Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» Ցուցասրահին Կազմակերպած Ցուցահանդէսը Լիբանանեան Մամուլին Էջերէն

Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահին կազմակերպած եւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի հովանաւորութիւնը վայելող «Լիբանան» խորագիրը կրող ցուցահանդէսը, որուն մասնակցեցան 36 արուեստագէտներ,  արժանացաւ լիբանանեան մամուլին գովաբանութեան:

Լիբանանեան գրեթէ բոլոր թերթերուն մէջ լոյս տեսան ցուցահանդէսին մասին դրական յօդուածներ եւ դրուատիք` կատարուած աշխատանքին համար:

Այդ հրատարակութիւններէն կը կեդրոնանանք հիմնական երկու յօդուածներու վրայ, նկատի ունենալով, որ անոնք բաւական ամբողջական եւ համապարփակ ձեւով ներկայացուցած են «Վիլլա Զէյն»-ի մէջ տեղի ունեցած իւրայատուկ այս ցուցահանդէսը:

«Հայաթ» օրաթերթին մէջ Մահա Սուլթան կը գրէ յօդուած մը, որ կը կրէ հետեւեալ խորագիրը` «Երեք սերունդի պատկանող արուեստագէտներու ցուցահանդէս Լիբանանի մէջ. մարդկային տառապանքը արդիականութեան եւ ժամանակակից ժամանակաշրջանի վերիվայրումներուն միջեւ»:

Սուլթան իր յօդուածը կը սկսի` նշելով, որ ժամանակակից սերունդին պատկանող արուեստագէտներուն անունները լիբանանեան հասարակութեան յիշողութեան մէջ վառ պահելու նպատակով Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահը աշխատած է ընտրել կարգ մը հայ արուեստագէտներու գործերը եւ զանոնք միացնել լիբանանցի ժամանակակից արուեստագէտներու ստեղծագործութիւններուն` փորձելու համար խզել նոյն հողին վրայ ապրող երկու տարբեր մշակոյթներու պատգամը: «Կարծէք ցուցահանդէսը ըլլար նոր առիթ մը` ընկերային եւ արուեստի մարզին մէջ իրարու հանդէպ բացուելու, որ համաշխարհայնացումի այս հանգրուանին անհրաժեշտ կը նկատուի»:

«36 արուեստագէտ-արուեստագէտուհիներ իրենց մասնակցութիւնը բերին Սթարքօ-Պէյրութի «Վիլլա Զէյն» ցուցասրահին մէջ կազմակերպուած հաւաքական ցուցահանդէսին, որ մէկ վայրի մէջ կ՛ընդգրկէր Լիբանանէն, Ֆրանսայէն, Հայաստանէն եւ Միացեալ Նահանգներէն եկած երեք սերունդի արուեստագէտներու ստեղծագործութիւնները:

«Ցուցահանդէսին կեդրոնը կը գրաւէ Կիւվտէրը, որ իր հմուտ ձեռքերը կը շարժէ` թուղթին յանձնելու այնպիսի գիծեր եւ գոյներ, որոնք ջրային են եւ կը ներկայացնեն Փրկիչին մօտ ուղղուող մարդկային հաւաքականութեան ոգեղինութեան խորքը, ինչպէս նաեւ կը պատկերեն կապոյտով ներկայացուած բնական տեսարաններ: Ապա կ՛անցնինք Նորիկեանի պաստառներուն, որոնք կ՛արտայայտեն խոր զգացումներ, յատկապէս սեւազգեստ կիներուն դէմքին վրայ եւ նայուածքին խորքին ընդմէջէն:

«Այս ծիրին մէջ հարկ է նշել, որ հայ արուեստագէտներուն մեծամասնութեան համար մարդկային տառապանքը, բռնագաղթը եւ օտարութիւնը դարձած են տիրական թեմաներ, որոնց ընդմէջէն արուեստագէտները փորձած են խօսիլ եւ ներկայացնել հայութեան դէմ գործուած ցեղասպանութեան հետեւանքները եւ իրենց յիշողութեան, գոյութեան եւ էութեան վրայ ցեղասպանութեան ունեցած մղձաւանջային ազդեցութիւնները, որոնք ներկայացուած են տարբեր ձեւերով եւ կերտած են անոնց հռչակը:

«Հաւանաբար Հրայրն է առաջինը, որ դուրս եկած է մարդկային այս ողբերգութենէն եւ ուղղուած` դէպի կնոջ եւ ձիերու կախարդական աշխարհին ներկայացումը` զարդարուած մթնոլորտի եւ ոսկեայ մանրանկարներու ընդմէջէն: Այս աշխատանքն է, որ Հրայրին տուած է նաեւ լիբանանեան եւ արաբական հռչակ: Միւս կողմէ` Ակոբեան իր ուրոյն արուեստով եւ թեքնիքներով ընտրած է վերացականութիւնը եւ զայն ներկայացուցած` գիծերու եւ ձեւերու խառնուրդով մը:

«Իրականութեան եւ վերացականութեան միջեւ դասուող թեմաներու ներկայացման ձեւին մէջ իրենց տեղը կը գրաւեն Միսակ Թերզեանին գործերը` իրենց յանդուգն կէտերով, զօրաւոր գիծերու հարստութեամբ եւ սահուն գոյներով:

«Իսկ Լիւսի Թիւթիւնճեանին գործերը կը փայլին իրենց ջերմ երանգներով եւ կը խօսին գիւղական տեսարաններու բարութեան հետ` յիշողութեանդ մէջ արթնցնելով գիւղին մէջ ապահով եւ անմեղ ապրելու զգացումը` բաղդատած քաղաքի կենցաղին դժուարութիւններուն: Մինչդեռ Տատրեան կը ներկայանայ այնպէս մը, որ յոյսը գունաւոր կեանքին մէջ է, որ անոր կողմէ պատկերուած է վերացականութեան եւ տարբեր տարաչափութիւններու ոճով:

«Իսկ եթէ ցուցահանդէսէն կը բացակայէին Փոլ Կիրակոսեանի պաստառները, ապա անոր երեք զաւակներուն գործերը ներկայութիւն էին իրենց տարբեր ոճի զանազան աշխատանքներով, որոնք կը տարուբերին վերացականութեան եւ տպաւորիչ ըլլալուն մէջ: Այդ գործերուն մէջ կարելի էր շօշափել Մանուէլլային տաղանդը` անոր ներկայացուցած ջերմ գոյներու ճաշակին, մանկական անկաշկանդ ձեւերուն, անոր տարօրինակ սակայն միաժամանակ պարզ ու անակնկալներով եւ յոյսերով լեցուն աշխարհին ընդմէջէն: Մանկական այս աշխարհը կը ներկայացուի նաեւ Արփի Վարդանեանին պաստառներով, որոնցմէ ետք մենք կը փոխադրուինք Արեւ Պետրոսեանին կողմէ ապակիներու վրայ կարմիրով ու ոսկեգոյնով պատկերուած ծաղիկներու պարտէզները:

«Ցուցահանդէսին այցելուները կը դիմաւորուին պրոնզէ հսկայ արձանով մը, որ կը պատկանի Րաֆֆի Թոքաթլեանին: Այդ արձանը կը մարմնաւորէ ժամանակակից մարդ արարածը` մասնատուած եւ վերացական ընդհանուր տպաւորութիւն մը ձգելով այցելուին վրայ: Իսկ ցուցահանդէսին չորս կողմը բաժնուած են Զաւէն Խտըշեանի թռչունները, Կիւլեն Տէր Պօղոսեանի պարուհիներն ու Գագոյի հաճելի անձնաւորութիւնները:

«Հեռուէն քեզ կը հմայեն նաեւ Շարլ Խուրիի օգտագործած «ֆլորեսան»-ի գոյներով ներկերը, որոնք կը դրսեւորեն մութ ենթահողի վրայ գծուած անոր պատկերները, որոնք արտակարգ գեղեցկութեամբ ներկայացուած են ու իրենց ժանրին մէջ հասած` յառաջդիմութեան մակարդակի մը:

Մինչդեռ Զէյնա Պատրան կ՛աշխատի ծածկել սուր գոյները, որոնք մերթ ընդ մերթ կ՛երեւին իրերայաջորդ ոսկեայ գիծերով եւ կը ձգեն գոյներու եւ գիծերու վերացական հիւսուածքի մը տպաւորութիւնը:

««Ես քաղաքականութեան չեմ հաւատար, այլ` մշակոյթի». կարգախօս մը, որ ներկայացուած է Ֆայսալ Սուլթանի կողմէ փլեքսի կլասի վրայ տպուած երկու գործերու ընդմէջէն, որոնք յղացքներու հասկացողութեամբ կը քննադատեն ներկայ հանգրուանի քաղաքականութիւնը: Կարգախօսը մերժողական եւ փոխարինման իր ձեւին մէջ յստակօրէն գրուած է պաստառին վրայ, սակայն արմատական փոփոխութիւնները կը նշմարուին այն քաղաքին վրայ, որոնց մէջտեղը կ՛արտացոլայ Նահատակաց յուշարձանը եւ պաստառը կարծէք կը կիսէ երկուքի: Անոր առաջին բաժինով կ՛երեւայ Պէյրութի ծովեզերեայ պատկերը` իբրեւ մշակոյթի եւ կեանքի սիրով լեցուն մայրաքաղաք, միւս կողմէ, սակայն,  կ՛երեւայ քաղաքացիական պատերազմ մը կրկնելու վախը, որ կը ներկայացուի արեան ընդմէջէն` աստիճանաբար «մարելով» Պէյրութի վառ գոյները: Այս տեսարանէն ետք հեղինակը մեզ կ՛առաջնորդէ դէպի «Արդեօք բոլոր նահատակնե՞ր ենք» հարցումը: Հարցումը ինքնին ցոյց կու տայ այն զգացումները, որ մենք կ՛ապրինք պատկերասփիւռի կայաններուն դիմաց, երբ կը դիտենք ջարդի եւ սպանդի ահաւոր եւ արիւնալի տեսարաններ: Այս պաստառով Սուլթան կը հաստատէ, թէ իրեն համար մնայուն համոզում է այն, որ մշակոյթը կը շինէ, իսկ քաղաքականութիւնը կը քանդէ: Հետեւաբար ան փափաքած է սուրիական դէպքերուն լոյսին տակ լիբանանեան ընկերութեան ապրած այս սուր երկփեղկումի հանգրուանին ներկայանալ այս կարգախօսով:

«Մարդկային իրաւունքներու խորագիրին տակ կը ներկայանայ Արթիւր Ք.-ի «Շարլ Ազնաւուր» գործը, որ կ՛ընդգրկէ աստղ երգիչներու եւ դերասաններու պատկերներու խառնուրդ մը, որոնց մէջ կը ներկայանայ նաեւ Ազնաւուրը` պատռուած ու ջնջուած գրաւոր բնագիրներով:

«Միւս կողմէ` Ղասսան Ղազալ կը ներկայացնէ «Սէյ չիզ» հեգնական անունով ստեղծագործութիւն մը, որ միքստ-միտիա ժանրին կը պատկանի: Այդ պաստառին մէջ յստակօրէն կ՛երեւան տարբեր չափի փամփուշտներ եւ թեթեւ ու ծանր զէնքեր, որոնք կը գտնուին ճատրակի գունաւոր յատակագիծի մը վրայ, որ կը պարունակէ բացեր: Ղազալ այդ գործը համակած է  տօնակատարութեան մթնոլորտով` անոր վրայ փակցնելով գունաւոր տանթելի կտորներ, ինչ որ յաւելեալ կերպով կը քննադատէ Միջին Արեւելքի ճակատագիրին հետ խաղալու փորձերը:

«Ռաուֆ Ռիֆայիի ստեղծագործութիւնը իր կարգին ունի քննադատական պատգամ մը, որ կը վերաբերի մարդոց աւանդութիւններուն եւ սովորութիւններուն, որոնք անոր աշխատանքին մէջ ներկայացուած են տարբեր ձեւի գլխարկներով եւ վարուելակերպով, որոնք մերթ խիստ են ու մերթ հաճելի»:

«Տէյլի Սթար» իր կարգին կ՛անդրադառնայ ցուցահանդէսին` զայն նկատելով առիթ մը, ուր Հայաստանն ու Լիբանանը ձեռք-ձեռքի,  երկու ժողովուրդներու արուեստները կը միախառնուին:

Յօդուածը լուսարձակի տակ կ՛առնէ «Լիբանան» խորագիրը կրող ցուցահանդէսին մասնակցող գործերը, որոնք կը տարուբերին վերացականութենէն գերիրապաշտութեան միջեւ:

Յօդուածագիր Շիրին Լահուտ կ՛անդրադառնայ Արթիւր Ք.ի (Յարութիւն Ք. Նիկոլեան) «Շարլ Ազնաւուր» եւ «Փաւարոթթի» պաստառներուն, որոնք միքստ-միտիա ժանրի գործեր են, եւ որոնք կ՛ընդգրկեն այնպիսի գոյներ եւ տեսարաններ, որոնք իրենց ներկայացուցած արուեստագէտներուն չեն վերաբերիր եւ անոնք դիտողին վրայ կը ձգեն անորոշութեան տպաւորութիւնը: «Սակայն հեղինակին օգտագործած երանգները, որոնք կը սկսին կարմիրով եւ կ՛երթան դէպի կապոյտ, սեւ եւ ոսկեգոյն, աչքառու են եւ հակառակ իրենց թուխ բնոյթին` լուսաւոր պաստառներ կը նկատուին», կը գրէ Լահուտ:

«Րաֆֆի Թոքաթլեանի «Վերազարթնում» պրոնզէ արձանը իր կարգին հիանալի է իր չափերով եւ խորհրդանշական ըլլալու յատկանիշով: Ամէնէն հետաքրքրականը այն է, թէ կարծէք պրոնզէ այդ շերտերը արձանը  կը լուսաւորեն եւ կը հակադրուին արձանին գլխուն ծանրութեան հետ:

«Արեւ Պետրոսեան միքստ-միտիա ժանրի «Զգացումներ» պաստառը ապակիի վրայ ոսկեայ եւ արծաթեայ տերեւներ կը պատկերէ` խառնուելով սեւի ու կարմիրի երանգներուն հետ եւ դիտողին վրայ կը ձգէ վարդերու տպաւորութիւնը:

«Ժաքլին Օհանեանի «Խաղաղութեան մարգարէներ» գործը նաեւ յատկանշական է միքստ-միտիայի իր ժանրին մէջ: Ան կը պարունակէ ջերմ գոյներ` նարնջագոյն, դեղինի եւ կարմիրի միջեւ խառնուած, որոնց ընդմէջէն կը դրսեւորուին աղաւնիներ, որոնք խաղաղութեան խորհրդանիշներն են: Աղաւնիներուն շուրջ կ՛երեւին նաեւ մարդկային գլուխներ, որոնք կարծէք կը հետեւին թռչուններուն շարժումներուն: Օհանեանին ստեղծագործութիւնը զարդարուն է», կ՛եզրափակէ Շիրին Լահուտ:

Յայտնենք, որ «Լիբանան» խորագիրը կրող հաւաքական ցուցահանդէսին անդրադարձան նաեւ` «Էլ. Պի. Սի. Այ.», «Էմ. Թի. Վի.», «Թելէ Լիպան», «Հուրրա» եւ «Օ. Թի. Վի.» պատկերասփիւռի կայանները:

Ցուցահանդէսը, իբրեւ երեւոյթ,  արժանացաւ մեծ թիւով արուեստագէտներու եւ արուեստաբաններու գնահատանքին:

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )