ՄՏԱԾԵԼ ՂԵԿԱՎԱՐՄԱՆ ԵՒ «ԱՈՒԴԻՏ»ի ՄԱՍԻՆ

Հայաստանի Հանրապետութիւն եւ սփիւռք(ներ), ծրագրային եւ հեռանկարային ղեկավարութեան եւ հեղինակաւոր ու վստահութիւն ներշնչող ղեկավարման լուրջ խնդիր ունի ազգը: Ազգը` որպէս հայրենաբնակ հաւաքականութիւն եւ ազգը` որպէս մոլորակի վրայ տարտղնուած եւ տեւաբար տարտղնուող հաւաքականութիւն: Այս բարդ հարցով հետաքրքրութիւն կայ թերեւս, բայց թէ` ինչպէ՞ս: Եթէ յանդգնութիւն ունենանք, առանց կողմնապաշտութեան եւ սեփական դիրքերու պաշտպանութէնէ կամ արդարացումէ մեկնելով խորհրդածելու, ոչ իսկ քննելու պարզուող պատկերները, կը համեստանանք, եւ մենք մեզ կը գտնենք լուրջ հարցականներու առջեւ:

Երկրի եւ համայնքի կեանքի մէջ երբ կը գործենք, սովորութիւն չունինք պատմութիւն, անցեալ եւ ներկայ իրադարձութիւնները տեսնելու: Տեսնելու համար պէտք է նաեւ գիտնալ: Օրինակ, դեռ նոր իշխանութեան վրայ յաւերժանալ ուզող նախագահ մը եւս անփառունակ կերպով փախաւ իր երկրէն` քանդելով անփոխարինելութեան առասպելը: Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ նախարար մը կը հրաժարի կամ կը պաշտօնազրկուի եւ կը փոխարինուի իր պատկանած կուսակցութեան այլ մէկ անդամով, կարծէք կուսակցական աւատապետութիւն ըլլար երկիրը եւ տուեալ կուսակցութիւնը` աթոռատէր: Այս կարգի երեւոյթներ պէտք չէ դիտուին որպէս սոսկ լուր, այլ որպէս` կենսափորձ, որ մեզմէ իւրաքանչիւրի ուղին կը լուսաւորէ, կրնայ լուսաւորել:

Ֆրանսայի մէջ, երբ խորհրդարանական մեծամասնութիւն եւ անկէ բխող իշխանութիւն կը փոխուին, չէզոք եւ մասնագիտական ընկերութիւններ հաշուեքննութիւն կ’ընեն, հակառակ անոր որ երկիրը ունի իր մնայուն եւ հզօր հսկող Հաշուեքննական պալատը (Cour des comptes): Այս քննութիւնը կը կոչուի audit, Հայաստան տառադարձութեամբ այդ կոչած են «աուդիտ»: Այդ «աուդիտ»ը ընել բազմիցս խոստացան: Հողատարածքներու եւ գործարաններու սեփականաշնորհման հարցերով «աուդիտ» չեղաւ: Վերանկախացումէն ետք կրկին եւ կրկին յայտարարուեցաւ, որ փտախտի դէմ, ինչպէս կ՛ըսուի` «կոռուպցիա»ի դէմ, պայքար պիտի մղուի: Ո՞ւր է այդ պայքարը, որ պիտի դիմակազերծէր վայրագ հարստացումները, որոնք պատճառ են ժողովուրդի թշուառացման եւ անհաւասարութիւններու: Նոյնիսկ յուզուելու պատրաստ «հայասէր-հայրենասէր» զբօսաշրջիկը կը տեսնէ այս երեւոյթները, բայց ան չէ, որ վերականգնում պիտի իրականացնէ: Առանց արմատական դիմակազերծման` իսկական ղեկավարումը խաբկանք է:

Զարգացած երկիրներու մէջ յատուկ սպասարկութիւններ քննչական լայն իրաւասութիւններով եւ անկախութեամբ կը գործեն, կը հետապնդեն, պետութիւնը գողցողները դատարան կը յանձնուին, քանի որ աւազակութիւններով հարստացումները կը կատարուին ի հեճուկս ժողովուրդին եւ ազգային հարստութեան: Այս է ուղին վստահութեան վերականգնումի:

Վերականգնումի համար կ’ունենա՞նք անկաշառ եւ իրապէս քաջ իշխանութիւն մը, նաեւ` անբասիր ընդդիմութիւն, որ իր կարգին փտախտէ չտառապի, որ հասարակութեան բոլոր մակարդակներուն ձեռնարկեն «աուդիտ»ի, սկսելով վերանկախացման առաջին օրերէն, հետապնդումներ կատարել ամերիկացի «ֆետերըլ ճաճ»ի` դատաւորի անսահմանափակ իրաւասութիւններով: Խորհրդային հաւասարութեան եւ ոչ հարստութեան ինչպէ՞ս յաջորդեցին միլիոններով հարստութիւնները, կալուածատիրութիւնը, ապարանքները:

Անաշխատ հարստացումները մէկ ձեւով միայն կրնան իրականանալ:

Հայաստանեան թերթերու ընթերցումը վհատեցնող է` ինչ կը վերաբերի երկրի եւ ազգի ապագային: Վարժուած էինք, որ դրամական խաղքութիւններ եւ գայթակղութիւններ հրապարակուին աշխարհականներու մասին:  Մամուլը այլեւս չի վարանիր յարձակումներու թիրախ դարձնել բարոյական հեղինակութիւնները, ինչպէս` եկեղեցին եւ անոր աւագները: Հայաստանեայց եկեղեցիի եւ անոր պետի վարկն ու հեղինակութիւնը վերականգնելու համար հոն եւս թափանցիկ «աուդիտ» պէտք է ընել: Կա՛մ մամուլը գայթակղութիւններ կը փնտռէ, երբ կը գրէ, թէ «եպիսկոպոսները թաքսի կ’աշխատցնեն», հետեւաբար դատարանը պէտք է վճռէ, կա՛մ ըսուածը ճիշդ է եւ համապատասխան միջոցներու պէտք է դիմել:

«Աուդիտ» պէտք է ընել նաեւ համահայկական նշանակութիւն ունեցող նախաձեռնութիւններու հարցերով` ճշդելու համար պատասխանատուութիւնները: Ազգային ո՞ր ըմբռնումներու հպատակելով Հայաստանի մէջ գրասենեակ կը հաստատուի «միգրացիա»` արտագաղթ կազմակերպելու համար: Ի՞նչ բանի պիտի ծառայէ զոհողութիւններ պահանջել ճանապարհ կամ կամուրջ շինելու համար, եթէ հայրենաբնակի երկրէն հեռացումը պիտի կազմակերպուի հրապարակաւ…

«Աուդիտ»ները ընել առանց որսի եւ մամուլի կողմէ հասցէագրուած թունաւոր նետերու:

Ի հարկէ, դուրսէն դիտողի անզօրութիւնը պէտք է ընդունիլ` յուսալով, որ…

Յ. ՊԱԼԵԱՆ

6 մարտ 2011

Share this Article
CATEGORIES