ՃԱՓՈՆԻ ԵՐԿՐԱՇԱՐԺԷՆ ԵՏՔ.- Կ՛ԸՍԵՆ, ԹԷ ՀԱՐՈՒՍՏ ԵՐԿԻՐՆԵՐ ԿԱՐԻՔԸ ՉՈՒՆԻՆ ՄԵՐ ՕԳՆՈՒԹԵԱՆ. ՄԻ՛ ՀԱՒԱՏԱՔ

«ՄԵԾԱԳՈՅՆ ԲԱՐԻՔԸ` ԱՌԱՒԵԼԱԳՈՅՆ ԹԻՒՈՎ ԿԱՐԻՔԱՒՈՐՆԵՐՈՒ». ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ ԱՅՍ ՍԿԶԲՈՒՆՔԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆ, ԱՖՂԱՆԻՍՏԱՆԻ ՆՄԱՆ ԵՐԿԻՐՆԵՐ ԵՒ ՎՍՏԱՀԱԲԱՐ` ՀԱՅԻԹԻՆ ՇԱՏ ԱՒԵԼԻ ԿԱՐԻՔԸ ՈՒՆԻՆ ՄԵՐ ՆԻՒԹԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹԵԱՆ, ՔԱՆ` ԱՂԷՏԱՀԱՐ ՃԱՓՈՆԸ: ՓՈԼ ՎԱԼԵԼԻ «ՏԻ ԻՆՏԻՓԵՆՏԸՆԹ» ԹԵՐԹԻՆ ՄԷՋ ԿԸ ԲԱՑԱՏՐԷ, ԹԷ ԻՆՉՈ՛Ւ ՍԽԱԼ Է ԱՅՍ ՄՕՏԵՑՈՒՄԸ. ԱՂԷՏԷ ՄԸ ԵՏՔ ՀԱՐՈՒՍՏՆԵՐ ԹԷ ԱՂՔԱՏՆԵՐ ԳՈՅԱՏԵՒԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՀԱՒԱՍԱՐԱՊԷՍ ԿԱԽԵԱԼ ԵՆ ԱՆՄԻՋԱԿԱՆ ՍՆՆԴԵՂԷՆԻ ՄԱՏԱԿԱՐԱՐՈՒՄԷ ԵՒ ԱՊԱՍՏԱՆԱՐԱՆԷ…

ճափոնի երկրաշարժէն վերապրողներուն համար նուիրատուութիւն հաւաքող բարեսիրական կազմակերպութիւններ դժուարութեան կը հանդիպին, երբ կը փորձեն համոզել հանրութիւնը, թէ երկիրը կարիքը ունի նիւթական օժանդակութեան:

Դրամ մի՛ տաք` իբրեւ օգնութիւն Ճափոնի երկրաշարժին եւ ցունամիին զոհերուն: Ճափոն հարուստ է եւ կարիքը չունի ձեր դրամին: Գէթ այսպէս սկսած են յայտարարել վիճարկողներ` «Ռոյթըրզ»ի եւ «Տը Նիւ Եորք Թայմզ»ի նման լրատու յարգարժան գործակալութիւններու համացանցի կայքերուն մէջ: Սակայն արդեօք իմաստ ունի՞ այս մօտեցումը:

Ճափոն աշխարհի երրորդ ամէնէն հարուստ երկիրն է: Երկրաշարժի եւ ցունամիի աղէտներուն անոր հակազդեցութիւնը լաւագոյններէն էր` նման աղէտներու ենթարկուած երկիրներու շարքին: Թոքիօ չէ պահանջած մարդասիրական միջազգային օգնութիւն, եւ իրօք, ընդունած է օտար պետութիւններու կողմէ ներկայացուած օգնութեան 102 առաջարկներէն միայն 15-ը, եւ որոնք կը վերաբերին փրկարար ջոկատներու:

Հետեւաբար ինչո՞ւ Կարմիր խաչի եւ «Սէյվ տը չիլտրըն»ի նման առաջատար կազմակերպութիւններ օժանդակութեան կոչեր կ՛ուղղեն իրենց համացանցի կայքերուն մէջ, մասնաւորաբար երբ օգնութիւն տրամադրող գլխաւոր կազմակերպութիւններ, ինչպէս` «Էքշընէյտ» եւ «Քրիսչըն էյտ», կը դժկամին նմանօրինակ կոչեր ուղղելու:

Բարեսիրական կարգ մը կազմակերպութիւններ նոյնիսկ կը զլանան դրամ նուիրել: «Էս. Օ. Էս. չիլտրըն» կազմակերպութիւնը իր նուիրատուներուն յայտնած է, թէ կարիքը չունի Ճափոնի համար որեւէ գումարի, սակայն պիտի ողջունէր որեւէ նուիրատուութիւն` Հայիթիի մէջ իր աշխատանքներուն համար, որովհետեւ երկրաշարժէն մէկ տարի ետք բազմաթիւ վերապրողներ տակաւին անպատսպար են:

Բարեսիրական տարբեր կազմակերպութիւններու ներհակ հակազդեցութիւնները առաջնորդած են այն ամբաստանութիւններուն, թէ անոնցմէ ոմանք մեծ թափով դրամ կը հաւաքեն` Ճափոնի աղէտը պատկերող նկարներ ցուցադրելով, սակայն առանց գիտնալու, թէ ո՛ւր պիտի կարենան ուղարկել իրենց հաւաքած գումարները: Սակայն արդեօք ճի՞շդ է այս ամբաստանութիւնը: Ականապատ այս դաշտին մէջ ուղի մը ընտրելու համար նախ պէտք է քակել ինքնին աղէտին առնչուող շփոթին թնճուկը: Առաջին` մեծ տարբերութիւն կայ աղէտէ մը ետք մարդկային անմիջական կարիքները հոգալու (փրկութեան աշխատանքներ) եւ կայունութեան հաստատումէն ետք շրջանը վերականգնելու (վերակառուցումի աշխատանքներ) միջեւ: Ճափոնի նման հարուստ պետութիւն մը կարիքը պիտի չունենայ վերակառուցումի յատկացուած հիմնադրամներու: Սակայն իրերը շատ աւելի նուազ յստակ են, երբ հարցը կը վերաբերի երկրաշարժին, ցունամիին եւ հիւլէական շարունակուող հոսքերուն պատճառած մարդասիրական այն աղէտին, զոր կը դիմագրաւեն 800 հազար անպատսպարներ, որոնք զուրկ են ելեկտրականութենէ,  ջուրի եւ վառելանիւթի հասողութենէ, եւ որոնք կ՛ապրին սառնաշունչ ձմեռ մը:

«Նման տարողութեամբ երեք տեսակի աղէտներ, որոնք կը հարուածեն երկիր մը, որքան ալ հարուստ եւ պատրաստ ըլլայ անիկա, զայն կը մատնեն մարդասիրական սուր կարիքներու», կ՛ըսէ Բրիտանական կարմիր խաչի միջազգային տնօրէն Տէյվիտ Փեփփիթ: Ան գումարներ կ՛ուղարկէ ճափոնի իր մասնաճիւղին, որ ունի փրկարար 115 ջոկատներ եւ 730 հոգիէ բաղկացած պաշտօնէութիւն մը, ներառեալ` բժիշկներ եւ հիւանդապահներ, որոնք օժանդակութիւն բաժնելու կողքին, կը տրամադրեն բժշկական անմիջական օգնութիւն եւ խնամք: «Նման կացութիւններու մէջ կը ստեղծուին սուր կարիքներ, նոյնիսկ` ամէնէն հարուստ եւ լաւապէս պատրաստ երկիրներուն մէջ,- կ՛ըսէ Միացեալ Նահանգներու մէջ հաստատուած Ինթըրնեշընըլ ռեսքիւ քըմիթի կազմակերպութեան ներկայացուցիչ Մայքըլ Քոշըր:- Աշխարհի մէջ ոչ մէկ պետութիւն պիտի կարենար միաժամանակ դիմակալել շտապ օգնութիւն պահանջող նման երեք աղէտներ` առանց մատնուելու շատ նեղ կացութեան»: Ինթըրնեշընըլ ռեսքիւ քըմիթին կը պահէ անմիջական օգնութեան հասնող գումակային եւ կազմակերպական ջոկատներ, բժիշկներ, մանուկներու խնամքի, ջուրի եւ առողջապահութեան մասնագէտներէ բաղկացած խումբեր: Անոնք նախապէս ուղարկուած են Հայիթի, բայց ոչ` Ճափոն:

Փոխարէնը` Ինթըրնեշընըլ ռեսքիւ քըմիթին նիւթական օժանդակութիւն կը տրամադրէ ճափոնական Փիս Մայնծ ընկերութեան, որ 1996-էն ի վեր ապաստան, ջուր, առողջապահական խնամք, սննդեղէն եւ տնտեսական օգնութիւն կը տրամադրէ Ճափոնէն դուրս պատերազմներու եւ բնութեան աղէտներու զոհերուն: Այժմ այս ընկերութիւնը ուղղաթիռներ վարձած է` սննդեղէն, վառելանիւթ, վրաններ եւ այլ օգնութիւններ հասցնելու համար երկրին տագնապահար շրջաններուն, ի գործ դնելով արտաքին օժանդակութեան իր փորձառութիւնը:

Տեղական ընկերութիւններու հետ գործակցութեան կողքին, կան նաեւ գլխաւոր երկու մարզեր, որոնց ճամբով օտար կազմակերպութիւններ կրնան օգնութիւն տրամադրել աղէտէ մը ետք: Առաջինը տեղւոյն ժողովուրդին պահանջները գոհացնելն է, փոխանակ անոնց հետ չառնչուող բաներ ուղարկելը: Երկրորդը մասնագիտական սպասարկութիւններու մատուցումն է:

Այս օրերուն բարեսիրական բրիտանական կազմակերպութիւն մը կ՛իրագործէ այս երկուքը: «Տեղական իշխանութիւնները խնդրած են ծածկոցներ, հետեւաբար զանոնք կը գնենք Ճափոնի մէջ եւ կը բաժնենք աղէտահար շրջաններուն տարածքին», կը բացատրէ Բրիտանիոյ «Սէյվ տը չիլտրըն» կազմակերպութեան ներկայացուցիչ Ռէյչըլ Պաթիա: Կազմակերպութեան մէկ ջոկատը նաեւ կը գործէ Ճափոնի ամէնէն աւելի հարուածուած շրջաններէն` Սենտայի մէջ: Ջոկատին մասնագիտութիւնն է հոգեբանական օգնութիւն տրամադրել ֆիզիքական եւ հոգեկան խոցեր կրած մանուկներու:

«Ջոկատը կ՛աշխատի ժամանակաւոր ապաստանարաններու վերածուած դպրոցներու մէջ` ապահով տարածքներ ստեղծելով մանուկներուն համար, որպէսզի անոնց ծնողները կարենան վերադառնալ իրենց աւերուած տուները, իրենց անձնական իրերը փնտռել աւերակոյտերուն մէջ եւ սկսիլ իրենց կեանքը վերակառուցել», կը բացատրէ Պաթիա: «Սէյվ տը չիլտրըն» մասնագէտ է այս մարզին մէջ եւ վերջին տարիներուն նմանօրինակ աշխատանք կատարած է Հայիթիի, Իտալիոյ եւ Փաքիստանի աղէտահար շրջաններուն տարածքին:

«Օքսֆամ» կազմակերպութիւնը, որ նուիրատուութիւններ կը փոխանցէ Ճափոնի իր մասնաճիւղին միջոցով, ընտրած է նմանօրինակ թիրախներ: «Ճափոնի պետութիւնը միջոցը ունի հասնելու իր բնակչութեան 99 առ հարիւրին, սակայն միշտ ալ գոյութիւն պիտի ունենան անձեր, որոնք կարիքը պիտի ունենան աւելի մասնայատուկ օժանդակութեան», կ՛ըսէ Ճափոնի մէջ «Օքսֆամ»ի ներկայացուցիչ Աքիքօ Մերա: Այս կազմակերպութիւնը այժմ կեդրոնացած է յատկապէս խոցելի հաւաքականութիւններու վրայ` օգնելով դայեակներու, դիեցնող մայրերու, ինչպէս նաեւ` աղէտահար վայրերուն մէջ գտնուող եւ ճափոներէն չխօսող շուրջ 40 հազար անձերու: Անիկա այս ուղեգիծը մշակած է` 1995-ին Ճափոնի Կէոպի շրջանը հարուածած երկրաշարժին իբրեւ հակազդեցութիւն:

Ճափոն, ինչպէս հարուստ այլ երկիրներ, միայն մէկ տեսակի պահանջներու եւ պաշարներու կարիքը չունի: «Հարուստներ եւ աղքատներ կան իւրաքանչիւր երկրի մէջ: Քաթրինա մրրիկը ապացուցեց այս մէկը», կ՛ըսէ Ինթըրնեշընըլ ռեսքիւ քըմիթիի ներկայացուցիչ Քոշըր: «Սէյվ տը չիլտրըն» 25 տարիէ ի վեր կը գործէ Ճափոնի աղքատ շրջաններուն մէջ, ինչպէս` Բրիտանիոյ տարածքին, եւ ունի աւելի քան 40 ճափոնցիներէ բաղկացած պաշտօնէութիւն:

Սակայն գոյութիւն ունի այս բոլորէն աւելի հիմնական նկատառում մը. անիկա կը վերաբերի մարդկային հոգեբանութեան բնորոշ խորախորհուրդ կէտի մը: Նման տարողութեամբ ցնցիչ աղէտի մը դիմաց շատեր բնազդային մղումով կը փափաքին օգնութիւն ցուցաբերել` մարդկային միասնութեան հիմնական զգացողութեամբ մը:

Կարեկցանքի այս զգացումը տիրական է բրիտանացիներուն քով: Քոմիք Ռիլիֆ բարեսիրական կազմակերպութիւնը այս տարի մէկ օրուան մէջ 74 միլիոն փաունտ հաւաքեց, եւ գումարը կը շարունակէ մեծնալ:

«Միջազգային կարմիր խաչի ցանցերը առիթ կու տան, որ մարդիկ ցոյց տան միասնութեան այս զգացումը,- կ՛ըսէ Տէյվիտ Փիփիաթ:- Մարդիկ շատ արագ հակազդեցին Ճափոնի աղէտէն ետք` յայտնելով օգնութիւն ցուցաբերելու իրենց փափաքը»:

Այն իրողութիւնը, թէ Ճափոն բարգաւաճ աշխարհի հարուստ երկիրներէն է, միայն կ՛ընդգծէ այս իրողութիւնը: Եթէ բնութիւնը կրնայ աշխարհի ամէնէն զարգացած երկիրներէն մէկը աւերակի վերածել, ապա նոյնը կրնայ պատահիլ մեզմէ ոեւէ մէկուն:

Ճափոնի մէջ պատահած աղէտին դրական սակաւաթիւ երեւոյթներէն մէկը այն է, թէ անիկա մարդկային դիմագիծ մը տուած է ժողովուրդի մը, զոր մեզմէ շատեր կը դասէին իբրեւ տարօրինակ կերպով խորհրդաւոր եւ զգացականօրէն անտարբեր:

Իսկ օգնելու փափաքը միայն հարուստներուն յատուկ չէ: Աֆղանիստանի մէջ գիւղաւան մը 50 հազար տոլար խոստացած է` իբրեւ օգնութիւն Ճափոնի ժողովուրդին:

Եթէ նկատի ունենանք այն տեսութիւնը, թէ մեծագոյն բարիքը պէտք է կատարել առաւելագոյն թիւով կարիքաւորներու, ապա Աֆղանիստան շատ աւելի կարիքը ունի այս գումարին, քան` Ճափոն: Հայիթի վստահաբար` շատ աւելի: Սակայն ողբերգութեան մը խոցերը կրող ժողովուրդի մը օգնութիւն ցուցաբերելը շատ աւելի անդին է նիւթական նպաստի մը արժէքէն: Բարեսիրական օգնութեան աշխարհին մէջ շատեր այն համոզումը ունին, թէ անոնք, որոնք կ՛ըսեն` «Ճափոն ձեր դրամին նոյնքան կարիքը չունի, որքան` Հայիթին», այս սառն տրամաբանութիւնը կը գործածեն իբրեւ պատրուակ, որպէսզի ձանձրոյթը չկրեն օգնելու երկուքէն ոեւէ մէկուն:

Ճափոնի մէջ տակաւին շարունակուող աղէտը մեր մէջ կ՛արթնցնէ մեր լաւագոյն բնազդները: Կարիքը կը զգանք բան մը ընելու եւ ոչ թէ` մահուան աչքերով դիտելու այն, ինչ որ կը պատահի: Եթէ գործածենք մեր տրամաբանութիւնը, կը գտնենք միջոցները գործի լծելու այս բնազդները եւ օգնութիւն ապահովելու անոնց, որոնք իրողապէս կարիքը ունին անոր:

Եւ մի՛ հաւատաք անտարբերներուն, որոնք հակառակը պիտի ըսէին:

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES