Սահմանին Վրայ

ՎԱՐԴԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆ

–  Այս շաբաթ օր Taunus-ը նորէն պիտի անցընես, գիտնա՛ս, ուրիշ տեղ խօսք չտա՛ս, հա՛…

Վրէժն է, դասընկերս եւ Taunus-ն ալ` իր ֆորտ տիպի սուրիական թիւով ինքնաշարժը, որ չեմ գիտեր ինչ-ինչ օրէնքի բերումով, տարին մէկ կամ երկու անգամ պայման է որ ճեղքէ Լիբանան-Սուրիա սահմանը, որպէսզի նորոգուի անոր շրջագայութեան արտօնագիրը Լիբանանի մէջ: Դէպի Սուրիա անցքի գործողութիւնն ալ պէտք էր կատարուէր լիբանանցի վարորդի մը կողմէ, անկէ անդին, ա՛լ կարեւոր չէ թէ ո՞վ է քշողը կամ սահմանէն նոյն ինքնաշարժով վերադարձողը:

Ահա  հոս կը կայանար իմ վարորդի բարեկամական պարտականութիւնս, զոր կատարած էի նախապէս այլ առիթով մը եւս:

Վրէժին հետ մեր կապերը սկսան Կիպրոս, ուր ժամանեցինք. ինք` Հալէպէն, ես ալ` Պէյրութէն, եւ եղանք դասընկերներ Մելգոնեանի մէջ: Բարեկեցիկ ընտանիքի զաւակ էր, ճարպիկ, վառվռուն, կատակասէր եւ արդէն իսկ կանուխ այդ տարիքին` ճարտար դաշնակ նուագող, ինչ որ կը հաստատէր իր ընտանեկան իրավիճակը: Տարի մը մնաց միայն` չկարենալով վարժուիլ գիշերօթիկի պայմաններուն, վերադարձաւ Սուրիա, վերջը անցաւ Լիբանան, ուր բախտը դարձեալ մեզ իրարու մօտ բերաւ համալսարանական տարիներուն: Պէյրութի մէջ եւս լայն շրջանակ եւ փարթամ կեանք ունէր, այն քիչերէն, որոնք 60-ական թուականներու սկիզբը անձնական ինքնաշարժով մուտք կը գործէին համալսարանի մայր դարպասէն եւ կամ ճաշարաններու մէջ կը լռեցնէին իրենց ստամոքսի կրկռոցը, մինչ մենք` «թֆրան»-ներս (աղքատ), հանրակառքէ հանրակառք ոստոստելով եւ ֆելեֆիլի սանտուիչ մը մեր ձեռքին` կը փորձէինք մեր ուսանողութիւնը իմաստաւորել օր մը` իրեն նմանելու երիտասարդական յոյսերով…

– Թերեւս պէտք չըլլար մինչեւ Դամասկոս գալու: Շատ-շատ սահմանէն սերվիս թաքսիով ետ Պէյրութ կու գաս, ես ալ անկէ անդին կը շարունակեմ ճամբաս: Եղած չեղածը մէկ-երկու ժամուան հարց է: Օքէյ է, չէ՞:

– Հա՛, հա՛, օքէյ է, օքէյ, կ՛երթանք, սիրո՛վ:

– Շաբաթ օր կէսօրէ ետք ժամը երեքին ձեր տան առջեւ կ՛ըլլամ:

Շաբաթը եկաւ եւ խոստացուած ժամուն փողոցէն  լսեցի Taunus-ին կռինչը: Մօրս բացատրած էի հարցը, ուստի նորոգեցի պատուէրս, որ չմտահոգուի, եթէ երբեք քիչ մը ուշանամ ու իջայ վար:

Մեծ եղաւ զարմանքս, երբ տեսայ, որ ինքնաշարժը լեցուն է: Կը կարծէի, որ ես ու Վրէժը պիտի ըլլանք միայն, բայց տարիքոտ զոյգ մը` պատուելի մը եւ իր կինը, երիտասարդ աղջիկ մը` Վրէժին զարմիկը եւ անոր գիրկն ալ տակաւին իր նորածին մանկիկը` հազիւ քանի մը ամսու, սղմուած նստած են ետեւի նստարանին վրայ:

– Այս ի՞նչ է, Վրէժ, լեցուն կ՛երթանք կոր…

– Այո, այո, բոլորն ալ Հալէպ երթալիք են, վերջին վայրկեանին կարգադրուեցաւ:

Կը ծանօթանամ բոլորին հետ եւ առանց ժամանակ կորսնցնելու, ճամբայ կ՛ելլենք` խօսելով, խնդալով, փոքրիկին հետ զուարճանալով եւ ժամէ մը աւելի քշելէն ետք կը հասնինք լիբանանեան սահման:

Անսպասելի խճողում մը կը դիմաւորէ մեզ. տասնեակներով ինքնաշարժներ` անձնական, բեռնատար, օթոպիւս, թաքսի եւ հսկայ բազմութիւն մը` խռնուած մաքսատան շէնքէն ներս թէ դուրս: Վրէժը գլուխը կ՛առնէ ձեռքերուն մէջ: Այս մէկը հաշուի մէջ չկար: Ինքնաշարժը քիչ մը հեռուն տեղաւորելէ ետք, երկուքս միասին կ՛ուղղուինք դէպի գրասենեակին կողմը` փորձելով սպրդիլ մարդոց մէջէն: Կամաց-կամաց յառաջանալով, իբր թէ խիստ ստիպողական հարց մը ունինք, ասոր-անոր կը հրմշտկենք, կեղծ քաղաքավարութեամբ ներողութիւն կը խնդրենք, որ բուն պաշտօնեային մօտենանք եւ կնքել տանք իմ «ելքի արտօնագիր»-ս: Անկարելի՛ է: Խոժոռ դէմքեր, դժգոհ նայուածքներ, չեն հաւնիր մեր ճարպիկութիւնը եւ կռահել կու տան ազդարար նշանը անհաճոյ պատահարի մը, եթէ շարունակենք կարգ գողնալու փորձութիւնը կամ անմտութիւնը: Հետզհետէ բազմապատկուող գոռում-գոչումները, վէճերը, հայհոյանքները, սպառնալիքները արտասովոր տեսարան մը կը  սարքեն արդէն իսկ քրտինքի, շունչի եւ այլ հոտերու ոլորտներով ապականած այդ մթնոլորտին մէջ: Ո՛չ կարգ կայ, ո՛չ կանոն: Կրնանք երկու ժամ հոն մնալ, այդ լաբիւրինթոսին մէջ եւ դեռ չապահովել որեւէ թուղթի կարգադրութիւն: Խոհեմութիւնը կը պահանջէ, որ համբերենք, բայց բարկութենէն ֆշշացող Վրէժին համար ասիկա աղէտալի կացութիւն մըն է, երբ դեռ հարիւրաւոր քիլոմեթր ճամբայ ունի կտրելիք Դամասկոսէն` Հալէպ, նոյն օրը: Յանկարծ,

– Քեզի բան մը ըսե՞մ: Քալէ՛, ետ երթանք,- կը պայթի Վրէժ:

– Ո՞ւր:

– Օթօ՛, պէտք չկայ թուղթի:

– Բայց Վրէ՛ժ, խե՞նթ ես, եթէ վերադարձին զիս կեցնեն:

– Բան մըն ալ չըլլա՛ր, քալէ՛, տինը…

Հայհոյանքով համեմուած` վրէժեան հապճեպ որոշում, որուն համակերպելէ զատ ուրիշ ընտրութիւն չունիմ: Արագ-արագ կ՛ուղղուի դէպի  Taunus` զիս շուարած ոչխարի մը պէս քաշքշելով իր ետեւէն:

– Վրէժ՛, ասոր տակէն փիսութիւն մը չելլէ:

Մտիկ ըրած չունի: Խելքը միտքը` ժամ առաջ քշել դէպի Սուրիա, երբ սպասողներ կան` Հալէպ եւ մանաւանդ նորածին մը` ինքնաշարժին մէջ:

Ինքնաշարժը վարելու պարտականութիւնը ի՛մս է ալ. ղեկը ձեռք կ՛առնեմ եւ երկու երկիրներու սահմանային չէզոք գօտիէն դանդաղօրէն կը յառաջանամ քանի մը հարիւր մեթր անդին գտնուող սուրիական բաժինը:

– Հոս հարց չենք ունենար,- կ՛ըսէ Վրէժ: – Քոմիսերը կը ճանչնամ եւ վստահ եմ, որ շուտով կը կարգադրէ մեր թուղթերը:

Կը մտնենք շէնք եւ կ՛ուղղուինք սպայի մը գրասենեակը: Հաստ պեխերով խստադէմ մարդ մը, ծխախոտը բերնին, թասպեհը ձեռքին` ընկողմանած է շարժական իր աթոռին վրայ: «Ահլեն, ահլեն (բարեւ) ըսելով` կը դիմաւորէ Վրէժը ու ապա զիս: Քիչ մը սարէն ձորէն, քիֆ-միֆ (որպիսութիւն) կեղծ, անկապ խօսակցութիւն մը ծայր կու տայ երկուքին միջեւ, յետոյ պետական պաշտօնեայի յատուկ լուրջ կերպարանք մը առնելով, առանց ուսումնասիրելու, հպանցիկ ակնարկ մը կը նետէ ինքնաշարժի արտօնագրին եւ անցագրերուն վրայ, աչք մըն ալ կը խփէ Վրէժին կողմը, միջինարեւելեան ընդհանրացած նշան մը` իւղոտուելու համար: Կը ստորագրէ, սեղանը փշրելու աստիճան կնիքը ուժգին թա՛-թաք  կը գամէ թուղթերուն վրայ, ֆատտա՛լ (հրամմեցէք) մը եւ մա՜ սալամի (երթաք խաղաղութեամբ) մը հնչելով կը ճամբէ մեզ: Կը ժպտինք, կը խոնարհինք, աջ ձեռքի ափը մէյ մը ճակատին, մէյ մըն ալ փորին վրայ հանգչեցնելով` կը թռչինք դուրս` սանդուխներէն վար:

Քիչ մը անդին ապահովութեան ուրիշ պաշտօնեայ մը իր կարգին կը ստուգէ թուղթերը եւ ձեռքի դէպի աջ բնազդական շարժումով մը նշան կու տայ, որ շարունակենք մեր ճամբան:

Սահմանագլուխը սկսած է թեթեւնալ եւ մութն ալ` կոխել: Միտքս փոխելով` կ՛որոշեմ մինչեւ Դամասկոս ընկերանալ իրենց եւ հոնկէ առնել դէպի Պէյրութ վերադարձի թաքսին: Հարիւր մեթր անդին, ճամբուն ծայրը զինուորական խցիկ մը եւս ձեւակերպական վերջին ստուգումի կայան մըն է հաւանաբար, երբ հեռուէն կը նշմարենք խլէզանման արարած մը` բանակային տարազով, զէնքը ուսին, դուրս կ՛ելլէ անկէ, կը կտրէ մեր ճամբան եւ աջ ձեռքը օդին մէջ` նշան կ՛ընէ, որ կենանք: Մարհապա (բարեւ) մը կը փրցնէ ակռաներուն տակէն եւ կը պահանջէ մեր անցագիրները: Տրցակը իրեն կ՛երկարենք: Մէկ-մէկ քննելէն ետք, ինքնաշարժին առջեւի պատուհանէն գլուխը կէս մը ներս երկարելով, կը դիտէ մեզ, դարձեալ կը նայի թուղթերուն եւ Վրէժին դառնալով` կը հարցնէ.

– Հոս հինգ թուղթ կայ, իսկ դուք վեց հոգի էք: Ո՞ւր է վեցերորդ անցագիրը:

– Փոքրիկը նոր ծնած ըլլալուն անցագիրը դեռ չենք հանած, կը բացատրէ մայրը:

– Մա՛ պըսիր (չ՛ըլլար): Առանց անցագրի ինչպէ՞ս մինչեւ հոս եկաք: Պզտիկին ծննդեան վկայագիրը ունի՞ք:

– Ունի՛նք, բայց մեզի հետ չէ: Պէյրութ ձգեցինք:

Մարդուն աչքերը կը պզտիկնան, յօնքերը կը պռստուին: Ի՞նչ տեսակ բան է ասիկա, սահման անցնիլ առա՞նց թուղթի:

– Հոս նայեցէ՛ք, տիկին, պզտիկին ծննդեան վկայագիրը անհրաժե՛շտ է: Առանց անոր` անկարելի՛ է: Ես ի՞նչ գիտնամ, որ դուք այս պզտիկը չէք փախցներ…

– Առեւանգե՞լ: Բայց ի՜նչ կ՛ըսէք, եա սիտնա (պարոն): Ես կրօնաւոր եմ եւ կը վկայեմ, որ այս պզտիկը այս կնոջ զաւակն է:

– Ձեր խօսքը բաւարար չէ: Փաստը ցոյց տուէ՛ք, որ համոզուիմ: Անկարելի՛ է, չեմ արտօներ, որ անցնիք:

– Պրն. ոստիկան  – կը պնդէ Վրէժ – այստեղի քոմիսերը մեզի ծանօթ է: Անիկա արդէն արտօնեց:

– Ուալլա՞ (իրա՞ւ), այն ատեն գացէք` իրմէ թուղթ մը բերէք, կ՛ըսէ զինուորը քիչ մը անակնկալի եկած:

Ա՛լ յստակ է կացութիւնը: Մարդը միտք փոխելիք չէ:՛ Հարցը չկնճռոտած «թայիպ, թըքրամ» (լա՛ւ, հաճոյքով) ըսելով` կը հաւանինք իր պահանջին եւ կը փորձենք ետ դառնալ:

– Լա՛հ, լա՛հ (ո՛չ, ո՛չ): Օթոն հո՛ս պէտք է մնայ: Ծայր առէ՛ք, ճամբան բացէ՛ք, եւ հիմա դուք երկուքդ գացէ՛ք ու բերէք:

Վրէժին հետ վազելով ետ կ՛երթանք սպային մօտ եւ կը բացատրենք եղելութիւնը:

– Գացէ՛ք, ըսէ՛ք, որ հարցէն տեղեակ եմ եւ թող ձգէ, որ շարունակէք ճամբորդութիւնը: Թուղթ տալու պէտք չկա՛յ,- կը հակազդէ սպան` քիչ մը ձայնը բարձրացնելով:

Կը վերադառնանք պահակին մօտ: Գլուխը կը սկսի շարժել: Գոհ չէ եղածէն եւ ոչ իսկ կը մտածէ հեռաձայն բանալ իր գլխաւորին:

– Այն ատեն գացէ՛ք, իրեն ըսէք, որ ինծի հեռաձայնէ,- կ՛ըսէ թերահաւատութեամբ:

Շշմած` իրարու երես կը նայինք Վրէժն ու ես: Ո՞վ է սա քոսոտը, որ իր մեծաւորին ասպարէզ կը կարդա՞յ: Ասանկ բան կրնա՞յ ըլլալ արաբական երկրի մը մէջ, բացի եթէ հսկիչին հսկիչն է ինք` աւելի բարձր իրաւունքներով, քանի որ մին ոստիկան է, այո, սակայն միւսը` բանակային:

Մինչ այդ լեռնային ու ցամաքային ցուրտ օդի խառնուրդ մը ակռայ կճռտելու աստիճան կ՛անհանգստացնէ մեզ: Ինքնաշարժին մէջ բոլորն ալ անհանգիստ են, կը մսին ու մանկիկն ալ կը ճչայ շարունակ: Քուն ունի, բայց չի կրնար քնանալ: Տեղը նեղացուցիչ է, ձեռքէ ձեռք, գիրկէ գիրկ կը փոխադրուի, կ՛օրօրուի, ամէն տեսակ միջոցի կ՛ենթարկուի, բայց` անօգուտ: Զինուորին գութը տեղէն շարժած չունի: Անդրդուելի է իր որոշումին վրայ:

Անդին` իրարու ետեւէն ինքնաշարժները կ՛անցնին աջէն ձախէն` մարդոց կասկածամիտ նայուածքները գամելով մեր վրայ: Իրենց թուղթերուն ստուգումը կ՛ընթանայ նախանձ առթող դիւրութեամբ, որմէ յաւիտենապէս զրկուած կը զգանք մենք զմեզ այդ պահուն:

Ճարահատ` նորէն կը կտրենք հարիւր մեթրը դէպի ետ, մեր «ծանօթ»ին մօտ եւ բառ առ բառ կը կրկնենք ըսուածները, այն ակնկալութեամբ, որ սպան հեռաձայնը ձեռք կ՛առնէ, աղուոր լուացողական մը կը տեղայ այդ «ըմբոստ»-ին գլխուն, մեր սիրտը պաղեցնելու աստիճան եւ վերջ կը գտնէ մեր չարչարանքը:

Մեծ կ՛ըլլայ մեր զարմանքը սակայն, երբ սպան պահիկ մը որոճալէ ետք իր ընելիքին շուրջ, 180 աստիճան դարձ կը կատարէ քիչ առաջուան իր որոշումին վրայ:

– Ձեզի բան մը ըսե՞մ, կարծեմ իրաւունք ունի զինուորը: Ճիշդ է, որ պզտիկին վկայագիրը պէտք էր կրէիք: Կը թելադրեմ, որ Պէյրութէն բերել տաք: Կը ցաւիմ, չեմ կրնար հրահանգել, որ ճամբան բացուի առանց այդ փաստաթուղթին:

Սառած կը մնանք երկուքս: Լալու աստիճան յուզում մը կը պատէ մեզ: Այսպիսի տաղտուկ նախատեսուած չէր: Կը մտածենք փոքրիկին մասին, անոր լացը եւ տառապանքը կը ճմլեն մեզ: Ալ միակ յոյսը Վրէժին մօրեղբայրն է, փոքրիկին մեծ հայրը, անել այս կացութենէն փրկուելու համար: Պէտք է ծննդեան վկայագիրը կարելի փութով մեզի հասցնէ, ուրիշ ճար չկայ:

Ոստիկանական շէնքին առջեւ, հեռաձայնի խցիկէն Վրէժը կը հեռաձայնէ Պէյրութ: Չար բախտէն, պատասխանող չկայ: Տունը չեն: Ո՞ւր են, չենք գիտեր: Երանի թէ գոյութիւն ունենար բջիջային հեռաձայնը կամ ֆաքսի դրութիւնը: Շուրջ կէս ժամ անդադար կը փորձենք հինգական վայրկեան դադարով, այն յոյսով, որ որեւէ ատեն կրնան վերադարձած ըլլալ: Անօգուտ: Ա՛լ կ՛որոշենք, որ պէտք է անյապաղ Պէյրութ վերադառնամ, անձամբ զբաղիմ հարցով եւ թուղթը թաքսիով մը ղրկեմ իրենց:

Գլխիկոր կ՛ուղղուինք դէպի Taunus. բառերով կարելի չէ բացատրել վիճակը, որ կը տիրէ անոր մէջ: Հիւանդագին է պարզապէս: Կիները կու լան, մանկիկը` նոյնպէս. բացօթեայ բանտի մէջ են կարծես, ամայի ճամբուն ծայրը, մութին մէջ: Դուրս ելլելն ալ խոհեմութիւն չէ շունչ մը առնելու սիրոյն: Կը սպասենք ու կը սպասենք մութին մէջ գայլի աչքերուն պէս ինքնաշարժի երկու  լոյս տեսնելու յոյսով, մինչեւ որ բախտը կը ժպտի դէպի Պէյրութ գացող սերվիս թաքսի մը կեցնելու: Երկու ճամբորդ ունի միայն: Կը բացատրենք կացութիւնը շարժավարին:

– «Ըթլահ» (ե՛լ),- կը գոռայ:

Հրաժեշտ կ՛առնեմ բոլորէն եւ կը վստահեցնեմ, որ առաքելութիւնս ի կատար կ՛ածեմ: Պէյրութի տան հասցէն ալ կու տանք մարդուն, որպէսզի զիս շիտակ մօրեղբօր տունը տանի` Անթիլիաս եւ վկայագիրը առնելով` վերադառնայ սահման:

Ինքնաշարժը կը նստիմ, սակայն սիրտս կը սկսի տրոփել: Արեան գերճնշումը բան մը չէ, երբ կը մտածեմ ապօրինի ելքիս եւ ճակատագրիս մասին, եթէ յանկարծ զիս կեցնեն: Ո՞վ կրնայ ազատել քեզ սահմանային վատահամբաւ բանտէն: Ո՞վ: Ուղեղս կը չարչրկուի եւ դուրս տալու աստիճան վախ մը կը խրի երակներուս մէջ: Վրէժը ուրկէ՞ հանեց սահման անցնելու այս գործը: Ինչո՞ւ չսպասեցինք, որ թուղթը կնքուի: Ինչո՞ւ նորածինը առանց թուղթի կը ճամբորդէր: Ինչո՞ւ այդ խայտառակ պահակը «մաալեշ»մը (հոգ չէ) չըսաւ ու աչք չգոցեց: Հարցումներ` որոնք ա՛լ անիմաստ կը դառնան, երբ շատ ուշ է դարման գտնելու… Շարժավարը, սակայն, անտեղեակ իմ հոգեկան փոթորկումներուս, ձայնասփիւռը բացած, մէկ կողմէն կը զուգերգէ երգերուն հետ, կը կատակէ, կը խնդայ եռեւեփող տրամադրութեան մը մէջ: Հայհոյանքի քանի մը փշրանքներ ալ կը սպրդին բերնէն` քաղաքական մարդոց հասցէին, բնականօրէն, մինչ ես, ետեւի նստարանին վրայ կծկուած, ձեռքս դէմքիս` դուրսի սեւութիւնը կը նմանցնեմ օրուան մեր բախտին, երբ կամաց-կամաց կը զօրանան Լիբանանի սահմանային լոյսերը: Ինքնաշարժը կը դանդաղի: Յետմիջօրէի խճողումը անհետացած է ա՛լ:

– Դուք գալու պէտք չունիք – կ՛ըսէ շարժավարը, – տուէ՛ք ձեր անցագիրը, ես շուտով կը կարգադրեմ: Եւ կը մտնէ շէնք:

Սրտի զարկերս կը բազմապատկուին: Միայն թէ չուշանայ եւ կամ դուրս չգայ ոստիկանի մը հետ…

Մտահոգութիւնս բարեբախտաբար երկար չի տեւեր: Քանի մը վայրկեանէն արագ քայլերով կ՛իջնէ շէնքի սանդուխներէն, թուղթերը մեզի կ՛երկարէ եւ ինքնաշարժը կը սկսի սուրալ դէպի Պէյրութ, իսկ ես` եօթը ամպերու վրայ: Ի՞նչ ըրաւ` չեմ գիտեր, բայց ինծի այնպէս կը թուի, թէ երկու բառով բացատրած ըլլալու է մեր գլխուն եկածը եւ իր պարտականութեան ստիպողական բնոյթը: Այս մարդիկը կրնան ուսում չունենալ, սակայն ի ծնէ կ՛որդեգրեն համեստութիւն մը, որ գործ մը յաջողցուցած ըլլալու եսական գոռոզութիւնը կը չէզոքացնէ: Գովեստ որսալու տրամադրութիւն չունի: Բարիք մը ըրա՞ւ, կը մոռնայ: Բարիք մը ստացա՞ւ, չի՛ մոռնար: Ահա այս է ասոնց սկզբունքը, ինչ որ սկսած է նահանջել ընկերային մեր հոլովոյթներուն մէջ, հետզհետէ եսամոլութեան ու ամբարտաւանութեան անձնատուր եղող մեր երիտասարդութեան մէկ խաւին մէջ:

Շատ չանցած` ճամբուն աջ կողմը Այնճարի լոյսերը սփոփարար երեւոյթ մը կը պարզեն եւ կը հանդարտեցնեն սիրտս:

Կէս գիշերը շատոնց անց, երկու ճամբորդները ձգելէն ետք, թաքսին Անթիլիասի ամայի փողոցներէն զիկ-զակելով` կը հասնի Վրէժին մօրեղբօր շէնքին առջեւ: Մեքենան աշխատած կը մնայ, մինչ ես վերելակով կը մագլցիմ 7-րդ յարկ: Դուռը զարնելու պէտք չ՛ըլլար, քանի որ մօրեղբայրը եւ կինը դուռը բաց, թաց աչքերով զիս կը դիմաւորեն, ապահովաբար նկատած ըլլալով ինքնաշարժին ժամանումը  պատշգամէն:

– Ղրկեցի՛նք, ղրկեցի՛նք,- կ՛ըսեն երկուքը մէկ:

– Բայց ե՞րբ ղրկեցիք, ո՞ւրկէ գիտցաք:

– Քիչ առաջ Վրէժին հեռաձայնը ստացանք: Պատմեց եղածները: Թաքսի մը կանչեցինք եւ վկայագիրը գնաց: Միտքդ հանգիստ թող ըլլայ: Շատ կը ցաւինք պատահարին համար: Սխալ մըն էր, որ եղաւ: Մե՛ղք, որ պզտիկը շատ չարչարուեցաւ, քեզի ալ յոգնեցուցինք: Ալ տուն կրնաս երթալ եւ հանգստանալ: Շնորհակալ ենք բարիքիդ համար:

Կը թեթեւնամ քիչ մը, կ՛ուրախանամ` ժամանակ խնայած ըլլալով, իրենց ձեռքերը կը սեղմեմ ու կը բաժնուիմ:

Թաքսին զիս կը տանի տուն: Խոշոր «շուքրան»-ով (շնորհակալութիւն) եւ յաւելեալ վճարումով մը կը ճամբեմ զինք, քանի որ ալ կարիքը չկայ իր սերվիսին: Կը մտնեմ տուն:

Տունը լոյսերու մէջ է այդ ուշ ժամուն: Հայրս, մայրս, մեծ մայրս բոլորը արթուն են, սրտերնին թունդ ելած:

– Ո՞ւր մնացիր, տղա՛ս: Ինչո՞ւ այսքան ուշացար: Վախցանք, որ «աքսիտան» եղաք,- կ՛ըսէ մայրս փաթթուելով:

– Մամա՛, աքսիտան-մաքսիտան չեղանք: Ձգէ՛, վաղը պատմեմ եղածը: Երկար է: Շատ յոգնած եմ:

– Ուր է նէ` անօթի ես, պատառ մը բան դնեմ, կե՛ր:

– Մամա՛, բան կերած չեմ, այո՛, բայց հաւատա՛, որ ախորժակ չունիմ: Գլուխս պայթելու աստիճան կը ցաւի: Ասփրօ մը պիտի առնեմ եւ մէկ կտոր` անկողին:

– Ինչպէս որ կ՛ուզես, տղա՛ս:

Վստահ եմ, որ ուղեղ կը կրծեն գիտնալու համար ուշացումիս պատճառը: Դէմքս եւ մարմինս շատ բան կ՛ըսեն, բայց բաւարար չեն` գոհացնելու անախորժ պատահարի մանրամասնութեան թափանցելու իրենց մարմաջը:

Կիսամերկ կը փլիմ անկողնիս վրայ: Պէյրութի ամառնային խոնաւ ու հեղձուցիչ տաքը եւ Նահր գետի անուանի մժեղները առաջին անգամ ըլլալով չեն խանգարեր զիս, քանի որ մորֆին մը համտեսածի պէս թմրած ու թաղուած եմ ենթագիտակցութեանս փոսին մէջ:

Ի՜նչ անուշ է քունը` մտքի ու մարմնի սպառիչ յոգնութենէ մը ետք: Կա՛ս ու չկա՛ս: Կը շոգիանան ամէն տեսակ մտածում, պրկում, սթրես ու քեզ կը վերադարձնեն օրօրոցային անմեղութեան, լռութեան, խաղաղութեան… պահապան հրեշտակի հսկողութեան տակ… ի՜նչ փոյթ, թէ թաք, թաք…ներ մը կը լսուին երբեմն…

– Վարդա՛ն, Վարդա՛ն, տղա՛ս, Վարդան, արթնցի՛ր: Քեզի եմ, ես եմ ձագուկս, մամադ է, արթնցիր…

Գէշ երա՞զ մը կը տեսնեմ արդեօք: Սահմանային բանտի ոստիկա՞նն , է որ զիս կը հրմշտկէ, կը ցնցէ…

– Արթնցի՛ր, տղաս, նայէ`ո՛վ եկեր է:

Ցնցումը կը սաստկանայ մարմնիս վրայ, հետզհետէ բարձրացող մօրս կանչին հետ ու կը ստիպէ զիս, որ աչքերս կէս մը բանամ, դեռ նայուածքս բարձին վրայ: Կը վախնամ որ սենեակին լամբը աչքս մթագնէ ,եթէ դառնամ մօրս կողմը:

– Ի՞նչ կ՛ուզես, մամա, ի՞նչ կայ…

– Նայէ` ով հոս է:

Հիփնոսացութենէ արթնցողի պէս կամացուկ մը կը դառնամ կռնակիս վրայ, աչքերս կը շփեմ եւ մօրս կիսամութ դէմքին ետին պղտոր, ծանօթ դէմք մը կ՛ուրուագծուի խաւարումի մէջ եղող լուսնին պէս:

Ընդոստ կը ցատկեմ վեր:

Վրէ՛ժն է…

Կը կարծեմ, որ դեռ երազի մէջ եմ: Աչքերս քիչ մը եւս կը շփեմ հաստատելու համար տեսարանին իրականութիւնը եւ Աստուա՜ծ իմ, սխալած չեմ, սուտ չէ, խաբկանք  չէ՛, միրաժ չէ՛… Վրէժ՛ն է: Կը սարսռամ:

– Բայց, Վրէ՛ժ, քեռիդ ըսաւ, որ թուղթերը ղրկած է, չըստացա՞ք:

– Ստացա՜նք, ստացա՜նք, թաքսին բերաւ, բայց…

– Բայց ի՞նչ…

– Ծօ՛, Taunus-ին բանալին ո՞ւր է:

– Բանալի՞ն…

Ամա՜ն: Թուքս կլլելով կը ցատկեմ վեր, բնազդաբար ձեռքս կ՛երկարեմ բաճկոնիս ձախ գրպանը եւ ահա` կարծրութիւն մը, շխրտոց կը ցնցէ մարմինս մազէս մինչեւ ոտքս:

Մինչ մարելու աստիճան յուզումը կը պատէ էութիւնս, անհաւատալի այս մտացրութեանս համար, Վրէժ, իրեն յատուկ քմծիծաղով կը վայելէ իմ տակնուվրայութիւնս ու կը փորձէ մխիթարել զիս` ցաւս մեղմելու ձախող փորձով մը:

– Հոգ չէ, հոգ չէ, կը պատահի, հայտէ՛, գնա՛ քնացիր:

– Ո՞ւր կ՛երթաս կոր, կեցի՛ր, սուրճ մը խմէ…

– Սո՞ւրճ, խենթեցա՞ր, չե՞ս լսեր կոր թաքսիին ձայնը, վա՛րը:

Առտուան ժամը 4-ն է: Պուրճ Համուտի փողոցներէն խելագարած ինքնաշարժի մը կատաղի ձայնը թաղերը սարսող զօրութեամբ երկար ատեն յամեցած կը մնայ գիշերուան մութին մէջ, մինչ մտածումս ինքնաշարժէն առաջ կը հասնի չորս այդ անբախտ ճամբորդներուն` սահմանին վրայ, մանաւա՛նդ` չորրորդին… նորածինին վրայ:

Մինչեւ հիմա դեռ կ՛ափսոսամ: Ո՛չ մոռցած եմ եւ ո՛չ ալ ներած ինքզինքիս, որ «տուզ պիպէր» ցանեցի եղածներուն վրայ… դէպքէն ճիշդ 50 տարիներ ետք:

 

Նիկոսիա

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )