Արամ Ա. Կաթողիկոսի Խօսքը` Ամմանի Քրիստոնեայ Հոգեւոր Պետերու Հանդիպումին 3-4 Սեպտեմբեր 2013

3-4 սեպտեմբերին, Ամմանի մէջ տեղի կ՛ունենայ Միջին Արեւելքի եկեղեցիներու հոգեւոր պետերու հանդիպում մը` հրաւէրովը Յորդանանի Ապտալլա Բ. թագաւորին: Սոյն հանդիպման նպատակն է քննարկել Միջին Արեւելքի մէջ քրիստոնեայ համայնքներուն դիմագրաւած մարտահրաւէրները:

Արամ Ա. կաթողիկոս անձնապէս հրաւիրուած էր թագաւորին կողմէ ներկայ գտնուելու յիշեալ հանդիպման. սակայն, վեհափառ հայրապետը յարմար նկատեց, որ Սուրբ աթոռի երկու երէց միաբաններ` Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Սարգիսեան եւ Միջեկեղեցական յարաբերութեանց բաժանմունքի վարիչ Նարեկ արք. Ալեէմեզեան ներկայ գտնուին յիշեալ հանդիպումին:

Ստորեւ վեհափառ հայրապետին խօսքը, զոր Սեպուհ սրբազան արաբերէնով կարդաց համագումարի ընթացքին:

Բարձր կը գնահատենք  Ն.Վ. Ապտալլա Բ. թագաւորին քրիստոնեայ հոգեւոր պետերը ի մի խմբելու այս յոյժ կարեւոր նախաձեռնութիւնը` Միջին Արեւելքի պատմութեան այս ճակատագրական հանգրուանին: Այս առիթով կ՛ուզենք ձեզի հետ բաժնել կարգ մը մտահոգութիւններ ու մտածումներ.

Ա.- Ներկայ խորհրդակցական հաւաքին իբրեւ ընդհանուր թեմա ընտրուած է «Մարտահրաւէրները, զորս կը դիմագրաւեն քրիստոնեաները»: Մեր հայեցողութեամբ միայն քրիստոնեաները չեն, որ այսօր լուրջ մարտահրաւէրներու դիմաց կը գտնուին, այլ նաեւ իսլամները եւ ամբո՛ղջ շրջանը: Քրիստոնեաներուն մտահոգութիւնները նաե՛ւ իսլամներուն մտահոգութիւնները պէտք է ըլլան եւ` փոխադարձաբար: Մենք միա՛սնաբար պէտք է դիմագրաւենք Միջին Արեւելքի մարտահրաւէրները: Հետեւաբար, կը սպասէինք, որ այսօր մեզի հետ ըլլան նաեւ մեր իսլամ եղբայրները` իբրեւ դրացի, գործակից ու ճակատագրակից միասնաբար քննելու մեր մտահոգութիւնները: Եթէ անցեալին ու ներկային բաժանման գիծեր յառաջացան մեր միջեւ, անոնք եղան  պայմաններու պարտադրանքով ու միայն շահադիտական մօտեցումներէ մղուած: Քրիստոնեաներ ու իսլամներ անբաժանելի մասը կը կազմեն Միջին Արեւելքի ընկերութեան: Բաժանման գիծեր իսլամութեան ու քրիստոնէութեան միջեւ անընդունելի են: Ահա թէ ինչու այսօր նախընտրելի պիտի ըլլար, որ մենք երկխօսութիւն ունենայինք մեր իսլամ եղբայրներուն հետ` միասնաբար քննելու մեր ներկան ու շրջանի ապագան:

Բ.- Քրիստոնեայ եկեղեցիները, հակառակ պատմութեան ընթացքին իրենց ունեցած աստուածաբանական բնոյթ ունեցող կարգ մը տարբերութիւններուն, հիմնական հարցերու շուրջ անոնք մէ՛կ են: Արդարեւ, եկեղեցին մէ՛կ է իր էութեամբ, իր կեանքով ու առաքելութեամբ: Յատկապէս Միջին Արեւելքի մէջ բոլոր եկեղեցիները համախմբուած են Միջին Արեւելքի եկեղեցիներու խորհուրդին շուրջ եւ սա պահուն` իբրեւ այդ խորհուրդին նախագահներէն մէկը, ես ուրախութեամբ կ՛ուզեմ վկայել, թէ եկեղեցիները Միջին Արեւելքի մէջ կը գործեն ու կը ծառայեն իբրեւ մէկ ամբողջութիւն եւ կը խօսին մէ՛կ ձայնով:

Գ.- Իսլամութիւնն ու քրիստոնէութիւնը` իբրեւ միաստուածեան կրօններ, հասարակաց նո՛յն արմատները ունին եւ նո՛յն բարոյական արժէքներուն վրայ խարսխած են իրենց կեանքն ու մտածողութիւնը: Պատմութեան ընթացքին, հակառակ զիրենք շրջապատող տարբեր պայմաններուն ու քաղաքական իրադարձութիւններուն, երկու կրօնները ամուր պահեցին իրենց միաստուածեան հիմքը եւ հոգեւոր ու բարոյական արժէքներու համակարգը: Ներկայ ժամանակներուն բարոյական ու հոգեւոր արժէքներ քանդող համաշխարհայնացումի հոսանքներուն դիմաց, իսլամութիւնն ու քրիստոնէութիւնը կոչուած են միա՛սնաբար պայքարելու:

Դ.- Քրիստոնէութեան ու իսլամութեան արժէքներու համակարգին անբաժանելի մասը կը կազմէ փոխադարձ ճանաչումն ու յարգանքը: Արդարեւ, հասարակաց արժէքներու կարգին մեր ունեցած տարբերութիւնները եւս պէտք է ճանչնանք ու յարգենք: Տարբերութիւնները մեզ պէտք չէ առաջնորդեն հակամարտութեան. անոնք պէտք չէ մեզ մղեն ինքնակղզիացումի. անոնք պէտք չէ ստեղծեն փոխադարձ անվստահութեան ու վախի մթնոլորտ: Ընդհակառակն, մեր հասարակաց արժէքներն ու տարբերութիւնները մեզ պէտք է մղեն յառաջացնելու գոյակցութեան վրայ հիմնուած այնպիսի ընկերութիւն, որ զօրեղ է իր հասարակաց արժէքներով ու հարուստ իր զանազանութիւններով:

Ե) Մեր արտայայտած այս մտածումները սոսկ տեսութիւն չեն, այլ` իրականութիւն: Իբրեւ օրինակ կ՛ուզեմ տալ հայ ժողովուրդի պարագան: Մենք դարեր շարունակ, Հայաստանի, ապա Կիլիկիոյ ու Միջին Արեւելքի մէջ իսլամներուն հետ ապրեցանք: Ներդաշնակ գոյակցութիւն մը յառաջացաւ երկու կրօններուն ու մշակոյթներուն միջեւ: Եթէ պատմութեան ընթացքին տխուր դէպքեր պատահեցան, օրինակ` Օսմանեան Թուրքիոյ գործադրած ցեղասպանութիւնը հայ ժողովուրդին դէմ 1915-ին, անոնք միայն քաղաքական ու կայսերապաշտական նպատակներ կը հետապնդէին: Հայ ժողովուրդը իսլամներուն հետ գոյակցութեան հարուստ պատմութիւն մը ունի: Նոյնը կարելի է ըսել Լիբանանի մասին, ուր 18 համայնքներ կը գոյակցին` յարգելով իրենց զանազանութիւնները:

Զ.- Հետեւաբար, հարց կու տանք. ինչո՞ւ այս տխուր պատահարները եւ ցաւալի երեւոյթները, որոնք կը շրջապատեն մեզ Միջին Արեւելքի զանազան շրջաններուն մէջ: Արդարեւ, 1) հաւատարմութիւն մեր հաւատքին նկատմամբ պէտք չէ նշանակէ անհանդուրժողութիւն ուրիշին հաւատքին նկատմամբ: 2) Որեւէ կրօն չի կրնար ընդունելի նկատել ահաբեկչութիւնը եւ բռնութիւնը իրենց տեսանելի կամ անտեսանելի արտայայտութիւններով: 3) Հասկնալով հանդերձ, թէ մեր կեանքի քաղաքական ու կրօնական տարածքներուն միջեւ ամբողջական բաժանում կարելի չէ յառաջացնել` յատկապէս Միջին Արեւելքի մէջ, միաժամանակ, սակայն, կրօնին ու քաղաքականութեան ու անոնց առնչուած նպատակներու ամբողջական նոյնացումը կրնայ լուրջ կացութիւններ ստեղծել ընկերութեան կեանքին մէջ: 4) Փոխադարձ յարգանքի վրայ հիմնուած երկխօսութիւնը պէտք է դառնայ ուղենիշը մեր բոլորին. երկխօսութեամբ լուծում գտած հարցերը միայն կը դառնան մնայուն:

Է) Իբրեւ եզրակացութիւն, կ՛ուզենք կարեւորութեամբ շեշտել, որ քրիստոնեաները Միջին Արեւելքի մէջ եկուոր չեն, անոնք այս շրջանի պատմութեան, մշակոյթին ու քաղաքակրթութեան անանջատելի մասը կը կազմեն: Քրիստոնեաներ գործօն մասնակցութիւն բերած են շրջանի զարգացման: Անոնք կարեւոր դեր կատարած են նաեւ Արեւելք-Արեւմուտք փոխյարաբերութեան ամրապնդման մէջ: Արդ, քրիստոնեաներ վճռած են մնալ Միջին Արեւելքի մէջ, ինչ որ ալ ըլլան զիրենք շրջապատող պայմանները: Անոնք ինչպէս միշտ յանձնառու են ո՛չ թէ միայն երկխօսութեան, այլեւ ամբողջական ու շինիչ գործակցութեան ու խաղաղ գոյակցութեան իսլամներուն հետ: Քրիստոնեաներ գիտակից են իրենց ազգային պարտաւորութիւններուն նկատմամբ ու միաժամանակ կառչած կը մնան իրենց իրաւունքներուն` իբրեւ լիիրաւ քաղաքացիներ:

ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ

Անթիլիաս, Լիբանան

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )