ՃԱՓՈՆԸ ՀԱՐՈՒԱԾԱԾ ՑՈՒՆԱՄԻԻՆ ՊԱՏՃԱՌՈՎ ՎՆԱՍՈՒԱԾ ԿՈՐԻԶԱՅԻՆ ԿԱՅԱՆԻՆ ՄԱՐԴՈՑ ՈՒ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻՆ ՍՊԱՌՆԱՑՈՂ ՎՏԱՆԳԻՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ…

Վերջերս Ճափոնը հարուածած ցունամիին պատճառով գործուած հսկայ աւերներէն ու արձանագրուած մեծ թիւով մարդկային զոհերէն անդին, անոր կը սպառնայ Ֆուքուշիմա Տայլի կորիզային կայանին վնասուած բարդերէն վտանգաւոր տարողութեամբ արտանետուող շողարձակումներուն վտանգը: Թէեւ կորիզային կայանին պատասխանատուներն ու ճափոնական իշխանութիւնները իրենց կարելին կ՛ընեն` հակակշիռի տակ պահելու եւ կամ նուազագոյնի իջեցնելու այդ շողարձակումներուն հսկայ տարողութիւնները, սակայն ցարդ եղած միջոցառումները չեն երաշխաւորեր այդ շողարձակումներէն սպառնացող վտանգին անհետացումը:

Կորիզային կայանին շուրջ գտնուող քսան քիլոմեթր տարածութիւնը արդէն իսկ ամբողջութեամբ պարպուած է բնակչութենէ, իսկ կայանէն 20-30 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ ապրող մարդոց թելադրուած է լքել շրջանը կամ տունէն դուրս չգալ եւ լաւապէս փակուած պահել դռներն ու պատուհանները:

ՈՐՈ՞ՆՔ ԵՆ ԱՌՈՂՋՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ ՇՈՂԱՐՁԱԿ
ՆԻՒԹԵՐՈՒՆ ՈՒՆԵՑԱԾ ԱՆՄԻՋԱԿԱՆ ԱԶԴԵՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ

Մարդկային մարմնին, անասուններուն ու բոյսերուն վրայ շողարձակումներու տարբեր տարողութիւններուն ունեցած ազդեցութեան ուսումնասիրութեամբ զբաղող մասնագէտներ յայտնած են, թէ մարդկային մարմնին մէջ թափանցող տարբեր տարողութեամբ շողարձակումները կը յառաջացնեն շարք մը ախտանշաններ: Այսպէս, օրինակ, երբ շողարձակումներուն տարողութիւնը մէկ կրէյէն աւելի ըլլայ, ապա մարդկային մարմնին մէջ անոր թափանցումէն քանի մը ժամ ետք մարդոց մօտ կը յառաջանայ սրտխառնուք ու փսխունք, ինչպէս նաեւ փորհարութիւն, գլխացաւ ու ջերմութիւն: Նման տարողութեամբ շողարձակում մը կրնայ վնասել նաեւ ոսկրածուծին եւ, այսպիսով, պատճառ կը դառնայ, որ դանդաղի այս վերջինին արեան ճերմակ գնդիկներ արտադրելու գործընթացը: Այսուհանդերձ, արեան ճերմակ գնդիկներուն տարողութեան նուազումով, կը տկարանայ մարմնին բնական պաշտպանութեան համակարգին աշխատանքը եւ, այդպիսով, մարդիկ շատ աւելի հակամէտ կը դառնան տարբեր հիւանդութիւններէ տառապելու վտանգին:

Որեւէ բանի մէջ ներծծուած շողարձակումին տարողութիւնը կը չափուի կրէյով, որ աշխարհի տարածքին շողարձակումներուն տարողութիւնները չափող ընդունուած օրինաչափն է:

Վերոնշեալ ախտանշանները կ՛անհետանան կարճ ատեն մը ետք, սակայն քանի  մը շաբաթ անց կը յայտնուին շատ աւելի լուրջ ախտանշաններ:

Երբ շողարձակումները շատ աւելի մեծ տարողութիւններով կը թափանցեն մարդկային մարմնին մէջ, ապա վերոնշեալ ախտանշանները կը յայտնուին անմիջապէս եւ անոնց առընթեր, մահացու կերպով կը վնասուին մարմնին տարբեր օրկանները:

Իսկ երբ շողարձակումներուն տարողութիւնը չորս կրէյի կը հասնի, ապա անիկա կրնայ սպաննել առողջ մարդոց մօտաւորապէս յիսուն առ հարիւր համեմատութիւնը:

Մասնագէտները նշած են, թէ քաղցկեղէ տառապող ու շողարձակումներով դարմանում ստացող հիւանդներուն մարմնին մէջ թափանցող  շողարձակումներուն տարողութիւնները 1 – 7  կրէյ կ՛ըլլան, սակայն նշեալ շողարձակումները բաւական հակակշռուած ձեւով կը տրուին, ինչպէս նաեւ անոնք թիրախ կը դարձնեն մարմնին քաղցկեղի վերածուած հիւսկէններն ու օրկանները:

Շողարձակումներուն տարողութիւնը ճշդող այլ օրինաչափ մըն է նաեւ սիվըրթը: Այսուհանդերձ, մէկ սիվըրթը համազօր է մէկ կրէյի, սակայն սիվըրթը կը գործածուի համեմատաբար նուազ տարողութիւններով շողարձակումները չափելու, ինչպէս նաեւ` երկար ժամանակի վրայ անոնց յառաջացուցած վտանգին տարողութիւնը արժեւորելու:

ՄԱՐՄՆԻՆ ՔԻՄԻԱԳԻՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐՈՒՆ
ՎՆԱՍՈՂ ՇՈՂԱՐՁԱԿՈՒՄՆԵՐԸ

Մասնագէտները նշած են, թէ երբ մարդիկ կը գտնուին տարբեր տարողութիւններով շողարձակումներով ապականած միջավայրի մը մէջ, նախ եւ առաջ պէտք է կարելի եղած չափով արագօրէն լոգանք առնեն:

Մասնագէտները յայտնած են նաեւ, թէ գոյութիւն ունին դեղահատեր, որոնք կ՛արագացնեն արեան ճերմակ գնդիկներուն արտադրութեան գործընթացը եւ, այդպիսով, կը նուազեցնեն մարմնի բնական պաշտպանութեան համակարգին տկարացման պատճառով տարբեր հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

Կան նաեւ այլ տեսակի դեղահատեր, որոնք կը նուազեցնեն շողարձակ մասնիկներուն մարմնին տարբեր օրկաններուն վնասելու տարողութիւնը:

Մասնագէտները բացատրած են, թէ շողարձակ նիւթերը, որոնք ինքնաբերաբար կը տարբաղադրուին, այնպիսի՛ շողարձակումներ կ՛արտանետեն, որոնք կարողութիւնը ունին ուշագրաւ կերպով վնասելու մարմնին ներքին քիմիագիտական գործընթացներուն` կտրտելով մարմնին տարբեր հիւսկէնները կազմող մասնիկներուն ու հիւլէներուն միջեւ եղող քիմիական կապերը:

Թէեւ մարդկային մարմինը նման երեւոյթի մը կը հակազդէ` փորձելով բնական միջոցներով դարմանել հիւսկէններուն մէջ յառաջացած վնասը, սակայն յաճախ այնքա՛ն մեծ կ՛ըլլայ շողարձակ նիւթերուն տարողութիւնը, ինչպէս նաեւ այնքա՛ն տարածուած կ՛ըլլան անոնք մարմնին տարբեր բաժիններուն մէջ, որ այս վերջինը կարողութիւնը չ՛ունենար շողարձակ նիւթերուն յառաջացած վնասները դարմանելու:

Պէտք է նշել նաեւ, թէ մարմնին մէջ տեղի ունեցող դարմանումի բնական գործընթացներուն մէջ յաճախ կրնան պատահիլ որոշ վրիպակներ:

Մասնագէտները յայտնած են, թէ մարմնին շողարձակումներէ վնասուելու վտանգին ամէնէն աւելի հակամէտ եղող բաժիններն են ստամոքսին ու աղիքներուն մաշկերը պատող բջիջները, ինչպէս նաեւ` ոսկրածուծին արեան գնդիկներ արտադրող բջիջները:

ԱՆՀԱԿԱԿՇԻՌ ԿԵՐՊՈՎ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿՈՒՈՂ ԲՋԻՋՆԵՐԸ

Շողարձակումներուն յառաջացուցած վնասին տարողութիւնը կախեալ է անոնցմով ապականած միջավայրերուն մէջ մարդոց ապրած ժամանակամիջոցէն, ինչպէս նաեւ` շողարձակումներուն ունեցած տարողութենէն:

Ինչ կը վերաբերի շողարձակումներուն երկար ժամանակի վրայ առողջութեան սպառնացող վտանգին, ապա քաղցկեղը կը հանդիսանայ գլխաւոր վտանգը: Ծանօթ է արդէն, որ երբ մարմնին տարբեր բջիջներուն կեանքը ատեն մը ետք կը հասնի իր աւարտին, ապա անոնք կ՛ոչնչացնեն իրենք զիրենք եւ կը փոխարինուին նոր բջիջներով: Սակայն, երբ անոնք կը կորսնցնեն իրենք զիրենք ոչնչացնելու կարողութիւնը, կը վերածուին քաղցկեղի բջիջներու եւ կը շարունակեն ապրիլ ու բազմապատկուիլ անհակակշիռ կերպով:

Մարդկային մարմինը ունի տարբեր գործընթացներ, որոնց աշխուժացումը կը նպաստէ, որպէսզի բջիջները կարենան ճիշդ ժամանակին ոչնչացնել իրենք զիրենք, ինչպէս նաեւ` փոխարինուին նոր բջիջներով: Սակայն շողարձակումներուն յառաջացուցած վնասը կրնայ ամբողջութեամբ քայքայել վերոնշեալ գործընթացները` այդպիսով քաղցկեղի վերածուելու վտանգին հակամէտ դարձնելով բջիջները:

Մասնագէտները նշած են, թէ շողարձակումները կրնան նաեւ փոփոխութիւններ յառաջացնել բջիջներուն ծինային կերտուածքներուն մէջ: Այսուհանդերձ, նման բջիջներ ունեցող մարդիկ փոփոխութեան ենթարկուած այդ ծինային կերտուածքները կը փոխանցեն նաեւ իրենց զաւակներուն, որոնց մօտ անոնք կը դրսեւորուին` մարմնին տարբեր բաժիններուն մէջ ձեւազեղծում յառաջացնելով: Այսպէս, օրինակ, նշեալ մարդոց զաւակները կրնան ծնիլ գլխու եւ կամ ուղեղի համեմատաբար փոքր չափերով, ինչպէս նաեւ դանդաղօրէն կ՛աճին եւ սորվելու լուրջ դժուարութիւններ կ՛ունենան հետագային:

Ինչ կը վերաբերի մեծ տարողութեամբ շողարձակումներ պարունակող միջավայրերու մէջ գտնուող մանուկներուն, ապա անոնց մօտ շատ աւելի բարձր է շողարձակումներուն յառաջացուցած վնասները` նկատի ունենալով, որ մանուկներուն մարմինը արագօրէն կ՛աճի եւ այդ պատճառով ալ անոնց մօտ շատ աւելի մեծ թիւով բջիջներ բազմապատկուելու ընթացքի մէջ կ՛ըլլան եւ, հետեւաբար, անոնք շողարձակումներուն ազդեցութեան տակ կրնան դիւրաւ հակակշիռէ դուրս գալով` շարունակ բազմապատկուիլ:

ՀԱՍՏԱՏՈՒՆ ԿԵՐՏՈՒԱԾՔ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՆԻՇ ՊԱՐՈՒՆԱԿՈՂ
ԴԵՂԱՀԱՏԵՐ` ՎԱՀԱՆԱԳԵՂՁԻ ՔԱՂՑԿԵՂԻ ՅԱՌԱՋԱՑՄԱՆ
ՎՏԱՆԳԸ ՆՈՒԱԶԵՑՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ

Ճափոնական իշխանութիւններուն հասած տեղեկութիւններուն համաձայն, Ֆուքուշիմա Տայչի կորիզային կայանին վնասուած բարդերէն ատանետուող շողարձակումներուն տարողութիւնը կը հասնի ժամական չորս հարիւր միլլիսիվըրթի:

Շողարձակ նիւթերու բրիտանացի մասնագէտ փրոֆ. Ռիչըրտ Ուէյքֆորտ ըսած է, թէ չորս հարիւր միլլիսիվըրթ տարողութիւն ունեցող շողարձակումը պէտք չէ անհանգստութիւն յառաջացնէ մարդոց մօտ` նկատի ունենալով, որ անհանգստութիւն յառաջացնող շողարձակումներուն տարողութիւնը պէտք է գոնէ նշեալ տարողութեան երկու անգամը ըլլայ: Սակայն ժամական չորս հարիւր միլլիսիվըրթի հասնող շողարձակումներուն տարողութիւնը կրնայ որոշ չափով ճնշել ոսկրածուծին մէջ արեան գնդիկներուն արտադրութիւնը, ինչպէս նաեւ 2 – 4 առ հարիւր համեմատութեամբ կը բարձրացնէ մահացու տեսակի քաղցկեղներէ տառապելու վտանգին տարողութիւնը:

Փրոֆ. Ուէյքֆորտ նշած է նաեւ, թէ ժամական չորս հարիւր միլլիսիվըրթի հասնող շողարձակումին տարողութիւնը համազօր է Քէ. ճառագայթներ արտադրող համակարգիչի բարդ սարքի միջոցով եղած 50-100 շողանկարումներէն արտանետուած շողարձակումներուն տարողութեան:

Շողարձակ նիւթերու ուսումնասիրութեամբ զբաղող մասնագէտներ մտահոգ են ֆուքուշիմայի վնասուած բարդերէն արտանետուող գլխաւորաբար երկու տեսակի շողարձակ նիւթերու յառաջացուցած վտանգէն: Նշեալ նիւթերէն մէկը շողարձակ տեսակի մանիշն է (այոտին), որ ծանօթ է նաեւ իբրեւ մանիշ 131: Նշեալ նիւթը դիւրութեամբ կը ներծծուի վահանագեղձին մէջ, որ օժտուած է մարմնին աճն ու բջիջներուն արտադրութիւնը կանոնաւորելու յատկութեամբ: Այսուհանդերձ, վահանագեղձին մէջ մանիշ 131-ին մեծ տարողութեամբ ներծծուիլը կը բարձրացնէ վահանագեղձի քաղցկեղի յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

Նշեալ վտանգին առաջքը առնելու նպատակով, մասնագէտները կը յանձնարարեն հաստատուն կերտուածք ունեցող մանիշ պարունակող դեղահատեր գործածել մարդոց, մասնաւորաբար  մանուկներուն նկատի ունենալով, որ նշեալ տեսակի մանիշը կը կասեցնէ շողարձակ մանիշին վահանագեղձին մէջ ներծծուելու գործընթացը:

Պէտք է նշել, թէ շողարձակ մանիշը արագօրէն կը տարբաղադրուի եւ միջավայրէն ամբողջութեամբ կ՛անհետանայ քանի մը շաբթուան եւ կամ ամսուան մէջ:

ՀՈՂԻՆ ՄԷՋ ՆԵՐԾԾՈՒՈՂ ՇՈՂԱՐՁԱԿ ՆԻՒԹԵՐԸ

Ֆուքուշիմայի վնասուած բարդերէն արտանետուող ու առողջութեան սպառնացող երկրորդ նիւթը շողարձակ տեսակի խաժիկն է (քէյզիմ), որ ծանօթ է նաեւ  իբրեւ խաժիկ 137: Անգամ մը, որ նշեալ նիւթը միջավայրին մէջ յայտնուի, ապա անիկա տարիներ շարունակ կը մնայ այնտեղ եւ կը շարունակէ վտանգ սպառնալ մարդոց առողջութեան:

Խաժիկ 137-ն գրեթէ հեղուկ վիճակի մէջ կ՛ըլլայ բարեխառն ջերմաստիճաններուն մէջ. անիկա կարողութիւնը ունի թափանցելու մարմնին փափուկ հիւսկէններուն մէջ, ինչպէս նաեւ` մկաններուն ու ոսկորներուն մէջ եւ կրնայ քաղցկեղ յառաջացնել մարդոց մօտ:

Մասնագէտները նշած են, թէ շողարձակ մանիշն ու խաժիկը դիւրութեամբ կը թափանցեն նաեւ հողին մէջ եւ, այդպիսով, մարդոց մարմնին մէջ կ՛անցնին` անոնցմով ապականած հողին վրայ ցանուած բանջարեղէններուն ու պտուղներուն միջոցով, ինչպէս նաեւ` այդ հողին վրայ արածող անասուններուն միջոցով:

Փրոֆ. Ուէյքֆորտ ըսած է, թէ նկատի ունենալով, որ ճափոնական իշխանութիւնները մարդոց անվտանգութիւնը պահպանելու նպատակով անմիջապէս դիմած են անհրաժեշտ միջոցառումներու, այսուհանդերձ, մարդոց մեծ մասը զերծ մնացած է առողջական ծանր բարդութիւններու յառաջացման վտանգէն:

Ան նշած է նաեւ, թէ հաստատուն կերտուածք ունեցող մանիշ պարունակող դեղահատերուն ցրւումը կրնայ նուազեցնել մարդոց ու մանուկներուն մօտ վահանագեղձի քաղցկեղի յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

ՓՈՔՐ ՏԱՐՈՂՈՒԹԵԱՄԲ ՇՈՂԱՐՁԱԿ ՆԻՒԹԵՐ
ԽԱՌՆՈՒԱԾ` ԹՈՔԻՈՅ ԸՄՊԵԼԻ ՋՈՒՐԵՐՈՒՆ…

Ճափոնի առողջապահութեան նախարարութիւնը յայտնած է, թէ կորիզային կայանին անմիջական շրջակայքը գտնուող ըմպելի ջուրերուն պարունակած շողարձակ մանիշին տարողութիւնը սովորականէն երեք անգամ աւելի եղած է: Նախարարութիւնը նշած է, թէ Թոքիոյ մէջ ըմպելի ջուրերուն պարունակած շողարձակ մանիշին տարողութիւնը մանուկներուն համար ապահով նկատուած տարողութիւններէն երկու անգամ աւելի եղած է, ինչ որ անվնաս նկատուած է չափահասներուն պարագային:

Շողարձակ նիւթերու բարձրացած տարողութիւններ յայտնուած են նաեւ ֆուքուշիմա Տայչի կորիզային կայանէն աւելի քան քսան քիլոմեթր հեռաւորութենէն վերցուած կաթի ու շոմինի նմուշներուն մէջ: Սակայն շողարձակ նիւթերու նման տարողութիւններ անմիջական վտանգ չեն սպառնար մարդոց առողջութեան:

Ճափոնի նախարարներու խորհուրդի ընդհանուր քարտուղար Եուքիօ Էտանօ նշած է, թէ երբ մարդիկ օրական շողարձակ նիւթեր պարունակող շոմին սպառեն, ապա մէկ տարուան մէջ անկէ հաւաքուած շողարձակութեան տարողութիւնը համազօր կ՛ըլլայ Քէ. ճառագայթներ արտադրող համակարգիչի բարդ սարքին միջոցով եղած մէկ շողանկարումէն արտանետուած շողարձակումներուն տարողութեան, ինչ որ շատ աննշան նկատուած է:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

Օգտագործուած աղբիւր՝
«ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.»

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES
TAGS