ՉԱՓԱՀԱՍՆԵՐՈՒՆ ՈՒՆԵՑԱԾ ԴԷՄՔԻ ԱՐՏԱՅԱՅՏՈՒԹԻՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ՄԱՐՄՆԻՆ ԾԱՆՐՈՒԹԻՒՆԸ ԿՐՆԱՆ ԱԶԴԵԼ ՄԱՆՈՒԿՆԵՐՈՒՆ ՍՊԱՌԵԼԻՔ ՈՒՏԵԼԻՔԻՆ ԸՆՏՐՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ

Մարտի կէսերուն ֆրանսացի խումբ մը մասնագէտներու կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ երբ ծնողներ եւ կամ այլ չափահասներ մանուկներուն դիմաց ուտելիք սպառած են գոհունակ ժպիտով, ապա մանուկները փափաքած են սպառել այդ ուտելիքը: Սակայն, երբ անոնք պժգալով սպառած են ուտելիքը, ատիկա մանուկները եւս մղած է մերժելու անոր սպառումը:

Մասնագէտները իրենց ուսումնասիրութեան մէջ նկատի ունեցած են հարիւր քսան չափահասներ ու մանուկներ, որոնց ցոյց տուած են ուտելիք սպառող մարդոց նկարներ:

Չափահասները ընդհանրապէս ուշադրութիւն դարձուցած են ուտելիք սպառողին մարմնին ծանրութեան: Այսուհանդերձ, անոնք չեն փափաքած սպառել տուեալ ուտելիք մը, երբ զայն սպառողը գէր եղած է:

Ինչ կը վերաբերի մանուկներուն, ապա անոնք շատ աւելի բարդ հակազդեցութիւն ունեցած են վերոնշեալ նկարներուն կապակցաբար, քան` չափահասները: Մասնագէտները գտած են, թէ երբ ցոյց տրուած նկարին մէջ սպառուած ուտելիքը մանուկներուն սիրած մէկ սննդեղէնը եղած է (օրինակ` տուրմը), ապա անոնք փափաքած են սպառել զայն` անկախ զայն սպառողին մարմնին ծանրութեան տարողութենէն: Սակայն, երբ անոնք չեն հաւնած սպառուած ուտելիքին տեսքը, չեն փափաքած սպառել զայն: Նշեալ երեւոյթը շատ աւելի շեշտուած է, երբ այդ ուտելիքը սպառողը գէր եղած է:

Մասնագէտները նշած են, թէ մանուկները ազդուած են նաեւ ուտելիք սպառողներուն դէմքին ունեցած արտայայտութենէն: Այսուհանդերձ, երբ ուտելիք սպառողը ուրախ եղած է, ապա ատիկա մղած է, որ մանուկները շատ աւելի փափաքին սպառել տուեալ ուտելիքը, մա՛նաւանդ երբ անիկա իրենց սիրած մէկ սննդեղէնը եղած է` անկախ զայն սպառողին գիրութենէն եւ կամ նիհարութենէն: Միւս կողմէ, սակայն, երբ նոյն այդ ուտելիքը պժգանքով սպառող մարդոց նկարով ցոյց տրուած է, մանուկները չեն ուզած սպառել զայն` անկախ սպառողին մարմնին ունեցած ծանրութեան տարողութենէն:

ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՈՒ ԸՆԿԵՐԱՅԻՆ
ԱԶԴԱԿՆԵՐՈՒ ԲԱՑԱՅԱՅՏՈ՞ՒՄ…

Մասնագէտները բացատրած են, թէ երբ մանուկ մը տեսնէ, թէ իր չսիրած մէկ ճաշը գոհունակ արտայայտութեամբ կը սպառուի, շատ աւելի դիւրին կ՛ըլլայ զինք համոզելը, որ սպառէ այդ ճաշը, քան երբ տեսնէ, թէ պժգանքով կը սպառուի այդ ճաշը:

Ֆրանսացի մասնագէտ Սիլվի Ռուսէ ըսած է, թէ վերոնշեալ ուսումնասիրութեան մէջ ներառուած 5-8 տարեկան մանուկներուն ունեցած հակազդեցութիւնները աննախատեսելի եղած են: Նշեալ տարիքի մանուկները հակամէտ եղած են իրենց շուրջ եղող չափահասներուն զգացումները ընդօրինակելու: Այսուհանդերձ, ուտելիք սպառող մարդոց դէմքին գոհունակ եւ կամ դժգոհ արտայայտութիւնը շատ աւելի մեծ ազդեցութիւն ունեցած է անոնց ուտելիք սպառելու որոշումին վրայ, քան` չափահասներուն մօտ:

Վերոնշեալ ուսումնասիրութեան մէջ նկատի առնուած մանուկները որոշ չափով միայն ազդուած են ուտելիք սպառող մարդոց մարմնին ծանրութենէն: Մասնագէտ Ռուսէի համաձայն, նշեալ երեւոյթը ցոյց կու տայ, թէ մանուկները տեղեակ են գիրութեան հետ առնչուած կարգ մը ժխտական տուեալներէն, սակայն անոնք չափահասներէն նուազ կ՛ազդուին անոնցմէ:

Մասնագէտները յանձնարարած են, թէ ծնողներ պէտք է զգուշ ըլլան իրենց զաւակներուն հետ ուտելիք սպառած ատեն իրենց ունեցած դէմքի արտայայտութիւններուն մէջ եւ փորձեն գոհունակ ժպիտով սպառել գլխաւորաբար սննդարար ուտելիքները` քաջալերելու համար իրենց զաւակներուն կողմէ անոնց սպառումը:

Մասնագէտներուն համաձայն, վերոնշեալ ուսումնասիրութիւնը կը միտի բացայայտել հոգեբանական ու ընկերային այն տարբեր ազդակները, որոնք առնչուած են տարբեր ուտելիքներու կապակցաբար մանուկներուն ունեցած վերաբերմունքը ձեւաւորելու հետ, ինչպէս նաեւ` չափահաս տարիքին ուտելիք սպառելու անոնց ունեցած սովորութիւնները ձեւաւորելու հետ:

Մասնագէտները նշած են նաեւ, որ թէեւ վերոնշեալ ուսումնասիրութեան մէջ չափահասները չեն փափաքած սպառել գէրերուն կողմէ սպառուած ուտելիքները, միւս կողմէ, սակայն, այլ ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ մարդիկ շատ աւելի մեծ քանակով ուտելիք սպառած են բարեկամի հետ ճաշած ատեն, քան` օտարի հետ ճաշած ատեն, մասնաւորաբար երբ  բարեկամն ու իրենք գէր եղած են:

 

ԸՆԿՈՅԶԸ ԿԸ ՊԱՐՈՒՆԱԿԷ ԱՄԷՆԷՆ ՄԵԾ
ՏԱՐՈՂՈՒԹԵԱՄԲ ՀԱԿԱԹԹՈՒԻՏՆԵՐԸ

Մարտի վերջաւորութեան Միացեալ Նահանգներու մէջ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ ընկոյզը, համեմատաբար կարգ մը տեսակի պիստակներու, կը պարունակէ մեծ տարողութեամբ հակաթթուիտներ եւ, հետեւաբար, պէտք է շատ աւելի լայն տեղ գտնէ առողջարար ուտելիքներու շարքին մէջ:

Ամերիկացի մասնագէտներ յայտնած են, թէ ընկոյզը կը պարունակէ գետնապիստակին, նուշին, նշտիին (փիքին) ու պիստակին պարունակած հակաթթուիտներէն աւելի մեծ տարողութեամբ հակաթթուիտներ:

Ծանօթ է արդէն, որ հակաթթուիտները կը նպաստեն, որ մարդկային մարմինը կարենայ ինքզինք պաշտպանել տարբեր հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգէն: Անոնք կարողութիւնը ունին նաեւ կասեցնելու թթուիտացման ընթացքին մարմնին մէջ տեղի ունեցող այն շարք մը գործընթացները, որոնք կը վնասեն բջիջներուն:

Մասնագէտները ըսած են, որ թէեւ հակաթթուիտ պարունակող վերոնշեալ ուտելիքները ունին սննդարար յատկութիւններ, սակայն ընկոյզը անոնցմէ շատ աւելի առողջարար է:

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի մասնագէտ տոքթ. Ճօ Վինսըն ու անոր ընկերակցող մասնագէտներու խմբակը չափած են ափ մը գետնապիստակին, նուշին, պիստակին ու նշտիին, ինչպէս նաեւ չորս նման տեսակի ուտելիքներու պարունակած հակաթթուիտներուն տարողութիւնները եւ գտած են, թէ ափ մը ընկոյզին պարունակած հակաթթուիտներուն տարողութիւնը գրեթէ երկու անգամ աւելի եղած է նշեալ ուտելիքներուն պարունակած հակաթթուիտներուն տարողութենէն:

ԲԱՐՁՐ ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆՆԵՐԸ ԿԸ ՆՈՒԱԶԵՑՆԵՆ
ՀԱԿԱԹԹՈՒԻՏՆԵՐՈՒՆ ՈՐԱԿԸ

Մասնագէտները յայտնած են նաեւ, թէ ընկոյզին պարունակած հակաթթուիտները շատ աւելի որակաւոր ու ազդեցիկ եղած են, քան` վերոնշեալ ուտելիքներուն պարունակած հակաթթուիտները:

Պիստակը, գետնապիստակն ու նուշը ծանօթ են իբրեւ սննդարար ու առողջարար ուտելիքներ` նկատի ունենալով, որ անոնք կը պարունակեն որակաւոր բնասպիտներ, բազմաթիւ կենսանիւթեր ու հանքանիւթեր, ինչպէս նաեւ` բնաթել: Անոնք զերծ են նաեւ սնձանէ (կլութեն):

Նախապէս կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ նշեալ ուտելիքները կանոնաւոր յաճախականութեամբ ու չափաւոր տարողութեամբ սպառելը կը նուազեցնէ սրտի հիւանդութեան ու կարգ մը տեսակի քաղցկեղներու, ինչպէս նաեւ երկրորդ տեսակի շաքարախտի ու առողջապահական այլ հարցերու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

Տոքթ. Վինսըն ըսած է, թէ նշեալ ուտելիքները յաճախ բոհրուած կը սպառուին: Այսուհանդերձ, զանոնք բոհրելու ընթացքին գործածուող բարձր ջերմաստիճանները որոշ չափով կը նուազեցնեն անոնց պարունակած հակաթթուիտներուն որակը: Միւս կողմէ, սակայն, մարդիկ ընդհանրապէս հում կը սպառեն ընկոյզը, ինչ որ ամբողջութեամբ կը պահպանէ անոր պարունակած հակաթթուիտներուն որակը:

Այլ ուսումնասիրութեան մը մէջ մասնագէտներ գտած են, թէ ընկոյզին պարունակած հակաթթուիտները Ի. կենսանիւթէն 2-15 անգամ աւելի ազդեցիկ եղած են` մարդկային մարմինը հիւանդութիւններու յառաջացման հետ առնչուած վնասակար բնական քիմիական նիւթերէն պաշտպանելու ծիրին մէջ:

 

ՕԹԻԶՄ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԱՐԴՈՑ ՈՒՂԵՂԸ ՏԱՐԲԵՐ ՁԵՒՈՎ
«ԿԸ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԷ» ԻՐ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆԵՐԸ

Ապրիլի սկիզբը Քանատայի մէջ կատարուած նորագոյն ուսումնասիրութիւններէն մէկը ցոյց տուած է, թէ օթիզմ ունեցող մարդոց ուղեղին մէջ տեղի ունեցող գործընթացները տարբեր կը կազմակերպուին քան սովորաբար մարդոց պարագային:

Նման յայտնաբերում մը որոշ չափով կը բացատրէ, թէ ինչո՛ւ օթիզմ ունեցող կարգ մը մարդիկ բացառիկ կարողութիւններ ունին տարբեր առարկաներ մանրամասնօրէն յիշելու ու գծելու:

Նշեալ ուսումնասիրութիւնը կատարող քանատացի մասնագէտները ըսած են, թէ օթիզմ ունեցող մարդոց ուղեղին ետեւը գտնուող տեսողական տեղեկութիւններու հետ առնչուած բաժինները բաւական զարգացած եղած են: Այսպէս, օրինակ, անոնցմէ ոմանք կարողութիւնը ունին գծելու բաւական ճշգրիտ ու մանրամասն պատկերներ` հիմնուելով միայն իրենց յիշողութեան վրայ:

Միւս կողմէ, սակայն անոնց ուղեղին մնացեալ բաժինները նուազ աշխուժ եղած են, մասնաւորաբար` անոր որոշում տալու ու ծրագրելու հետ առնչուած բաժինները: Անոնք դժուարութիւն ունին նաեւ դէմքի տարբեր արտայայտութիւններ մեկնաբանելու:

Մասնագէտները ըսած են, թէ նորագոյն ուսումնասիրութիւնը իրարու կը միացնէ օթիզմ ունեցող մարդոց ուղեղին աշխատած ձեւին հետ առնչուած տասնհինգ տարուան ուսումնասիրութիւններէ ձեռք ձգուած տեղեկութիւնները եւ քայլ մը առաջ կը տանի նշեալ մարդոց վիճակը հասկնալու գործընթացը: Անոնք նշած են նաեւ, թէ նորագոյն ուսումնասիրութենէն ձեռք ձգուած արդիւնքները կրնան առաջնորդել յայտնաբերման օթիզմ ունեցող մարդոց վիճակին բարելաւման նպաստող նոր միջոցներու, որոնք կրնան նշեալ ծիրին մէջ գոյութիւն ունեցող սովորական մեթոտներէն շատ աւելի բնական ձեւերով օգտակար դառնալ օթիզմ ունեցող մարդոց:

ԻՒՐԱՔԱՆՉԻՒՐ ՎԱՐՈՒԵԼԱԿԵՐՊ
ՈՒՆԻ ԻՐ ՊԱՏՃԱՌԸ…

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող քանատացի մասնագէտ տոքթ. Լորան Մորթոն ըսած է, թէ մասնագէտներ օթիզմը նկատած են իբրեւ ուղեղին անկազմակերպ մէկ վիճակը պարզող երեւոյթ: Սակայն նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները օթիզմը տեղադրած են ուղեղին վերակազմակերպուելու մէկ հանգրուանը պարզող պարունակին մէջ:

Այսուհանդերձ, նման մօտեցում մը մղած է, որպէսզի օթիզմը չնկատուի միայն իբրեւ վարուելակերպի հետ առնչուած դժուարութիւններ ունենալու վիճակ, այլ անիկա առիթ տուած է, որ մասնագէտները կարենան հասկնալ, թէ որքանո՛վ օթիզմ ունեցողները կը նշմարեն իրենց միջավայրին մէջ տեղի ունեցող անցուդարձերը, ինչպէս նաեւ նպաստած է, որպէսզի մասնագէտները որոշ չափով ըմբռնեն անոնց կարգ մը վարուելակերպերուն տակ թաքնուած պատճառները:

Բրիտանացի հոգեբուժ տոքթ. Քրիսթին Էքըր ըսած է, թէ օթիզմ ունեցողի մը դժուարութիւնները գիտնալը աւելի կը յստակացնէ անոր կարիքները եւ, այդպիսով, կը նպաստէ, որպէսզի անիկա առաւելագոյն չափով ընդլայնէ իր կարողականութիւնը:

Այլ մասնագէտ մը` Գարոլ Փովէյ հետաքրքրական գտած է նորագոյն ուսումնասիրութիւնը` նկատի ունենալով, որ անոր մէջ ցոյց կը տրուի, թէ ինչո՛ւ օթիզմ ունեցող մարդիկ յաճախ իրենց ուշադրութիւնը կը կեդրոնացնեն միայն մէկ կէտի ուղղութեամբ: Այսուհանդերձ, անոնցմէ ոմանք նշեալ դժուարութիւնը յաղթահարելու համար յատուկ ձեւեր կը զարգացնեն: Այսպէս, օրինակ, ոմանք կը փնտռեն հանդարտ ու խաղաղ վայրեր, մինչ ուրիշներ կը փորձեն ստեղծագործութեան (օրինակ արուեստի) միջոցով ելքեր գտնել:

Մասնագէտ Փովէյ նշած է, թէ որքան կարելի ըլլայ օթիզմ ունեցողներուն ներաշխարհը թափանցելը, այնքան աւելի կարելի կը դառնայ անոնց առօրեան դիւրացնող տարբեր միջոցներ զարգացնելը:

ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՄԱՐՄՆԻՆ ՄԷՋ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐՈՒԱԾ
ՔԻՄԻԱԿԱՆ ՆԻՒԹ ՄԸ ՈՍԿՐԱԾՈՒԾԻՆ ՄԷՋ ԱՐՏԱԴՐՈՒՈՂ
ՄԱՅՐ ԲՋԻՋՆԵՐԸ ՄԱՍՆԱԿԻՑ ԿԸ ԴԱՐՁՆԷ
ԾԱՆՐՕՐԷՆ ՎՆԱՍՈՒԱԾ ՄՈՐԹԻ ԴԱՐՄԱՆՈՒՄԻՆ

Վերջերս բրիտանացի ու ճափոնցի խումբ մը մասնագէտներ մարդկային մարմնին մէջ յայտնաբերած են քիմիական նիւթ մը, որ կը մղէ, որպէսզի ոսկրածուծին մէջ արտադրուող մայր բջիջները ուղղուին դէպի մարմնին ծանրօրէն վիրաւորուած բաժինները: Մասնագէտները բացատրած են, թէ նշեալ նիւթին մեծ տարողութեամբ գործածուիլը կրնայ ուշագրաւ դերակատարութիւն ունենալ այրուածքներու ու ոտքերուն վրայ յառաջացած խոցերու դարմանումի գործընթացին մէջ:

Նախապէս մասնագէտներ նշած են, թէ ոսկրածուծը որոշ դերակատարութիւն ունի վնասուած մորթը դարմանելու  գործընթացին մէջ, սակայն օրին անոնք չեն կրցած յստակացնել ոսկրածուծին ունեցած ճշգրիտ դերակատարութեան հետ առնչուած մանրամասնութիւնները:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները մուկերու մարմնին մէջ ներարկած են ոսկրածուծին մէջ արտադրուող մայր բջիջներ: Ապա անոնք վիրաւորած են նշեալ մուկերը եւ ոմանց վէրքին վրայ մորթի պատուաստում կատարած են: Այսուհանդերձ, պատուաստում չստացած մուկերուն պարագային, շատ փոքր թիւով մայր բջիջներ ուղղուած են դէպի վիրաւոր բաժինները: Միւս կողմէ, սակայն, մեծ թիւով մայր բջիջներ ուղղուած են մորթի պատուաստում ստացած մուկերուն վէրքերուն ուղղութեամբ:

Բրիտանացի մասնագէտ փրոֆ. Ճոն ՄըքԿրաթ բացատրած է, թէ պատուաստուած մորթի հիւսկէնը չէ պարունակած արեան երակներ եւ, հետեւաբար, թթուածինէ զուրկ եղած է: Այսուհանդերձ, նման պայմաններ մղած են, որպէսզի արտադրուի Էյչ. Էմ. Ճի. Պի. 1 կոչուած այդ յատուկ քիմիական նիւթը, որ իր կարգին մղած է, որպէսզի մեծ թիւով մայր բջիջներ ուղղուին դէպի մուկերուն մարմնին վիրաւորուած բաժինները եւ, այդպիսով, արագացնեն անոնց դարմանումը:

Փրոֆ. ՄըքԿրաթ ըսած է, թէ նման նիւթի մը բաղկացուցիչներով պատրաստուելիք տարբեր դեղամիջոցները կրնան յեղաշրջել ծանր վէրքերու դարմանումին մէջ օգտագործելի տարբեր միջոցները: Ան նշեալ քիմիական նիւթին ունեցած դերակատարութիւնը նմանցուցած է ոսկրածուծին մայր բջիջները «զօրաշարժի ենթարկող ահազանգի»…:

Մասնագէտները արդէն իսկ նախաձեռնած են Էյչ. Էմ. Ճի. Պի. 1 կոչուած նիւթին բաղկացուցիչներով դեղահատերու պատրաստութեան, որոնք շատ հաւանաբար անասուններու վրայ փորձարկուին ընթացիկ տարուան վերջաւորութեան:

Գիտական էջը պատրաստեց՝
ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՌՈՅԹԸՐԶ» եւ «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ»)

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES