«ԱՂԲԱՐԻ՜Կ, ԱՓԻԿ ՄԸ ՋՈ՜ՒՐ…» ԳԻՐՔԻ ՀԵՂԻՆԱԿ ԳԷՈՐԳ ԱԲԷԼԵԱՆ ՄԱԿԱԳՐԵՑ ԻՐ ՆՈՐԱԳՈՅՆ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ

Գէորգ Աբէլեան կը մակագրէ

«Համազգայինի գրատարածի այս նորագոյն նախաձեռնութիւնը մեծ նորութիւն է. մէկ տարուան ընթացքին գրական կամ ուսումնասիրական գործ հրատարակողները այս ձեւով իրենք զիրենք պատուուած կը զգան, եւ կը կարծեմ, որ քարոզչութեան լաւ ձեւ մըն է ասիկա` վասն հայ գիրի ու գրականութեան», «Ազդակ»ին ըսաւ «Աղբարի՜կ, ափիկ մը ջո՜ւր….» գիրքի հեղինակ Գէորգ Աբէլեան, ուրբաթ, 25 մարտին Համազգայինի գրախանութին մէջ տեղի ունեցած իր գիրքերու մակագրութեան առիթով:

Ան նշեց. «Ես իսկապէս կը գնահատեմ այս նախաձեռնութիւնը եւ կը կարծեմ, որ գեղեցիկ սկիզբ մըն է, եւ կը մաղթեմ, որ յառաջիկայ տարիներուն աւելի կազմակերպուած, աւելի պատրաստուած ձեւով ասիկա ըլլայ եւ տարուէ տարի շարունակուի: Կը յուսամ, որ Համազգայինը այս մէկը կրնայ ընել եւ բնականաբար կ՛ուզէ ընել»:

Խօսելով ընդհանրապէս հայ գիրքի ճակատագիրին, հայ ընթերցողներուն մասին` Գ. Աբէլեան ըսաւ. «Անցեալ տարի` «Ցկեանս նահատակութեան» շարքին երկրորդը` «Աղբարի՜կ, ափիկ մը ջո՜ւր»ը գիրքս կրցայ հրատարակել բաւական տքնութենէ ետք: Ասիկա ինծի հոգեկան գոհունակութիւն կու տայ, որովհետեւ այս երկրորդ հատորովս 23 նոր գլուխ կրցայ աւելցնել իմ սկսած գործիս վրայ եւ կը կարծեմ, որ խղճի գործ մըն է, որ ըրած եմ: Երկու հատորներու պարագային ցուցաբերուած քաջալերանքը ասպարէզը շարունակելու պարտադրանքին տակ կը դնէ, եւ եթէ Աստուած կեանք ու առողջութիւն տայ, ես պիտի շարունակեմ այս գործը` միշտ վստահ ըլլալով, որ կողքիս պիտի ունենամ անհատներ, որոնք զանազան աշխատանքներ տանելով, երբեմն նոյնիսկ սեւ աշխատանք տանելով ինծի կ՛օգնեն:

«Եթէ պիտի առնենք ընթերցանութեան, գիրքի սպառումի եւ այլնի մարզը, մարդիկ իրաւունք ունին գանգատելու, վերջ ի վերջոյ երբ գրողը գիրք մը կը գրէ, կը գրէ կարդացուելու համար, ան երբեք պիտի չուզէր, որ ատիկա պահեստանոցի մը անկիւնը դրուէր եւ հոն մնար մինչեւ որ ջուրը, խոնաւութիւնը, միջատները փճացնէին իր գիրքը: Գրողը կը գրէ, որպէսզի կարդացուի. երբ ան ըսելիք ունի, այլ ելք չկայ, պիտի գրէ: Ընդհանուր առմամբ թերեւս ճիշդ է, որ ընթերցանութիւնը նահանջի մէջ է. ժամանակին նախակրթարանի ու միջնակարգի տղաքը սքանչելի կերպով կը կարդային եւ հաճոյք կ՛առնէին, այսօր երկրորդական աւարտողը չի կրնար կարդալ: Ժամանակն ու պայմանները, զբաղումներու բազմազանութիւնը այդպիսի կացութիւն կը ստեղծեն:

«Իմ ընթացքս քիչ մը հակառակ ուղղութեամբ է, ես կը սիրեմ հոսանքին դէմ թիավարել. ես իմ ընթերցողներէս գոհ եմ. պարզ օրինակ մը տամ, սակայն առանց ինքնագովութիւն կատարած ըլլալու, որովհետեւ կայ նաեւ նիւթին քաշողականութիւնը. ընդհանրապէս մեր հեղինակները 4-5 հարիւր օրինակով լոյս կ՛ընծայեն իրենց հատորները, ես հազարէն պակաս թիւով գիրք չեմ տպած մինչեւ հիմա: «Ցկեանս նահատակութիւն» գիրքին առաջին հատորը 1800 օրինակով հրատարակուեցաւ եւ հիմա սպառած պէտք է նկատել, երկրորդ հատորը հազար օրինակով տպուեցաւ եւ արդէն վերահրատարակութեան կարիք կայ: Քաջալերական է նաեւ այն, որ մարդիկ կը հարցնեն գիրքին մասին` ըլլայ Քանատայի կամ Միացեալ Նահանգներու մէջ, բարեկամներուս եւ հարազատներուս հարց կու տան, թէ ե՛րբ գիրքը պիտի հասնի այդ շրջանները: Լիբանանի մէջ եւս գիրքիս սպառումին առումով քաջալերուած եմ, մարդիկ ուղղակի գիրքս գնելու համար գրախանութ կու գան: Կրկին ըսեմ, որ ասոր հիմնական պատճառը նիւթին էութիւնն է, որ կ՛արծարծեմ ու կը մշակեմ այս գիրքերուս մէջ: Անշուշտ ես պիտի մաղթեմ, որ բոլոր հայ գրողներուն գործերն ալ այսպէս ըլլան, որովհետեւ առանց հայ մշակոյթի մենք չենք կրնար գոյատեւել, մանաւանդ երբ ամէն կողմ մեր ազգային գիտակցութեան, էութեան դէմ պայքար կայ: Մարդիկ անգիտութեամբ, չարամտութեամբ կամ պարզապէս իրենք զիրենք զարգացած ցոյց տալու համար կը պայքարին ազգային գիտակցութեան դէմ: Նորագոյն պարագաներէն մէկն է Հայաստանի մէջ 15-16 օտար դպրոց բանալու արտօնութիւն տալը. այս կը նշանակէ, որ մեր պետութիւնը պէտք եղած նախանձախնդրութիւնը չի ցուցաբերեր մեր լեզուին ու ազգային գիտակցութեան նկատմամբ: Իսկ եթէ Հայաստանի մէջ այս է կացութիւնը, ապա ի՞նչ ըսել սփիւռքի պարագային, որ տարածուած է Չինաստանէն մինչեւ Միջին Արեւելք, Եւրոպա, Միացեալ Նահանգներ: Ժամանակը մեզի դէմ է. եթէ մենք զմեզ պիտի պահենք եւ արժէ, որ պահենք, անհրաժեշտ է գիր¬գրականութիւնը: Ես չեմ ըսեր, որ համացանցը պէտք չէ, չենք կրնար անոր գոյութիւնը ուրանալ: Օրինակ մը տամ. երբ Կիւթենպերկ իր տպագրութեան գիւտը ըրաւ, մինչ այդ մարդիկ իրենց գիրքերը կը բազմացնէին ձեռագիր. վստահ եմ, որ մարդիկ այս գիւտին դէմ պայքարեցան, բայց Կիւթենպերկ վերջ ի վերջոյ յաղթեց: Հիմա մենք ալ կրնանք դժգոհիլ համացանցէն եւ այդ աշխարհէն, բայց չենք կրնար անոնց ընթացքը կասեցնել: Ես հակառակը պիտի ըսեմ. մենք պէտք է անոնցմէ լաւագոյնս օգտուինք: Ինչպէս որ ժամանակին մարդիկ կամայ ակամայ տպագրութեան գիւտէն օգտուեցան եւ զայն ծառայեցուցին իրենց նպատակներուն, այսօր ալ մենք նոյնը պէտք է ընենք: Մեր զաւակները եւ մենք եւս պէտք է համացանցին ծանօթանանք, բայց պէտք չէ մէկդի դնել հայ գիրը, գրականութիւնն ու ընթերցանութիւնը: Այնքան ատեն որ մենք կը հաւատանք մենք մեզի, մեր ազգին, անհրաժեշտ է, որ գիրի, գրականութեան, մայրենի լեզուին նկատմամբ մեր գուրգուրանքը պահենք եւ ատիկա փոխանցենք մեր նոր սերունդներուն»:

Պատասխանելով այն հարցումին, թէ ի՛նչ է հայ գիրքի դիմագրաւած այս դժուարութիւններէն դուրս գալու միջոցը, Գ. Աբէլեան նշեց. «Գրականութեան տարածման համար շատոնց երազ մը ունիմ, անշուշտ ես ի վիճակի չեմ այդպիսի բան մը ընել, որովհետեւ ասիկա մեծ գործ է, բայց եւ այնպէս օր մը միութիւն մը ասոր պէտք է նախաձեռնէ: Առաջարկս է ունենալ գրատարած¬ընկերութիւն մը, որ տպագրուած գիրքերու սպառումը իրականացնէ, անշուշտ ոչ բոլոր հրատարակուած գիրքերը, այլ անոնք, որոնք որոշ արժէք կը ներկայացնեն` գրական, մշակութային, պատմական եւ այլն: Մենք այսօր կ՛ըսենք, որ աշխարհի վրայ 10 միլիոն հայ կայ. եթէ գտնենք հազար հայ, որ այս ընկերութեան բաժանորդ դառնայ` Արեւելքի, Հայաստանի, Ռուսիոյ, Միացեալ Նահանգներու եւ այլ երկիրներու մէջ, եւ բաժանորդագրութեան իմաստով ալ աստիճանաւորում կատարուի (200-400 կամ 500 տոլար) եւ ատոր արժէքով գիրք ստանայ ենթական, մեծ աշխատանք կատարած կ՛ըլլանք: Ասիկա դիւրին բան մը չէ, բայց պէտք չէ նաեւ անկարելի ըլլայ: Եթէ երբեք այս ընկերութիւնը գիրքին հասոյթին 60 առ հարիւրը առնէ, հազար գիրքին 40 առ հարիւրը եթէ մնայ հեղինակին, կը կարծեմ, որ հեղինակը գոհ կը մնայ: Եթէ մեկենասութիւն կայ, ատիկա կը մնայ հեղինակին: Գիրքերու վաճառքի պարագային ալ, եթէ իւրաքանչիւր հեղինակ կարենայ իր գործէն հազար օրինակ սպառել եւ ճշդուած սակէն ալ պակաս գանձէ, կը կարծեմ, որ լիովին կը գոհանայ: Ասիկա հեղինակները կը խրախուսէ, որ յաւելեալ թափով աշխատին, յաւելեալ հոգ տանին գիրքին` ամէն իմաստով: Ասիկա առաջարկս է, աւելի ճիշդ` երազս է. կը կարծեմ, որ բան մը պէտք է ընել, այլապէս այս ընթացքով կարելի չէ շարունակել, գիրքերը կը տպուին, բայց լոյս աշխարհ չեն տեսներ: Լոյս տեսաւ կ՛ըսենք, բայց իրենք կ՛երթան պահեստանոցի մը անկիւնը»:

Աւարտին Գ. Աբէլեան յոյս յայտնեց, որ այս նախաձեռնութիւնը եզակի չըլլայ, տարուէ տարի շարունակուի, զարգանայ եւ արդիւնաւորուի:

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES