Յետընտրական… Այլընտրանք Որոնելիս

ԼԻԼԻԹ ԳԱԼՍՏԵԱՆ

Վերջին տասը ամսում երեք կարեւորագոյն ընտրութիւնների անցկացումը խորհրդարանական, նախագահական, Երեւանի աւագանու, իրապէս շատ էր: Հաշուի առնելով մեր խիստ «քաղաքականացուած» հասարակութիւնն ու իշխանափոխութիւնների մասին կեղծ կամ չստացուած մեկնարկները, մշտական խոստումներն ու վերջինիս հեռանկարի անյուսութիւնն ու անհող սպասումները, կարելի է հասկանալ, թէ ինչո՛ւ այդքան տժգոյն, կանխատեսելի… եւ գրեթէ «անհաւես» անցան ընտրութիւնները:

Այն, որ Երեւանի աւագանու ընտրութիւններին մասնակցեց ընտրողների կէսից մի փոքր աւելին, արդէն խօսուն է ու միեւնոյն ժամանակ` բացատրելի:

Եւ, որքան էլ ընտրութիւնները տժգոյն էին քաղաքական դէմքերի ու «անհաւես» know-how-ների, քաղաքական show-ի առումով, սա չի նշանակում, թէ մեր իրականութեանը բնորոշ ընտրակեղծիքների ողջ գունապնակը գործի չդրուեց:

Քաղաքական մեծամասնութեան կողմից իշխանապահութեանն ուղղուած զինանոցը մարտական համար առաջին զօրաշարժի էր կոչուած. քրէական ու թաղային հեղինակութիւններ, գազելներում ու բազմաբնակարան շէնքերի առնէտաբոյր միջանցքներում ցանկեր կազմող ու հաշուառող, հաստամարմին ու անպայման ժանգոտ, գզգզուած մազերով կանայք, նարդու խաղը ժամանակաւորապէս դադարեցրած ու անվերապահօրէն «թասիբից» խօսող տղամարդիկ (որոնց կանայք հիմնականում Թուրքիայում են վաստակում կամ էլ զառամեալ թոշակառուներ  խնամում Ամերիկայում), ինչ-որ տզրուկ սակաւապետի բարեւից երջանկացած, սերիալներով սնուած ու ընտրակարուսելի մասնագէտ, անբովանդակ ու չրթող լակոտներ եւ, ի հարկէ, անմեղունակ հայեացքով «մտաւորականների» մի կաստա, որը բոլոր ժանականերում եւ անխուսափելիօրէն իշխանութեան կողքին է` շատ պարզ փիլիսոփայութեամբ. «Ընտանիք եմ պահում, կերակրատաշտն ինչպէ՞ս կորցնեմ»:

Այս մասին շատ է խօսուել, նոյնիսկ արժեզրկուելու չափ շատ, մանաւանդ որ ո՛չ կարողանում ենք կանխել, ո՛չ ապացուցել եւ ո՛չ էլ, ըստ էութեան, պայքարել դրա դէմ: Ու, երբ ասում եմ` պայքարել, միայն ընդդիմութեանը նկատի չունեմ (ինչն ինքնին տրամաբանական է), այլեւ`  հասարակութեանը, որն ովկիանոսի բնական ու առողջ ընդվզումով պիտի ինքնամաքրուէր, ազատուէր այդ քաղաքակրթական աղբից:

Բայց` ոչ, եւ ցաւալին ու վտանգաւորն էլ հէնց այն է, որ այս ամբողջ շղթան այլեւս դարձել է կանոն, չափանիշ ու օրինականացուել որպէս քաղաքական ու հասարակական արժէք: Անառարկելի է, որ այս «արժէքների» կարծրացածութեան ու վաւերականութեան մէջ մեղաւոր են Հայաստանում քաղաքական խաղի մասնակից բոլոր ուժերը` որոշներն իբրեւ ներմուծող, որոշները` դրանց դէմ անարդիւնաւէտ կամ թուացեալ պայքարողներ:

Ի հարկէ, արդար չի լինի, եթէ դարձեալ չարձանագրենք, որ մեր հասարակութեան մի զգալի հատուած մերժեց ընտրութիւնները,  բաւական լուրջ մաս պարզապէս չընդունեց ընդդիմութեան ուղերձներն ու արժէքները, իսկ աւելի պարզ` յուսահատուած նախընտրական դաշինք ու միասնական ճակատ կազմելու ընդդիմութեան քրոնիկ անունակութիւնից, չհաւատաց յետընտրական դաշինքի մասին հեքիաթներին, մանաւանդ որ գործող խորհրդարանն այս իմաստով առանձնապէս հիմքեր չի տալիս:

Եւ բնական է, որ մեր հասարակութեան անհոգ ու գործնապաշտ մի մեծ հատուած, որը «նաղդի ու նիսեայի» ընտրութեան մէջ «նաղդի» կողմնակից է եւ առաջնորդւում է այդ պահին աչքի ու գրպանի տեսածով, նախընտրեց կանխատեսելի ու բացայայտ ներկան: Ու, եթէ նախագահական ընտրութիւններից յետոյ ստեղծուած քաղաքական կլիման ու ձայների յարաբերակցութիւնը թոյլ էր տալիս բարձրաձայնել օրինականութեան  բարոյականութեան մասին, այս պարագայում քաղաքական մեծամասնութիւնն առաւել հանգիստ ու համոզուած լինելու առիթ ունի:

Իսկ ահագնացող արտագաղթի, 30 առ հարիւրնոց աղքատութեան, եռապատկուող արտաքին պարտքի կամ տնտեսական ճգնաժամի մասին խիստ տագնապալի պատկերն այլեւս սոսկ վիճակագրական փաստ է, եւ ո՛չ քաղաքական անկայունութեան, եւ ո՛չ էլ հասարակութեանը փողոց տանելու հիմք… անպտուղ ու անհետեւանք քննարկումները նոյնիսկ այս խնդիրը դարձրին սովորական:

Հրապարակուեց կառավարութեան նոր, ըստ էութեան հին կազմը: Երկրի զարգացման հեռանկարում լուրջ ակնկալիքներ ունենալը որքանո՞վ է իրատեսական, դժուարանում եմ ասել: Այնինչ երկրի քաղաքական այժմէականացման հրամայականն այլեւս ոչ թէ այս կամ այն կուսակցութեան օրակարգի խնդիր է, այլ` ազգային անվտանգութեան գերակայ խնդիր, երկրի հետագայ կենսագործունէութեան նախապայման:

Չէզոքացուած կամ ինքնաչէզոքացած ընդդիմութեան, քաղաքական ինստիտուտների ու իշխանութեան ճիւղերի միջեւ հակակշիռների չգոյութեան, պարզապէս քաղաքական մենաշնորհի պայմաններում բարեփոխման ակնկալիքն ու սպասումն ուղղւում է դէպի նախագահական:

Եւ պարզւում է` ոչ միայն քաղաքական բարեփոխման. այս խորապատկերին զաւեշտական, մի քիչ ողբերգական ու մի քիչ էլ հասկանալի է, երբ նոյնիսկ «Անուշ» օփերայի անյաջող բեմադրութեան համար հայ մտաւորականները հերթական բաց նամակն են գրում ուղիղ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին: Իսկ առայժմ քաղաքական մեծամասնութիւնն ուղեկցւում է պատերազմի իրաւունքով` երկրի բոլոր ձախողումները բարդելով անաւարտ պատերազմի վրայ ու հայրենիքը ոտքի կոխան դարձնելով նրա որոշ «հերոսների» համար:

Արդարացուա՞ծ է կամ ժողովրդավարան պետութեան դասական, քաղաքագիտական սահմանումներով ճի՞շդ է արդեօք մէկ հոգուց, տուեալ պարագայում` Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանից ակնկալել, որ նա ներքին արժէքային վերադասաւորումներ, այդ թւում` քաղաքական վարքագծային ու բովանդակային մաքրագործութիւն անելու յամառութիւն ու կամք կ՛ունենայ, դժուար է ասել, ժամանակը ցոյց կը տայ:

Հաւատում եմ Հրանտ Մաթեւոսեանի հետ… ես էլ եմ հաւատում իւրաքանչիւրի ու ամէն մէկի ճիգին… Մի՞թէ սա է այլընտրանքը…

Շարունակելի…

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )