Արուեստի Աշխարհէն. Սթրատիւարիո՞ւս. Ջութակահարներ Չեն Կրնար Զանազանել

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

985stradՋՈՒԹԱԿԻ ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՄԷՋ ԱՐԴԷՆ ՇԱՏՈՆՑ ԸՆԴՈՒՆՈՒԱԾ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԻՒՆ Է. ԼԱՒԱԳՈՅՆ ՋՈՒԹԱԿՆԵՐԸ ՇԻՆՈՒԱԾ ԵՆ 300 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ, ՍԹՐԱՏԻՒԱՐԻԻ ԵՒ ԿՈՒԱՐՆԵՐԻ ՏԵԼ ՃԵՍՈՒԻ ՆՄԱՆ ԻՏԱԼԱՑԻ ՎԱՐՊԵՏՆԵՐՈՒ ԿՈՂՄԷ: ՆԱԽԱՊԱՇԱՐՈ՞ՒՄ Է ԱՅՍ, ԹԷ՞ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ: «ՏԸ ՆԻՒ ԵՈՐՔ ԹԱՅՄԶ» ԿԸ ՓՈՐՁԷ ՊԱՏԱՍԽԱՆ ՄԸ ԳՏՆԵԼ` ՀԻՄՆՈՒԵԼՈՎ ՆՈՐԱԳՈՅՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ՑՆՑԻՉ ԱՐԴԻՒՆՔՆԵՐՈՒՆ ՎՐԱՅ:

Անշուշտ գոյութիւն ունին արդիական բացառիկ ջութակներ, սակայն կը տիրէ այն համոզումը, թէ արդի 50 հազար տոլար արժողութեամբ գործիք մը կարելի չէ բաղդատել միլիոնաւոր տոլար արժող Սթրատիւարիուսի մը կախարդական ձայնին հետ:

Այժմ ուսումնասիրողներ տարակարծիք են: Նոր հրապարակուած ուսումնասիրութեան մը մէջ անոնք կը տեղեկագրեն միջազգային վարկ վայելող ջութակահարներու մասին, որոնք չեն կրնար զանազանել հին եւ նոր ջութակները, երբ առանց գիտնալու կը նուագեն զանոնք: Անոնք նոյնիսկ կրնան ընտրել նոր ջութակ մը` իբրեւ իրենց նախասիրած գործիքը:

Հին Եւ Նոր Ջութակներու Հակասութիւնը

«Գոյութիւն ունի այն սխալ համոզումը, թէ նոր ջութակները շատ բարձր կը հնչեն եւ ականջ կը ծակեն,- կ՛ըսէ Փարիզի «Փիեռ եւ Մարի Քիւրի» համալսարանին մէջ երաժշտական ձայնի իւրայատկութիւնները ուսումնասիրող մասնագէտ եւ սրնգահար Քլոտիա Ֆրից, որ գլխաւորած է ուսումնասիրութիւնը: – Մեր ուսումնասիրութիւնը ցոյց կու տայ, թէ ճիշդ չէ այս համոզումը:

«Մարդիկ հարց կու տան. ինչո՞ւ կ՛ուզես գետին զարնել Սթրատը: Ճիշդ չէ: Իրականութեան մէջ անիկա գեղեցիկ գործիք մըն է: Պարզապէս կ՛ուզեմ ապացուցել, թէ երիտասարդ մենակատարներ կրնա՛ն ասպարէզ մը կերտել առանց հին գործիք մը ունենալու: Կարելի է հրաշալի կերպով լաւ նուագել` առանց Սթրատ մը ունենալու», կ՛աւելցնէ Ֆրից:

Ֆրից եւ խումբ մը ուսումնասիրողներ, ներառեալ` ջութակ շինող Ճոզըֆ Քըրթըն, նոր եւ հին ջութակներու հակասութիւնը քննելու սկսած են 2010-ին, երբ Ինտիանայի մէջ միջազգային մրցանքի մը մասնակցող 21 երաժիշտներէ խնդրած են կրել ծովու ակնոցներ եւ աղօտ տեսողութեամբ նուագել 3 հին եւ 3 նոր ջութակներ: Երաժիշտներէն 13-ը ընտրած է նոր ջութակ մը` իբրեւ իր նախասիրած գործիքը, իսկ 6 ջութակներէն ամէնէն աւելի նուազ սիրուած է Սթրատիւարիուսը, ինչպէս կը տեղեկագրեն ուսումնասիրողները:

Արդիւնքները ցնցած են լարային գործիքներու աշխարհը, արդի դասական երաժիշտ Ճոն Քէյճի աններդաշնակ մէկ համալարին պէս, որ կարծէք ինկած է Սքարլաթիի մէկ հատանուագին (սոնաթա) մէջ: Ուսումնասիրութեան մասնակցած ջութակահարները դժգոհութիւն յայտնած են եւ ըսած են, թէ ջութակներուն ձայնը ստուգելու պայմանները լաւ չէին: Օրինակ` զանոնք նուագած էին պանդոկի մը սենեակին մէջ:

Պատահական Ընտրութիւն

Այնուհետեւ բազմաթիւ բարեփոխութիւններ կատարուած են նոր ուսումնասիրութեան մը մէջ, որուն արդիւնքները լոյս տեսած են «Փրոսիտինկզ աֆ տը Նեշընըլ Աքատըմի աֆ Սայընսըզ» թերթին մէջ: Փարիզի մէջ կատարուած այս նոր ուսումնասիրութեան ընթացքին օգտագործուած են 6 հին եւ 6 նոր գործիքներ, որոնք դիտումնաւոր կերպով փոփոխութեան ենթարկուած են` հինի տպաւորութիւն ստեղծելու համար: Հրաւիրուած են արհեստավարժ 10 մենակատարներ եւ անոնց տրուած է յաւելեալ ժամանակ. 75 վայրկեան` փորձի սենեակին մէջ եւ 75 վայրկեան` 300 աթոռ ընդգրկող համերգասրահի մը մէջ: Երաժիշտները գործածած են իրենց սեփական աղեղները, փորձի համար տրամադրուած ջութակները բաղդատած են իրենց սեփական գործիքներուն հետ, անոնց կարելիութիւն տրուած է լսելու ունկնդիրներու կարծիքներ եւ ունենալու դաշնակի ընկերակցութիւն: Նոյնիսկ նուագախումբ մը ընկերակցած է անոնց: Այս ձեւով կատարուած ուսումնասիրութեան արդիւնքները պիտի հրապարակուին աւելի ուշ:

Նոր ուսումնասիրութեան մասնակցած մենակատարներէն 6-ը ընտրած է նոր ջութակ մը` համերգային տեսական շրջապտոյտի մը համար: Բարձր եւ ինքզինք պարտադրող ձայնով նոր տեսակի յատուկ ջութակ մը ընտրած են ջութակահարներէն 4-ը, հաւանաբար այն պատճառով, որ իբրեւ մենակատարներ նախընտրած են իրենց գործիքին ձայնը տարածել նուագախումբին վրայ, ինչպէս կը մտածեն ուսումնասիրողները: Մենակատարները միջին հաշուով աւելի բարձր գնահատած են նոր ջութակները` դրուատելով անոնց նուագելու, արտայայտուելու եւ ձայնը տարածելու առաւելութիւնները: Իսկ անոնց ենթադրութիւնները, թէ ո՛ր ջութակները նոր են կամ հին, պարզապէս պատահական են:

«Այն առաւելութիւնները, զորս երաժիշտները կը փնտռէին գործիքի մը մէջ, գրեթէ հաւասարապէս գոյութիւն ունէին նոր եւ հին ջութակներուն մէջ», կ՛ըսէ Քըրթըն:

Այսուհանդերձ, բազմաթիւ ջութակահարներ, ներառեալ` ուսումնասիրութեան մասնակցած երաժիշտները  պարզամտութիւն կը նկատեն եզրակացնել, թէ նոր ջութակները հաւասար են հին ջութակներուն:

Թարմութեան Եւ Հնութեան Միջեւ

Քանատացի երաժիշտ Եւ-Ճիա Սիւզըն ուսումնասիրութեան գրեթէ ամբողջ ընթացքին նախընտրած է նուագել նոր ջութակ մը: Այսուհանդերձ, ան կ՛ըսէ, թէ կը նախընտրէ նուագել հին ջութակ մը, որովհետեւ` «անիկա կ՛արձագանգէ դարերու ընթացքին իւրաքանչիւր նուագողի ձայնով: Անշուշտ կը գնեմ նոր ջութակ մը, սակայն պէտք է ընտելացնել զայն»:

Էլմար Օլիւիերա, որ ընտրած է նոր ջութակ մը, համոզուած, թէ անիկա Սթրատիւարիուս մըն է: Թէեւ ան կը գովէ արդի ջութակ շինողները եւ յաճախ ելոյթներ կու տայ 10 հազար տոլար արժողութեամբ արդի ջութակ մը նուագելով, սակայն կը նշէ. «Միակ յատկանիշը, որ կարելի չէ շնորհել նոր ջութակի մը, այն է, որ չէ նուագուած 300 տարի: Ջութակը այնպիսի գործիք մըն է, որ փոփոխութիւններ կը կրէ եւ զարգացում կ՛ապրի»:

Սակայն ուսումնասիրութեան մասնակցած այլ երաժիշտ մը` Կիորա Շմիթ կ՛ըսէ, թէ նոր ջութակներուն թարմութիւնը ինքնին անոնց գրաւչութեան գաղտնիքն է: «Հին գործիքները երբեմն յոգնած կը հնչեն, պարզապէս որովհետեւ տարիներով նուագուած են,- կ՛ըսէ ան:- Մինչդեռ նոր ջութակի մը վրայ անմիջապէս կարելի է դնել սեփական դրոշմ, որովհետեւ անիկա զերծ է տարիներու կնիքներէն: Կը նմանի նոր ինքնաշարժի մը, որ տակաւին չէ քշուած, արագ է եւ առոյգ»:

Ուսումնասիրութեան մասնակցած ջութակահարներէն անկախ երաժիշտներ աւելի սպառիչ կ՛որակեն այս նոր ուսումնասիրութիւնը, բաղդատած` նախորդին, սակայն տակաւին համոզուած չեն, թէ նոր եւ հին ջութակները կարելի չէ զանազանել իրարմէ:

Միլուոքիի սիմֆոնիք նուագախումբի առաջին ջութակ Ֆրանք Ալմընտի համաձայն, ուսումնասիրութիւնը նկատի չէ առած, թէ յաճախ ամիսներ կը տեւէ, մինչեւ որ ջութակահար մը եւ գործիք մը ընտելանան իրարու: Ան յունուարին յարձակումի ենթարկուած էր եւ կորսնցուցած էր 5 միլիոն տոլար արժողութեամբ իր Սթրատիւարիուսը:

«Յայտնապէս գոյութիւն ունին ժամանակակից բարձրորակ գործիքներ,- կ՛ըսէ Ալմընտ, որ այժմ վերատիրացած է իր ջութակին:- Իմ փորձառութենէս մեկնած` կրնամ ըսել, որ եթէ ուսումնասիրութեան մասնակցած յարգարժան մենակատարներուն տրուէր 2 ամիս, որպէսզի տարբեր պայմաններու մէջ նոր գործիք մը բաղդատէին հոյակապ Սթրատի մը կամ Ճեսուի մը հետ, կը կարծեմ, թէ նոյնիսկ քննարկումի նիւթ պիտի չստեղծուէր»:

Ճուլիըրտ լարային քառեակի երկարամեայ անդամ Ըրլ Քարլիս կ՛ըսէ. «Եթէ հանգիստ կը զգաս գործիքիդ հետ, ապա բնականաբար առաւելութիւն մը կը վայլես: Իսկ նոր գործիքները շատ աւելի դիւրութեամբ կը հակազդեն»:

«Սակայն չեմ հանդիպած ոեւէ մեծ երաժիշտի մը, որ իր Սթրատը կամ Կուարներին փափաքէր փոխանակել նոր գործիքի մը հետ»:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )