Թրքական Խումբերը Ֆինանսաւորած Են Քոնկրեսականներու Խնդրայարոյց Շրջագայութիւնը Ազրպէյճանի Մէջ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

Միջազգային մամուլը այս օրերուն ողողուած է եւրոպական եւ ամերիկեան քաղաքական գործիչներու մասին խնդրայարոյց պատմութիւններով, որոնք  շահադիտական թաքուն դրդապատճառներով ջերմ ընդունելութեան արժանացած են Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ մէջ:

Նորագոյն բացայայտումը հրապարակուած է  «Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ի կողմէ, յուլիս 27-ին, «Քոնկրեսականներու շրջագայութիւնը ահազանգ կը հնչեցնէ» խորագիրով: Յօդուածը բացայայտած է, որ թրքական ոչ շահութաբեր հինգ խումբեր 2013 թուականի մայիսին 274,459 տոլար ծախսած են Քոնկրեսի տասը անդամներու եւ 35 աշխատակիցներու դէպի Ազրպէյճան ճոխ ճամբորդութեան վրայ: Այդ դրամական միջոցները նուիրաբերած էին.

– Թուրք ամերիկացիներու եւ եւրասիացիներու խորհուրդը (Հիւսթըն), 101,680 տոլար
– Ամերիկայի միջին արեւմտեան հատուածի թրքական միութիւնը (Շիքակօ),  68,324 տոլար
– Ամերիկայի թրքական դաշինքը (Ուաշինկթըն),  52,975 տոլար
– Ամերիկայի հարաւարեւելեան հատուածի թրքական միութիւնը (Աթլանթա), 26,550 տոլար
– Թուրք-ամերիկեան ընկերակցութիւններու խորհուրդը (Նիւ Եորք), 24,930 տոլար:

Ահա այն տասը քոնկրեսականները, որոնց դէպի Պաքու ճամբորդութեան բոլոր ծախսերը ամբողջովին վճարուած էին.

– Տենի Տեւիս, 24,084 տոլար
– Ռուպըն Հինոճոզա, 19,962 տոլար
– Ճիմ Պրայտընսթին, 14,173 տոլար
– Թետ Փօ, 13,431 տոլար
– Սթիւ Սթոքմըն, 13,431 տոլար
– Միշել Լուճըն Քրիշըմ, 12,780 տոլար
– Շիլա Ճեքսըն Լի, 12,034 տոլար
– Լէոնարտ Լենս, 9798 տոլար
– Իւեթ Քլարք,  8701 տոլար
– Կրեկըրի Միքս, 6431 տոլար

Քոնկրեսականներու ուղեւորութեան իսկական նպատակը մասնակցիլն էր համաժողովի մը, որ մասամբ ֆինանսաւորուած էր ՍՈՔԱՐ-ի (Ազրպէյճանի ազգային քարիւղի ընկերութիւն) կողմէ, եւ որ` իր գործընկերներէն մէկուն` ՆԻՈՔ-ի (Իրանի ազգային քարիւղի ընկերութիւն) հետ ձեռնարկած էր 28 միլիառ տոլար արժողութեամբ ծրագիրի` «Շահ Տենիզ» կազի հանքավայրը շահագործելու համար: Պատահական չէր, որ շրջագայութիւնը կազմակերպուած էր այն ժամանակամիջոցին, երբ ամերիկեան Քոնկրեսը լրացուցիչ պատժամիջոցներ պիտի կիրարկէր Իրանի դէմ: Ազրպէյճանցիներուն ու անոնց իրանցի գործընկերներուն խիստ անհրաժեշտ էր Քոնկրեսէն ստանալ արտօնութիւն` այս հսկայածաւալ ծրագիրը իրականացնելու համար: Զարմանալի չէ, որ քոնկրեսական պատուիրակութեան շքեղ ճամբորդութենէն վերադառնալէն ետք, դեռ երկու ամիս չանցած, Ներկայացուցիչներու տունը հաւանութիւն տուաւ այդ ցանկալի արտօնութեան…

«Հիւսթըն Քրոնիքըլ» օրինագիծի շուտափոյթ հաստատումը սովորաբար դանդաղաշարժ Քոնկրեսին կողմէն կը բացատրուի անով,  որ ՍՈՔԱՐ-ը, ազրպէյճանական այլ պետական միաւորներու հետ, դարձած է Ուաշինկթընի մեծագոյն գումար ծախսողներէն մէկը` ամերիկեան գործընկերներ սիրաշահելով իր քարիւղի մթերքները համաշխարհային շուկաներ հանելու համար… Լոպիստները, Ազրպէյճանի կառավարութիւնը եւ ուժանիւթի ընկերութիւնները` բոլորը մասնակցած էին Պաքուի հաւաքոյթին», Հայտար Ալիեւի անուան շքեղ կեդրոնին մէջ, ուր գլխաւոր բանախօսը նախագահ Իլհամ Ալիեւն էր: «Առնուազն չորս քոնկրեսականներու ընկերակցած էին անոնց կիները կամ նշանածները: Ոմանք օգտուած էին առաջին կարգի թռիչքներէն եւ իրենց ուղեւորութիւնը երկարաձգած` մնալով Թուրքիոյ շքեղ պանդոկներուն մէջ: Քոնկրեսականներուն ճամբորդական ծախսերը միայն կազմած էին 270 հազար տոլար»:

Հետաքրքրական է, որ այցելութեան գլխաւոր կազմակերպիչը` Թուրք ամերիկացիներու եւ եւրասիացիներու խորհուրդը, «չէ բացայայտած որեւէ առեւտրական ընկերութեան աջակցութիւն կամ օտար կառավարութեան օգնութիւն դէպի Պաքու քոնկրեսականներու կատարած ուղեւորութիւններու համար», ինչպէս կը  պահանջուի դաշնակցային օրէնքով, կը հաղորդէ «Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ը: Թրքական ոչ շահութաբեր հինգ կազմակերպութիւնները եւ տասը քոնկրեսականները հաւանաբար խախտած են Քոնկրեսի բարոյագիտութեան կանոնները եւ դաշնակցային օրէնքը` չբացայայտելով առեւտրական նուիրատուութիւնները, որոնք կատարուած են ուղեւորութեան համար, կը  յայտարարէ թերթը:

Արձանագրութիւնները ցոյց կու տան, որ քոնկրեսական Միքսը «չէ բացայայտած Պաքու կատարած իր ճամբորդութեան ծախսերը մինչեւ վերջնաժամկէտէն մէկ տարի անց», պարզած է «Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ը: Աւելի՛ն. քոնկրեսական Սթոքմըն ճամբորդութեան ամսուան ընթացքին ստացած է յաւելեալ 5 հազար տոլար` քարոզչական նպատակներով, երեք վճարումներով, Թրքական խորհուրդի նախագահ Քեմալ Օքսուզէն, որ կը ղեկավարէ շահոյթ չհետապնդող երկու խումբեր, որոնք Հիւսթընի մէջ  գրանցուած են միեւնոյն հասցէով: «Երկու խումբերն ալ ճանչցուած են իբրեւ Պաքուի համաժողովի հովանաւորներ կամ կազմակերպիչներ եւ երկուքն ալ գումար առած են  ՍՈՔԱՐ-էն: «Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ի  տեղեկութիւններուն համաձայն, խումբերէն մէկը` Ազրպէյճանի բարեկամներու համախմբումը, կը գործէ իբրեւ ՍՈՔԱՐ-ի ամերիկեան հանրային կապերու թեւ»:

Օքսուզը Պաքուի մէջ ամերիկացի լրագրողի մը յայտնած է, որ քարիւղի  համաժողովին ծախսը կազմած է 1.5 միլիոն տոլար: Ան նաեւ ըսած է, որ հիւրերը իբրեւ նուէր ստացած են ձեռագործ գորգեր, ինչ որ  խախտում  կը համարուի, եթէ անոնց մասին տեղեակ չպահեն Միացեալ Նահանգներու համապատասխան մարմինները:

«Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ը  երեւան կը հանէ, որ` «այդ ոչ առեւտրական խումբերէն շատերը կը ղեկավարուին հետեւորդներուն կողմէ թուրք նախկին իմամ, վտարանդի Ֆեթուլլահ Կիւլենի, որ կ’ապրի Փենսիլվանիոյ մէջ:

«Ընդհանուր առմամբ, թրքական խումբերը քոնկրեսականներուն եւ անոնց աշխատակազմերուն համար 2009-2013 թուականներուն ֆինանսաւորած են 272 արտասահմանեան ուղեւորութիւններ» դէպի Ազրպէյճան եւ Թուրքիա:

«Հիւսթըն Քրոնիքըլ»-ը  ի լրումն իր մերկացնող հետաքննական յօդուածի, նաեւ հրապարակած է խիստ քննադատական խմբագրական մը` յանդիմանելով տասը քոնկրեսականներ` «ահաւոր միամիտ կամ նողկալի կաշառակեր ըլլալու» համար, եւ «գրպանած քանի մը նուիրատուութիւններու» դիմաց ծառայելու համար Ազրպէյճանի շահերուն` «փտած աւազակապետութեան մը, ուր կ’իշխէ Ալիեւներու ընտանիքը, որ ապօրինի գումարներ կը կուտակէ` խեղդելով քաղաքական այլախոհութիւնը»:

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի
հրատարակիչ եւ խմբագիր

Թարգմանեց`
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց`
«Եռագոյն» կայքը

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )