Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Խօսքը` Եպիսկոպոսաց Ժողովի Առիթով

Հոգու բերկրութեամբ ողջունում ենք ձեզ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում: Նշանաւոր օր է այսօր բոլորիս համար: Առաջին անգամ Եպիսկոպոսաց ժողով է գումարւում Ամենայն հայոց կաթողիկոսութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան եպիսկոպոսաց դասի մասնակցութեամբ, որը, հաւատում ենք, պիտի դառնայ նոր հանգրուան մեր եկեղեցու առաքելութեան արդիւնաւորման ճանապարհին:

Գոհութիւն եւ փառք ենք մատուցում Տիրոջը, որ Եպիսկոպոսաց այս ժողովի գումարումով շնորհն է պարգեւում Մեզ եղբայրական ոգով Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսի եւ մեր եկեղեցու եպիսկոպոսաց ողջ դասի հետ քայլելու դէպի եկեղեցական մեր կեանքի զօրացման ու պայծառացման հորիզոններ: Ուրախ ենք, որ Եպիսկոպոսաց ժողովն իր ներկայութեամբ պատւում է Հայաստանի Հանրապետութեան մեծարգոյ նախագահ տիար Սերժ Սարգսեանը` կրկին հաւաստելով հայ եկեղեցու առաքելութեանը սատարելու, մեր եկեղեցու եւ հայրենի պետութեան յարաբերութիւնները արդիւնաւորելու գործում իր պատրաստակամութիւնը: Ողջունում ենք նաեւ մասնակցութիւնը ժողովին Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքական փոխանորդ Գերաշնորհ Արամ արքեպիսկոպոս Աթէշեանի:

Սիրելի հոգեւոր հայրեր, այսօր մենք մէկտեղուել ենք հոգեւոր-եկեղեցական մեր կեանքի առաւել բարեկարգութեան տեսլականով, որի մարմնաւորման համար կարեւոր առաքելութիւն ունի Եպիսկոպոսաց ժողովը` ի մասնաւորի ծիսական, կանոնական եւ դաւանաբանական հարցերի ուսումնասիրման եւ սահմանումների բանաձեւման գործում: Եպիսկոպոսը Աստծոյ տնտեսն է, ասում է սուրբ Պօղոս առաքեալը (Տիտ. 1.7), եւ «խնամ տանի Եկեղեցւոյ, որ է քաղաք Աստուծոյ», յաւելում է սուրբ Գրիգոր Տաթեւացի մեծ վարդապետը: Այս պատասխանատուութեամբ Եպիսկոպոսաց սոյն ժողովը  պիտի քննարկի եւ որոշումներ կայացնի Մկրտութեան ծէսի եւ սրբադասման կանոնի եւ այս համատեքստում` Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի սրբադասման օրակարգային հիմնական հարցերի վերաբերեալ: Մկրտութեան ծէսի միօրինակութեան ապահովման եւ Սրբադասման կանոնի հաստատման ուղղութեամբ հետեւողական աշխատանք են իրականացրել Ամենայն հայոց հայրապետութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան համատեղ յանձնախմբերը` հանգամանալից կերպով ուսումնասիրելով պատմական հիմքերը, ներկայ իրավիճակն ու ժամանակի պահանջները, նաեւ` հաւատացեալ մեր հօտի ակնկալիքները: Մեր բարձր գնահատանքն ենք բերում Կանոնական, Սրբադասման եւ Ծիսական յանձնախմբերի ատենապետերին եւ անդամներին` իրենց նախանձախնդիր աշխատանքի համար: Ժողովը կարեւորութեամբ անդրադարձ է կատարելու նաեւ մեր Ս. եկեղեցուն յուզող այլ խնդիրների ու մարտահրաւէրների:

Եկեղեցին Քրիստոսի խորհրդական մարմինը եւ հաւատացելոց հաւաքականութիւնը լինելով, նաեւ ժամանակների մէջ գործող կառոյց է եւ իր առաքելութեան ճանապարհին զգում է բարեկարգման եւ բարեփոխումների անհրաժեշտութիւնը: Պատմութեան մէջ մեր հայրենիքի տրոհումները, քաղաքական բարդ հանգամանքներում մեր ժողովրդի համար ստեղծուած դժուարին կացութիւնները, աղէտները, կոտորածներն ու ցեղասպանութիւնը, աստուածմերժութեան խորհրդային տարիները թոյլ չեն տուել ըստ անհրաժեշտութեան զբաղուելու եկեղեցական բարեկարգութեան հարցերով: Գտնուելով տարբեր պետութիւնների կազմում` մեր եկեղեցու նուիրապետական աթոռները գործել են յաճախ տարբեր, երբեմն` պարտադրուած կանոնակարգերով: Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան ներքոյ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը, Կոստանդնուպոլսի եւ Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւնները առաջնորդուել են Ազգային սահմանադրութեան դրոյթներով, իսկ Ռուսական կայսրութեան իշխանութեան ներքոյ Ամենայն հայոց հայրապետութիւնը` Պօլօժէնիայով: Մեր եկեղեցու կեանքը եւ վարչական գործունէութիւնը ներազդուել են այս պայմաններից` տեղի տալով յաճախ տարակարծութիւնների ու շփոթմունքների: Աննպաստ այսպիսի իրավիճակներում բարեկարգման ծրագրերը, որոնք մեր եկեղեցու կեանքում օրակարգային են աւելի քան մէկ դար, յետաձգուել են կամ միայն մասամբ կարգաւորուել: Խորհրդային իշխանութեան տարիներին Ամենայն հայոց կաթողիկոսութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միջեւ ստեղծուած լարուած յարաբերութիւնները, որ յանգեցրին պառակտման եւ վարչական բաժանումի, նոյնպէս պատճառ հանդիսացան բարեփոխումների գործընթացի յապաղման: Այսօր անկախ է մեր հայրենիքը, եւ եկեղեցին ազատ գործելու եւ բարեփոխումներ իրականացնելու մեծ հնարաւորութիւններ ունի` յաղթահարելու համար մեր առջեւ ծառացած համաեկեղեցական հիմնախնդիրները:

Գոհութիւն Աստծոյ, Առաքելական մեր Ս. եկեղեցին այսօր ի սփիւռս աշխարհի հոգեւոր վերազարթօնք է ապրում: Մեր ժողովրդի հոգեւոր-եկեղեցական կեանքը վերընձիւղւում է, խմորւում Աւետարանի լոյսով` ամրօրէն խարսխուելով հայրերի հաւատքի, սրբազան աւանդութեան, կրօնական իմացութեան ու գիտելիքի վրայ: Ձեռքբերումներ ունենք հոգեւորականների ուսեալ նոր սերնդի պատրաստման, եկեղեցաշինութեան, Աւետարանի քարոզութեան զօրացման, քրիստոնէական կրթութեան ու դաստիարակութեան առաքելութեան մէջ: Այս յաջողութիւններով հանդերձ մեր առջեւ յառնած են ներեկեղեցական չլուծուած բազում հարցեր, ինչպէս նաեւ`  խնդիրներ, որոնք հետեւանք են եկեղեցական իրաւունքի, մեր եկեղեցու կանոնական սկզբունքների վրայ հիմնուած օրէնքների ու կանոնադրութիւնների բացակայութեան, ինչը շատ անգամ տեղիք է տալիս թիւրըմբռնումների ու կամայականութեան դրսեւորումների` դժուարացնելով ու բարդացնելով ցանկալի առաջընթացը եկեղեցական մեր կեանքի: Մեր Ս. եկեղեցու գործունէութիւնն ու կեանքը կանոնակարգելու համար անհրաժեշտ պայման է կանոնաւորապէս գործող դարձնել համաեկեղեցական-ժողովական մարմինները եւ ստեղծել սահմանադրութիւն` եկեղեցական կառոյցների, նուիրապետական աթոռների իրաւասութիւնները, գործունէութիւնն ու փոխյարաբերութիւնները սահմանող:

Մեր եկեղեցու կեանքը վերելքի պիտի առաջնորդեն նաեւ` ծիսա-արարողական ոլորտի բարեփոխումները, հոգեւոր-կրթական եւ քրիստոնէական դաստիարակութեան ասպարէզներում` ուսուցման արդիւնաւէտ միջոցների ու կերպերի կիրառումը, մեր հայրերի գործերի, ինչպէս նաեւ` արդիական մտածողութեամբ մեր եկեղեցու վարդապետութեանը հարազատ աստուածաբանական նոր աշխատութիւնների հրապարակումը: Ժամանակի հետ մեր եկեղեցու ընթացքը համաքայլ պահելու եւ մեր ժողովրդին յստակ կողմնորոշում ապահովելու համար հարկ է մշակել եւ հաստատել ընկերային, բարոյական հարցերի, աշխարհաքաղաքական զարգացումների, գիտական նորարարութիւնների, գլոբալիզացիայի եւ նրանից ծագող երեւոյթների վերաբերեալ հայ եկեղեցու սոցիալական հայեցակարգը: Տեղեկացնենք, որ այս նպատակով ամիսներ առաջ Մայր աթոռում հաստատել ենք առանձին գրասենեակ: Եկեղեցին յուզող խնդիրների եւ անհրաժեշտութիւնների շարքում կ՛ուզենք յաւելել նաեւ, որ շարունակում են խիստ պահանջ մնալ նոր սերնդի հոգեւորականաց պատրաստութիւնը, եկեղեցիների կառուցումը, մեր հնագոյն վանքերի ու եկեղեցիների նորոգութիւնը եւ վանական կեանքի կազմակերպումը: Այս ամէնի իրագործման համար անհրաժեշտ են ազգիս համատեղ ջանքերը` հաւատացեալից, հովուից մինչ հովուապետ:

Հոգեփրկչական եւ ազգապահպան իր առաքելութեամբ Առաքելական մեր սուրբ եկեղեցու դերը իրապէս բացառիկ է մեր ժողովրդի կեանքում, որը վկայուած է պատմութեամբ եւ այսօր արդարօրէն ամրագրուած Հայաստանի Հանրապետութեան Սահմանադրութեան մէջ: Մեր եկեղեցին ներշաղախ տիրաւանդ իր կոչմանը` դարերի բովում առկայծ է պահել մեր ժողովրդի հոգում ազատութեան սէրը, հայրենի պետականութեան տեսիլքը` հանդիպման բազում վտանգների ու նեղութիւնների: «Վասն հաւատոյ»-ն եղել է նաեւ «վասն հայրենեաց» ու դարձել խորհուրդը մեր ինքնութեան եւ յարատեւութեան: Այս գիտակցութեամբ ու ոգով, ինչպէս անցեալում, այնպէս եւ այսօր, մեր եկեղեցին ամէն կարելիութեամբ մասնակից է հայրենի պետականաշինութեան նուիրական գործին: Այսօր բարեփոխման ընթացքների հետ հայրենիքում տակաւին առկայ են հոգսեր, դժուարութիւններ: Հայրենաբնակ մեր ժողովուրդը դեռեւս շարունակում է ապրել շրջափակման եւ փխրուն խաղաղութեան պայմաններում: Դեռ չեն յաղթահարուել աղքատութիւնն ու գործազրկութիւնը, մտահոգիչ է արտագաղթը: Այս հրամայականների առջեւ պարտքի ու պատասխանատուութեան մեր բաժինն ունենք` համախմբելու մեր ժողովրդին ու նեցուկ լինելու մեր պետութեանը դժուարին խնդիրների լուծման գործում: Եկեղեցական մեր կառոյցների առաւել կազմակերպմամբ եւ միասնական աշխատանքով աւելի պիտի զօրանայ մեր եկեղեցու գործունէութիւնը, եւ կարող պիտի լինենք ի հայրենիս եւ ի սփիւռս լիովին վեր հանել մեր ժողովրդի ներուժը` ի խնդիր մեր երկրի առաջընթացի ու զարգացման, տնտեսական, ընկերային դժուարութիւնների յաղթահարման եւ սփիւռքում բարձրացող հրամայականների դիմագրաւման: Հայրենիք-սփիւռք միասնականութեամբ հզօր, ամուր, անխոցելի պիտի լինի մեր հայրենիքը, առաւել պաշտպանուած, ինքնավստահ եւ կենսունակ` հայ սփիւռքը: Հայրենիք-սփիւռք միասնականութեամբ արգասաւոր պիտի լինեն մեր ջանքերը միջազգային ասպարէզում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ճանաչման եւ Հայոց ցեղասպանութեան դատապարտման, որի 100-ամեայ տարելիցի ոգեկոչումը պիտի դարձնենք արդարութեան եւ պահանջատիրութեան զօրեղ կոչ ողջ աշխարհին: Հայրենիք-սփիւռք միասնականութեամբ ի զօրու պիտի լինենք դիմակայելու մեր ազգին պատուհասող փորձութիւններին, դժուարութիւններին ու նեղութիւններին, ինչպիսիք այսօր ծառացել են մեր ժողովրդի կեանքում Մերձաւոր Արեւելքում, մասնաւորապէս` Սուրիայում: Շարունակուող հակամարտութեան հետեւանքով սուրիահայութիւնը այսօր էլ կրում է մեծ նեղութիւններ ու ծանր կորուստներ: Խաղաղութեան հայցով առ Տէրը, կրկին Մեր յորդորն ենք բերում թեմակալ առաջնորդներին` հաւատաւոր մեր զաւակների հետ ամէն կարելիութեամբ աջակցել եւ սատարել սուրիահայ մեր եղբայրներին ու քոյրերին` քաջալեր պահելու նրանց ոգին` դժուարութիւնները յաղթահարելու համար:

Մեր միասնականութեան բարի արդիւնքներով շէն ու պայծառ պիտի պահենք սփիւռքի հայ կեանքը, որի խնդիրներին ձեզանից շատերը քաջատեղեակ են` անձնապէս կրելով այդ մտահոգութիւնները: Այսօր յաճախ ենք խօսում հայ դպրոցի տկարացման, հայոց լեզուի իմացութեան նահանջի, հոգեւոր եւ ազգային կեանքում երիտասարդութեան ներգրաւուածութեան նուազման մասին, որոնք ահագնացնում են ուծացման ընթացքները: Այսօր, երբ ունենք մեր անկախ պետականութեան քաջալերող իրականութիւնը, երբ ցեղասպանութիւնը վերապրած մեր ժողովրդի զաւակները սփիւռքում այլեւս իբրեւ յարգուած ու վստահելի քաղաքացի` իրենց արդար վաստակով ստեղծել են հոգեւոր եւ ազգային կառոյցներ ու հաստատութիւններ, պիտի ջանանք ազգային-եկեղեցական մեր կեանքը աւելիով դարձնել հարազատ աշխարհ մեր զաւակաց համար: Մեր եկեղեցին առաւել արդիւնաւետութեամբ պիտի ծառայեցնի այդ հնարաւորութիւնները մեր ժողովրդին հաւատքով, ազգային գիտակցութեամբ, մայրենի լեզուի հանդէպ նախանձախնդրութեամբ կենսունակ պահելու գործին: Հոգեւոր արժէքներով ներշաղախ ազգային կեանքի մէջ մեր ժողովուրդը, մասնաւորապէս` երիտասարդութիւնը, պիտի գտնի իր հարցերի պատասխանները, Աստծուն հաւատարիմ իր անսայթաք ուղին, իր երջանկութիւնը եւ պիտի շարունակի ապրել ազգային ինքնութեամբ` իր ուժերը, իր տեսիլքները բազմապատկելով մեր ազատ հայրենիքից առնուող զօրութեամբ:

Քսանմէկերորդ դարը գիտատեխնիկական առաջընթացի ու նուաճումների հետ բերել է նաեւ բարոյական արժէքների անկում, մարդու իրաւունքների ճիշդ ընկալման աղճատում, ազգային ինքնութեան եւ ընտանեկան արժէքների խաթարում, որոնցից, ցաւօք, զերծ չմնաց նաեւ ազգային մեր կեանքը, ինչպէս հայրենիքում, այնպէս եւ` սփիւռքում: Դարի հոգեզուրկ ընթացքներին, աշխարհայնացման, համահարթեցման վտանգներին պիտի կարողանանք դիմագրաւել մեր ժողովրդի եւ յատկապէս` երիտասարդութեան հոգում քաջարթուն պահելով սէրը, վստահութիւնը հանդէպ մեր Ս. եկեղեցին, նախանձախնդրութիւնը հանդէպ մեր հայրերի սուրբ հաւատքը եւ ազգային աւանդները: Մեր եկեղեցին, իբրեւ Տիրոջ շնորհաց առատաբուխ աղբիւր, պիտի ոռոգի մեր կեանքի անդաստանները, հոգեւոր լոյսով նորոգի ու պայծառացնի բարեպաշտ հոգին մեր ժողովրդի եւ հաստատուն պահի  արդարութեան, ճշմարտութեան, մարդասիրութեան արժէքների մէջ, որոնցով պիտի բարգաւաճեն, բարիով ու բարիքով լցուեն մեր երկիրն ու համայն հայ կեանքը: Մեր առաքելութիւնը մէկն է` հովուել եւ առաջնորդել մեր ժողովրդին դէպի փրկութիւն, պահպանել Աստծոյ եւ հայրենեաց սիրոյ մէջ, որպէսզի ապրենք եւ յարատեւենք իբրեւ Տիրոջ սեփական եւ ընտրեալ ժողովուրդ ու եկեղեցի:

Սիրելի հոգեւոր հայրեր, ահա եկեղեցական ոլորտում եւ ազգային կեանքում այն խնդիրները եւ գործունէութեան առաջնահերթութիւնները, որ ցանկացանք առանձնացնել, եւ որոնց վճռումն ու իրականացումը մեր եկեղեցին Աստծոյ օրհնութեամբ պիտի առաջնորդեն լիաշունչ եւ արգասաւոր առաքելութեան: Մեր ժողովուրդը մեզ հետ է հայ եկեղեցու հանդէպ իր անխախտ նուիրումով, եկեղեցին զօրացնելու ջերմ զգացումով, եւ մեր ջանքերը արձագանգ պիտի գտնեն հաւատացեալ մեր զաւակների հոգում` աջակցութիւն բերելու պատրաստակամութեամբ:

Առ Աստուած աղօթքով հայցում ենք Սուրբ Հոգու առաջնորդութիւնը Եպիսկոպոսաց ժողովի աշխատանքներին եւ բերում առաքեալի յորդորը. «Եղբայրներ, ինչ որ ճշմարտութեամբ է, ինչ որ` արդարութեամբ, ինչ որ` սրբութեամբ, ինչ որ` սիրով,… այն խորհեցէք:… Եւ խաղաղութեան Աստուածը թող լինի ձեզ հետ» (Փիլիպ. 4.8-9):

Թող Տէրը խաղաղութիւն պարգեւի աշխարհին, պատերազմական դժուարութիւններ կրող ժողովուրդներին, Իր բարի հայեացքի ներքոյ անխռով պահի Հայաստան եւ Արցախ հայրենի մեր երկիրն ու աշխարհասփիւռ մեր ժողովրդին, անսասան` առաքելական մեր Ս. եկեղեցին` նուիրապետական աթոռներով ու սպասաւորներով, պարգեւելով հոգեւոր առաջընթաց ու բարօրութիւն:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )