ՀԱՅՐԵՆԻ ԿԵԱՆՔ

ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ԴՐԱՄԱՏՈՒՆԸ ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԾ Է
ԱՒԵՏԱՐԱՆԻ ՏԵՍԱՐԱՆՆԵՐՈՎ ԱՐԾԱԹԷ ՉՈՐՍ ՅՈՒՇԱԴՐԱՄ

Հայաստանի Կեդրոնական դրամատունը, «Աւետարանի տեսարանները հայ մանրանկարչութեան մէջ» միջազգային դրամագիտական ծրագիրի ծիրին մէջ հրապարակած է արծաթէ չորս յուշադրամ: «Աւետում», Մոգերու երկրպագութիւն», «Համբարձում» եւ «Մուտք Երուսաղէմ» յուշադրամները հրապարակած են իւրաքանչիւրը վեց հազար օրինակով եւ 1000 դրամ անուանական արժէքով:

Առաջին երեք դրամները հատուած են Ֆինլանտայի մէջ եւ անոնց ուրուագիծերուն հեղինակն է Յարութիւն Սամուէլեան:


ՄԻՆՉԵՒ 2012 ԹՈՒԱԿԱՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԷՋ
ՊԻՏԻ ՍՏԵՂԾՈՒԻ ՊԱՐԵՆԱՅԻՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹԵԱՆ ԾՐԱԳԻՐ

Հայաստանի մէջ պարենային անվտանգութեան հետ կապուած իրավիճակը անբաւարար է, Հայաստանի գիւղատնտեսութեան փոխ նախարար Սամուէլ Աւետիսեան յայտնած է լրագրողներուն մամլոյ ասուլիսի ընթացքին, որ նուիրուած էր Հայաստանի պարենային անվտանգութեան հայեցակարգին: Ան նշած է, որ ըստ միջազգային չափանիշներու, պարենամթերքի կարեւորագոյն տեսակներու ապահովուածութիւնը պէտք է կազմէ 75-80 առ հարիւր, իսկ Հայաստանի մէջ այդ ցուցանիշը կը կազմէ 79 առ հարիւր: Սամուէլ Աւետիսեան հաղորդած է, որ հայեցակարգի շրջանակներուն մէջ կ՛ենթադրուի, որ մինչեւ 2012 թուականը յառաջանայ Հայաստանի պարենային անվտանգութեան ծրագիր, որ պէտք է խթանէ երկրին մէջ պարենամթերքի ռազմավարական տեսակներու արտադրութիւնը:


ՁԵՌՆԱՐԿՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏՊԱԳՐՈՒԹԵԱՆ 500-ԱՄԵԱԿԻՆ

Հայաստանի ազգային գրադարանը շարք մը ձեռնարկներ նախատեսած է` նուիրուած հայկական տպագրութեան 500-ամեակին: Ազգային գրադարանի հանրութեան հետ կապերու եւ ձեռնարկներու կազմակերպման բաժանմունքէն տեղեկացուցած են, որ մայիսին տեղի պիտի ունենայ գիտաժողով` «Գրատպութեան 500-ամեակը. անցեալը եւ ներկան» խորագիրով: Գիտաժողովի նիւթերն են` «Հայ տպագրութիւնը` իբրեւ մեր ժողովուրդին ինքնութեան պահպանման անկիւնաքար եւ անոր համազգային նշանակութիւնը», «Տարագրավայրերը հայ գաղթօճախներուն մէջ` իբրեւ մշակութային, ազգային, հայրենասիրական, ազգային-ազատագրական տրամադրութիւններու կազմակերպման կեդրոններ», «Հայ հրատարակիչները` իբրեւ յառաջադիմութեան, նորարարութեան, ազգային հեռահար նպատակներու իրագործման հիմնաքարը դնող անհատներ եւ անոնց քաղաքացիական խիզախութեան դրսեւորումները», «Տպագրութիւնը Հայաստանի եւ Արցախի մէջ»:

Յունիսին, Ազգային գրադարանի նախաձեռնութեամբ, տեղի պիտի ունենայ «Հայ գիրքի նկարիչ-ձեւաւորողներ» խորագիրով ցուցահանդէս, ինչպէս նաեւ պիտի կազմակերպուի կոնդակներու ցուցադրութիւն: Հոկտեմբերին տեղի պիտի ունենայ «Թարգմանակաան գրականութիւնը 16-18-րդ դարերուն», խորագիրով ցուցահանդէս: Ազգային գրադարանը նախատեսած է պատրաստել եւ ներկայացնել հայ գրականութիւնը այլ լեզուներով եւ հակառակը, իսկ ետքը զանոնք պիտի տեղադրէ գրադարանի կայքէջին մէջ:

Ելեկտրոնային տարբերակով պիտի պատրաստուի «Հայ գիրքը 1851-1900» թուականներու մատենագրութիւնը: Ազգային գրադարանը շարք մը ձեռնարկներ նախատեսած է 2012 թուականին: Տարուան ընթացքին պիտի կազմակերպուին հայ հնանիպ գիրքը Իտալիոյ, Պոլսոյ, Ամսթերտամի, Ֆրանսայի եւ Ռուսիոյ մէջ խորագիրներով ցուցադրութիւններ: Ապրիլին ցուցահանդէսով մը պիտի ներկայացուին Անթիլիասի հրատարակութիւնները: Մայիս-հոկտեմբերին նախատեսուած են Հայաստանի գրադարանային պատուիրակութեան այցելութիւններ արտերկրի հայկական տպագրութեան կեդրոնները` Իտալիա, Հոլանտա, Հնդկաստան, Իրան: Նշենք, որ 2012-ին տեղի պիտի ունենայ «Հայ տպագրութեան պատմութիւն» կայքին շնորհահանդէսը:

Կայքին մէջ, տպագրութեան պատմութեան զուգահեռ, տեղ պիտի գտնեն հայ հնատիպ գիրքերը, հայ պատմիչներուն, փիլիսոփաներուն գիրքերը` տարբեր լեզուներով: Յառաջիկայ տարի տեղի պիտի ունենայ «Երաժշտական գրատպութիւն, պատմութիւն եւ ապագայ» ծրագիրին շնորհահանդէսը: Պիտի ներկայացուի նոթաներու տպագրութեան պատմութիւն, ինչպէս նաեւ ասոր զուգահեռ տեղի պիտի ունենայ երաժշտական գրականութեան ցուցահանդէս-վաճառք: 2012-ի օգոստոսին տեղի պիտի ունենայ գրադարաններու համահայկական համաժողով: Պիտի քննարկուին գրադարանային նորարութիւններուն վերաբերող հարցեր: Սեպտեմբերին տեղի պիտի ունենայ «Հայ գիրքի հրաշքը» խորագիրով ցուցահանդէս: Պիտի ներկայացուին արտերկրի գրապահոցներուն, գրադարաններուն եւ թանգարաններուն մէջ պահուող հայկական հնատիպ գիրքերու կրկնօրինակները: Հոկտեմբերին նախատեսուած է իրականացնել գրադարանավարներու միջազգային համաժողով:

Ազգային գրադարանը յառաջիկային նախատեսած է լոյս ընծայել «Հայ գիրքի մատենագիտութիւն 1921-1930 թուականներուն», «Գանձեր Ազգային գրադարանի» հրատարակութիւնները, ինչպէս նաեւ պուքլեթներ, պաստառներ եւ այլն:


«ԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՄԵԾ ՀԱՆՐԱԳԻՏԱՐԱՆ»ԻՆ
ՔԱՌՀԱՏՈՐԵԱԿԸ ՇՈՒՏՈՎ ԼՈՅՍ ՊԻՏԻ ՏԵՍՆԷ
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԷՆՈՎ

Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչութեան գլխաւոր խմբագիր եւ տնօրէն Յովհաննէս Այվազեան լրագրողներու հետ մամլոյ ասուլիսի ընթացքին յայտնած է, որ յառաջիկային շուտով լոյս պիտի տեսնէ «Դպրոցական մեծ հանրագիտարան»ի քառհատորեակը, արեւմտահայերէնով: Ան նշած է, որ իրենք նախնական համաձայնութեան մը եկած են Հայաստանի սփիռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի հետ, որուն հանրագիտարանին արեւմտահայերէն տարբերակները պիտի տրամադրուին սփիւռքի մէջ գտնուող 500 հայկական կրթօճախներու:


ՎԵՐՋԵՐՍ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒԵՑԱՒ Է. ԶՈՀՐԱՊԵԱՆԻ
«ՆԱԽԻՋԵՒԱՆԻ ՀԻՄՆԱՀԱՐՑԸ 1920-1921
ԹՈՒԱԿԱՆՆԵՐՈՒՆ» ԽՈՐԱԳԻՐՈՎ ԳԻՐՔԸ

Երեւանի պետական համալսարանին մէջ վերջերս տեղի ունեցաւ Երեւանի պետական համալսարանի միջազգային յարաբերութիւններու բաժանմունքի միջազգային յարաբերութիւններու եւ դիւանագիտութեան ամպիոնի վարիչ Էդիկ Զոհրապեանի` «Նախիջեւանի հիմնահարցը 1920-1921 թուականներուն» աշխատութեան շնորհահանդէսը: Գիրքը հեղինակին` Նախիջեւանի հիմնահարցին նուիրուած եռամաս ուսումնասիրութեան երրորդ եւ վերջին հատորն է, որուն մէջ համակողմանիօրէն ներկայացուած են Ազրպէյճանի խորհրդայնացումէն ետք Նախիջեւանի հիմնահարցին մէջ տեղի ունեցած զարգացումները եւ անոր լուծման համար ծաւալած ռազմական եւ դիւանագիտական գործընթացները:

Հեղինակը գիրքին մէջ շեշտը դրած է Նախիջեւանի հիմնահարցին տեղին եւ դերակատարութեան վրայ հայ-ազրպէյճանական, հայ-ռուսական եւ հայ-թրքական յարաբերութիւններուն մէջ, անդրադարձած է նաեւ, թէ ինչպէ՛ս եւ ինչո՛ւ հիմնահարցը փոխադրուած է ռուս-թրքական յարաբերութիւններու ոլորտ, իսկ խորհրդայնացուած Հայաստանը դուրս մղուած է լուծման դիւանագիտական գործընթացէն: Երեւանի պետական համալսարանի նախագահ Արամ Սիմոնեան նշած է, որ` «Նախիջեւանի հարցը մեր պատմութեան ամէնէն ծանր խրթին եւ խճճուած հարցերէն մէկը եղած է եւ կը մնայ ցարդ»:

Ըստ. Է. Զոհրապեանի, ասիկա առաջին գիրքն է, որ լոյս կը տեսնէ Նախիջեւանի մասին: Նշենք, որ այս եռահատոր աշխատութեան առաջին եւ երկրորդ մասերը լոյս տեսած են համապատասխանաբար 2001 եւ 2002 թուականներուն: Գիրքին հեղինակը շեշտած է, որ Նախիջեւանը պատմական Հայաստանի տարածքին մաս կը կազմէ, ուստի հայկական պետականութիւնը պէտք է հետաքրքրուած ըլլայ անով: «Նոյնիսկ իր աշխարհագրական դիրքով անիկա մխրճուած է Արարատեան դաշտի սիրտը», հաղորդած է Էդիկ Զոհրապեան:


ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅԵՐՈՒ ԿՐԹՈՒԹԻՒՆԸ
ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՄԷՋ ԿԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒԻ

Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութիւնը ամփոփած է 2010-2011 ուսումնական տարեշրջանին Հայաստանի մասնագիտական ուսումնական հաստատութիւններուն մէջ արտօնեալ պայմաններով սփիւռքահայ դիմողներու ընդունելութեան արդիւնքները:

1997 թուականէն ի վեր իրականացուող այս ծրագիրը նպատակ ունի մասնագիտական կրթութեան միջոցով սփիւռքի երիտասարդութիւնը կապել հայրենիքին, մասնագէտներ պատրաստելու գործընթացին մէջ աջակցիլ սփիւռքին, ինչպէս նաեւ` խրախուսել ներգաղթը:

Սփիւռքահայերու կրթութիւնը Հայաստանի մէջ կը կազմակերպուի ուսումնական բոլոր մակարդակներու վրայ (միջին մասնագիտական, մագիստրոսի, դոկտորայի եւ այլն), ուսուցման բոլոր ձեւերով (առկայ, հեռակայ), վճարովի եւ անվճար հիմունքներով:

2010-2011 ուսումնական տարուան տուեալներով ընդհանուր առմամբ 3370 սփիւռքահայ կ՛ուսանի Հայաստանի պետական համալսարաններու մէջ, ուսանողներուն 296-ը պետական պատուէրով, իսկ 3074-ը` վճարովի: Սփիւռքահայ 466 երիտասարդ մասնագիտական բարձրագոյն կրթութիւնը կը ստանայ հանրապետութեան մէջ գործող միջազգային, իսկ 785-ը` ոչ պետական համալսարաններու մէջ: Քոլեճներուն մէջ կ՛ուսանին 205 սփիւռքահայ ուսանող:

Ուսանողներուն 406-ը նախընտրած է կրթութիւն ստանալ Խաչատուր Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական համալսարանին մէջ, 280 ուսանող` Երեւանի պետական համալսարանին մէջ, 234` Ռուսիոյ զբօսաշրջութեան եւ ծառայութիւններու պետական համալսարանին մէջ, 94-ը` Մովսէս Խորենացիի անուան համալսարանին մէջ եւ 83-ը` Երեւանի պետական բժշկական քոլեճին մէջ:

Ծրագիրը անուղղակիօրէն կը ծառայէ նաեւ ներգաղթին: Ըստ հարցարաններուն` Հայաստանի ուսումնական հաստատութիւններուն մէջ կրթութիւն ստացած սփիւռքահայերէն մաս մը այլեւս չի վերադառնար իր երկիրը եւ կը հաստատուի Հայաստան: Վերջին հինգ տարիներուն ընթացքին նման դիմորդներու թիւը աճ կ՛արձանագրէ: Սփիւռքահայերուն անվճար կրթութիւնը կը կազմակերպուի Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան կողմէն տրամադրուող 70 պետական պատուէրային տեղերու շրջանակներուն մէջ: Տեղերու բաշխումը կը կատարուի Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան եւ գիտութեան նախարարին կողմէ ստեղծուող յանձնաժողովին նիստին ընթացքին` առաջնահերթութիւն տալով հայագիտական, մանկավարժական, արուեստի եւ սփիւռքի համար գերակայ նշանակութիւն ունեցող այլ մասնագիտութիւններուն:

Յատուկ պայմաններ ստեղծուած են սփիւռքի մէջ աշխատող մանկավարժներուն համար, որոնք կրնան իրենց ուսումը շարունակել Մանկավարժական համալսարանի հեռակայ բաժինին մէջ:

2011 թուականին սփիւռքահայ դիմորդներու թիւի աճ կը նախատեսուի, որովհետեւ «կրթութեան մասին» եւ «բարձրագոյն եւ յետ-համալսարանական կրթութեան մասին» Հայաստանի Հանրապետութեան օրէնքներուն մէջ կատարուած է լրացում, որուն համաձայն, Հայաստանէն դուրս կրթութիւն ստացած երկքաղաքացիները կրնան օգտուիլ օտարերկրացիներու համար նախատեսուած արտօնութիւններէն, բան մը, որ նախապէս չկար:

2010-2011 ուսումնական տարեշրջանին Հայաստանի համալսարաններուն եւ քոլեճներուն մէջ ուսանող սփիւռքահայերը հիմնականին մէջ եղած են Վրաստանէն` 1645 ուսանող, Ռուսիայէն` 1073 ուսանող, Իրանէն` 291, Սուրիայէն` 82 ուսանող, Ուքրանիայէն` 65 ուսանող եւ Թուրքմենիստանէն` 40 ուսանող:


«ԹՈՒՄԱՆԵԱՆԻ ԴԱՍԵՐԸ»
ԱԶԳԱՅԻՆ ԳՐԱԴԱՐԱՆԷՆ ՆԵՐՍ

Հայաստանի Ազգային գրադարանը մեկնարկեց Ամենայն հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 142-ամեակին նուիրուած «Թումանեանի դասերը» խորագիրով ձեռնարկներու շարքը թումանեանագէտ Հրայր Ուլուբաբեան ներկայացուց «Յովհաննէս Թումանեանը հայ գրականութեան զարգացման չափանիշ եւ ուղեցոյց» զեկուցումը, ուր ան ուսումնասիրած է Թումանեանի բանաստեղծութիւններու ետին գտնուող միտքերը, որոնք գրողը փորձած է պահել եւ փոխանցել ապագայ սերունդներուն:

«Ինծի համար ուղեցոյց եղած է Թումանեանի բազմաթիւ յղումներն ու քօղարկուած խօսքերը, որոնք ան ըսած է իր բարեկամներուն, նաեւ պահպանած է գեղարուեստական գործերուն մէջ: Իր մահէն երկու ամիս առաջ ան ըսած է, որ «օր մը իմ կեանքս ուրիշ ձեւով մը պիտի տեսնեն եւ գրածներս այլ ձեւով պիտի մեկնաբանեն, որովհետեւ տակաւին լաւ չեն հասկցած»: Ես ալ շարժած եմ այս խօսքերու խորհուրդով»,- ընդգծեց Ուլուբաբեան` հաւաստիացնելով, որ Թումանեանի բազմաթիւ բանաստեղծութիւններու եւ ստեղծագործութիւններու մէջ կարելի է գտնել դէպի արեւելեան փիլիսոփայական ուղղութիւններն ու ուսմունքները տանող յղումներ:

Ըստ թումանեանագէտին, հայ արդի գրականութիւնը չունի գեղարուեստական գործերու գնահատման չափանիշներ, որոնք, սակայն, շատ հեշտութեամբ կարելի է  գտնել «քննադատ» Թումանեանի տեսութիւններու մէջ: «Շատեր մոռցած են, որ Թումանեան նաեւ շատ յաջող գրաքննադատ էր եւ գրական ստեղծագործութիւններուն անոր մօտեցումը կրնար չափանիշ ծառայել», ըսաւ Ուլուբաբեան:


ՀԱՅ-ՖՐԱՆՍԱԿԱՆ ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹԻՒՆ
ԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ՈԼՈՐՏԻՆ ՄԷՋ

Հայաստանի մօտ Ֆրանսայի դեսպան Անրի Ռենոն այցելած է Երեւանի ճարտարապետութեան եւ շինարարութեան պետական համալսարան, որուն 90-ամեայ պատմութեան մէջ հայ-ֆրանսական համագործակցութիւնը կարեւոր դեր խաղցած է: Ճարտարապետութեան ու շինարարութեան համալսարանը դեսպանին պարգեւած է Ճիմ Թորոսեանի անուան յուշամետալ:

Համալսարանի նախագահ Յովհաննէս Թոքմաճեանն ու դեսպանը խօսած են ապագայ համագործակցութիւններու մասին: Հոկտեմբերին Երեւանի մէջ տեղի կ՛ունենայ համալսարանին 90-ամեակին նուիրուած ձեռնարկներ, որոնց իրենց մասնակցութիւնը պիտի բերեն նաեւ ֆրանսական համալսարաններու եւ կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչները:

Անրի Ռենոն իր հերթին համալսարանին փոխնախագահ Վարդգէս Եղոյեան փոխանցած է Ֆրանսայի մշակոյթի նախարարութեան «Ակադեմիոյ արմաւենիի ասպետ»ի շքանշանը:


«ՎԻՎԱՍԵԼ-ԷՄ.ԹԻ.ԷՍ.»Ի ՆԱԽԱԳԻԾԻ
ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ԴԱՍԸՆԹԱՑՔԸ

«Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.»ը կը տեղեկացնէ, որ Հայաստանի Հանրապետութեան շարք մը համալսարաններու ուսանողութեան համար կազմակերպած է ծրագիրներու կառավարման, որեւէ ծրագիրը այբուբենը (յատակագիծը) ներկայացնող դասընթացքներ:

«Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.»ի մէջ կազմակերպուած դասընթացքը երկարաժամկէտ ռազմավարութենէն մինչեւ ամէնօրեայ աշխատանքային յարաբերութիւններ բացայայտելու կարելիութիւն տուաւ մասնակիցներուն:

«Հզօր կազմակերպութեան յաջողութիւնը կը սկսի կառավարման ճիշդ գործիքներու ընտրութիւններով: Կը յաջողին անոնք, որոնք շատ արագ կը բացայայտեն որոշ նրբութիւններ, կը սահմանեն նպատակը, կը գնահատեն ժամանակը եւ պատրաստ են համախմբուած պատասխանատուութեան դիմաց նախագիծին վերջնական արդիւնաւէտութեան համար», ըսաւ «Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.»ի գլխաւոր տնօրէն Ռալֆ Եիրիկեան:

«Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.»ի մասնագէտներուն վարած դասընթացքին իբրեւ արդիւնք մասնակիցները ստացան նոր գաղափարները ծրագիրներու վերածելու, զանոնք իրականացնելու եւ վերջնական արդիւնքը գնահատելու հմտութիւններ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES