50 Տարի Առաջ (5 Օգոստոս 1963)

Խմբագրական

Հայութեան Կամքը

Ետդարձի շարժումը սկսաւ Մոսկուայէն ու տարածուեցաւ խորհրդային բոլոր հանրապետութիւններու վրայ: Ապաստալինականացման գինովութեան մէջ խորհրդային գրողներն ու արուեստագէտները շատ յառաջ գացած էին: Վարչակարգին թոյլտուութենէն օգտուելով` առիթը գտած էին պոռթկալու տասնամեակներէ ի վեր իրենց սրտին խորը հասունցած ցաւը մարդկային ընկերութեան մը, որ անօրինակ բռնութեան մը շղթաներուն տակ կը հեծէր` ենթակայ ահաւոր սարսափի մը եւ մտային գերեվարութեան:

Մեր հայրենիքի համայնավար ղեկավարութիւնը ատենին արձագանգած էր Մոսկուայի հրահանգին եւ սկսած էր, քողարկեալ սպառնալիքներով, ի կարգ հրաւիրել Հայաստանի գրողները, որոնք յանդգնութիւնն ունեցած էին մերկացնելու կարգ մը ճշմարտութիւններ ու նաեւ, ինչ որ ամէնէն վտանգաւորն է, դարձած հարազատ արտայայտիչը այն ժողովուրդին, որ հակառակ քառասնամեայ կաշկանդումներու, բանտի, աքսորի ու մահուան, հայրենասիրութեան հուրը վառ կը պահէր իր հոգիին մէջ:

Ամիս մը առաջ, սակայն, յուլիս 5-ին, Հայաստանի Համայնավար կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի լիագումար նիստին, Եակով Զարոբեան եւ իր ընկերները եղան աւելի բացայայտ իրենց յատկանշական եւ ուշագրաւ ճառերով, որոնցմէ հատուածներ հրատարակուեցան արտասահմանեան մամուլին մէջ` քաղուած «Սովետական Հայաստան»-ի յուլիս 7-ի թիւէն:

Զարոբեան եւ իր մանկլաւիկները կարծես առիթի կը սպասէին պայթելու համար, իրենց ամբողջ զայրոյթը թափելու հայ ժողովուրդի ընտիր զաւակներուն վրայ, որոնք իրենց գրական արտայայտութիւններով կը հանդիսանային հարազատ թարգմանը հայութեան ընդհանրական ցաւերուն եւ համազգային մտահոգութիւններուն:

Հայաստանի կոմկուսի ղեկավարութեան այդ ելոյթներուն մէջ ակնբախ կերպով ցայտուն կը դառնան այն սարսափն ու մղձաւանջը, որ կ՛ապրի պոլշեւիզմը` ի տես ժողովուրդի մը, որ իր ազգային անվթար գիտակցութեամբ ու առողջ բնազդով իր յոյսն ու ապագան կապած է իր ազգային դիմագծի անաղարտ պահպանման:

Զարոբեանի եւ իր ընկերներուն ճառերը լեցուն էին ՀՅ Դաշնակցութեան դէմ արձակուած սպառնալիքներով եւ ամբաստանութիւններով, որոնք տասնամեակներէ ի վեր կը հոլովուին` արտասահմանի մէջ մեր կազմակերպութեան դէմ տարուած անուղղայ պայքարով եւ Հայաստանի մէջ Դաշնակցութեան ուրուականին դէմ յարատեւ հալածանքով:

Պոլշեւիզմը շատ լաւ գիտէ, թէ ի՛նչ կ՛ընէ: Գիտէ, թէ հակառակ տասնամեակներու հալածանքին ու պայքարին` հայութիւնը իր զգացական աշխարհով ու հոգեխառնութեամբ կը շարունակէ հաւատարիմ մնալ այն ուժին, որուն գերագոյն նպատակը կը մնայ ազատ ու անկախ կեանքի պայմաններ ստեղծել իր ժողովուրդին համար, միացեալ հայրենիքի մը ընդարձակուած սահմաններուն մէջ:

Դաշնակցութեան դէմ մղուող պայքարը հանուր հայութեան ազգային դրոշմին դէմ շղթայազերծուած շարժում մըն է, մեր ժողովուրդի «միջազգայնացման» եւ այլասերման մէջ համայնավարութեան յաղթանակը երազող տարրերու կողմէ:

Բայց ինչ որ չէ յաջողած տարիներ, պիտի չյաջողի նաեւ վաղը: Ինչ որ չէ յաջողած ստալինեան սարսափի օրերուն, չի կրնար յաջողիլ այսօր, երբ պատմութեան անիւը, դարձ չճանչցող թաւալքով մը, համայնավարութիւնը պիտի տանի ահաւոր երկընտրանքի մը առջեւ. հիմնական փոփոխութիւն կամ անհետացում:

Մինչ այդ Զարոբեանի եւ իր ընկերներու կատաղութեան մէջ մենք կը տեսնենք մէկ նոր փաստը այն իրողութեան, որ հակառակ բազմաթիւ տարիներու վրայ երկարած իր հնգամեայ ծրագիրներուն եւ բազմապիսի միջոցներուն` համայնավարութիւնը ձախողած է իր հիմնական նպատակներու իրագործման մէջ:

Այդ կատաղութիւնը որքան զօրաւոր զգացուի, պէտք է հաւատալ, թէ այդքան մօտ է հաշուեյարդարի ժամը:

Մեռնիլ չգիտցող ժողովուրդի մը կամքը կարելի չէ յաւիտենապէս կաշկանդել:

 

Տոմսեր

«Յուլիս 20»

Կար ժամանակ, երբ ամէն հայ քրիստոնեայ կը փափաքէր Երուսաղէմ երթալ` սուրբ տեղերը տեսնելու եւ մխիթարուելու համար:

Հիմա գրեթէ ամէն հայ կը փափաքի հեղ մը Լիբանան հանդիպիլ` հայ ժողովուրդը տեսնելու եւ մխիթարուելու համար…

Ու տարօրինակ չթուի թող, երբ ըսեմ, թէ «Ազդակ»-ի մէջ մասնաւոր հաճոյքով կարդացի «Լիբանանի նախագահ Շեհապի հանդէպ համակրանքի ու յարգանքի ինքնաբուխ արտայայտութիւններ» խորագրով տեղեկութիւնը, ուր պարզ տողերու մէջ խտացուած էր ամբողջ ժողովուրդի մը զգացած ուրախութիւնը` իր նախագահի պաշտօնավարութեան տարեդարձի առթիւ` յուլիս 20:

Ամերիկայի այս հեռաւոր ափերուն վրայ Լիբանան գրեթէ ամէն օր ներկայ է մեր կեանքին մէջ` հայ կեանքի վերաբերող լուրերով եւ սրտապնդիչ պատկերներով: Բազմաթիւ ազգային ուժեր Լիբանանի «արբանեակ» դարձուցած են մեզ: Թուենք ամէնէն կարեւորները:

– Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Աթոռը:
– Համազգայինի Նշան Փալանճեան ճեմարան:
– Ազգային վարժարաններ:
– «Բագին» ամսագիր:
– «Թռչնոց բոյն» ապաստարան:
– Պուրճ Համուտի «Հայաստան»:
– Ժիպէյլի որբանոց:
– Հայկազեան քոլեճ, ուր առաջին հայկական հրթիռները շինուեցան:
– «Պնակ մը կերակուր»-ի ձեռնարկ:
– Արաբերէն պաքալորէայի քննութեանց մէջ ամէնէն յաջող հայ աշակերտներ:
– Ֆրանսերէն պաքալորէայի քննութեանց մէջ ամէնէն յաջող հայ աշակերտներ:
– «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբ:
– Երգչախումբեր, երգիչներ եւ երգչուհիներ:
– Ու մանաւանդ` աննման ՀՄԸՄ-ը:

Եւ դեռ ինչե՜ր հայկական ու պատուական, որոնք հեռաւոր, կախարդական պատկերներու պէս, մեր ամերիկահայ կեանքին ալ կ՛ազդեն, ու յաճախ ազգային գործի եւ խանդավառութեան կը մղեն մեզ` առանց իսկ զանոնք տեսած ըլլալու:

Ու այս ամէնը, Լիբանան` ազնուական երկրին, ու անոր մեծ նախագահին ասպետական բարեացակամութեամբ, կ՛ապրին, կը յառաջդիմեն, ու… կ՛ապրեցնեն մեզ ալ, գործով եւ յոյսով:

Կը պատմեն, թէ Լիբանան կազմուած է բազմաթիւ ազգութիւններէ, որոնք խաղաղ, ազատ ու երջանիկ պահեր կ՛ապրին, ժողովուրդներու իրական հայր` նախագահ Շեհապի անձայն-անաղմուկ ղեկավարութեան տակ:

… Ովկիանոսի վերեւէն կը միանանք Լիբանանի ազնիւ ժողովուրդի ուրախութեանց, իր մեծ նախագահին տարեդարձի առթիւ, ու կը յայտնենք մեր ալ շնորհաւորութիւնները: Նաեւ` գազանի՜ յոյսը, օր մը, ամէն հայու նման, Լիբանան այցելելով` հայօրէն մխիթարուելու:

Ու այս` անմիջապէս որ… գանձային քարտուղարը կարգադրէ միակ անողոք արգելքը…

ԳԻՍԱՒՈՐ

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )