Հայրենի Կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

Ներկայացուած Է «Թուրքիայի Հանրապետութեան
Պատմութիւն» Դասագիրքը

1121textbook20 նոյեմբերին Երեւանի մէջ տեղի ունեցած է «Թուրքիայի Հանրապետութեան պատմութիւն» դասագիրքին շնորհահանդէսը:

Գիրքին հեղինակներն են` թրքագէտներ Ռուբէն Սաֆրաստեանը, Ռուբէն Մելքոնեանը, Արթուր Դումանեանը, Վահրամ Տէր Մաթէոսեանը, Յակոբ Չաքրեանը եւ Անուշ Յովհաննիսեանը: Գիրքը հրատարակուած է Երեւանի պետական համալսարանի եւ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Արեւելագիտութեան հիմնարկին կողմէ:

Երեւանի պետական համալսարանի նախագահ Արամ Սիմոնեան նշած է, որ Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտութեան բաժանմունքը ցարդ նման դասագիրք չունէր, եւ ուսանողները կը սերտէին հիմնականին մէջ խորհրդային ժամանակաշրջանին հրապարակուած դասագիրքերով: Արամ Սիմոնեան նկատել տուած է, որ այսպիսի ծաւալուն դասագիրքի մը հրապարակումը կարեւոր է նաեւ քաղաքական տեսանկիւնէ:

Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախարար Արմէն Աշոտեան նշած է, որ Հայաստանի մէջ թրքագիտութեան մակարդակը տարուէ տարի կը բարձրանայ, ինչ որ շատ կարեւոր է` նկատի առնելով, որ Թուրքիոյ մէջ արագ կերպով կը զարգանայ հայագիտութիւնը` թրքական տեսանկիւնէ եւ մեկնաբանութեամբ:

Գիրքի համահեղինակ, Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտութեան բաժանմունքի փոխնախագահ Ռուբէն Մելքոնեան իր կարգին յայտնած է, որ անիկա առարկայական պատմական դասագիրք է, որ կ՛ընդգրկէ Թուրքիոյ պատմութիւնը 1918-էն մինչեւ ներկայ օրերը` ներկայացնելով այդ երկրի արտաքին եւ ներքին քաղաքականութեան հիմնական դրուագները, գաղափարական հենքերը, առանցքային քաղաքական կուսակցութիւնները եւ ազդեցիկ քաղաքական գործիչները:

Գիրքին մէջ ներկայացուած են նաեւ ազգային-կրօնական փոքրամասնութիւններու դէմ հալածանքի եւ ճնշումներու քաղաքականութեան հիմնական հանգրուանները եւ հետեւանքները, ինչպէս նաեւ արծարծուած են հայ-թրքական յարաբերութիւններուն մէջ վերջին շրջանին տեղի ունեցած զարգացումները:

Ռուբէն Մելքոնեան յայտնած է, որ Ս. Փեթերսպուրկէն առաջարկ ստացած է մինչեւ 24 ապրիլ 2015 դասագիրքը թարգմանել ռուսերէնի, եւ տարածել ռուսական կրթական հաստատութիւններուն մէջ: Արմէն Աշոտեան իր կարգին առաջարկած է աշխատութիւնը նաեւ թարգմանել թրքերէնի եւ տեղադրել համացանցին վրայ, որպէսզի թուրք ուսանողները «այլընտրանքի կարելիութիւն ունենան», նշելով, որ նախարարութիւնը պատրաստ է աջակցութիւն տրամադրելու:

Օծուեցան Գիւմրիի Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Խաչերը

1122catholicchurchՆոյեմբեր 20-ին օծուեցան եւ տեղադրուեցան Գիւմրիի նորակառոյց հայ կաթողիկէ առաջնորդանիստ Ս. Մարտիրոսաց եկեղեցւոյ գմբեթի եւ զանգակատան խաչերը: Օծման արարողութիւնը կատարեց Հայաստանի, Վրաստանի, Ռուսիոյ եւ Արեւելեան Եւրոպայի հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ առաջնորդ Ռաֆայէլ արք. Մինասեանը: Առաջին պատարագը պիտի մատուցուի 24 ապրիլ 2015-ին` ի յիշատակ Ցեղասպանութեան զոհերուն:

Գիւմրիի մէջ կաթողիկէ համայնքը նախապէս եկեղեցի ունեցած է: Սլաբոդկայ կոչուող թաղամասին մէջ 1843-1855 թուականներուն կառուցուած կաթողիկէներու եկեղեցին, որ մասնակիօրէն փլուզած էր 1926-ին երկրաշարժի ժամանակ, 1930-1940 թուականներուն վերածուած էր բնակելի շինութեան: 1988-ի երկրաշարժին անօթեւան մնացած քանի մը ընտանիքներ ալ հետագային բնակութիւն հաստատած էին եկեղեցւոյ մէջ: Եկեղեցւոյ յարակից հատուածը եւս տարիներու ընթացքին կառուցապատուած էր:

Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ վերականգնումը համարելով անհնար` կաթողիկէ եկեղեցին որոշած էր նոր եկեղեցի կառուցել Ժողովրդական ճարտարապետութեան եւ կենցաղի թանգարանի հարեւանութեամբ: 2009 թուականի դեկտեմբեր 8-ին Անդրկովկասի մէջ Հռոմի պապի դեսպան Քլաուտիօ Կուճիերոտիի եւ Հայաստանի, Վրաստանի եւ արեւելեան Եւրոպայի մէջ կաթողիկէ թեմի առաջնորդ հայր Վահան Օհանեանի հանդիսապետութեամբ կատարուեցաւ հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ հիմնարկէքի արարողութիւնը:

Սուրբ Մարտիրոսաց կաթողիկէ եկեղեցին նախագծած է Հայաստանի վաստակաւոր ճարտարապետ, ծնունդով գիւմրեցի Յակոբ Ջիւանեանը: Այս եզակի կառոյցին շինարարութիւնը սկսած է 2010-ին: Զուարթնոցատիպ եկեղեցւոյ գմբեթը երկաստիճան է, կառոյցը բազմանիստ է, ունի ութ նիստ: Եկեղեցւոյ խաչերը եւս Յակոբ Ջիւանեանը նախագծած է: Գմբեթին տեղադրուած խաչը ունի մօտ 3.80 մեթր բարձրութիւն եւ 300 քկ ծանրութիւն, իսկ զանգակատան խաչը` 2 մեթր բարձրութիւն եւ 120 քկ ծանրութիւն: Խաչերը պատրաստած են գիւմրեցի վարպետները: Խաչի կեդրոնի շրջագծին մէջ առնուած նշանը կը խորհրդանշէ յաւերժութիւնը: Այդ նշանը յաճախ կ՛օգտագործեն նաեւ խաչքարեր պատրաստող հայ վարպետները:

«Դդմի Օր»` Աջակցութեամբ
«
Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.»-ի

1203_pumpkin-dayԵրեւանի կենդանաբանական այգիին մէջ կատարուած ամսական նախաձեռնութիւնները, որոնց կը մասնակցին հազարաւոր երեխաներ Հայաստանի տարբեր անկիւններէ, կը միտին ոչ միայն հետաքրքրական ու յագեցած դարձնել պատանի այցելուներուն օրը, այլ նաեւ համալրել բնութեան մասին անոնց գիտելիքները, քաղաքակիրթ վերաբերմունք ձեւաւորել շրջակայ միջավայրին հանդէպ:

Այդպիսի նախաձեռնութիւն մը տեղի ունեցաւ 15 նոյեմբերին «Դդմի օր» խորագիրով` Վայրի բնութեան եւ մշակութային արժէքներու պահպանման հիմնադրամի նախաձեռնութեամբ եւ հիմնադրամի գլխաւոր գործընկեր «Վիվասել¬Էմ. Թի. Էս.»¬ի աջակցութեամբ:

Հիմնադրամի բնապահպանական կրթութեան երկարաժամկէտ նախագիծի ծիրին մէջ կազմակերպուող «Դդմի օր» տօն-մրցումը կարելիութիւն կու տայ տարբեր կենդանիներու սննդակարգի ու կենսակերպի մասին սորվելու, նաեւ` գիտակցելու կենդանական աշխարհի հանդէպ մեր պատասխանատուութիւնը: Շուրջ 1500 երեխայ մասնակցեցան աշնանային այս գունաւոր տօնին` ստեղծարար ու հնարամիտ լուծումներով ձեւաւորելով դդումէ, այլ միրգերէ ու բանջարեղէնէ իրենց սիրելի կենդանիին համար պատրաստուած կերակուրները:

Ամէնէն նորարար ուտեստեղէն պատրաստած խումբը` Հայ-ռուսական համալսարանի «Ուսմունք» դպրոցը, շահեցաւ օրուան գլխաւոր մրցանակը` լուսանկարչական գործիք: Լաւագոյն գաղափարին համար պարգեւատրուեցաւ Խ. Աբովեանի անուան թիւ 84 հիմնական դպրոցը, իսկ ամէնէն համեղ ուտելիքը պատրաստած էին Գ. Ստեփանեանի անուան թիւ 135 հիմնական դպրոցի սաները: Յանձնուեցան նաեւ յատուկ խրախուսական մրցանակներ եւ վկայագիրներ:

Մասնակցութեան առաւելագոյն դիւրութիւն տալու նպատակով  Երեւանի կենդանաբանական այգին նոյեմբերի 15-ին անվճար մուտք ճշդած էր մինչեւ 16 տարեկան երեխաներուն եւ 70-ը անց թոշակառուներուն համար:

Կիներու Նկատմամբ Ընտանեկան
Բռնութիւնները Չեն Նուազիր

1126demo«Ընդդէմ ընտանեկան բռնութեան աշխուժութեան 16-օրեակ»-ի ծիրին մէջ 25 նոյեմբերին մօտ 4 տասնեակ քաղաքացիներ Հանրապետութեան հրապարակէն երթով ուղղուեցան դէպի Ազգային ժողով` ընտանեկան բռնութեան կանխարգիլման մասին օրէնքի նախագիծի 131 օրինակներ յանձնելու երեսփոխաններէն իւրաքանչիւրին:

«Այսօր մենք ընտանեկան բռնութեան զոհ դարձած կիներուն անուն-մականունները գրած ենք մեր պաստառներուն վրայ, միայն 2014-ին անոնց թիւը 11 էր, նաեւ մոմավառութիւն եւ խնկարկութիւն պիտի ընենք: Բացի օրինագիծի օրինակներէն, պիտի ներկայացնենք նաեւ 2000-է աւելի ստորագրութիւններ այն մարդոց կողմէ, որոնք ստորագրած են օրէնքը ընդունելու համար», «Նիուզ»-ին հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին յայտնած է «Հասարակութիւն առանց բռնութեան» հասարակական կազմակերպութեան համակարգող Սոնա Յովակիմեանը:

Երթին մասնակցած քանի մը տղամարդոց կարծիքով, կիներու իրաւունքներուն համար պայքարիլը միայն կիներու խնդիրը չէ, այլ բոլորին, քանի որ ընտանիքին մէջ, բացի կնոջմէ, կան նաեւ ամուսին եւ երեխաներ:

«Ես կը կարծեմ, որ հասարակութեան իւրաքանչիւր անդամ պէտք է միանայ այս պայքարին, որովհետեւ խօսքը ընտանեկան բռնութեան կանխարգելման մասին է, իսկ ընտանիքին մէջ միայն կիներ չկան», ըսած է «Ընդդէմ կանանց նկատմամբ բռնութեան» համախոհական խումբը համակարգող Արման Ղարիբեանը` աւելցնելով, որ տղամարդոց մօտ կայ այն կարծրատիպը, որ եթէ պայքարը կիներու իրաւունքներուն համար է, ուրեմն միայն կիները պէտք է պայքարին:

Նշենք, որ «Ընդդէմ ընտանեկան բռնութեան ակտիւութեան 16-օրեակ»ը տարեկան դրութեամբ կայացող միջազգային քարոզարշաւ է, որ կը սկսի 25 նոյեմբերին եւ կը տեւէ մինչեւ 10 դեկտեմբեր` Մարդու իրաւունքներու միջազգային օրը:

Այս ծիրին մէջ կազմակերպուած էր նաեւ մամլոյ ասուլիս մը, որուն ընթացքին կիներու իրաւունքներու կեդրոնի նախագահ Սուսաննա Վարդանեան ըսած է. «Հայաստանի մէջ կանանց նկատմամբ ընտանեկան բռնութիւնները չեն նուազիր այս բնագաւառը կարգաւորող օրէնքի բացակայութեան պատճառով, իսկ օրէնքի ընդունումը ընտանեկան բռնութեան խնդիրը աւելի տեսանելի պիտի դարձնէ: 2007-2009 կարգ մը միջազգային եւ տեղական փորձագէտներու մշակած ընտանեկան բռնութեան մասին օրէնքի նախագիծը այդպէս ալ հաւանութիւն չստացաւ համապատասխան մարմիններու կողմէ»:

Ան նշած է, որ մանկատան մէջ մեծցած 20-ամեայ Զարուհի Պետրոսեանի` ամուսինին եւ կեսրոջ կողմէ սպաննուելէ ետք, Կիներու իրաւունքներու կեդրոնը 2010-ին ձեւաւորած է 7 կազմակերպութիւններու համախոհական խումբ, որուն հիմնական խնդիրը նաեւ դարձաւ կիներու նկատմամբ բռնութեան դէմ պայքարը: Վերջին տարիներուն անոնք կը պայքարին, որպէսզի ընտանեկան բռնութեան մասին օրէնքը ընդունուի, սակայն պայքարը տակաւին յաջողութեամբ չէ պսակուած:

Կեդրոնի տուեալներուն համաձայն, յունուար-հոկտեմբեր 2014-ին իրենց թէժ գիծը արձանագրած է 1437 հեռաձայնային հաղորդակցութիւն, որուն 1180-ը ընտանեկան բռնութեան դէպքեր եղած են: Ընտանեկան բռնութեան վերաբերեալ հեռաձայններուն 511 առաջին անգամ ըլլալով կատարուած են, իսկ 676-ը` կրկնուող: Առաջին անգամ ըլլալով հաստատուած կապերուն 395-ը խօսած է հոգեբանական բռնութեան մասին, 109-ը` ֆիզիքական բռնութեան, իսկ 7-ը` սեռական: Մարզերէն եկած է 76 հեռաձայն, որուն 56-ը` ընտանեկան բռնութեան վերաբերեալ:

Արցախի Ճարտար Համայնքը Քաղաքի
Կարգավիճակ Ստացաւ

1203_jardarՆոյեմբեր 26-ին տեղի ունեցած Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի լիագումար նիստին ընթացքին համաձայնութիւն տրուած է կառավարութեան առաջարկին` Մարտունիի շրջանի Ճարտար համայնքին քաղաքի կարգավիճակ տալու:

Օրէնքը ընդունուած է ձայներու 19 թեր, 5 դէմ, 3 ձեռնպահ քուէներով:

Յիշեցնենք, որ յուլիսին, տեղական հանրաքուէ կայացնելով, Ճարտար եւ Ղուզէ Ճարտար համայնքներու բնակչութիւնը քուէարկած էր երկու համայնքներու միաւորման օգտին: Անկէ մեկնելով` կառավարութիւնը փոփոխութիւններ եւ լրացումներ առաջարկած է «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան վարչատարածքային բաժանման մասին» օրէնքին մէջ: Ըստ անոնց, կ՛առաջարկուի Ճարտարի տարածքին մէջ գտնուող Զօրաւանին եւս տալ քաղաքի կարգավիճակ` Ներքին Ճարտար անունով, ընդգրկելով զայն Ճարտար քաղաքային համայնքի կազմին մէջ: Նշենք նաեւ, որ Ճարտարը Արցախի մեծագոյն գիւղական համայնքն էր:

Մարտունիի Մէջ Բնակելի
Նոր Թաղամաս Կը Կառուցուի

1125mardouniՄարտունի շրջանին մէջ կը կառոցուի նոր թաղամաս մը:

Լրատուական միջոցներու հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին Մարտունիի քաղաքապետ Մհեր Խաչատրեան յայտնած է, որ ընդհանուր առմամբ 120 բնակարանները պիտի տրամադրուին ընկերային ծանր պայմաններու մէջ ապրող, բազմազաւակ, կարիքաւոր ընտանիքներուն, պաշտպանութեան բանակի զինուորներուն, իսկ մէկ մասը պիտի տրամադրուի բնակարանային վարկերով:

Նոր թաղամասի կառուցման աշխատանքները կը կատարէ «Ֆերզիտ» սահմանափակ պատասխանատուութեամբ ընկերութիւնը: Ըստ ընկերութեան տնօրէն Արթուր Խաչատրեանի, այս տարուան փետրուարէն սկսած բնակելի թաղամասի շինարարական աշխատանքները պիտի աւարտին մայիս 2015-ին:

Անիկա բաղկացած պիտի ըլլայ բազմաբնակարան քառայարկ չորս շէնքերէ, որոնցմէ երեքին արտաքին պատերը եւ տանիքները պատրաստ են, իսկ չորրորդին շինարարական աշխատանքները տակաւին կը շարունակուին:

Նշենք, որ թաղամասը պիտի ունենայ կեդրոնացեալ ջեռուցման համակարգ, ինչպէս նաեւ` խաղահրապարակ:

Հադրութի Մէջ Գորգագործական
Արտադրամաս Բացուած Է

1125hatrutcarpetՀադրութի Մեծ Թաղեր գիւղին մէջ այսուհետեւ նոր թափ պիտի ստանայ գորգագործութիւնը, եւ գիւղացիները, գիւղատնտեսութենէն եւ անասնապահութենէն բացի, կարելիութիւն պիտի ունենան նաեւ կարպետագործութեամբ գումար վաստակելու:

Ներկայ դրութեամբ արտադրամասը ունի 10 աշխատող, սակայն զայն ընդարձակելու հեռանկարներ կան: Անիկա մեծթաղերցիները պիտի ապահովէ աշխատատեղերով եւ պիտի նպաստէ գիւղերու զարգացման:

Լրագրողներու հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին «Մեծ Թաղերի աւանդական գորգագործութիւն» ընկերութեան տնօրէն Գարիկ Ոսկանեանը շեշտեց, որ ժամանակին գիւղին մէջ գորգագործութիւնը շատ տարածուած էր, եւ մինչեւ 80-ականները գործող արտադրամասը ունեցած է 60 հոգինոց կազմ, որուն գործած կարպետները մեծապէս պահանջուած էին Խորհրդային Միութեան երկիրներուն կողմէ: «Այս պահուն արտադրամասը կը համագործակցի Ստեփանակերտի մէջ գործող «Ղարաբաղ կարպետ» ընկերութեան հետ: Կ՛իրականացնենք փոխադարձ այցելութիւններ, փորձի փոխանակում: Արտադրամասի աշխատակիցները կը ծանօթանան գորգագործութեան արուեստին եւ ձեռք կը բերեն հմտութիւններ», յայտնած է Ոսկանեան:

Արցախեան գորգերու նախկին համբաւի վերականգնումը եւ գորգագործութեան խթանումը Լեռնային Ղարաբաղի կառավարութեան օրակարգային հարցերէն է: Գործող «Ղարաբաղ կարպետ» ընկերութիւնը, բացի մայրաքաղաքէն, մասնաճիւղեր ունի նաեւ Շուշիի եւ Մարտակերտի մէջ: Գորգագործութիւնը խթանելու նպատակով, արդէն երկրորդ տարին ըլլալով, ազգային վիճակախաղի տոմսի շահողներուն կը տրամադրուի ղարաբաղեան կարպետ` աւանդական զարդանախշերով:

Ստրկութեան Համաշխարհային Վարկանիշ.
Հայաստանը 81-րդ Է 197 Երկիրներու Մէջ

Մաւրիտանիան, Ուզպեքիստանն ու Հայիթին աշխարհի այն առաջին երեք երկիրներն են, ուր աշխատանքի պարտադրուածութիւնը ամէնէն աւելի տարածուած է: Այս մասին նշուած է «Ուորք ֆրի ֆաունտէյշըն» իրաւապահ կազմակերպութեան զեկոյցին մէջ, որ հրապարակուած է 18 նոյեմբերին: Այս մասին կը գրէ «Ռիա Նովոսթի» գործակալութիւնը:

Ըստ «Ուորք ֆրի ֆաունտէյշըն» վարկանիշին, որ կը նշէ ստրուկներու թիւին յարաբերակցութիւնը բնակչութեան ընդհանուր թիւին համեմատ, Մաւրիտանիոյ մէջ այս ցուցանիշը կը կազմէ 4 տոկոս (160 հազար մարդ), Ուզպեքիստանի մէջ 3.9 տոկոս (1.2 միլիոն մարդ), Հայիթիի մէջ` 2.3 տոկոս (140 հազար մարդ):

Հայաստանի վարկանիշը 81 է, Իրան 60-րդ դիրքի վրայ է, Վրաստան` 78-րդ, Ազրպէյճան` 94-րդ, Թուրքիան` 105-րդ: Ռուսիոյ վարկանիշը 32 է:

2014-ին աշխարհի մէջ բռնի ուժով աշխատանք պարտադրուած է 35.8 միլիոն մարդու` 2013-ին 29.8 միլիոնի փոխարէն, ըստ զեկոյցի հեղինակներուն: Անոնց հաշիւներով, աճը կապուած է աւելի ճշգրիտ տուեալներու եւ տեսութեան աշխարհագրութեան ընդլայնման հետ: Վերլուծութիւնը կը վերաբերի աշխարհի 167 երկիրներու:

«Ժամանակակից աշխարհին մէջ ստրկութիւնը կրնայ բազում դրսեւորումներ ունենալ` կրթութենէ զրկուած երեխաները, որոնք ստիպուած են աշխատելու փոքր հասակէն, աշխատաւորներ, որոնք չեն կրնար ձգել աշխատանքը մեծ պարտքերու պատճառով, կիներն ու աղջիկները, որոնք կ՛օգտագործուին որպէս իրաւազուրկ ու անվճար տնային տնտեսուհիներ», նշուած է զեկոյցին մէջ: Զեկոյցի հեղինակները յստակացուցած են, որ ստրկութեան խորագիրին տակ են նաեւ երեխաներու առեւանգումները` մարտական գործողութիւններու ընթացքին օգտագործելու համար:

Ըստ «Ուորք ֆրի ֆաունտէյշըն»-ի, ստրկական պարտադրանքի օգտագործման ամէնէն ցած ցուցանիշը արձանագրուած է Իրլանտայի եւ Իսլանտայի մէջ` 0.007 տոկոս իւրաքանչիւր երկրի մէջ (300 եւ 23 մարդ համապատասխանաբար): Պետութեան կողմէ ստրկութեան նկատմամբ հակազդեցութեան բարձրագոյն ցուցանիշը Հոլանտայի մէջ է, ամէնէն ցածը` Իրանի եւ Հիւսիսային Քորէայի:

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )