ՄՈՆԱՔՈՅԻ 2011 ԹՈՒԱԿԱՆԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԷՍԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ «ՆՈԱ՛Զ ԱՐՔ» ՑՈՒՑԱՍՐԱՀԻ ՏՆՕՐԷՆ ԱՐՈՒԵՍՏԱԲԱՆ ՄՈՎՍԷՍ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆ

«ՀԱՅ ԿԵՐՊԱՐՈՒԵՍՏԸ ԲԱՐՁՐ
ՄԱԿԱՐԴԱԿԻ ՎՐԱՅ Է ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԵՏՆԻ ՎՐԱՅ,
ՄԵՆՔ ԹԷ՛ ՈՐԱԿ ԵՒ ԹԷ՛ ՔԱՆԱԿ ՈՒՆԻՆՔ»

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Կրնա՞ք որոշ տեղեկութիւններ տալ Մոնաքոյի 2011 թուականի արուեստի միջազգային ցուցահանդէսին ու ձեր ցուցասրահին ու ձեր ցուցասրահի մասնակցութեան մասին:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Քաջալերուելով 2010 թուականի Մոնաքոյի «Յատուկ թողարկում» միջազգային ցուցահանդէսին մեր արձանագրած նիւթաբարոյական յաջողութիւններէն` այս տարի եւս որոշեցինք մասնակցիլ «Մոնաքօ 11» միջազգային ցուցահանդէսին: Մենք բաւական կապեր ստեղծեցինք հրատարակութիւններու հետ` որոնցմէ ամէնէն նշանակալիցը «Լիւքս Իմմօ» արուեստի հրատարակութիւնն է: Երկու տարուան բաց պայմանագիր մը կնքեցինք, եւ եթէ երկուստեք դժգոհութիւններ չունենանք, պայմանագիրը վերանորոգուած կը նկատուի: Այս արուեստի ամսաթերթը ունի 18700 մասնագէտ-բաժանորդներ (արուեստաբաններ, արուեստագէտներ, ճատարապետներ): Անիկա կը տարածուի աշխարհի 23 երկիրներու 370 քաղաքներու մէջ ու կը հրատարակուի 4 լեզուներով (անգլերէն, ֆրանսերէն, իտալերէն եւ ռուսերէն): Անոր ընթերցողներուն ընդհանուր թիւը կը գնահատուի 2,5 միլիոն: Այնտեղ հրատարակուած յօդուածներէս վերջինը Մոնաքոյի մեր տաղաւարի մասին է: Հոն պիտի ներկայացնեմ առաւելաբար հայ եւ ռուս արուեստագէտներ: Նախկին Խ. Միութեան արուեստը զիրենք աւելի կը հետաքրքրէ` իբրեւ նորութիւն միջազգային արուեստին մէջ: Բացառուած չէ, որ գրեմ նաեւ օտար արուեստագէտներու մասին: Պատուէր մը արդէն ունիմ Ճէյն Սէյմուրէն:

Հ.- Անցեալ տարուան Մոնաքոյի հռչակաւոր ցուցահանդէսին ինչպէ՞ս Նոա՛զ Արքը եւ հայկական կերպարուեստը մեծ յաջողութեան հասան յատկապէս Վահրամի ստեղծագործութիւններուն պատճառով, որոնք արժանացան բարձր գնահատանքի եւ աննախընթաց գինով վաճառուեցան: Ինչպէ՞ս կը բացատրէք այս երեւոյթը:

Պ.- Այո՛, անցեալ տարուան Մոնաքոյի «Յատուկ թողարկում» ցուցահանդէսին արդիւնքները իսկապէս փայլուն էին: Հետաքրքրութեան եւ գնահատման գլխաւոր պատճառը այն է, որ նախկին Խ. Միութենէն եկած կերպարուեստը որոշ նորութիւն մը կը պարունակէ իր մէջ, իսկ այդ նորութիւնը անհեթեթի ուժգին դրսեւորումն է, որ կու գայ խորհրդային կացութաձեւի անտրամաբանական դրութենէն: Թէեւ անհեթեթը գոյութիւն ունէր գերիրապաշտ արուեստին մէջ, սակայն այդպէս ուժեղ ձեւով չէր արտայայտուած:

Հայ կերպարուեստը մրցունակ է միջազգային գետնի վրայ: Մենք թէ՛ որակ ու թէ՛ քանակ ունինք: Անիկա չի՛ վերաբերիր միայն անոնց, որոնք Նոա՛զ Արքը կը ներկայացնեն: Ուրիշներ ալ կան, բայց անոնց համապատասխան շուկայ չունինք: Շուկայ չըլլալու պատճառը այն է, որ մենք չենք կազմակերպուած, նախ` պետականօրէն չունինք ազգային մշակութային քաղաքականութիւն: Իսկ մշակման գործին հարկ է, որ սփիւռքի մասնագէտները եւս մասնակցին: Իբրեւ ազգ եւ պետութիւն` ո՛չ մեր դիրքը բարձր կը գնահատուի, ո՛չ ալ մեր հանքերը մեծ արժէք մը կը ներկայացնեն: Տնտեսապէս ու ռազմապէս ալ զօրաւոր չենք, բայց հզօր ենք մշակութապէս: Այո՛, մրցունակ ենք մշակոյթով: Պէտք է ուժ տանք մշակոյթին: Նոա՛զ Արքին իրագործումը լումա մըն է այս բոլորին մէջ: Ուրիշներ ալ կրնան հայկական մշակոյթը միջազգային գետնի վրայ լաւապէս ներկայացնել, եթէ յանդգնութիւնը ունենան իրենց վարկը ու նիւթական կարողականութիւնը ռիսքի ենթարկելու: Ռոքֆելըր կ՛ըսէ. «Ոչինչ ռիսքի ենթարկողը, ոչինչ կը շահի»:

Հ.- Ինչպէս գիտենք, որպէս արուեստաբան «Լիւքս Իմօ»էն առաջ կ՛աշխատակցէիք Ամերիկայի «Ֆայն արթզ»ին, «Մանտէյ Մորնինկ»ին եւ այլ թերթերու, ամսագիրներուն: Որոշ տեղեկութիւններ կրնա՞ք տալ այդ մասին:

Պ.- Իրականութեան մէջ «Լիւքս Իմօ»ի խմբագրապետը` Տէյվիտ Տիւպուա, զիս գտաւ Նիւ Եորքի մէջ հրատարակուող «Ֆայն Արթզ»ի միջոցով, որ կը տարածուի ամբողջ աշխարհի մէջ ու միջազգային ցուցահանդէսներուն կը բաժնուի: Հոն է, որ Տիւպուա կարդացած էր Վահրամ Դաւթեանի մասին յօդուածս: 2002 թուականէն սկսեալ` Նիւ Եորքի «Արթ էքսփօ»ին կը մասնակցինք եւ մեզի հետ հարցազրոյցներ կ՛ունենան Արթ ուըրլտ նիուզ-ի, Արթ պիզնըս նիուզ-ի եւ նմանօրինակ այլ հրատարակութիւններ: «Ֆայն արթ»ի խմբագրապետը եւս` Վիքթոր Քորպս, ցանկացաւ հարցազրոյց մը ունենալ հետս` Խ. Միութեան գերիրապաշտ արուեստին մասին: Այս նիւթին շուրջ քիչ մը զրուցելէ ետք, ան նախընտրեց, որ առանձին յօդուած մը գրել Վահրամ Դաւթեանի մասին: Յօդուածս բարձր գնահատանքի արժանացաւ, որմէ ետք պայմանագիր կնքեցինք շարունակելու համար աշխատակցութիւնս:

Իսկ ինչ կը վերաբերի Լիբանանի «Մանտէյ Մորնինկ»ին` ապա հանգուցեալ Մըլհեմ Քարամ իր մահէն առաջ այցելեց մեր ցուցահանդէսը, ու երբ Ֆայն Արթզի յօդուածը տեսաւ, առաջարկեց աշխատակցիլ նաեւ «Մանտէյ Մորնինկ»ին: Այսինքն ձեւով մը անուղղակիօրէն առաքելութիւն տրուած է ինծի այս թերթերուն մէջ հայ արուեստը ներկայացնելու եւ ծանօթացնելու:

Հ.- Հայ կերպարուեստի, գեղանկարչութեան ներկայացումը Մոնաքոյի նման միջազգային ցուցահանդէսներուն մէջ ի՞նչպէսի ապագայ կը խոստանայ:

Պ.- Ամէն ինչ կախեալ է մեր կազմակերպուածութենէն: Եթէ մենք չենք ուզեր կազմակերպուիլ, չենք կրնար արդիւնքներու հասնիլ, նուաճումներ արձանագրել: Իբրեւ սկիզբ` շատ գեղեցիկ եւ արդիւնաւէտ եղաւ սփիւռքի նախարարութեան կազմակերպած հայ կերպարուեստի գործիչներու համահայկական խորհրդաժողովը: Այդ ուղղութեամբ սփիւռքի նախարարութիւնը աշխատանքներ կը տանի, որպէսզի կազմակերպէ երկրորդը, աւելի ընդարձակ, ուր յատուկ որոշումներ տրուին ու կազմուի հայ արուեստագէտներու միութիւն մը: Խմբուինք հայրենիքի շուրջ, որպէսզի գործակցաբար կարողանանք զարգացնել թէ՛ հայրենի եւ թէ՛ սփիւռքի մշակոյթը: Եւ ինչո՞ւ չէ, մշակոյթը օգտագործենք նաեւ քաղաքականութեան եւ տնտեսութեան մէջ: Այսինքն մեր ազգային վարկը բարձրացնենք, ամրապնդենք մշակոյթի ճամբով:

Հ.- Շնորհակալութիւն` ձեր տուած բացատրութիւններուն եւ շահեկան տեղեկութիւններուն համար:

Պ.- Շնորհակալութիւն` նաեւ քեզի. միութեան մը չափ գործ կը կատարես` մանաւա՛նդ անթեղուած հայերու հարցն ու պահանջները ներկայացնելու եւ ծանօթացնելու մէջ:

Հարցազրոյցը վարեց`
ՀԱՄՕ ՄՈՍԿՈՖԵԱՆ

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES