Նամականի

Ուրախալի է, որ վերջերս «Նամականի»-ի, «Տեսակէտ»-ի թէ «Արձագանգ»-ի ճամբով «Ազդակ»-ի էջերուն մէջ կը քննարկուին ոչ միայն հայկական իրականութեան, այլ նաեւ մամուլի բովանդակային եւ լեզուական խնդիրներ: «Ազդակ» կ՛ուզէ, որ երեւոյթը զարգանայ եւ իր սիւնակներով հետզհետէ ներգրաւուին նաեւ երիտասարդ ստորագրութիւններ:

Ստորեւ «Ազդակ»-ի լեզուական խնդիրներ լոյսին բերող «Նամականի» մը: Յարգելով ներկայացուած կարծիքները, մէկ յստակացում օգտակար գտանք այստեղ: «Իրազեկել» բայը թարգմանութիւնն է արաբերէն «թաքատտամա պի իխպար» ըսելաձեւին, եւ որ հայերէն «իրազեկել» բայի օգտագործումով կը փոխանցէ բնագրային իմաստի հարազատութիւնը:

ԽՄԲ.

ԱՂԵՂՆԱՒՈՐ

Միշտ թերթերու ընթերցող եղած եմ: Սիրած եմ հասկնալի եւ կարճ նախադասութիւններով յօդուածները: Կը հաւատամ, որ առտու կանուխ, երբ սուրճ խմած ժամանակ թերթը հեզասահ կը կարդաս, շատ արագ կը հասկնաս կարդացածիդ պարունակութիւնը:

Վերջերս, քանի մը տարիէ, սակայն, լրատուական մեր միջոցները, յատկապէս` թերթերը, դժուար ընթեռնելի եւ անհասկնալի ոճով մը սկսած են հանրութեան ներկայացուիլ, այնպէս մը, որ երբ ընթերցողը յօդուածին կամ լուրին վերնագիրը կը կարդայ, շփոթի կը մատնուի: Կը փորձէ լուրը կարդալ, աւելիով կը շփոթի, որովհետեւ նախադասութիւններուն երկարութիւնը միտքերը իրարու կը խառնէ: Այս բոլորին համար կ՛ուզենք կարգ մը տխուր իրականութիւններ ըսել, որպէսզի պատասխանատուները հասկնան, թէ ինչի՛ մասին կը խօսինք:

«Ազդակ» օրաթերթը ունի շատ հաճելի էջ մը, ուր 50 տարի առաջուան լուրերով մեր յիշատակները կը թարմացնէ: Կը կարդանք այդ էջը եւ առանց մտային յոգնութեան` կը հասկնանք ըսուածը:

50 տարի առաջուան ընթերցողը հայկական վարժարան գացած եւ օրական գոնէ 4 պահ հայերէն դասեր ըրած եւ 16 ժամ ալ հայերէն խօսած էր, եւ երբ իրեն կը հրամցուէին թերթեր, պարզ ոճով, ան ամենայն հեզասահութեամբ կը կարդար զանոնք:

Այսօրուան ընթերցողներուն մեծամասնութիւնը շաբաթը 6 պահ հայերէն սորվող եւ օրուան 6 ժամը հայերէն խօսող, իսկ մնացեալ ժամերը այլ լեզուներ խօսելով կամ լսելով իր օրը անցընող ազգայինն է:

Ուրեմն, այս ընթերցողին մենք իրաւունքը չունինք «ընդհանուր դատախազը կ՛իրազեկէ Նատիմ Քըթէյշի մասին» գրել, որովհետեւ այս նախադասութիւնը հարազատ չի հնչեր, նաեւ` մեր առօրեային մէջ նման նախադասութիւն գրեթէ չենք գործածեր մենք: Դեռ աւելին, օր մը կը կարդանք «սարակ» բառը, որ «օրավարձով աշխատող» իմաստէն զատ, նաեւ այլ իմաստ ունեցող բառ է, կը ստիպէ մեզի երթալ եւ բառարան բանալ, կարծես թէ խաչբառ լուծելու ընթացքի մէջ ենք:

Ներկայի նորութիւնը հայրենիքի լուրերու պարագան է: Ճշդեցինք արդէն այսօրուան ընթերցողին հայերէն գիտնալու չափը: Կը հաստատենք նաեւ, որ հայ ընթերցողը միշտ ալ կը տագնապի հայրենիքի հարցերով:

Հայրենիքի լուրերը, սակայն, մեզի համար, դժուար չըսելու համար, անհասկնալի են, որովհետեւ հոն ոճի, արտայայտութեան եւ շարահիւսութեան հարցեր կան:

Կ՛առնենք թերթը, կը կարդանք մէկ կամ երկու նախադասութիւն եւ թերթը կը ծալենք ու մէկ կողմ կը դնենք:

Շատ խօսեցանք, բայց լուծումը պարզ է. քիչ մը ճիգ, բծախնդրութիւն, եւ հարցը կը լուծուի:

Հայրենիքի լուրերը խմբագրութիւնը կ՛առնէ, կը կարդայ եւ մեզի կը ներկայացնէ արեւմտահայերէն լեզուով ու պարզ ոճով, իսկ ինչ կը վերաբերի մարզական, լիբանանեան կամ միջազգային լուրերուն ու յօդուածներուն, մեր գրողները թող քիչ մը շրջահայեաց ըլլան եւ անդրադառնան, որ իրենց գրածները մտաւորական եւ բանաստեղծներ չեն, որ կը կարդան, այլ` համեստ մարդիկ: Այդ լուրերը հայերէն բառերով, սակայն արաբերէն, անգլերէն կամ ֆրանսերէն շարահիւսութեամբ իրարու քով շարուած բառեր չեն կրնար ըլլալ, այլ պարզապէս` հայերէն մտածուած ու հայերէն գրուած հասկնալի, կարճ ու պարզ նախադասութիւններ:

Ի դէպ, խոստովանինք, որ անցեալին, հայերէն չգիտցող հայեր, հազիւ այբուբենին տիրապետած, թերթ կարդալով սորված են իրենց հայերէնը եւ այդ հայերէնով ալ գրած են մեր ժողովներու գրեթէ անթերի ատենագրութիւններն ու տեղեկագրերը:

Խնդրենք` ուշադիր եւ շրջահայեաց ըլլալ ապագայի հաշուոյն:

 

6 նոյեմբեր 2012

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )