ նոյն միջազգային հանրութիւնն իսկապէս ցանկանում է հասնել տարածաշրջանում յարաբերական կայունութեան եւ խաղաղութեան հաստատման, հայկական կողմին զերծ պահել հակառակորդին շարունակաբար պատժելու հրամայականից, ապա դրա լաւագոյն ու սկզբի համար թերեւս միակ միջոցը նմանատիպ իրավիճակներում իրերն իրենց անունով կոչելն է` հակամարտող կողմերի միջեւ կեղծ հաւասարութիւն դնելու միջոցով Ազրպէյճանին աւելի ու աւելի լկտիացնելու փոխարէն: Ու այս տեսակէտից թէ՛ ուղղաթիռի ոչնչացման եւ թէ՛ դրան հետեւած զարգացումների համար «միջազգային հանրութիւն» կոչուածը կրում է լիարժէք պատասխանատուութիւն:

«Հետք»

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus (0 )