ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅ ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏԸ ԿԸ ՄԱՍՆԱԿՑԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԷՍՆԵՐՈՒ. ԱՐԱ ԱԶԱՏԻ ԳՈՐԾԵՐԸ` ՓՂՈՍԿՐԵԱՅ ԱՓՈՒՆՔԻ ԲՆՈՒԹԵԱՆ ԳԻՐԿԸ

«Ուղղակի անտառ մըն է, կայ հիմնական ամարանոց¬վիլլա մը, որուն կողքին տարածուած են 7 հիւղակներ` իրարմէ որոշ հեռաւորութիւններով եւ տարբեր դիրքերով, անոնց քովն ալ ծովալիճ է, իսկ միւս կողմը` ծովը: Բնութեան հրաշալի համադրում մը, ուր նաեւ ներկայութիւն պիտի ըլլար արուեստը: Իւրաքանչիւր հիւղակ ունէր պատուհանը. երբ տեսայ, ինծի այնպէս թուեցաւ, որ ասիկա պատուհան է դէպի տեղ մը: Այդ պատճառով ալ, երբ սկսանք տարբեր վայրերու մէջ, հիւղակներու մուտքին, բնութեան մէջ զետեղել խաւաքարտեր, ուր կենդանի ներկայացումով պիտի գծէի, այդ պատուհանները նկատի առի այլ վայրերու կողքին: Իւրաքանչիւր խաւաքարտի վրայ դրուած էր կարմիր ժապաւէն մը` գետաձիի ձեւ յուշող: Մենք մեր գծելու «արարողութիւնը» սկսանք հիմնական վիլլային առաջին յարկէն, տարբեր տեղեր զետեղեցինք խաւաքարտեր` նոյնօրինակ ժապաւէնով, եւ ամէն անգամ, որ պիտի գծէի, ներկաներէն մէկուն կ՛առաջարկէի ձեւով մը բացումը ընել, որպէսզի կարելի ըլլայ արուեստի թափանցումը շարունակել: Ափրիկեան միջավայր մըն է. Լիբանանէն ինծի հետ տարած էի բաւական արդիական աման մը, որուն մէջ ածուխ եւ ջուր պիտի զետեղէի` գծելու համար, բայց հոն այդ ամանը տարօրինակ ու անյարիր թուեցաւ, ուստի բնութեան մէջ գոյութիւն ունեցող բոյս մը ընտրեցինք, անոր մէջ ջուր կ՛ըլլայ ու կը խմեն, կիսեցինք եւ զայն օգտագործեցինք իբրեւ ներկի աման, որ շատ յարմարեցաւ տիրող մթնոլորտին եւ ընդհանուր տրամադրութեան: Մինչեւ իմ հիւղակս հասնինք, 10 տեղ կանգ առինք եւ նոյն արարողութիւնը տեղի ունեցաւ: Բացում, գծագրութիւն, ապա փոխադրութիւն ուրիշ տեղ: Ժողովուրդը բնութեան մէջ նստած էր, ոմանք ոտք էին, հանգիստ ու բնական մթնոլորտ կը տիրէ: Ժողովուրդը եւս մասնակից կը դառնար կատարուածին: Իմ հիւղակիս պարագային բացումը կատարեց նախաձեռնութեան կազմակերպիչ թանգարանին տնօրէնը, ապա կրկին գծեցի ստեղծագործութիւններու շարք մը»:

Արեւմտեան Ափրիկէի Փղոսկրեայ Ափունքին մէջ Ֆրանսայի մշակութային նախարարութեան հովանիին տակ գործող թանգարանի մը` ԱՐՔԱՏԻ¬ի կողմէ փետրուարին կազմակերպուած եւ լիբանանցի ու ափրիկեցի արուեստագէտներու միացեալ ներկայացումով հանդէս գալու նպատակով իրականացած նախաձեռնութեան մասին վերոյիշեալ ձեւով խօսեցաւ ցուցահանդէսին իբրեւ լիբանանցի մասնակից ընտրուած լիբանանահայ արուեստագէտ Արա Ազատ:

«Գեղեցկութեան ոդիսականը» խորագիրը կրող մշակութային նախաձեռնութիւններու կարգին, տեղի ունեցած զոյգ ցուցահանդէսներու իր մասնակցութիւնը բերաւ Արա Ազատ, որուն Լիբանանի մէջ կայացած ցուցահանդէսին ներկայ գտնուած էին վերոյիշեալ նախաձեռնութիւններուն կազմակերպիչները եւ օրին իրենց փափաքը յայտնած էին, որ Արա Ազատ ըլլայ այն արուեստագէտը, որ լիբանանեան ու ափրիկեան մշակոյթներուն նուիրուած միացեալ ցուցահանդէսին մասնակիցը ըլլայ: Այս մշակութային ձեռնարկը նաեւ մաս կը կազմէ Ապիճանի մէջ Ֆրանսական մշակութային կեդրոնին մէջ, տեղի ունեցած նախաձեռնութիւններուն:

Բնութեան գիրկը կենդանի ներկայացումով գծելու զուգահեռ,  Արա Ազատի նամակատան միջոցով առաքուած ստեղծագործութիւնները տեղ գտան այլ օր մը կայացած ցուցահանդէսին: «Ազդակ»ի հետ այս առիթով իր ունեցած զրոյցին ընթացքին արուեստագէտը նաեւ յայտնեց, որ այդ շրջանին մէջ իւրաքանչիւր գիւղ ունէր իր թագուհին. շրջագայութեան ընթացքին Ա. Ազատի ուշադրութիւնը գրաւած է կապոյտով ներկուած պատ մը, ուրկէ լոյսի նշոյլներ դուրս կու գային: Ան փափաք յայտնած է հոն գծելու, սակայն տեղեակ պահուած էր, որ պէտք է յատուկ արտօնութիւն առնել թագուհիէն: Այդպէս ալ կատարուած է, թագուհին ներկայ եղած է «արարողութեան», բացումը կատարած է եւ Արա Ազատի ստեղծագործութիւնը զարդարած է տուեալ պատը` ափրիկեան «թագաւորութեան» մը մէջ:

Այս ցուցահանդէսէն եւ ընդհանուր մթնոլորտէն ունեցած իր տպաւորութեան մասին խօսելով` Արա Ազատ յայտնեց, որ ինք առանց յատուկ ակնկալութեան գացած էր Փղոսկրեայ Ափունք, որ հետաքրքրական վայր մըն էր, ուր ամէն ինչ նոր էր, նոյնիսկ համերն ու հոտերը, մթնոլորտը, կենսաձեւը: Ըստ անոր, ինք որոշ մտահոգութիւն ունէր ժողովուրդին կողմէ տարբեր տիպի ստեղծագործութեան ընկալման առնչութեամբ, որովհետեւ մշակոյթներու այլազանութեամբ կրնան ստեղծագործութիւնը հետաքրքրութիւն չստեղծել: Սակայն պատահած է ընդհակառակն, ներկաները մեծ հետաքրքրութեամբ հետեւած են, մասնակից դարձած են եւ մշակութային ուրոյն մթնոլորտ մը ստեղծուած է: Արա Ազատ հաստատեց, որ այս փորձառութիւնը իր տեղն ու դերը պիտի ունենայ իր արուեստի յառաջիկայ աշխատանքներուն մէջ:

Նշենք, որ այս մշակութային ծրագիրին ընթացքին, գեղանկարներու ցուցադրութեան զուգահեռ, տեղի ունեցաւ լիբանանեան գիրքերու, ժապաւէններու, թատրոնի, այլ ստեղծագործութիւններու ներկայացում, կլոր սեղաններ` մշակութային նիւթերով, լիբանանցի եւ ափրիկեցի արուեստագէտներու մասնակցութեամբ:

ԱՊԱԳԱՅԻ ԾՐԱԳԻՐՆԵՐ

Արա Ազատի յառաջիկայ ծրագիրներուն կարգին է մասնակցութիւն բերել 31 մարտէն 3 ապրիլ Մոնաքոյի մէջ տեղի ունենալիք միջազգային ցուցահանդէսին, ուր տարբեր մշակութային կեդրոններ եւ ցուցասրահներ իրենց արուեստագէտներուն գործերը կը հրամցնեն: Արա Ազատի գործերը պիտի ներկայացնէ «Նոա՛զ արք» ցուցասրահի տնօրէն Մովսէս Հերկելեան: Պիտի ցուցադրուին Արա Ազատի նամակատան միջոցով առաքուած գործերը, նաեւ, ինչպէս անոր մշակութային սովորութիւնն է, ան տեղւոյն վրայ պիտի ստեղծագործէ նոր գործ մը:

Աւելի ուշ` յունիսին Լիբանանի մէջ տեղի պիտի ունենայ բաւական լայն տարողութեամբ ցուցահանդէս մը, որուն խորագիրն է` «Վերածնունդ»: Պիտի ներկայացուին տարբեր տեսակի արուեստի ստեղծագործութիւններ, որոնք պէտք է ներկայացուին առաջին անգամ ըլլալով եւ առնչութիւն ունենան ընտրուած բնաբանին հետ: Այս առիթով հրաւէր ուղղուած էր լիբանանցի մեծ թիւով արուեստագէտներու, որոնք իրենց գործերով առաջարկներ ներկայացուցին կազմակերպիչներուն եւ Մարսէյի թանգարաններու տնօրէնը, եւ դատողութեամբ ընտրութիւն կատարեց այս բոլոր ներկայացուածներէն: Արա Ազատի գաղափարով եւ իր կողմէ իրականացուած գործը ընդունուեցաւ եւ պիտի ներկայացուի այս ցուցահանդէսին:

«Քոմփոզիշըն 2» անունը կրող Արա Ազատի գործին մէջ հիմնականօրէն ծնունդի ակունքներուն եւ հարազատութեան առնչուող մտահոգութիւն կ՛առաջադրուի: Արային համար մտահոգիչ է, որ այսօր կ՛ապրինք այնպիսի դար մը, երբ մարդկային յարաբերութիւններու ընկալումը, արմատներու բիւրեղութիւնը, հաւաքական մշակութային յիշողութիւնը եւ ինքնութիւնը սկսած են իրենց տեղը զիջիլ համաշխարհայնացման բերած միւս այլասերող երեւոյթներուն: Ստեղծագործութեան մէջ այդ խառնակ վիճակը կը ցոլայ եւ հարցում մը կը ծագի` «ուրկէ՞ կը սկսի այդ խառնակութեան ծնունդը, նման ծնունդներու պտուղներուն մօտեցումը ի՞նչ է իրենց մշակոյթին ու լեզուին հանդէպ եւ անոնք որքանո՞վ եւ ի՞նչ ձեւով պիտի կարենան պահել իրենց հարազատ մշակոյթը»:

Ն. Բ.

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES