THAT’S MY LIFE…

Այս է աշխարհի, յատկապէս նոր սերունդին կարգախօսը:

Ժամանակներու թաւալումին հետ բիւրեղացած կարգախօս մը, որ անհատին կու տայ անհատականութիւն, ինքզինք ըլլալու իրաւունք: Զայն կ՛ազատագրէ՜ շրջապատին, յատկապէս անմիջական, նեղմտութենէն, ճնշումներէն եւ մասամբ նորին: Կար ժամանակ, երբ անհատը նոյնիսկ եթէ գերին չէր թագաւորի մը կամ աւատատէրի մը, ապա գերին էր իր շրջապատին, սովորութեանց, օրէնքներուն, ըմբռնումներուն եւ այլն: Յատկապէս կեանքի ընկերակիցը ընտրելու հարցին մէջ, անհատը շատ յաճախ կը դառնար զոհը իր շրջապատին: Ցեղախումբի, համայնքի, գերդաստանի պատիւի՜ն զոհ կ՛երթային երիտասարդ¬երիտասարդուհիներ… Ռոմիօ¬ժիւլիէթ, Անուշ¬Սարօ եւ այլն…

Նորածիններ օրօրոցին մէջ իսկ կը նշանուէին եւ վա՜յ, եթէ ծնողներուն կամքը կոտրելու ելլէին բուն ենթակաները…

Հիմա ալ կարելի է գտնել այդ ձեւով շարժող հաւաքականութիւններ, անշուշտ յետամնաց շրջանակներու մէջ:

Եւ ենթական ինք իր կեանքին տէրը չի՜ կրնար ըլլալ: Ահաւոր ողբերգութիւններ կրնային ծագիլ եւ կը ծագին այդ դրութենէն:

«Հիմի հինը չի», ըսեր են ժամանակին: «Նոր» է ամէն բան: Այո՛: Մարդ անհատը կը ջանայ ինք ի՛ր կեանքը ապրիլ: Բնական է, պիտի ըսէինք: Ինք պիտի զատէ իր ասպարէզը, իր կենակիցը, իր բնակավայրը եւ այլն: Շա՛տ բարի: Բայց դժբախտաբար, մարդկային պատմութեան ընթացքին երբ անարդար, անմարդկային եւ անհանդուրժելի դրութիւն մը, կարգ ու կանոն կը վերցուի, տեղը բերուածը, շատ յաճախ կը դառնայ աւելի վատ, քան` հինը: Ֆրանսայի «Հին վարչակարգ»ը, Լուի ԺԶ.ի եւ աննման Մարի Անթուանէթի, դժբախտ վախճանով դուրս շպրտուեցաւ: Ատոր յաջորդած խառնակութիւնը եւ «Սարսափի իշխանութիւն»ը շատ աւելի դաժան գտնուեցան: Լենին դուրս շպրտեց Ռուսիոյ բռնակալ եւ անգութ ցարական իշխանութիւնը: Համայնավարութիւնը, ամբողջ 70 տարի մարդկային պատմութեան ընթացքին ամէնէն արիւնարբու եւ սարսափելի վարչակարգը դարձաւ, հակառակ անոր որ մարդկութինը «երջանկացնելու» կարգախօսով հրապարակ իջած էր: Բանուոր դասակարգը, որուն անունով հրապարակ իջած էին կարմրուկները, ամէնէն ծանր տուրքը վճարեց այդ 7 տասնամեակներուն,  յատկապէս անցնող դարու 30¬ական եւ 40¬ական թուականներուն:

Ներկայիս «Սա իմ կեանքն» է կարգախօսը, այնքան ալ բացառութիւն կազմելու միտք չունի կարծէք: Հին սովորութիւնները եւ կարգերը փոխարինելու կոչուած այս նոր դրութիւնը, մանաւանդ երբ ծայրայեղութեան կը հասցնեն զայն մարդիկ, կը դառնայ  առաջինին չափ, եթէ ոչ աւելի, անգութ ու տառապալից:

Երբ երիտասարդ մը կ՛ըսէ սա իմ կեանքն է, կարծէք թէ ինք լոյս աշխարհ եկած է ճիշդ այդպէս, առանց հօր ու մօր միջնորդութեան: Այսպիսիները կարծէք սնանած են իրենք իրենց: Ուսանած են միմիայն իրենք իրենց միջոցներով` ծափիկ¬ծափիկի դասարանէն մինչեւ համալսարանական ու մասնագիտական մակարդակ: Մարզական միութիւնները կարծէք գոյութիւն իսկ չունին: Մշակութային եւ ընկերային միութիւններ դեր չեն խաղացած իրենց կազմաւորումին մէջ: Պետութիւնն ալ չկայ ու չկայ: «Սա իմ կեանքն է»: Եւ վե՜րջ…

Հինը եթէ վատ էր, նորը անկէ (վատութենէն) շատ բան զիջելու միտք չունի՜… Եթէ հինը տուեալ երիտասարդի մը հանդէպ նեղմտութեամբ կը մօտենար, նորն ալ երիտասարդին նեղմտութենէն (շրջապատին հանդէպ) այնքան ալ նուազ չէ: Բացարձակ կերպով ուրանալ ծնողներու, կրթարաններու, միութեանց եւ ընկերութեան դերը սխալ բան է… Այո՛, իւրաքանչիւր անհատ ինքն իր կեանքին տէրը պէտք է ըլլայ, բայց այդ կեանքը միահիւսուած է բազմաթիւ կեանքերու հետ… Կարելի չէ ոտնակոխ ընել տասնեակներով կամ հարիւրաւոր կեանքեր ու ըսել` այս է կեանքը:

Սիւնակեաց ճգնաւոր կը ջանան դառնալ…

Ես շատ յաճախ կը սիրեմ լաւ բաները հետեւեալ օրինակով բացատրել. եթէ թէյի բաժակիդ մէջ, փոխան երկու¬երեք դգալի, լեցնես 8¬10 դգալ  շաքար, անկարելի կը դառնայ այդ բաժակը ըմպել: Երբ «ազատութիւն»ը բացարձակ է, կը դառնայ աղէտ: Երբ գետ մը իր ափերէն դուրս խոյանայ, ինչպէս որ այս վերջին 2¬3 տարիներուն ականատես կ՛ըլլանք յաճախ, հետեւանքը կ՛ըլլայ ջրհեղեղ, աւեր ու տառապանք: Այո՛,  կենսատու եւ օրհնաբեր ջուրը իր մէջ կը խեղդէ մարդը, ու կը սրբէ կեանքեր, երբ դառնայ բացարձակ ազատ…

Ինծի ծանօթ անհատ մը, որպէս անդրանիկ զաւակը, իր ծնողներուն եւ անոնց  միւս պարագաներուն աչքի լոյսն էր: Դպրոցին մէջ` ուշիմ, խանդավառ եւ ջանասէր: Տարիներու ընթացքին ի յայտ եկան անոր շնորհները, եղաւ տիպար աշակերտ եւ ուսանող: Ամէն մարդ, թերեւս նոյնիսկ քիչ մըն ալ նախանձով, ցոյց կու տային զայն: Երանելի կը նկատուէին անոր ծնողները: Ակմբային կեանքի մէջ ղեկավարութեան կամ առաջնորդի դեր ստանձնելը այնքան դիւրին բան էր իրեն համար: Մշակութային ակումբին մէջ եւս նոյնքան եթէ ոչ աւելի խանդավառ եղած էր:

Աչքի լոյսն էր իր  շրջապատին: Մատով ցոյց տրուելիք երիտասարդ մը, որուն փայլուն ապագայ կը սպասէր:

Ազատութեան, համաշխարհայնացումի եւ չգիտեմ ինչ բանի ներկայ օրերուս, տիպար կոչուած ուսանողը, սկաուտը, դերասանը եւ երիտասարդը, ծանօթանալով օտարազգի եւ այլակրօն երիտասարդուհիի մը, կ՛որոշէ հետեւիլ «Սա իմ կեանքն է» սկզբունքին ու գիծ քաշել իր անցեալին, պատկանելիութեան, շրջապատին, հօր ու մօր զոհողութեանց եւ հարազատներուն վրայէն: Իր կեանքը ապրելու համար, հարամ կը դարձնէ շատ շատերու կեանքերը…

Երբ կը դիմուի իր ընկերներուն, որ խօսք մը հասկցնեն երիտասարդին, անոնք ամենայն համարձակութեամբ «կը խրատեն» որ այդ Ի՛Ր կեանքն է, պէտք չէ միջատել եւ հարկ է  ազատութի՜ւնը յարգել:

Ծնողներ կը զոհուին զաւակներ լոյս աշխարհ բերելու համար: Իսկ լոյս աշխարհ եկողը, մերթ, կը կարծէ, թէ ինք գետնէն բուսած, կաղամբի կամ ստեպղինի թուփ է, կամ` շատ¬շատ ծառէ մը քաղուած է:

Ազգը ծով զոհողութեանց գնով դպրոց կը հիմնէ եւ կը պահէ` յանուն նոր սերունդի դաստիարակութեան եւ կրթութեան: Հայ տղան կամ աղջիկը կը կարծէ, թէ այդ բոլորը օդէն իջեցուած մանանայ են:

Դարձեալ ծով զոհողութեանց ի գին` կը պահուին մարզական, սկաուտական կամ մշակութային շարժումներ: Վերջ ի վերջոյ հաւաքականութիւն ենք, մշակոյթ ունինք եւ մարդ ըսուածը անպայմանօրէն պատկանելիութիւն մը ունենալու է, որուն պէտք է գուրգուրալ, իսկ հայ երիտասարդը կամ երիտասարդուհին ուրի՜շ երգ կ՛երգէ: So what?

– Տղա՛ս, սա աղջիկը մեզմէ չէ (ժամանակին ծնողներ կը փնտռէին հնչակ¬դաշնակ, լուսաւորչական¬կաթոլիկ կամ բողոքական, ուրֆացի¬այնթապցի): Հիմա այդ բոլորը մոռցուած են թերեւս: Ուրիշ բանի կ՛առարկեն` ֆրանսացի, անգլիացի, դեղին¬սեւ…

– This is my life. Forget about it.

Ժամանակ մը հարսնցուի կամ փեսացուի մը օտար ըլլալուն համար ահագին հարց կը ստեղծուէր: Հիմա պարագաները ուղղակի կ՛երջանկանա՜ն երբ գոնէ քրիստոնեայ ըլլայ իրենց տղուն կամ աղջկան թեկնածուն: Ի՜նչ պարեր, ինչ երգեր այլեւս… Միայն թէ այլակրօն չըլլայ:

– Տղաս, ասիկա մեր կրօնքէն ալ չէ…

– So what. I don’t care!

Եթէ հարկ ըլլայ, տղան ԻՐ կեանքին համար, նաեւ յանձն կ՛առնէ կարգուիլ առանց պսակի, եկեղեցիի… Նոյնիսկ կրնայ ընդունիլ այլակրօնութիւն… Ինչ կայ որ: Չէ՞ որ այդ իր կեանքն է…

Յանուն իր «ազատութեան», կրնայ գերին դառնալ օտար աղջկայ մը եւ անոր հաւատալիքին… Ի՜նչ կայ որ…

Երիտասարդ մը կրնայ իր հարազատներուն կեանքը դժոխքի վերածել. ի՜նչ կայ որ. ինք երիտասարդ է:

Եթէ օտար թեկնածուն սեւ է, ինչ կայ որ, մենք հայերս ալ որոշ չափով էսմէր չե՞նք…

Զոյգեր յաւիտեանս յաւիտենից զիրար պաշտելու չափ սիրել կ՛երդնուն: Կը պատահի, որ մինչեւ մէկ դռնէն ելլեն, զիրար ատելու չափ յառաջ կ՛երթան: Բայց իրենց թէկուզ եւ շատ կարճ միացումին խզուելովը, նորանոր դժբախտութիւններ կը ծագին, յատկապէս ահաւոր գին կը վճարեն մանուկները, բայց իւրաքանչիւրը կրնայ բարբառիլ.

– This is my life, shit, shit, shit…

Այո՛, բայց ո՞ւր կ՛երթայ մարդկութիւն ըսուածը:

Աստուած օգնէ՛ բոլորիս…

ՁԻՒՆԱԿԱՆ

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES