Վետաթ Թիւրքալիի Վերջին Գիրքը Եւ Հայերը

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»

1223bitmediՅայտնի գրագէտ Վետաթ Թիւրքալի «Հապեր Թիւրք»-ի աշխատակից Քիւպրա Փարի հետ կատարուած հարցազրոյցի մը ընթացքին խօսեցաւ իր վերջին վէպին մասին, որուն անունն է «Վերջացաւ, վերջացաւ, չվերջացաւ»: Այս վէպը կը պատմէ Տիգրանակերտի բանտին մէջ տանջանքներու ենթարկուած գրագէտի մը ու ընտանիքը 1915-ին սպաննուած հայ կնոջ մը միջեւ ստեղծուած սիրոյ ու անոր յաջորդող դրուագներուն մասին: Գիրքին նիւթը երեւակայական է, բայց հարիւր տոկոս հիմնուած է իրականութիւններու վրայ, կ՛ըսէ Թիւրքալի: «Այս գիրքին մէջ սուտ չկայ, Տիգրանակերտի բանտին մէջ գործադրուած բոլոր անբարոյականութիւնները արդէն արձանագրուած են «78-նոցներու հիմնարկ»-ի մօտ, այս հիմնարկը շատ օգտակար եղաւ ինծի: Հիմնարկը արձանագրած է Տիգրանակերտի բանտին մէջ տանջանքներուն ենթարկուածներուն պատմածները: Ինչ որ այս վէպիս մէջ գրած եմ գործադրուած տանջաքներու մասին, ճշմարտութիւն է», կ՛ըսէ Թիւրքալի:

Թիւրքալի հարցազրոյցի ընթացքին կ՛ըսէ, որ գիրքը գրել սկսաւ քիւրտերուն մասին խօսելու նպատակով, բայց շուտով անդրադարձաւ, որ քիւրտերն ու հայերը նոյն ճակատագիրը բաժնած են: «Ինքնաբերաբար մէջտեղ ելած է տիկին Լիւսիի կերպարը: Լիւսիին մեծ հայրը ապրեր է 1915-ի սպանդը, բայց ան քինախնդիր չէ, բարի մարդ մըն է: Ատենօք իթթիհատականները ի՛նչ ստորնութիւն, անբարոյականութիւն, չարութիւն որ գործած են, Լիւսիին մեծ հայրը բոլորը գիտէ ու զանոնք մէկ առ մէկ ցոյց կու տայ Լիւսիին», կ՛ըսէ Թիւրքալի:

Հարցազրոյցի ընթացքին Թիւրքալի կը պատմէ, որ ինք այս գիրքէն օրինակ մը տուաւ Սըրրը Սիւրէյեա Էօնտերին, որպէսզի Իմրալը տանի, Ապտիւլլա Օճալանին յանձնէ: Օճալան շնորհակալութիւն յայտներ է իրեն:

Հարցազրոյցին ամէնէն ուժեղ մասը կը վերաբերի Թիւրքալիի կողմէ քեմալականներուն մասին ըսուածներուն եւ քիւրտերուն գործած սխալներուն: Քիւրտերը սխալեցան, երբ ոտքի կանգնեցան անկախութիւն ձեռք բերելու համար: Ճիշդ է, որ Թուրքիոյ Համայնավար կուսակցութիւնը 1925-ի իր յայտագրին մէջ խոստացած էր քիւրտերուն ու լազերուն անկախութիւն շնորհել, բայց ատիկա այդ օրերու համար էր, հիմա պայմանները փոխուած էին, եւ քիւրտերը աւելի իրատես ըլլալու էին: Քիւրտերը խաբուեցան, երբ իրականացուցին քիւրտ Սայիտի ապստամբութիւնը: Քեմալականները շատ ստորին խաղեր սարքեցին քիւրտերուն դէմ:

Վետաթ Թիւրքալիի համաձայն, քիւրտերը վերստին կրցան իրարու միջեւ միասնականութիւն հաստատել, երբ պայքարը դրուեցաւ Օճալանի նման մէկու մը առաջնորդութեան ներքեւ:

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )