ԵՐՈՒՍԱՂԷՄ. ՄԻՋԻՆ ԱՐԵՒԵԼՔԻ ԱՄԷՆԷՆ ՀԻՆ ԱՆԼՈՅԾ ՏԱԳՆԱՊԸ

Եթէ կայ պահ մը, երբ աշխարհը չ՛ուզ եր պաղեստինեւիսրայէլեան հակամարտութեան մասին  իրեն յիշեցնեն, ապա այդ պահը հիմա է:

Այն պահուն, երբ դաշնակից ուժերու միջամտութիւնը Լիպիոյ վերեւ երկինքին մէջ տակաւին իր առաջին հանգրուանը կը թեւակոխէ եւ շրջանին մէջ, մասնաւորաբար` Պահրէյն, Եմէն եւ Սուրիա, կը շարունակուին քաղաքական խլրտումները, այսպիսի պահու մը Երուսաղէմի մէջ 16 մարտին տեղի ունեցած ականահարումը ցաւոտ յիշեցում մըն է, որ արդի Միջին Արեւելքի ամէնէն հին հակամարտութիւնը տակաւին իր տեղն է:

Լիպիոյ դէմ դաշնակից ուժերու գործողութիւնները միջնադարեան խաչակրութեան նմանցնելու Քազաֆիի ջանքերը, այնպէս կը թուի թէ արաբական աշխարհին մէջ շատ արձագանգ չեն գտած, առ նուազն` մինչեւ հիմա:

Բայց արաբական հանրութիւնը իրեն համար անսովոր մթնոլորտի մը մէջ է: Անոնք հմայուած, կախարդուած են Եգիպտոսի եւ Թունուզի մէջ քաղաքական փոխանցումներով հրահրուած կարելիութիւններով եւ վտանգներով:

ԽԼԱՑՆՈՂ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆ

Արդարեւ, անոնք ընդհանրապէս իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած են ներքին հարցերու վրայ: Եգիպտոսի յարաբերաբար լուռ կեցուածքը իր արեւմտեան սահմանին կից, Լիպիոյ իրադարձութիւններուն վերաբերեալ, նշելի կէտ մըն է այս առնչութեամբ:

Բայց 16 մարտին Երուսաղէմի մէջ տեղի ունեցած ականահարումը յիշեցում մըն է, որ տակաւին դարանակալ հին ուրուականը կրնայ վերադառնալ ժողովրդավարական տօնախմբութիւնը սարսափի մթնոլորտի վերածելու համար:

Ցած կրակի վրայ եռացող, խլրտացող հակամարտութիւնը Կազայի հետ Իսրայէլի սահմանին ամբողջ երկայնքին, մարտ ամսուան երկրորդ կէսին խլեց պաղեստինցի քաղաքայիններու կեանքեր, իսկ մարտին պաղեստինցի զինեալներ Կազայէն տասնեակներով հրթիռներ արձակեցին դէպի հարաւային Իսրայէլ (իրենց ամէնէն ծանր ռմբակոծումը` երկու տարուան մէջ):

Շատեր անամկնկալի եկան, ցնցուեցան հրէական բնակեցման վայրի մը մէկ ընտանիքին դէմ կատարուած յարձակումէն

Եւ Այսրյորդանանի մէջ հրէական բնակեցման վայրի մը մէկ ընտանիքին դէմ մարտի սկիզբը կատարուած յարձակումը շատերը ցնցեց Իսրայէլի մէջ:

Իսրայէլի կառավարութիւնը հակադարձեց` կանաչ լոյս տալով բռնագրաւուած Այսրյորդանանի մէջ 400 նոր բնակարաններու կառուցման: Որոշում մը, որ դատապարտուեցաւ Եւրոպայի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, ինչպէս որ եղաւ հրէական բնակեցման վայրի ընտանիքին դէմ յարձակումին պարագային:

Իսկապէս յստակ չէ, թէ ո՛վ կը կանգնի Երուսաղէմի մէջ տեղի ունեցած ականահարումին ետին: Ոմանք կրնան մատները ուղղել դէպի պաղեստինեան խմբակներ, որոնք կապեր ունին Դամասկոսի, կամ նոյնիսկ Թեհրանի հետ, բայց պէտք չկայ այդքան հեռու նայելու:

Բազմաթիւ պաղեստինցիներ կան, որոնք բարկացած են խաղաղութեան հոլովոյթին մէջ յառաջընթացի չգոյութենէն, եւ որոնք կրկնապէս յուսախաբ եղած են պաղեստինեան իշխանութեան ղեկավարութեան հետապնդած դիւանագիտական ուղիէն:

Կը թուի, թէ այդ ուղիին նպատակն է յաւելեալ ճանաչում պահովել արտերկրի մէջ եւ կերտել պաղեստինեան ապագայ պետութեան հաստատութիւնները:

ԽՈՒՍԱՓՈՂԱԿԱՆ ԽԱՂԱՂՈՒԹԻՒՆ

Սակայն հրէական բնակեցման վայրեր կառուցելու իսրայէլեան գործողութիւնները դատապարտող պաշտօնական բանաձեւ մը ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին մէջ ընդունելի դարձնելու պաղեստինեան իշխանութեան փորձերը վեթոյի ենթարկուեցան Միացեալ Նահանգներու կողմէ (Օպամայի վարչակազմին առաջին վեթօ-ն էր ասիկա):

Սերունդ մը ծերացաւ այժմու «խաղաղութեան հոլովոյթ»ին հետ, եւ իսկական խաղաղութիւնը միշտ խուսափողական կը մնայ:

Վեթոն եւ Այսրյորդանանի մէջ նոր բնակարաններ կառուցելու մասին Իսրայէլի յայտարարութիւնը, աւելի կը շեշտեն, ցայտուն կը դարձնեն պաղեստինեան իշխանութեան այժմու մօտեցումին սահմանափակ ըլլալը:

Կը խօսուի, թէ Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահու կրնայ շուտով ներկայացնել իր նոր նախաձեռնութիւնը` խաղաղութեան գծով:

Սակայն ներկայ մթնոլորտին մէջ, նման քայլ մը աւելի արտացոլումը պիտի ըլլայ Իսրայէլի եւ Ուաշինկթընի միջեւ յարաբերութեան աշխուժութեան, ուժականութեան, քան` պաղեստին եւ իսրայէլեան կապերուն:

Ամբողջ սերունդ մը ծերացաւ այժմու «խաղաղութեան գործընթաց»ին հետ եւ իսկական խաղաղութիւնը տակաւին, ինչպէս միշտ, կը մնայ անմատչելի:

Դժուար է հորիզոնին վրայ տեսնել որեւէ յառաջդիմութեան ժամանումը, երբ շրջանին մէջ բազմաթիւ այլ դիզուող-ճնշող խնդիրներ կան:

Բայց, ինչպէս որ Բրիտանիոյ արտաքին գործոց նախարար Ուիլիըմ Հէյկ շարունակ կը շեշտէ, այլ վայրերու ճակատագրական փոփոխութիւններուն լոյսին տակ աւելի կը շեշտուի Իսրայէլի եւ պաղեստինցիներուն միջեւ համապարփակ, ընդհանուր խաղաղութիւն հաստատելու անհրաժեշտութիւնը:

ՃՈՆԸԹԸՆ ՄԱՐՔԸՍ

 

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES