ՊԵՏԱԿԱՆ ԽԵՆԹՈՒԹԻՒՆ

Պետութիւն ըսուածը կը ստեղծուի երկրի մը ժողովուրդին կողմէ` այդ նոյն ժողովուրդին տիրութիւն ընելու, անոր ապահովութեան հսկելու, բարօրութիւն տալու համար եւ այլն…:

Ժամանակին գտնուած են պետական դէմքեր, որոնք առանց կարմրելու, առանց ամչնալու, յայտարարած են. «ԵՍ եմ պետութիւնը»: Կը կարծէինք, որ այդ ոճը, յաւակնութիւնը մօտիկ թէ հեռաւոր անցեալին կը պատկանէին: Այդպէս չէ եղեր: Մինչեւ 21¬րդ դար, մինչեւ այս պահ, կան ղեկավարներ, որոնք նոյն բանը կը յաւակնին` առաւելագոյն ուժգնութեամբ, աներեսութեամբ եւ ախմախութեա՜մբ:

Պետական թիւ մէկ դէմքերը, զանազան երկիրներու մէջ, այս պահուն Լիպիոյ եւ Եմէնի մէջ յատկապէս, ցոյց կու տան, որ տմպօ աշակերտէ մը աւելին չեն: Չեն սորվիր, չեն տեսներ, չեն իմանար, թէ ի՛նչ կրնայ պատահիլ ոեւէ բռնատէրի:

Այս պահուն երկու նախագահներ, որոնք իշխանութեան աթոռին կառչած են տասնեակ տարիներէ ի վեր, չեն տեսներ, թէ իրենց դրացնութեան մէջ եղողներուն ի՛նչ պատահեցաւ: Եգիպտոսի եւ Թունուզի բռնատէրերը գացին, նոյնիսկ մոռցուեցան: Յետ այսու եթէ պիտի յիշուին, այն ալ պիտի ըլլայ իրենց վատ արարքներուն համար միայն:

Սալեհ եւ մանաւանդ Քազզաֆի հերոսները, որոնց գահ բարձրանալու թուականները այնքան հին են, որ գրեթէ չեն յիշուիր, իւրաքանչիւրը կը յաւակնի մարմնաւորել ինք իր պետութիւնը: Չ՛ուզեր, եղբայր, չի կրնար տեսնել եւ սորվիլ, որ այսօրը երէկ չէ: Չեն ուզեր հաւատալ, որ առանց իրենց ալ աշխարհը կրնայ դառնալ արեգակին շուրջ. առաւօտն ալ իրիկուն  կրնայ ըլլալ նոյնիսկ առանց իրենց:

Այս «հերոսածին» մարդիկը, պարզապէս իրենց գահը պահելու համար իրենք զիրենք այնքա՜ն կը նուաստացնեն: Երանի՜ միայն այդքան ըլլար:

Հազար ու մի մեքենայութեան կը դիմեն, գէթ  իրենց տապալումը ուշացնելու համար: Երանի՜ միայն այդքան ըլլար:

Չեն վարանիր իրենց երկար իշխանութեան օրօք իրենց դիզած զէնքերը եւ զինամթերքը ոչնչացած տեսնել: է՜հ, ժամանակին զէնք վաճառող մեծ պետութիւնները մանուկներու տրուող խաղալիքներու պէս այս երկիրներուն զէնք տուած էին, վաճառած էին: Հիմա հրասայլեր, օդանաւեր կամ թնդանօթներ կ’այրին ու կը հալին նոյն վաճառողներուն ձեռքերով: Ինչ փոյթ, վաղը նորէն զէնք կը վաճառեն իրենց: Վերջ ի վերջոյ քարիւղ ըսուածը ո՞ր օրուան համար է: Տակաւին երանի՜ միայն այդքան ըլլար:

Չեն վարանիր արիւն հեղել իրենց ձեռքերով կամ ուրիշներու, պարզապէս գահերուն իրենց կառչածութիւնը պահելու համար:

Եթէ պիտի երթան իրենք, այլեւս ի՜նչ պէտք կը մնայ պետութեան, երկրի, ժողովուրդի, գիւղ ու քաղաքի, զէնք ու զրահի… Իրենք մէկ կողմ, երկիր եւ ժողովուրդ մէկ կողմ: Թող երթան, ճեհեննեմ էլ համրա, երկիր եւ ժողովուրդ, եթէ իրենք պիտի չմնան…

Եթէ երկու ասպետները բաղդատենք, պիտի տեսնենք, որ առաւելագոյնս ինքզինք յաւերժացնելու հակում ունի  Լիպիոյ չքնաղ նախագահը: Մի՛շտ տարօրինակութիւններով զինուած, կրցած է բազմած մնալ գահին վրայ: Եւ հաստատած է, որ այդ գահը (թէկուզ եւ կանաչ վրանի մը տակ զետեղուած) մի միայն իրեն եւ  ընտանիքի՜ն կը վայլէ: Իր շուրջ հաւաքուած հարիւր¬երկու հարիւր ցուցարարներու առջեւ, որոնք ակներեւ էր, որ հոդ բերուած էին պարտադրաբար, կանգնած` կը յորդորէր շարունակե՜լ պայքարը: Ի՞նչ պայքար, կարեւո՜ր չէ՛. միայն կեցցէ «արե՜ւ ղեկավար  եղբայրը»: Տոնքիշոթեան առաւելագոյն ծիծաղելիութեամբ օժտուած այս մարդը կը վստահեցնէր, որ ամբո՜ղջ աշխարհը իրենց կողքին կանգնած է: Իբր թէ ցոյցեր կը կատարուէին իր արե՜ւ իշխանութեան զօրակցող` Եւրոպայի, Արաբական աշխարհի եւ նոյնիսկ Միացեալ Նահանգներու մէջ: Եղբայր, այդ ի՜նչ սքանչելի մարդ է եղեր, իսկ միւս կողմէ իր ժողովուրդը եւ արար աշխարհը կ՛ուզեն գահընկէց ընել զինք: Ի՜նչ ապուշ են եղեր այս բոլորը: Այսպիսի հրաշք եւ հանճար մը ինչո՞ւ հեռացնել գահէն…

Հիմա սպասել կը մնայ: Երկուքն ալ երերացող գետնի վրայ կանգնած են: Գնալո՜ց են, բայց կարելի չէ՞ խնայել երկրին, ժողովուրդին եւ իրենք իրենց…

Եւ անօթի գայլերու վոհմակը գտաւ յարմար պատեհութիւնը եւ սկսաւ ջարդել չորն ու կանաչը` յանո՜ւն մարդասիրութեան եւ մարդկային իրաւանց… Փանջունիի ըսածին պէս, շինուելիք  ձուածեղին համար հաւկիթ կոտրելու տարրական պահանջէն մղուած, այսօր կը կործանի երկիր մը` իր քաղաքներով, գիւղերով, օդակայաններով, նաւահանգիստներով եւ այլն: Ժողովուրդն ալ այդ բոլորին հետ կը նետուի տապակին մէջ:

Այսօր սկսած են բաժնեկցութեան սկզբունքով երկիրը իրենց միջեւ բաժնել, գէթ ազդեցութեան գօտիներու անուան տակ, մի՛շտ ժողովրդավարութեա՜ն եւ գործնականութեան  սկզբունքներով: Ստեղծուած կացութենէն առաւելագոյնս օգտուելու ընթացքի մէջ է, ինչպէս միշտ, Թուրքիան: Յեղյեղուկ քաղաքականութիւն վարելով` այսօր ստացած է Պենկազիի օդակայանին հսկողութիւնն ու տնօրինումը:

Ներկայ կացութեանց մէջ, ախոյեաններ են խայտաբղէտ հեռատեսիլի կայանները: Իւրաքանչիւրը ունի իր համակրանքը, որ անշուշտ կը ծագի քաղաքական եւ տնտեսական շահերէ: Ըստ երեւոյթին եւ ըստ էութեան, մաքուր չեն կթեր այս հաստատութիւնները: Սուտն ու իրաւը իրար խառնելը, այդ լրատուութեանց ու մեկնաբանութեանց մէջ այնքան ալ այպանելի չե՜ն: Վերջապէս պիզնեսի հարց է…

Մեր դրացի երկրին մէջ եւս կացութիւնը համով չէ՜: Ըստ երեւոյթին, նախագահ փոխելու պահանջ դնելու չափ յառաջ չեն երթար ցուցարարներ: Իսկ նաեւ վարձկաններու, խառնակիչներու եւ դաւադիրներու մասին տարածուած լուրերը ճշմարիտ են, ըստ երեւոյթին:

Կ’ըսուի, որ մեր երկրին մէջ որոշ հոսանքներ դերակատարութիւն ունին այս իրարանցումներուն մէջ: Փողը երբ առատ է, կարելի է շարժիլ: Կ’ակնկալեն, որ տակնուվրայ ըլլայ դրացի երկիրը, քայքայուի, որպէսզի իրենց սրտերը զովանան: Վրէժ ունին այս շեպապները: Հաշիւ չեն ըներ, որ մեր մօտիկ երկրէն ցատկած կայծեր կրնան հոս ալ իյնալ եւ մեզ ալ այրել: Բայց կարծԷք, որ իրենց մուրազները իրենց փորերուն մէջ պիտի մնան:

Աստուած թող իմաստութիւն եւ  պայծառատեսութիւն շնորհէ աշխարհի ղեկավարներուն: Ջերմեռանդութեամբ կ՛աղօթեմ, որ այդ պայծառատեսութենէն աղուոր խոշոր ծրար մը ղրկէ մեր հայրենի պետական ղեկավարութեան, ուր ամէն բան եոլա չ՛երթա՜ր, ըստ երեւոյթին…

ՁԻՒՆԱԿԱՆ

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES