Պոլիս Ապաստանած Հայաստանցիներու Տխուր Կեանքին Մասին Ժապաւէն Մը. «Ես Հայաստանցիները Կը Նմանցնեմ Գերմանիոյ Մէջ Աշխատող Թուրք Գործաւորներու», Կ՛Ըսէ Բեմադրիչը

Ստորեւ մեր ընթերցողներուն կը հրամցնենք երկու յօդուածներ` քաղուած պոլսահայ մեր պաշտօնակից «Մարմար»-էն:

«Ազդակ» նախապէս բազմաթիւ առիթներով անդրադարձած էր օրապահիկ մը ճարելու համար Թուրքիա եւ մանաւանդ Պոլիս «պանդխտութեան» գացած մեր տարաբախտ հայրենակիցներու ստրկացման վիճակին: Այս անգամ այդ վիճակը լուսարձակի տակ կ՛առնուի թուրք լրագրող-բեմադրիչի մը կողմէ:

Հետաքրքրական ու հեգնական զուգադիպութեամբ, Թուրքիոյ վարչապետը գրեթէ նոյն օրերուն կը տեսակցէր Միացեալ Նահանգներու նախագահին հետ, ապա լրագրողներու կը յայտնէր, որ «Թուրքիա ապաստանած հայաստանցիներուն նկատմամբ վերաբերումը» ապացոյց է Թուրքիոյ բարեացակամութեան:

Ստորեւ նոյնպէս կը ներկայացուի Պոլսոյ հայաստանեան համայնքին դիմագրաւած դժուարութիւններուն մէկ այլ երեսը. մարդկային եւ ընկերային ողբերգութիւն մը, որ միակ պարագան չըլլալով հանդերձ, աղմուկ բարձրացուցած է իր ցնցիչ հետեւանքներուն պատճառով:

Վարի յօդուածներէն յուզուած ընթերցողը կրնայ ընդվզիլ, մեղաւորներ փնտռել ու գտնել, քննադատել ու դատապարտել: Սակայն այդ բոլորին զուգահեռ, կարելի չէ մոռնալ, թէ ո՞վ եւ ինչպէ՞ս անհիւրընկալ դարձուց հայրենի օճախը, խրտչեցուց հայրենատենչ հայը եւ հայրենաբնակը յուսահատութեան մատնած` զայն մղեց փրկութիւն որոնելու… Ցեղասպանին որջին մէջ:

Էլվան Գըվըլճըմ

Շարժանկարիչ Էլվան Գըվըլճըմ բաւական երկար աշխատանքէ ետք վերջապէս նկարահանած է Պոլիս ապաստանած  հայաստանցիներու մասին վաւերագրական ժապաւէն մը, որ անցեալ շաբաթ երկու անգամ ցուցադրուեցաւ «ԹՌԹ – Թիւրք» հեռատեսիլի կայանէն: «Ռատիքալ»-ն ալ հարցազրոյց մը ունեցաւ բեմադրիչին հետ: Բեմադրիչ Գըվըլճըմ կը պատմէ, որ ինք մօտէն տեսնելէ ետք հայաստանցի գաղթականներուն ապրած տխուր կեանքը, զանոնք նմանցուց Գերմանիոյ մէջ ապրող թուրքերուն: Ժապաւէնը կը կոչուի «Հայաստանցի փախստական աշխատաւորներ»:

Անշուշտ բաւական դժուար եղեր է հայաստանցիները խօսեցնել: Անոնք թէեւ գլուխ-գլխի խօսակցութեան մէջ ամէն ինչ կը պատմեն, բայց իրենց բերանը կը գոցեն, երբ իրենց դիմաց քամերա մը կը տեսնեն: Բայց Էլվան Գըվըլճըմ յաջողեր է համոզել, որ ինք այս խնդրին կը մօտենայ բոլորովին մարդասիրական ու սիրոյ տեսանկիւնէն, կը մօտենայ ազատութեան ու մարդու իրաւունքներու  սկզբունքներով, այն ատեն կրցեր է խօսեցնել հայաստանցիները:

Գըվըլճըմ կը պատմէ, թէ հայաստանցիներու տուներուն մէջ հիւրասիրուեցաւ, յետոյ գնաց Կէտիկփաշայի եկեղեցիի գետնայարկի հայաստանցիներուն դպրոցը, ներկայ գտնուեցաւ եկեղեցւոյ արարողութեան, հայաստանցիներու հետ մասին ոտքի կանգնեցաւ կամ նստեցաւ արարողութեան ընթացքին: Իսկ Թուրքիոյ մէջ ի՞նչ է փախստական հայաստանցիներուն թիւը, ամենացած թիւը 15 հազար է, բայց 100 հազարի մասին խօսողներ ալ կան: Ասոնք իրենց երկրին մէջ ուսուցիչ, հաշուակալ եւ այլն էին, մինչդեռ հոս կ՛աշխատին որպէս սպասուհի, մանկատած կամ հիւանդի օգնական: Ոմանք առանձին կու գան, ոմանք ալ կու գան իրենց ընտանիքը միասին բերելով:

Թուրքիա Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւն չունի, չկայ Հայաստանի դեսպանութիւն մը, որ այս աշխատաւորներուն իրաւունքը պաշտպանէ, հայ-թուրք յարաբերութիւններն ալ բաւական ցուրտ են, ուրեմն այս հայաստանցիները ինչո՞ւ կու գան Թուրքիա: Պատասխանը յստակ է: Որովհետեւ Թուրքիա մօտիկ երկիր է, եւ մանաւանդ որ Պոլսոյ մէջ կայ նաեւ հայ համայնք մը, որ կ՛օգնէ անոնց:

Իսկ ի՞նչ տեսակի հոգեբանական կացութեան մը մէջ են այդ հայաստանցիները: Ստոյգ է, որ հայաստանցիները գիտեն, թէ կառավարութիւնը, մասնաւորաբար աչք կը գոցէ իրենց ապօրինի կեցութեան, եւ այս տեսակէտով անոնք որոշ երախտագիտութիւն մը կը զգան, բայց տրուած ըլլալով, որ անոնք ալ կու գան հայրենասիրութեան վրայ հիմնուած երկրէ մը, հայերու ու թուրքերու միջեւ պատահած բոլոր իրադարձութիւնները առաջին գծի վրայ ներգործութիւն կ՛ունենան անոնց ապրած կեանքին վրայ: Ամէն վայրկեան այսպիսի անախորժ անհանգստութեան մը մէջ են անոնք:

Իսկապէս բարի կամեցողութեամբ ու բաւական յաջող նկարահանումներով պատրաստուած ժապաւէն մըն էր, որուն մէջ ցոյց կը տրուէին զանազան ասպարէզներու մէջ աշխատող այր հայաստանցիներ կամ տուներու մէջ մանուկներու խնամքով զբաղող կին հայաստանցիներ, կամ Հայաստանէն ներածուած ապրանքներ վաճառող հայաստանցիներ: Բոլորն ալ կը խօսէին իրենց երկրէն դուրս ապրելու տխուր դժուարութեան մասին, բայց կը գովէին Թուրքիան ու կը յայտնէին, որ հոս եկողները իրենց պատկերացուցածէն տարբեր երկիր մը կը գտնէին իրենց դիմաց: Հարցազրոյցներ ալ կը կատարուէր «Ակօս»-էն Արիս Նալճըի ու Կէտիկփաշայի աւետարանական եկեղեցւոյ քարոզիչ Գրիգոր Աղապալօղլուի հետ: Այս վերջինը բեմադրիչին կը ծանօթացնէր հայաստանցի այր մը, որ տակաւին նոր Թուրքիա եկած էր ու գործ կը փնտռէր: Ինչ որ հետաքրքրական էր, գրեթէ բոլոր հայաստանցիները, բացի հայաստանցիներու վարժարանի փոխ տնօրէնուհի Տոնարա Պէպուրեանէն, թրքերէն կը խօսէին, ցոյց տալով, որ անոնք կարճ ժամանակի ընթացքին սորված էին թրքերէնը:

Հետաքրքրական տեսարաններ ցոյց կը տրուէին հայաստանցիներու դպրոցի դասարաններէն կամ եկեղեցւոյ մէջ կատարուած արարողութենէն: Բեմադրիչը հայաստանցի աշակերտներուն թրքերէն բառեր կը հարցնէր ու կը պահանջէր, որ  անոնք արտասանէին այդ բառերուն հայերէնները:

Վերջին հաշուով, շատ հետաքրքրական ու յաջող ժապաւէն մըն էր, որուն համար շնորհաւորելի է բեմադրիչ Էլվան Գըվըլճըմը:

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»

19 մարտ 2012

 

Ողբերգական Պատկեր Պոլսոյ Մէջ Աշխատող Հայաստանցիներու Կեանքէն

Նարինէ Մկրտչեան Սիանիւր Խմելով
Անձնասպան Եղաւ

Նարինէ Մկրտչեան

Աշխատելու համար Հայաստանէն Թուրքիա եկող հայաստանցիներուն համար Պոլիսը կերպով մը փրկութեան լաստ եղած է, մանաւանդ որ հիմա կառավարութիւնը կը ջանայ լուծումներ գտնել անոնց հարցերուն, որոնցմէ մէկն ալ անոնց զաւակներուն կրթութեան հարցն է: Մեր քաղաքին մէջ հազարաւոր հայաստանցիներ պատուաւոր ու չարքաշ աշխատանք տանելով` ապրուստ կ՛ապահովեն ու իրենց խնայողութիւնները Հայաստան կը ղրկեն օգնելու համար հոն մնացած իրենց ընտանիքներուն: Ակներեւ է, որ անոնք առաջին գծի վրայ ընդհանրապէս կը տառապին ընտանեկան բաժանում կոչուած մեծ ողբերգութենէն: Կիներ իրենց ամուսիններէն կամ զաւակներէն կամ իրենց ծնողներէն հեռու մնացած են եւ զանոնք եւս իրենց մօտ առնելու կարելիութիւն չունին: Այս տառապանքը մասամբ կը մեղմանայ, եթէ նկատի առնուի, որ աշխատելու համար Պոլիս եկած հայաստանցիներէն շատերուն երազն է օր մը վերադառնալ հայրենիք ու միանալ իրենց ընտանիքի միւս անդամներուն:

Բայց աշխատելու այս առժամեայ գաղթը ունի իր ողբերգական ուրիշ կողմերն ալ, որոնցմէ մէկուն արձագանգ եղած էր շաբաթ 24 մարտին լոյս տեսած «Հիւրրիյէթ» թերթը: Թերթը կը պատմէր տխուր պատմութիւն մը, որուն զոհ գացած է Նարինէ Մկրտչեան անուն գեղանի հայուհի մը` սիրահարելով իրեն վերի յարկի բնակիչ Օրհանին: Կը կարծէր, որ անոր հետ պիտի կարենար ամուսնանալ, բայց անսպասելի խաղ մը սարքուեցաւ անոր գլխուն ու ան ալ ի վերջոյ սիանիւր կուլ տալով` անձնասպան եղաւ: Մարեցաւ օճախը ընտանիքի մը, որ Պոլիս եկած էր բարօրութիւն ու պուտ մը երջանկութիւն փնտռելու համար:

Նարինէ Մկրտչեանի պատմութիւնը օրինակելի է անով, որ ան մատնացոյց կ՛ընէ հայաստանցի ընտանիքներուն սպառնացող վտանգ մը, եթէ անոնք հոս բերեն իրենց մանկամարդ աղջիկներն ալ: Նարինէ Մկրտչեան, որ 21 տարեկան էր, Պոլիս եկած էր չորս տարի առաջ: Կ՛աշխատէր Չեմպերլիթաշ` արծաթագործական աշխատանոցի մը մէջ, կը մնար իր երէց եղբօր ու խորթ հօր հետ: Այսպէս է, որ ան սիրահարեցաւ Օրհանին, որ կը բնակէր վերի յարկը: Անոնք սկսան ապրիլ սիրական զոյգի կեանք: Նարինէ կը կարծէր, որ պիտի կարենար ամուսնանալ Օրհանին հետ: Բայց ըստ հրատարակուած պնդումներու, Օրհան ծուղակ մը լարեց Նարինէին գլխուն ու գաղտնօրէն արձանագրեց տեսարաններ իրենց կենակցութենէն: Այնուհետեւ բեմին վրայ երեւցաւ նաեւ Օրհանին երէց եղբայրը` Պարըշը, որ արձանագրուած տեսարանները ցոյց տալով Նարինէին, ուզեց, որ ան իրեն հետ ալ կենակցի: Սպառնալիքներ ըրաւ, ըսաւ, որ եթէ չյօժարի իրեն հետ կենակցելու, ինք այդ տեսարանները ցոյց պիտի տար Նարինէին երէց եղբօր` Զօրա Մկրտչեանին: Ասկէ զատ, Օրհան շանթաժ ընելով` ջանաց դրամ կորզել Նարինէէն:

Նարինէ Մկրտչեան դէմ եկաւ սպառնալիքներուն եւ ընթացք չտուաւ անբարոյ առաջարկներուն, այն ատեն Օրհան այդ տեսարանները ցոյց տուաւ Նարինէին եղբօր` Զօրային: Զօրա Մկրտչեան այդ տեսարանները արձանագրեց իր գրպանի հեռաձայնին վրայ ու գնաց Նարինէին մօտ, նախ ապտակեց իր քոյրը, ապա անոր ցոյց տուաւ այդ տեսարանները ու հաշիւ պահանջեց: Նարինէ Մկրտչեան, որ սարսափի մատնուած էր, առաւ եղբօրը հեռաձայնի գործիքին յիշողութեան քարթը, կուլ տուաւ զայն, այս պատահարէն երկու օր վերջ ալ, 28 մարտին, սիանիւր խմեց ու անձնասպան եղաւ:

Նարինէին մայրը` Նունէ Մկրտչեան, որ, ըստ երեւոյթին Հայաստան մնացած էր, եկաւ ու դատական հետապնդում պահանջեց Օրհանին դէմ: Վշտահար ծնողքը իրենց աղջկան մարմինը առնելով` Հայաստան վերադարձան: «Հիւրրիյէթ» կը գրէ, որ ոստիկանները հիմա կը փնտռեն Օրհանն ու Պարըշը, որոնք անհետացած են:

«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»

26 մարտ 2012

Share this Article
CATEGORIES