Մեր Ընթերցողները Կը Գրեն. Հայը Հայ Է Նաեւ Իր Լեզուով

ԿԻՐՕ ԳԷՈՐԳ ԳԱՐԱԿԷՕԶԵԱՆ

gigiՀաւաքականութիւններու համար, մանաւանդ մեզի` հայերուս նման, որոնց մեծամասնութիւնը կ՛ապրի իր հայրենիքէն դուրս, ի շարս այլ կռուաններու, նաեւ հիմնականներէն մէկն է իր մայրենի լեզուն: Մարդ անհատը իր լեզուն կա՛մ լաւ գիտէ, կա՛մ բնաւ չի գիտեր զայն:

Առնենք մեր` հայերուս պարագան. հայը հայերէն լաւ (ճիշդ ձեւով) պիտի խօսի, կամ երբեք. հաւանական է, որ բառերու նուազ պաշար ունենայ ան, այսուհանդերձ, սխալ պիտի չգործածէ իմացածը: Բնական է, որ իւրաքանչիւր անհատ չիմանայ իր մայրենի լեզուին բոլոր բառերը, բայց թէ` սխալ խօսիլ եւ սխալ գործածել իմացածը, երբեք ընդունելի չէ: Ցոյց տուէք յոյն մը, որ իր լեզուն գիտէ եւ սխալ կը խօսի. ցոյց տուէք ֆրանսացի մը, որ սխալ կը խօսի իր մայրենի լեզուն. չկա՛յ: Իսկ եթէ լաւ չեն գիտեր իրենց մայրենի լեզուն, ապա առնուազն սխալ ձեւով չեն խօսիր զայն:

Հայը հայ է նաեւ իր լեզուով. թող օրինակ չտրուի, թէ այսինչ կամ այնինչ երգիչը, թատերագիրը կամ բեմադրիչը հայերէն չի գիտեր, բայց շատ լաւ հայ է, կամ իբրեւ այդպիսին կը զգայ ինքզինք: Ո՛չ, անկարելի է նման բան: Հայը կա՛մ ամբողջական հայ է, կա՛մ այլ բան: Հայ անհատը հայերէն պիտի խօսի, հայերէն պիտի մտածէ, հայերէն պիտի աղօթէ, հայերէն պիտի ստեղծագործէ, հայերէն պիտի գրէ եւ հայերէն պիտի երգէ. մէկ խօսքով, լեզուամտածողութիւնը հայերէն պիտի ըլլայ, այլապէս սոսկական աշխարհաքաղաքացի մըն է ան:

Խուսափողական է այն համոզումը (պատճառաբանութիւն), թէ պէտք է համարկուինք մեր ապրած տուեալ երկրի ընկերութեան մէջ եւ տիրապետենք երկրի լեզուին: Այո՛, տիրապետենք տուեալ երկրի լեզուին, բայց այդ չ’արգիլեր, որ տիրապետենք նաեւ հայերէնին: Բնաւ բարդոյթ չունենանք մեր հայ ըլլալու իրողութենէն, ընդհակառա՛կը, ըլլանք հպարտ, որ այդպիսին ենք եւ զաւակներն ենք մշակութային հսկայ աւանդ ունեցող ազգի մը, որ հակառակ բազմապիսի դժուարութեանց, ահա հազարամեակներէ ի վեր ոչ միայն իր գոյութիւնը կը պահէ, այլ կը պայքարի, կը ստեղծագործէ ու կը յարատեւէ, մինչ ուրիշներ պատմութեան գիրքերու ճերմակ էջերուն վրայ սեւով գրուած լոկ յիշատակներ դարձած են: Թող իւրաքանչիւր հայ առնուազն փորձէ մաքուր հայերէն խօսիլ: Օրինակ` կարելի եղած չափով բայերու խոնարհումին վերջաւորութեան անտեղի գործածուող «կոր»-ը վերցնենք, եւ պիտի զգաք, թէ ի՛նչ գեղեցիկ կը հնչէ ձեր խօսած հայերէնը: Կամ` կրկնակի յոգնակիի չվերածել «տղայ»-ն, ըսելով «տղաքները», փոխան ճիշդ ձեւին` «տղաքը»: Կամ` «վազեմնէ»-ի փոխարէն պիտի ըսենք «եթէ վազեմ». փոխանակ «մենծ»-ի, ըսենք «մեծ». կամ փոխանակ ըսելու «յոգնայ», «այրայ», «պայթայ» կամ «մարայ», ըսենք յոգնեցայ, այրեցայ, պայթեցայ եւ մարեցայ: Իսկ ամէնէն զաւեշտականը` երբ կը փորձենք իբր թէ մաքուր հայերէն խօսիլ եւ կ՛ըսենք` «տղան տունէն փախեցաւ», փախուստ տալու գործողութիւնը վերածելով «բախում»-ի:

Մեր խօսակցական հայերէնէն պէտք է վանենք նաեւ «սըվիկա», «օվու՞ն է», «ահանգ» կամ այլ տգեղ «բառեր»-ը: Տակաւին չենք խօսիր օտար բառերու մասին, զորս կը գործածենք խօսակցական հայերէնին մէջ, եւ որոնք հասած են աղէտալի ու ահազանգային ըլլալու աստիճանի: Գէթ փորձենք հայերէնը կարելի եղած չափով ճիշդ ձեւով գրել եւ խօսիլ: Մտածենք այս մասին: Ձեր բոլորին բարի օր կը մաղթեմ:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )