Գնդակահարուած Հանդուրժողականութիւն Կամ Այն, Ինչ Չարիք Է Մարդկանց Համար, Բնական Է Ազրպէյճանցիների Համար

ԼԷՈՆԻԴ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ

LM_aliyevԱմբողջ տասն օր ազրպէյճանական զինուժի կողմից ուսումնավարժական թռիչքի ժամանակ խոցուած ԼՂՀ պաշտպանութեան բանակի «Մի-24» ռազմական ուղղաթիռի շուրջ իրավիճակը լարուածութէան մէջ էր պահում Հայաստանի եւ Արցախի հանրութեանը:

Այդ ողջ ընթացքում ազրպէյճանական բանակի ստորաբաժանումներն ուղղաթիռի անկման շրջանը ենթարկում էին ուժգին հրետակոծութեան` թոյլ չտալով ղարաբաղեան կողմին մօտենալ մարտական մեքենային ու դուրս հանել զոհուած երեք օդաչուների աճիւնները: Ապարդիւն էին անգամ ՄԱԿ-ի, ԵԱՀԿ-ի, Եւրոմիութեան, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտէի եւ այլ կազմակերպութիւնների` Ազրպէյճանին ուղղուած կոչերը` ապահովել ուղղաթիռի անկման վայրին մօտենալու եւ զոհուած անձնակազմի անդամների աճիւնները տարհանելու հնարաւորութիւն: Պաշտօնական Պաքուն անդրդուելի մնաց միջազգային կառոյցների յորդորներին, ինչի հետ կապուած, ԼՂՀ իշխանութիւններին ոչինչ չէր մնում անել, եթէ ոչ` դիմել յատուկ միջոցների: Նոյեմբերի 22-ին յայտնի դարձաւ, որ ԼՂՀ պաշտպանութեան բանակի ստորաբաժանումներն անցկացրել են յատուկ գործողութիւն, որի արդիւնքում դէպքի վայրից տարհանուել են զոհուած օդաչուների աճիւնները: Նոյեմբերի 25-ին օդաչուների մարմինները զինուորական արարողակարգով հողին են յանձնուել: Իրավիճակը վերջապէս հանգուցալուծուեց, եւ թւում էր` կարելի էր վերջակէտ դնել, բայց…

Այնուամենայնիւ, դեռ վաղ է վերջակէտ դնել: Խօսքն այժմ այդ ողբերգական պատմութեան շրջադարձերի եւ անգամ նրա ռազմաքաղաքական երեւոյթների մասին չէ` կապուած մեր անհանգիստ տարածաշրջանում տիրող աշխարհաքաղաքական բարդ իրավիճակի հետ: Կը ցանկանայինք անդրադառնալ տուեալ իրավիճակի մարդասիրական աւելի ճշգրիտ` բարոյական կողմին, թէեւ, խոստովանենք, ինչ վերաբերում է Ազրպէյճանին, բարոյականութեան մասին քարոզներն անիմաստ են եւ անօգուտ: Այդուհանդերձ, այդ թեման չի կարելի շրջանցել: Ղարաբաղեան ուղղաթիռի կործանման հետ կապուած իրադարձութիւնները լակմուսի թղթի  պէս հերթական անգամ բացայայտեցին Ազրպէյճանի ներկայիս իշխող վարչակարգի հակամարդկային, ուղղակի ասենք` գազանային էութիւնը: Նրանք դարձեալ ապացուցեցին, որ այդ երկիրն իրաւունք չունի քաղաքակիրթ հանրութեան անդամը համարուելու, քանզի կոպտագոյնս եւ ամենաշնական կերպով ոտնահարում է մարդկային համակեցութեան օրէնքներն ու կանոնները: Նոյնիսկ պատերազմն իր ողջ դաժան էութեամբ չի կարող արդարացում հանդիսանալ անմարդկային, յանցաւոր գործողութիւնների համար: Եթէ պատերազմը մարդկութիւնը խայտառակող չարիք է, ապա կան պատերազմից վատթար եւ մարդկային ցեղն առաւել շատ խայտառակող երեւոյթներ: Նման երեւոյթների շարքին լիիրաւ կարելի է դասել Ազրպէյճանի յանցագործ ղեկավարութեան արարքները:

Մենք չենք վերծանի այս, թոյլ տրուի ասել, պետութեան կարճատեւ պատմութիւնը, որն արհեստականօրէն ստեղծուել է անգլօ-թուրքական սուինների օգնութեամբ` ընդամէնը անցած հարիւրամեակի սկզբին: Դառնանք միայն վերջին 25 տարիներին, ասել է թէ` ղարաբաղեան շարժման արդի ժամանակաշրջանին: Ազրպէյճանը, հակառակ միջազգային եւ բարոյական բոլոր կանոնների, գործի դրեց իր պետական ողջ ճնշիչ մեքենան եւ սանձազերծեց լայնածաւալ պատերազմ` օրինական հիմքի վրայ իրենց ինքնորոշման եւ ինքնիշխան պետութեան` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ստեղծման իրաւունքն իրացրած արցախցիների դէմ: Սփռելով մահ եւ աւերածութիւն` Պաքուի յանցաւոր իշխանութիւնները փորձում էին արեան մէջ խեղդել Արցախի ժողովրդին, վտարել նրան եւ հայրենազրկել: Յիշո՞ւմ էք 19-րդ դարի ֆրանսացի մեծ գրող, մարդասէր Վիքթոր Հիւկոյի յայտնի խօսքերը` «Այստեղով թուրքն է անցել. ամէնուր մահ է եւ աւերակներ»: Ցաւօք, այդ արտայայտութիւնը չի կորցրել իր այժմէականութիւնը եւ այսօր` 21-րդ դարում: Ազրպէյճանի հակահայկական քաղաքականութիւնն իր հրէշաւոր, բացայայտ ցեղապաշտական եւ ֆաշական դրսեւորումներով ամենայն համոզչութեամբ վկայում է, որ ժամանակակից թուրքերը հեռու չգնացին իրենց վայրենի նախորդներից:

LM_bakuՂարաբաղեան խոցուած ուղղաթիռի շուրջ իրադարձութիւններում Ազրպէյճանի գործողութիւնները նրա ղեկավարութեան հայատեաց քաղաքականութեան բուն էութիւնն են: Պաշտօնական Պաքուն, որը սիրում է ամէնուր յոխորտալ միջազգային իրաւունքի մասին, ոտնահարեց Ժընեւեան համաձայնագիրի  իրաւական կանոնները, որոնք մարդասիրական վերաբերմունք են պարտաւորեցնում վիրաւորների եւ զոհուածների հանդէպ: Այսպէս, ռազմագերիների, պատանդների եւ անյայտ կորածների հարցերով պետական յանձնաժողովի աշխատանքային խմբի ղեկավարը սնապարծութեամբ յայտարարեց, որ` «եթէ Ազրպէյճանը հարկ համարի, ապա թոյլ կը տայ վերցնել խոցուած ինքնաթիռի հայ օդաչուների մարմինները»: Ուշադրութիւն դարձնենք` սա այն յանձնաժողովի ներկայացուցչի խօսքերն են, որի իրաւասութեան մէջ զուտ մարդասիրական բնոյթի հարցեր են մտնում: Անհեթեթութի՞ւն է: Հոգեպէս առողջ մարդու համար` այո՛: Ազրպէյճանական ներկայիս հասարակութեան համար` չափանիշ:

Հարկ է ուղղակիօրէն խոստովանել, որ նոյն այդ ազրպէյճանական հասարակութեան բարոյական անկման ծայրագոյն աստիճանն արտացոլող նման անտրամաբանական, այսինքն` բանականութեանը հակառակ կանոնների հաստատման առանձնաշնորհը պատկանում է նախագահ Ալիեւին: Այսօր Ազրպէյճանում հակահայկական քարոզչութիւնը չունի սահմաններ` անգամ ամենաբարձր մակարդակով: Յատկանշական է, որ խոցուած ուղղաթիռի հետ կապուած իրադարձութիւնները տեղի ունեցան Պաքւում անցկացուած միջազգային խորհրդաժողովի համապատկերին, որի թեման հետեւեալն էր` «Կրօնական հանդուրժողականութեան ամրապնդում. ազրպէյճանական մոտել, մարտահրաւէրներ ԵԱՀԿ տարածաշրջանում եւ նրա սահմաններից դուրս»: Խորհրդաժողովի մասնակիցներին ուղղուած իր խօսքում Ալիեւն, առանց աչք թարթելու, փարիսեցիաբար բարբառեց. «Ազրպէյճանը, որն այսօր աշխարհում յայտնի է որպէս հանդուրժողականութեան տիպար, հետեւողականօրէն հանդէս է գալիս անհրաժեշտ նախաձեռնութիւններով ու կոչերով միջքաղաքակրթական երկխօսութեան եւ ամբողջ աշխարհում խաղաղութեան ու անվտանգութեան ապահովման ոլորտներում»: Աւելի՛ն. խորհրդաժողովի մասնակից` Կովկասի ժողովուրդների կրօնական բարձրագոյն խորհրդի անդամների հետ հանդիպմանը նա բառացիօրէն ասաց հետեւեալը. «Նոյնիսկ պատերազմի պայմաններում չի կարելի խախտել մարդկային, կրօնական կանոնները»: Բարբառեց` չկամենալով անգամ խորհրդածել իր խօսքերի եւ իր իսկ սրբապիղծ գործերի միջեւ բացայայտ անհամապատասխանութեան շուրջ:

Այն փաստը, որ «հանդուրժողականութեան տիպարը», քամահրելով միջազգային հանրութեան` տարրական մարդկութիւն ցուցաբերելու եւ անձնակազմի զոհուած անդամների աճիւնները վերցնելու թոյլտուութեան կոչերը (որպէսզի հնարաւոր լինի նրանց քրիստոնէական օրէնքների համաձայն յանձնել հողին), ուժգնօրէն գնդակոծութեան տակ է պահել ուղղաթիռի կործանման շրջանը, դոյզն ինչ չյուզեց Ալիեւին: Թէեւ չէր էլ կարող յուզել, քանզի այդ երկրում վաղուց արդէն գնդակահարուել են ե՛ւ մարդկութիւնը, եւ՛ հանդուրժողականութիւնը, ե՛ւ բարոյականութիւնը:

Այդպիսին է այսօրուայ Ազրպէյճանի իրականութիւնը, որից միջազգային հանրութիւնը պէտք է անհրաժեշտ դասեր քաղի:

ԼԷՈՆԻԴ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ
Խմբագիր
«Ազատ Արցախ» պաշտօնաթերթին

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )