Ի՞ՆՉ ԿԸ ՄՏԱԾԷ ՄԻՒՍ ԹՈՒՐՔԸ. ՔԻՒՐՏԵՐԸ, ՀԱՅԵՐՆ ՈՒ ԱՐԸՆՉ

Ֆրանսայի խորհրդարանի յիսուն երեսփոխաններ կը հաւաքուին եւ ի նպաստ կը քուէարկեն «Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրինագիծը»:

Թուրքիան այս պատճառուվ «Հո՛փ, կը նստի, հո՛փ կ՛ելլէ» (ասոյթ, որ կը ներկայացնէ ջղագրգիռ վիճակ):

Ինչպէս որ Նասրէտտին Հոճան ախոռին մէջ կորսնցուցածը փողոցին մէջ փնտռելու ելեր է, նոյնպէս ալ հայկական հարցին մէջ մենք կը նախընտրենք մեր զայրոյթը Ֆրանսայի վրայ թափել, որովհետեւ ատիկա աւելի դիւրին է:

Նստելով` չենք պրպտեր, թէ ինչե՜ր պատահեր են 1915-ին:

Իթթիհատական ղեկավարներ, մասնաւորաբար` Էնվեր փաշան, որ գերմանացիներուն հետ «հայրենիքի դաւաճանութիւն» որակուող գործակցութիւն ունեցած էր, դիւրաւ ոճիր գործող մարդիկ էին: Անհամար թիւով հայեր սպաննեցին` կիներ, երեխաներ, տարեցներ:

Որքան որ գիտեմ, «չսպաննեցին» ըսող չկայ, փոխարէնը` կ՛ըսեն` «Տեղահանութեան ընթացքին, իրենք իրենց մահացան» եւ կամ` «Անոնք ալ իսլամներ սպաննեցին»:

Ի՞նչ էր կապը ռուսական սահմանին վրայ իսլամներ ջարդող հայ հրոսախումբերուն եւ պուրսացի կնկան, մալաթիացի պառաւին եւ ատանացի երեխային միջեւ, բացի հայ ըլլալէն, որ սպաննեցին:

Եւ կամ` այդ ինչպիսի՞ «աքսոր» մըն էր, որ հարիւր հազարաւորներ իրենց կեանքը կորսնցուցին «աքսորի ճամբուն վրայ»…

Իթթիհատականներուն մեղքերը մերժել` կը նշանակէ այդ մեղքերուն տէր դառնալ, այդ սպանդին բաժնեկից ըլլալ:

Դուք ականջ մի՛ տաք ֆրանսացիներուն. թող ըսեն` ի՛նչ որ կ՛ուզեն. հիմնական հարցումը` դուք ինչո՞ւ կ՛ուզէք բաժնեկից դառնալ իթթիհատական մարդասպաններուն գործած ոճիրներուն:

Եթէ անոնց գործած «մարդասպանութիւնը կ՛ընդունիք որպէս հայրենասիրութիւն», ապա նոյն մտայնութեան գործած բոլոր ոճիրներուն ալ տէր պիտի կանգնի՞ք:

Ալ Շիւքրիւ պէյն ու իսքիլիփցի Աթըֆ Հոճան նոյն մտայնութիւնը սպաննեց. Տերսիմի մէջ հազարաւներ նոյն մտայնութիւնը խեղդեց կազով. շէյխ Սայիտը մեռցնողն ու Սայիտ Նուրսիին գերեզմանը ոչնչացնողը նոյն մտայնութիւնն էր. զինուորական յեղաշրջումները նոյն մտայնութիւնը իրականացուց: Տենիզները [(Կեզմիշ), 1970-ականներու յեղափոխական ուսանողութեան ղեկավարներէն Գ. Կ.] նոյն մտայնութիւնը կախաղան բարձրացուց:

Կ՛ուզէ՞ք բաժնեկից ըլլալ այս բոլոր մեղքերուն:

Անմիջապէս մեր առջեւ կեցած են Սուսուրլուքի (ակնարկութիւն` 1997-ին պատահած նշանաւոր արկածին, որուն ընթացքին ի յայտ եկաւ պետութիւն-ոստիկանութիւն-մաֆիա գործակցութեան գայթակղութիւնը, Գ. Կ.) սպանութիւնները:

Էրկենեքոնը կայ, Ժիթեմը կայ:

Հրկիզուած երեք հազար քրտական գիւղ, փողոցներու մէջ սպաննուած հազարաւոր քիւրտեր կան:

Ձեր կարծիքով, այս բոլորը ո՞ր մէկ մտայնութեան հետեւանք են:

Այս մարդոց արիւնը հոսեցաւ նոյն ակօսէն, որմէ հայու արիւն հոսած էր 1915-ին:

Եթէ կարելի եղած ըլլար 1915-ին հաշիւը պահանջել` յանցագործները դատելով ո՛չ թէ Պոլսոյ Օսմանեան դատարանին մէջ, այլ` Անգարայի Հանրապետական դատարանին մէջ, այդ պարագային հետագայի ոճիրներն ու սպանութիւնները կանխուած կ՛ըլլային:

Սակայն այդպիսի հանրապետութիւն մը չկրցանք հիմնել:

Անցեալի մեղքերը շալկեցինք եւ նոր մեղքեր գործեցինք:

Որովհետեւ հաշիւ չպահանջուող իւրաքանչիւր մեղք նոր մեղքի մը ճամբան կը բանայ:

Բացա՛ւ ալ:

Եթէ կ՛ուզենք նոր Թուրքիա մը կերտել, հարկ է, որ տեսնենք անցեալի իրականութիւնները:

Աչքերը փակելով, ժխտելով, չեղեալ համարելով` կարելի չէ հիմնել հաստատուն ապագայ մը:

Տերսիմին համար ներողութիւն հայցելու առաքինութիւնը ցուցաբերած Թուրքիան, ներողութիւն պիտի հայցէ նաեւ հայերէն, քիւրտերէն եւ ալեւիներէն:

Այս անիմաստ մութ խառնիճաղանճին մէջ յուսադրիչ լուսաւոր նշաններ ալ կան բնականաբար:

Կը յուսանք, որ փոխվարչապետ Պիւլենթ Արընչին ըրած պատմական յայտարարութիւնը, արտասանուած ազգային ժողովին մէջ եւ «պետութեան անունով», ըլլայ «նոր սկզբնաւորութեան» մը ազդանշանը:

«Այս երկրին մէջ ինքզինք քիւրտ համարող ամէն անձի, բոլորիս նման, նուազագոյն բոլորիս նման, ապրելու, գիտութեան, ուսումի, լեզուի, մշակոյթի, ինքնութեան, իրաւունքը եւ տակաւին ինչ որ կայ, պիտի տանք: Անձի մը ինքնութեան մերժումը այդ անձին իսկ  մերժումն է: Ինքզինք քիւրտ ինքնութեամբ արաբ ինքնութեամբ, պոսնիացի ինքնութեամբ, եւ դեռ ինչ որ կու գայ ձեր միտքը… Բոլորը, ով որ կայ այս հողերուն վրայ, իր ինքնութիւնը պիտի կարենայ ազատօրէն յայտարարել. պիտի յարգենք այդ ինքնութիւնը եւ այդ ինքնութեան մշակութային ու սահմանադրական բոլոր իրաւունքները պիտի ճանչնանք», ըսաւ Արընչ:

Ահաւասիկ ա՛յս է Թուրքիոյ ընելիքը, եթէ կ՛ուզէ քաղաքակիրթ երկիր մը ըլլալ:

Եթէ Արընչին խոստացած «սահմանադրական փոխակերպումը» իրականանայ, եւ եթէ քիւրտերուն իրաւունքները տրուի իրենց, այդ ժամանակ այս երկիրը լուսաւոր եւ ապահով երկիր մը կը դառնայ:

Եթէ կարենանք հայրենիք մը կերտել, ուր քիւրտերն ու թուրքերը կարենան ապրիլ հաւասարէ հաւասար պայմաններու մէջ, այնպէս մը կը զօրանանք եւ ինքնավստահութիւն կ՛ունենանք, որ հարկ չի մնար «Հայոց ցեղասպանութիւնը» քննարկել ֆրանսական խորհրդարանին մէջ, նոյնինքն Արընչ եւ կամ իր նման խիզախ ոեւէ մէկը կ՛ելլէ եւ իրականութիւնները բացէ ի բաց կը յայտարարէ:

Արընչ իր յայտարարութիւնը կատարեց վարչապետին ներկայութեան եւ պետութեան անունով, ինչ որ կը նշանակէ, թէ Էրտողանին եւ կուսակցութեան հաւանութեան արժանացած էին արտայայտուած գաղափարները:

Սակայն անմիջապէս աւելցնենք` «Այլեւս գործի՛ անցէք, տասը տարիէ ի վեր իշխանութեան վրայ էք, տրուած խոստումները իրականացուցէ՛ք, ժամավաճառ մի՛ ըլլաք»:

Օգնեցէք, որ հաշտուինք մեր անցեալին եւ ապագային հետ: Ատիկա շատ աւելի օգտակար կ՛ըլլայ այս երկրին, քան թէ` կռուիլ Սարքոզիին դէմ:

ԱՀՄԵԹ ԱԼԹԱՆ

«Թարաֆ»
23-12-2011

Հայացուց
Գ. Կ.

Share this Article
CATEGORIES