Երիտասարդական Պրիսմակ. Հայ Դաստիարակը Անորոշութեան Սեմի՞ն (Ուսուցչաց Տօն – 9 Մարտ)

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ

Իւրայատուկ է այս տօնը իր իմաստով, որովհետեւ կը պարփակէ խոհական մթնոլորտ եւ հրաշալի հնչեղութիւն:

Սերունդներու դաստիարակութեան կոչուած իր պահուածքով, գեղեցիկին ու վեհին նուիրուելու իր նախանձախնդրութեամբ հայ ուսուցիչի դերակատարութիւնը անփոխարինելի է եղած դարեր շարունակ եւ ցարդ կը մնայ իբրեւ այդպիսի՛ն:

Անոր առաքելութեան մասին տարբեր ժամանակներու ընթացքին բարբառուած երախտարժան խօսքերն ու ի խորոց սրտէ կատարուած մաղթանքները ապացոյց են հանդիսացած այն փաստին, որ ուսուցիչի բարի, վսեմ, առաքինի եւ առհասարակ դաստիարակի կերպարը ցուցանիշ է դարձած իրերայաջորդ սերունդներու զարգացման եւ յաջողութեան:

Աւելի՛ն. ակադեմական կրթութեամբ բնորոշ, գեղարուեստական շունչով պարուրուած, մշակութանուէր եւ մտաւորական հակումներով ընդգծելի ուսուցիչը միշտ ալ գորովալիր վերաբերումի արժանացած է իր շրջապատին կողմէ, երբ անոր իմացական կարողութեան ագուցուած են հոգեխռով ներաշխարհի մը ցոլքերն ու մարդկայնական բարեմասնութիւնները:

Ի դէպ, ներազգային պարունակէ դիտուած թէեւ հայ ուսուցիչի նկատմամբ գնահատանքի ու յարգանքի արտայայտութիւններ անպակաս են եղած, այդուամենայնիւ, ժամանակի թաւալքին հետ եւ կեանքի պարտադրած յորձանուտերու դէմ յանդիման այսօր հայ ուսուցիչը իր առօրեայ դժուարին կեանքին առընթեր կը դիմագրաւէ գոյութեան պայքարի մարտահրաւէրը` հայ վարժարանին կողքին:

Ընդգծում մը կատարելով յստակացնենք, թէ երբ հայ ուսուցիչի մասին ակնարկութիւն կը կատարենք,  շեշտելին կը մնայ այն, թէ հայոց լեզուի, գրականութեան եւ պատմութեան դասատուն է, որ մեր մտորումներուն առանցքը կը կազմէ, որովհետեւ անոր վտիտ ուսերուն վրայ է բեռցուած հրաշափառ մայրենիին ու ազգային արժէքներու սնուցանումը կատարելու պարտականութիւնը :

Այլ խօսքով, հայերէն լեզուի ու գրականութեան ուսուցիչի ուղղակի ներդրումով եւ տքնաջան աշխատանքին իբրեւ արդիւնք` նորահաս սերունդներու հոգեմտաւոր դաստիարակութեան փայլքն է, որ մատչելի պիտի դառնայ շրջապատի մը, եւ անպայմանօրէն` ազգին:

Այս առումով, պէտք է ընդունիլ նաեւ, որ սփիւռքահայ կեանքի դաժան իրադրութիւններու, ապազգայնացնող եւ այլասերիչ պայմաններու դիմաց, թէեւ հայ վարժարանին վիճակուած է որոնել  պայքարի նոր դրոյթներ, մարտավարական նորովի ճանապարհներ` յանուն ազգային դիմագիծի, ինքնութեան ու ճանաչողութեան պահպանման, եւ մասնաւորաբար` մայրենի լեզուի անարգել զարգացման եւ առաւել ճառագայթումին, բայց եւ այնպէս, պէտք չէ մտահան ընել այն իրողութիւնը, թէ նման մարտահրաւէրներու շրջանցումին պիտի նպաստեն ազգային առողջ լիցքով անհատականութիւններ (իմա` հայաբորբ ուսուցիչներ), որոնց նկատմամբ պարտաւոր ենք ցուցաբերել ազնիւ եւ լիարժէք կեցուածք:

Բացայայտ իրողութիւն է, որ սփիւռքահայ գաղութներու խայտաբղէտ պատկերին ի տես, սերունդներու ինքնութեան մեր պայքարին մէջ  «պարտութիւն»-ը ընդունած ըլլալով հանդերձ,  փորձ կը կատարուի որոշ ժամանակով յետաձգելու կորուստին դառն տարողութիւնը:

Ճիշդ է, որ հաւաքական մեր կեանքին մէջ շնորհակալ աշխատանքներու ականատես ենք, այդուամենայնիւ, արիութեամբ յատկանշուող եւ ռազմավարութեամբ յագեցած առաջադրանքներու յամեցումն է մեր մեծագոյն աղէտը, ուր բացակայ են ծրագրուած եւ իր թիրախին ուղղուած աշխատանքային լուրջ եւ հեռահար  վարքագծեր:

Անցնինք:

Հայ ուսուցիչի օրապահիկին, կենսամակարդակին, անոր մշակութասէր ունակութիւններուն, դաստիարակի կոչումին, ազնուասիրտ խառնուածքին,  հեզահամբոյր նկարագիրին, վերաբերող բառեր ու մտքեր շրջան կ՛ընեն յաճախ տարբեր միջավայրերու մէջ, առանց սակայն անոնց լիիրաւ կենդանութիւն եւ շունչ մատակարարելու:

Աշխարհի վրայ գոյութիւն ունի՞ ն ազգային հաւաքականութիւն-ներ ու պետական համակարգեր, որոնց գոյութեան կիզակէտը դարձած ըլլայ անոնց մայրենին եւ ազգային արժէքները, որքան  հայոց մօտ:

Հազար վեց հարիւրամեայ մեր հայոց լեզուն, որ տակաւին կը շարունակէ իր ստեղծագործ ճանապարհը, արդեօք ո՞վ ջերմեռանդ ու հաւատարմօրէն պահպանած ու պաշտպանած է, եթէ ոչ հայ դաստիարակ-ուսուցիչը, որուն հոգեխռով ներաշխարհին ու մտաւորական կոչումին արգասիքն են հայ ստեղծագործ մտքի ամէն փայլատակում:

Այսօր, ահազանգի է մատնուած գաղութահայ կեանքի ամէն մանրամասնութիւն: Հայոց լինելութեան դարաւոր կռուաններն անգամ կը գտնուին դշխեմ կացութիւններու դէմ յանդիման, որոնց կարգին` հայ ուսուցիչը, որ ի տես ներազգային կեանքի խառնափնթոր եւ անհեռատես վարքագծերու, պէս-պէս կարգախօսերու եւ սին բարբաջանքներու, շփոթի է մատնուած` տեղի տալով անորոշութիւններու եւ բացասական եզրայանգումներու:

Եթէ երբեք հայ վարժարանը մեր գոյութեան ամրոցն է, հայ եկեղեցին` հոգեւոր մշակոյթի շտեմարանը, միութիւններն ու կառոյցները` հաւաքական մեր կեանքին շունչ ու մթնոլորտ յանձանձողները, ապա` հայ իրաւ դաստիարակ-ուսուցիչը ցեղային առանձնայատկութիւններու կերտիչն է, ազգային մտածողութեան ու վսեմ արարքներու մղիչը, Մեսրոպաշունչ ոգեկան ամրութեան բացայայտիչը, Նարեկեան աստուածամերձ թռիչքին սնուցիչը, Կոմիտասի սրբակեաց ներաշխարհին ու Սայաթ Նովայի հոգեզմայլ արուեստին տարածիչը, եւ ամէնէն էականը` հայ ստեղծագործ մտքի ու պահաջատիրական ոգիի առաքելատիպ քարոզիչը:

Միւս կողմէ, պիտի ըսուի եւ արդարօրէն, չկա՞ն անձեր, որոնք հանդերձած են հայ ուսուցիչի պատմուճան եւ ապաւինած իրենց անհոգի ու տկլոր  վկայականին` շորորալով կը դեգերին հայ կեանքէն ներս, առանց դոյզն խղճահարութեան եւ հաշուետութեան:

Բնական է, որ կան: Ուստի, պարտաւոր ենք հաւաքաբար զգօն ըլլալու նաեւ այս իմաստով:

Յայտնապէս, եթէ ազգային կոչումի եւ առաքելութեան ջատագովն ենք, մշակութային մեր արժէքներուն տիրութիւն ընելու հետամուտ, ու մանաւանդ` գաղութահայ կեանքի առաւել զարթնումին ու պայծառութեան նախանձախնդիր, ապա` միանշանակ ընդգծելին կը մնայ այն, թէ հաւաքական մեր կեանքին պատուանդանը ամուր պահելու եւ պատկանելիութեան պաշտպանութեան համար, հայ լեզուի, գրականութեան եւ պատմութեան ուսուցիչի նկատմամբ աւելի քան պարտաւոր ենք ցուցաբերել հայավայել խանդաղատանք, հեռու բռնազբօսիկ եւ կեղծ դիտաւորութիւններէ:

Իրօք, գնահատանքի ու ջերմ սիրոյ արտայայտութիւններ հայ լեզուի ու գրականութեան ուսուցիչին հանդէպ, պէտք է որ բարբառին ամբողջ տարուան ընթացքին, իսկ ազգավայել վերաբերումի պէտք է  արժանանան այն բոլոր դաստիարակները, որոնց հոգիին ջերմութիւնն ու մտածական տարածքը սեփականութիւնը կը դառնան նորահաս սերունդներու:

Արդ, բաւարար է խոնարհիլ անոնց վաստակին առջեւ եւ համբուրել իւրաքանչիւրի սէգ ճակատը` իբրեւ աննկուն կամքի յառաջամարտիկի եւ հայոց լեզուի ու արժէքներու պահապան կենդանի առաքեալի:

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES