ԲԺՇԿԱԳԻՏԱԿԱՆ ՓՈՐՁԵՐՈՒ ԱՄՕԹԱԼԻ ԱՆՑԵԱԼ ՄԸ

ՄԻԱՑԵԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ ԿԸ ՅԱՒԱԿՆԻՆ ԱՇԽԱՐՀԻ ՓՐԿԻՉԸ ԸԼԼԱԼ ԿԱՄ ԳԷԹ ԵՐՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԻ ՄԷՋ ՈՄԱՆՔ ԱՅՍ ԴԵՐՈՎ ԿԸ ՓԱՓԱՔԻՆ ՏԵՍՆԵԼ ԶԱՆՈՆՔ: ՍԱԿԱՅՆ ՑԱՐԴ ԹԱՔՈՒՆ ՊԱՀՈՒԱԾ ԱՀԱՒՈՐ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԸ ԲԱՑԱՅԱՅՏՈՒՄԸ ԿԸ ՔՈՂԱԶԵՐԾԷ ԿԵՂԾԻՔԻ ԵՒ ՈՃԻՐԻ ՎՐԱՅ ՀԻՄՆՈՒԱԾ ԱՅԼ ՊԱՏԿԵՐ ՄԸ` ՆՄԱՆ ԻՐԱՔԻ ԵՒ ԱՖՂԱՆԻՍՏԱՆԻ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐՈՒՆ ԴԷՄ ԹՈՒՆԱՒՈՐ ԵՈՒՐԱՆԻՈՒՄԻ ԳՈՐԾԱԾՈՒԹԵԱՆ ԿԱՄ ԾԻՆԱԿԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ԵՆԹԱՐԿՈՒԱԾ ՑԱՆՔԵՐՈՒ ՏԱՐԱԾՈՒՄԻՆ: ԱՅՍՊԷՍ` ԱՄԵՐԻԿԱՑԻ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՂՆԵՐ ԿՈՒԱԹԵՄԱԼԱՅԻ ՄԷՋ ԴԻՏՈՒՄՆԱՒՈՐ ԿԵՐՊՈՎ ՏԱՐԱԾԱԾ ԵՆ ՍԵՌԱՅԻՆ ՀԻՒԱՆԴՈՒԹԻՒՆՆԵՐ: ՎԵՐՋԵՐՍ ԿԱՏԱՐՈՒԱԾ ԱՅՍ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐՈՒՄԸ ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ ՎԵՐՅԻՇԵՑՈՒՄ ՄԸՆ Է ՍԵՒԱՄՈՐԹՆԵՐՈՒ, ԲԱՆՏԱՐԿԵԱԼՆԵՐՈՒ ԵՒ ՄՏԱՅԻՆ ՀԻՒԱՆԴՆԵՐՈՒ ՎՐԱՅ ՆԱԽԱՊԷՍ ԿԱՏԱՐՈՒԱԾ ԲԺՇԿԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՅԼ ՓՈՐՁԵՐՈՒ ԵՒ ԿԸ ՄՂԷ ՆՈՐ ՀԵՏԱՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ: ԵԹԷ ԱՅՍ ՕՐԵՐՈՒՆ ՈՒՇԱԴԻՐ ՀԵՏԵՒԻՆՔ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԼՈՒՐԵՐՈՒՆ, ՊԻՏԻ ՏԵՍՆԵՆՔ, ԹԷ ԱՄԵՐԻԿԱՑԻ ՄԵԾԱՀԱՐՈՒՍՏՆԵՐ ՆԻՒԹԱԿԱՆ ՕԺԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ ԿԸ ՏՐԱՄԱԴՐԵՆ ԱՓՐԻԿԵԱՆ ԿԱՐԳ ՄԸ ԵՐԿԻՐՆԵՐՈՒ ՄԷՋ ՈՐՈՇ ՊԱՏՈՒԱՍՏՆԵՐՈՒ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ, ԻՍԿ ՌՈՒՍԻՈՅ ՆՄԱՆ ԵՐԿԻՐՆԵՐ Կ՛ԱՐԳԻԼԵՆ ԻՐԵՆՑ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐՈՒՆ ՎՐԱՅ ՆՄԱՆ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒՄՆԵՐ: «ՏԻ ԻՆՏԻՓԵՆՏԸՆԹ» ԿԸ ՆԿԱՐԱԳՐԷ, ԹԷ ԻՆՉՊԷ՛Ս ԴԵՂԱՇԻՆՈՒԹԵԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ՕՐԷՆՔՆԵՐՈՒ ԿԱՇԿԱՆԴՈՒՄԷՆ ԽՈՒՍԱՓԵԼՈՎ` ԲԺՇԿԱԳԻՏԱԿԱՆ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԴԱՇՏԸ ՓՈԽԱԴՐԱԾ ԵՆ ԱՅԼՈՒՐ: ԱՅԼ ԽՕՍՔՈՎ` ԲԱՐՈՅԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՐԺԵՉԱՓԵՐՈՒ ԽԱԽՏՈՒՄԸ ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԻ, ԻՍԿ ՀԵՏԱՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԿԸ ՄՆԱՆ ԱՊԱՐԴԻՒՆ:

Իլինոյի մէջ 1940-ական տարիներուն բժիշկներ մալարիայի ժահրը կը ներարկեն բանտարկեալներուն

Այժմ ցնցիչ կը թուի, սակայն անցեալին ամերիկացի պետական բժիշկներ ընդունելի կը նկատէին անկարներու եւ բանտարկեալներու վրայ բժշկագիտական փորձեր կատարելը: Անոնք դեղնախտի ժահրով կը վարակէին Քըննեքթիքաթի մէջ մտային հիւանդները, հարբուխի ժահրեր շնչել կու տային Մերիլենտի բանտարկեալներուն, քաղցկեղի բջիջներ կը ներարկէին Նիւ Եորքի մէկ հիւանդանոցին մէջ մնայուն հիւանդութիւններէ տառապողներուն: Հասած էր տեղ մը, ուր դեղաշինութեան ընկերութիւններու պատասխանատուներ նոյնիսկ կ՛ըսէին, թէ իրենց արտադրութիւնները կը փորձէին բանտարկեալներու վրայ, որովհետեւ անոնք աւելի աժան էին, քան` շեմփանզէները:

 

ԱՌՆՈՒԱԶՆ 40 ՏԱՐՈՒԱՆ ԱՆՑԵԱԼ

Այս սարսափելի պատմութիւններուն մեծ մասը ունի առնուազն 40 տարուան անցեալ: Սակայն անիկա խորապատկերը կը կազմէր փետրուարի վերջերուն Ուաշինկթընի մէջ կենսաբարոյագիտական հարցերու նախագահական մէկ յանձնաժողովին հանդիպումին: Ժողովին խթանը ինքնին անցեալ աշնան Միացեալ Նահանգներու պետութեան խնդրած ներողութիւնն էր` դաշնակցային բժիշկներու կողմէ 65 տարի առաջ Կուաթեմալայի մէջ բանտարկեալներու եւ մտային հիւանդներու սիֆիլիսով վարակումին համար: Պետական ներկայացուցիչներ նաեւ կ՛ընդունէին, թէ նմանօրինակ տասնեակներով փորձեր կատարուած էին Միացեալ Նահանգներու տարածքին` յաճախ հիւանդացնելով առողջ անձեր:

Բժշկագիտական թերթերու եւ մամուլի մէջ լոյս տեսած տեղեկագիրներ պրպտելով` «Էսոշիէյթըտ Փրես» ի յայտ բերած է բժշկագիտական աւելի քան 40 նմանօրինակ ուսումնասիրութիւններ: Այս ուսումնասիրութիւնները լաւագոյն պարագային  մաս կը կազմէին կեանքեր փրկելու միջոցներու որոնումին, իսկ յոռեգոյն պարագային` համազօր էին հետաքրքրութիւններ գոհացնելու ծառայող փորձերու, որոնք վնաս կը պատճառէին մարդոց եւ ոչ մէկ օգտակար արդիւնք կու տային: Անխուսափելիօրէն անոնք պիտի բաղդատուին տխրահռչակ Թասքըկիի ուսումնասիրութեան, զոր գլխաւորած էին ամերիկեան բժշկագիտական մարզին մէջ աշխատող պաշտօնեաներ` Ալապամայի մէջ սիֆիլիսէ տառապող 600 սեւամորթներու վրայ, սակայն ոչ մէկ համապատասխան դարման տուած էին անոնց, նոյնիսկ` փենիսիլինի տարածումէն ետք:

«Էսոշիէյթըտ Փրես» ի յայտ բերած է հետեւեալը.

«Նիւթական դաշնակցային աղբիւրներով ուսումնասիրութիւն մը սկսած է կատարուիլ 1942-ին, Իփսիլանթիի (Միշիկըն) մտային խանգարումներէ տառապողներու յատուկ նահանգային մէկ հիւանդանոցին մէջ, հարբուխի պատուաստի փորձարկութեամբ մը: Այնուհետեւ հիւանդները ամիսներ շարունակ պահուած են այս ժահրին ենթակայ: Ուսումնասիրութեան հեղինակներէն մէկն էր Եոնաս Սալք, որ տասնամեակ մը ետք հռչակաւոր պիտի դառնար` մանկական անդամալուծութեան պատուաստը յայտնագործելով: Հիւանդներէն ոմանք անկարող էին բացատրելու իրենց զգացած ախտանշանները, ինչ որ լրջօրէն մտածել կու տար, թէ անոնք չէին հասկնար իրենց պատահածը: Օրաթերթի մը նկարագրականը կը նշէր, թէ փորձարկութեան ենթարկուած անձերը «մտքով թերաճ էին եւ տկար»»:

Նիւթական դաշնակցային աղբիւրներով ուսումնասիրութիւններ գլխաւորող անուանի բժիշկ մը` ՓոլՀէյվընզ 1940-ական տարիներուն դեղնախտով կը վարակէր առողջ տղամարդիկ: Ուսումնասիրութեան մը մէջ ան օգտագործած է Քըննեքթիքաթի Միտըլթաուն եւ Նորուիչ քաղաքներուն խենթանոցներէն հիւանդներ: Հէյվընզ, որ Աշխարհի առողջապահական կազմակերպութեան ժահրային հիւանդութեանց մասնագէտներէն էր, նաեւ առաջին գիտնականներէն էր, որ տարբերած էր դեղնախտի զանազան տեսակներն ու պատճառները: Մտային հիւանդութենէ տառապողներու վրայ անոր կատարած ուսումնասիրութեան պատճառով հիւանդացած են 8 առողջ տղամարդիկ, սակայն ուսումնասիրութիւնը ոչ մէկ նոր յայտնաբերում կատարած էր այս հիւանդութիւնը հասկնալու առնչութեամբ:

Ուսումնասիրողներ 1940-ական տարիներու կէսերուն քննած են ստամոքսը հարուածող մահացու հիւանդութեան մը փոխանցիկ բնոյթը` պարտադրելով, որ Նիւ Եորք քաղաքին Վոքէյշընըլ ինսթիթուշըն բանտին մէջ իրենց պատիժը կրող երիտասարդներ կղկղանք կուլ տան: Նպատակը ստուգել էր, թէ հիւանդութիւնը որքա՛ն շատ կը տարածուէր այս ձեւով, բաղդատմամբ` անոր մանրէները շնչելու: Ուսումնասիրողները եզրակացուցած էին, թէ մանրէները կուլ տալու ազդեցութիւնը աւելի զօրաւոր էր:

Մինեսոթայի համալսարանին մէջ 1940-ական տարիներու վերջերուն կատարուած ուսումնասիրութեան մը ընթացքին հանրային սպասարկութեանց մէջ ծառայող պաշտօնեաներու մարմնին մէջ ներարկուած է մալարիայի ժահրը, ապա անոնք սոված վիճակի մէջ մնացած են հինգ օր: Ոմանք նոյնիսկ ենթարկուած են տաժանակիր աշխատանքի: Իբրեւ դարման` անոնց տրուած էր ճախնատենդի (մալարիա) դէմ պայքարող ծծմբային բաղադրութիւն մը: Ուսումնասիրութեան հեղինակներէն էր սննդագէտ Անսել Քիզ, որ Բ. Աշխարհամարտին կազմած էր ամերիկեան բանակին սննդառութեան եւ առօրեայ սննդեղէնի սպառումին ցուցակը:

Երբ 1957-ին կը տարածուէր ասիական հարբուխի համաճարակը, դաշնակցային ուսումնասիրողներ այս ժահրը սրսկած էին Ճեսափի (Մերլիլենտ) Փաթաքսընթ բանտին մէջ 23 բանտարկեալներու ռունգերէն ներս, անոնց մարմնին մէջ նոր տեսակի պատուաստ մը ներարկելէ ետք:

Պետական ուսումնասիրողներ 1950-ական տարիներուն Աթլանթայի դաշնակցային մէկ արգելարանին մէջ իրենց փորձարկութեան կամաւոր մասնակցութիւն ցուցաբերած շուրջ 20 բանտարկեալներ վարակած են սեռային հիւանդութեամբ մը (կոնորէա): Ժահրը ներարկուած է անոնց միզանցքին մէջ, եւ տղամարդիկը անմիջապէս հիւանդացած են: Սակայն ուսումնասիրողները նկատած են, թէ այս միջոցը կարելի չէր բաղդատել բնական ձեւով, այսինքն վարակուած անձի մը հետ սեռային յարաբերութեամբ փոխանցումին հետ: Աւելի ուշ բանտարկեալները դարմանուած են անթիպայոթիքներով:

Թէեւ ուսումնասիրութիւններուն մէջ մասնակցողներուն կ՛ակնարկուի իբրեւ կամաւորներ, սակայն պատմագէտներ եւ բարոյագէտներ հարցականի տակ առած են կատարուածը եւ պատճառները հասկնալու անոնց կարողութիւնը: Անոնք նաեւ հարց կու տան, թէ արդեօք նման անձերու վրայ որեւէ ճնշում ի գործ չէ՞ դրուած` զանոնք փորձարկութեան ենթարկելու համար:

Բ. Աշխարհամարտին բանտարկեալներ զօրակոչի ենթարկուած էին` մաս կազմելու համար ուսումնասիրութիւններու, որոնք կրնային նպաստել կռուող բանակներուն: Օրինակ, Իլինոյի Սթէյթվիլ արգելարանին եւ երկու այլ բանտերու մէջ բանտարկեալներ պարտաւոր էին ենթարկուիլ ճախնատենդի դէմ դեղերու փորձարկութեան մը` օգնելու համար Խաղաղականի մէջ կռուող ամերիկացի զինուորներուն դարմանումին:

Նացի բժիշկներու դէմ 1947-ի դատական հետապնդումը առաջնորդեց «Նիւրեմպերկի օրինագրութեան», որ կ՛ընդգրկէ փորձարկութեանց ենթարկուած անձերու պաշտպանութեան միջազգային շարք մը օրէնքներ: Այսուհանդերձ ամերիկացի բազմաթիւ բժիշկներ կ՛արհամարհէին զանոնք` վիճելով, թէ անոնք կը վերաբերէին նացիական բռնութիւններուն , եւ ոչ թէ` ամերիկեան բժշկագիտութեան:

Ամերիկեան դեղաշինութեան եւ առողջապահութեան ճարտարարուեստները մեծ աճ մը արձանագրեցին 1940-ական տարիներու վերջերուն եւ 1950-ական տարիներուն: Այս երեւոյթին զուգահեռ կը բազմանային պետական եւ շահակցական նիւթական աղբիւրներով հովանաւորուած փորձարկութիւնները` բանտարկեալներու վրայ: 1960-ական տարիներուն Միացեալ Նահանգներու առնուազն կէսը կը թոյլատրէր, որ բանտարկեալներ գործածուէին` բժշկագիտական փորձարկութիւններու համար:

ԿԵՑՈՒԱԾՔՆԵՐՈՒ ՓՈՓՈԽՈՒԹԻՒՆ

Սակայն 1960-ական տարիներուն կատարուած երկու ուսումնասիրութիւններ շրջեցին հանրային կեցուածքները: Առաջինը յայտնուեցաւ 1963-ին. ուսումնասիրողներ քաղցկեղի բջիջներ ներարկեցին Պրուքլինի հրէական մնայուն հիւանդութիւններու հիւանդանոցին մէջ հիւծած19 տարեց հիւանդներու, տեսնելու համար, թէ անոնց մարմինը պիտի մերժէ՞ր զանոնք: Հիւանդանոցին տնօրէնը կ՛ըսէր, թէ հիւանդները նախապէս տեղեակ չէին պահուեր քաղցկեղի բջիջներու ներարկումին, եւ թէ` կարիքը չկար զանոնք տեղեակ պահելու, որովհետեւ ներարկուած բջիջները պարզապէս անվնաս կը նկատուէին: Սակայն փորձարկութիւնը զայրոյթ պատճառած էր Ուիլիըմ Հայման անունով իրաւաբանի մը, որ մաս կը կազմէր հիւանդանոցին ղեկավար կազմին: Պետական հետաքննութիւններէ ետք հիւանդանոցը յայտարարած էր, թէ ապագային որեւէ փորձարկութեան համար պայման էր նախօրօք ունենալ հիւանդին գրաւոր համաձայնութիւնը:

Ապա մօտակայ Սթէյթըն կղզիին մէջ 1963- 1966 Ուիլոպրուքի նահանգային դպրոցէն մտքով թերաճ մանուկներ իրենց բերանէն կամ ներարկումներով ստացած են դեղնախտի ժահր մը, որպէսզի հետագային զանոնք կամա- կլոպուլինով դարմանելու փորձ մը կատարուէր:

Այս երկու ուսումնասիրութիւնները, Թասքըկիի փորձարկութեան կողքին, որ բացայայտուեցաւ 1972-ին, կայծը տուին լրատուամիջոցներու հրապարակած քննադատական տեղեկագրութիւններուն եւ հանրութեան արգահատանքին, ինչպէս կը բացատրէ Ուելըսլի գոլեճէն պատմագէտ Սիւզըն Ռեւըրպայ, որ ի յայտ բերած է Կուաթեմալայի մէջ կատարուած սիֆիլիսի ուսումնասիրութեան արձանագրութիւնները:

Նոյնիսկ բանտարկեալներու վրայ փորձարկութիւնները գայթակղեցուցիչ կը նկատուէին 1970-ական տարիներու սկիզբը: 1973-ին Ներկայացուցչական տան ժողովներուն ընթացքին կարդացուած ընդարձակ զեկոյցներու մէջ դեղաշինութեան ընկերութիւններ կ՛ընդունէին, թէ բանտարկեալներ կ՛օգտագործէին իրենց փորձարկութիւններուն համար, որովհետեւ անոնք շեմփանզէներէն աւելի աժան էին: Պետութիւնը հակազդեց բարեկարգումներով: 1970-ական տարիներու կէսերուն Միացեալ Նահանգներու բանտերու գրասենեակը իրողապէս արգիլեց դեղաշինութեան ընկերութիւններու կողմէ որեւէ ուսումնասիրութիւն` դաշնակցային բանտերու մէջ:

ՆՈՐ ԱՂԲԻՒՐՆԵՐՈՒ ՓՆՏՌՏՈՒՔ

Երբ բանտերն ու մտային հիւանդանոցները ցամքեցան իբրեւ աղբիւր, ուսումնասիրողներ սկսան իրենց փնտռտուքները կատարել այլ երկիրներու մէջ: Բժշկագիտական փորձարկութիւններ կատարելը շատ աւելի աժան էր արտասահմանի մէջ, ուր օրէնքները սակաւաթիւ էին: Դիւրին էր գտնել հիւանդներ, որոնք որեւէ դեղ չէին գործածեր, ինչ որ կը նպաստէր նոր դեղերու փորձարկումին, որովհետեւ այլապէս գործածուող դեղեր կրնային բարդացնել անոնց ազդեցութեան զատորոշումը:

Բարոյական յաւելեալ օրէնքներ սկսան կիրարկուիլ, եւ քիչեր կը հաւատան, թէ Կուաթեմալայի մէջ կատարուած ուսումնասիրութեան նման բան մը կրնայ տեղի ունենալ այսօր: Այսուհանդերձ, վերջին 15 տարիներուն միջազգային երկու ուսումնասիրութիւններ զայրոյթ պատճառած են: Անոնցմէ մէկը կը յիշեցնէ Թասքըկիի ուսումնասիրութիւնը. Միացեալ Նահանգներու նիւթական օժանդակութիւնը վայելող բժիշկներ Ուկանտայի մէջ ՍԻՏԱ-է տառապող յղի կիներու վրայ կատարուած ուսումնասիրութեան մը ընթացքին բոլոր վարակուածներուն չեն տրամադրած ԱԶԹ դեղը, որ կրնար այս հիւանդութեան դէմ պաշտպանել տակաւին չծնած մանուկները: Միացեալ Նահանգներու առողջապահութեան մարզին մէջ ծառայողները բացատրած են, թէ ուսումնասիրութեան նպատակն էր պարզապէս պատասխան մը գտնել բարգաւաճող երկիրներու տարածքին ԱԶԹ-ի գործածութեան վերաբերող հարցերուն:

Երկրորդ ուսումնասիրութիւնը գլխաւորուած էր դեղաշինութեան «Ֆիցըր» ընկերութեան կողմէ, որ «Թրովան» անթիպայոթիքը տուած էր Նիկերիոյ մէջ խելապատակէ (մենենժիթ) տառապող մանուկներու, թէեւ կասկածներ կային դեղին բուժիչ ներգործութեան վերաբերեալ: Քննադատներ մեղադրեցին փորձարկութիւնը` իբրեւ 11 մանուկներու մահուան եւ քանի մը տասնեակ ուրիշներու անդամալուծութեան պատճառ: Նիկերիոյ իշխանութիւնները դատական հարց յարուցեցին եւ «Ֆիցըր» վճարեց անոնց պահանջած 75 միլիոն տոլարի գումարը, սակայն մերժեց ընդունիլ, թէ որեւէ սխալ գործած էր:

Անցեալ տարի Միացեալ Նահանգներու առողջապահութեան եւ մարդկային սպասարկութիւններու նախարարութեան ընդհանուր քննիչը կը տեղեկագրէր, թէ 2008-ին դաշնակցային մարմիններու կողմէ վաւերացուած բժշկագիտական արտադրութիւններու փորձարկութիւններուն 40-65 առ հարիւրը տեղի ունեցած էր այլ երկիրներու մէջ: Համեմատութիւնը հաւանաբար աւելցած է մինչեւ այսօր: Տեղեկագիրը նաեւ կը նշէր, թէ ամերիկացի քննիչներ կը հետեւէին օտար երկիրներու մէջ կատարուած փորձարկութիւններուն հազիւ մէկ առ հարիւրին:

ՁԵՒԱԿԱՆ ՀԵՏԱՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

Ուսումնասիրութիւններու վերահսկելը բարդ հարց մըն է: Խիստ օրէնքները կրնան դանդաղեցնել նոր դեղերու զարգացումը: Յաճախ դժուար է տեղեկութիւններ ստանալ դատական միջազգային հետապնդումներու վերաբերեալ, երբեմն` անհետացած արձանագրութիւններու եւ կանոնաւոր հետաքննութեան բացակայութեան պատճառով, ինչպէս կը բացատրէ Տիուք համալսարանին մէջ բժշկագիտութեան դասախօս Քեւին Շուլման, որ գրած է բժշկագիտական միջազգային ուսումնասիրութիւններու բարոյականութեան մասին:

Այս հարցերը տակաւին վիճարկութեան նիւթ էին, երբ հոկտեմբերին ի յայտ եկաւ Կուաթեմալայի բժշկագիտական փորձարկութեան հարցը: 1946-1948-ի միջեւ Կուաթեմալայի մէջ ամերիկացի գիտաշխատողներ սիֆիլիսով վարակած էին բանտարկեալներ եւ մտային հիւանդներ` յայտնապէս փորձելու համար, թէ արդեօք փենիսիլինը պիտի կարենա՞ր կանխել սեռային յարաբերութեամբ փոխանցուած կարգ մը հիւանդութիւններ: Օգտաշատ ոչ մէկ տեղեկութիւն բխած էր ուսումնասիրութենէն եւ անիկա գաղտնի պահուած էր տասնամեակներ շարունակ: Ահաւոր հիւանդութեամբ մը վարակուելէ անդին, հիւանդները յայտնապէս չէին հասկցած, թէ ի՛նչ կատարուած էր իրենց վրայ, ոչ ալ անոնք կարողութիւնը ունէին սկիզբէն տալու նման ուսումնասիրութեան մը մասնակցելու իրենց համաձայնութիւնը:

«Երբ նախագահ Օպամայի տեղեկացուցինք Կուաթեմալայի իրադարձութեան մասին, անոր առաջին հարցումը եղաւ այն, թէ արդեօք նման բան մը կրնա՞յ պատահիլ այսօր», կ՛ըսէ Սպիտակ տան բանբեր Ռիք Վայս: Օպամայի վարչամեքենան իր կենսաբարոյագիտական հարցերու յանձնաժողովէն պահանջեց վերարժեւորել բժշկագիտական միջազգային ուսումնասիրութիւնները: Պարաք Օպամա նաեւ Բժշկագիտական հիմնարկէն պահանջեց պեղել Կուաթեմալայի ուսումնասիրութեան ծալքերը, սակայն հիմնարկը հրաժարեցաւ կատարելէ այս պարտականութիւնը` նշելով, թէ նման բան մը վնաս կը պատճառէր իր շահերուն.քոյր կազմակերպութեան մը 5 անդամներ  1940-ական տարիներուն առնչուած էին Կուաթեմալայի ուսումնասիրութեան հետ:

Հետեւաբար կենսաբարոյագիտական հարցերու յանձնաժողովը այժմ կոչուած է կատարելու միաժամանակ երկու պարտականութիւնները: Դաշնակցային նիւթական աղբիւրներով կատարուող միջազգային ուսումնասիրութիւններուն վրայ կեդրոնանալով` յանձնաժողովը կազմած է բարոյագիտութեան, գիտութեան եւ բժշկագիտական փորձարկութիւններու աւելի քան 10 մասնագէտներէ բաղկացած միջազգային յանձնախումբ մը: Իսկ Կուաթեմալայի ուսումնասիրութիւնը պեղելու նպատակով` անիկա գործի հրաւիրած է 15 հետաքննիչներ, նաեւ կը գործակցի պատմագէտներու եւ այլ մասնագէտներու հետ: Յանձնաժողովը սեպտեմբերին իր տեղեկագիրը պիտի ներկայացնէ նախագահին:

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES
TAGS