Եգիպտոս Եւ Ռազմագիտական Հաւասարակշռութիւնը

ՃՈՐՃ ՖՐԻՏՄԸՆ

Մուրսի քայլեր առաւ ամրապնդելու իր իշխանութիւնը

Կազայի մէջ զինադուլի յայտարարութենէն անմիջապէս ետք Եգիպտոս մխրճուեցաւ վիթխարի ներքին ճգնաժամի մը մէջ: Հիւսնի Մուպարաքի տապալումէն ետք կատարուած առաջին նախագահական ընտրութիւններէն յաղթական դուրս եկած Մուրսի ստորագրեց նախագահական հրամանագիր մը, որ հիմնականին մէջ կը չէզոքացնէ դատական իշխանութիւնն ու անոր անկախութիւնը` նախագահի գործադիր իշխանութիւնը գերադաս հռչակելով գերագոյն ատեանին: Մուրսի նաեւ առաջադրեց սահմանադրական բարեփոխումներ, որոնք հաստատութենական բնոյթ կը շնորհեն Իսլամ եղբայրներու իշխանութեան: Այս հրամանագիրի հրապարակումէն ետք Մուրսիի ընդդիմադիրները շղթայազերծեցին բազմամարդ ցոյցեր, որոնք Եգիպտոսի ներքին կացութիւնը քայքայելով` անորոշութեամբ պատեցին անոր ապագան:

Երկիրներու մեծամասնութեան պարագային այսպիսի ներքին քաղաքական պայքարներ միջազգային աչալուրջ ուշադրութեան չեն արժանանար, բայց Եգիպտոս պարզ երկիր մը չէ: Ան մեծագոյն արաբական երկիրն է, որ աւանդականօրէն արաբական աշխարհի կեդրոնն ու ուղեցոյցը եղած է. նոյնքան կարեւոր է այն տուեալը, որ Եգիպտոսի ներքին փոփոխութիւնները իրենց արձագանգը կ՛ունենան Գահիրէի արտաքին քաղաքականութեան մէջ, իսկ այս վերջինը կրնայ տասնամեակներ տեւող անդրադարձներ ունենալ ուժի շրջանային հաւասարակշռութեան վրայ:

Մուրսի Մարտահրաւէր Կ՛ուղղէ
Նասըրական
Տիպարին

Բողոքի ցոյցերու ալիք մը բարձրացաւ

«Արաբական գարուն»-ը, դէտերէն ոմանց համոզումով, ընդհանուր առմամբ աշխարհիկ շարժում մըն էր սահմանադրական ժողովրդավարութիւն հաստատելու նպատակով: Այս տեսութեան հարցն այն է, որ այդ «գարնան» ցուցարարները, ընտրութիւններ պարտադրելու ուժը ունենալով հանդերձ, բաւարար ուժ չունէին երաշխաւորելու, որ աշխարհիկ սահմանադրականները պիտի շահին այդ ընտրութիւնները: Անոնք չշահեցան: Ընտրուած նախագահը` Մոհամետ Մուրսի, անդամ է Իսլամ եղբայրներ կազմակերպութեան». շատեր կը պնդեն, որ Մուրսի չափաւորական անդամ է. այդ պնդողները չեն հասկնար, որ հալածուած ու արգիլեալ կազմակերպութեան մը անդամակցիլը պատուախնդիր եւ համոզումներու տէր անձի մը քայլ է եւ չի կրնար անցողակի կամ մակերեսային բնոյթ ունենալ: Մուրսիի նպատակն է ամրապնդել Եգիպտոսի մէջ իսլամութեան դերակատարութիւնն ու պետութեան զանազան թեւերուն վրայ «Իսլամ եղբայրներուն» հակակշիռը: Անոր հռետորական խօսքերը, այդ ուղղութեամբ ընթանալու արագութիւնն ու իսլամական ծայրայեղականութիւնը կրնան ուրիշներէ նուազ ըլլալ. այդուհանդերձ, անոր նպատակը յստակ է:

Բանակը պիտի միջամտէ՞

Դատական իշխանութեան դէմ այս քայլը մատնեց Մուրսիի իշխանութիւնը ամրապնդելու արշաւին սկսելու տրամադրութիւնը: Միեւնոյն ատեն այդ քայլը սթափեցուց եւ միաւորեց «Իսլամ եղբայրներուն» հակառակորդները` աշխարհիկ սահմանադրականները, ղպտիները եւ այլ խմբաւորումներ, որոնց կազմած «քոալիսիոն»-ը պատրաստ էր փողոց իջնելով արտայայտելու Մուրսիի որոշումներուն իր ընդդիմութիւնը: Այդ «քոալիսիոն»-ին մաս չի կազմեց, կամ ցարդ ակնյայտօրէն մաս չէ կազմած եգիպտական բանակը, որ մերժեց կողմ դառնալ:

Սատաթ եւ Նասըր

Եգիպտական բանակն էր, որ 1950-ականներուն երիտասարդ սպայ Կամալ Ապտել Նասըրի ղեկավարութեամբ տապալեց Բրիտանիոյ նեցուկը վայելող թագաւորութիւնը եւ հիմնեց Եգիպտոսի արդի պետութիւնը: Այդ պետութիւնը օրին աշխարհիկ, մենատիրական եւ ընկերավարական էր. ան Եգիպտոսը դրաւ Խորհրդային Միութեան կողքին եւ Միացեալ Նահանգներու դէմ: Կացութիւնը այդպէս շարունակուեցաւ մինչեւ 1970-ականներու սկիզբները, երբ նոյն բանակէն եկած այլ սպայ մը` Անուար Սատաթ, 1973-ի արաբ-իսրայէլեան պատերազմէն ետք, Եգիպտոսը դարձուց Ուաշինկթընի դաշնակից եւ խաղաղութեան դաշինք ստորագրեց Իսրայէլի հետ. ան աւելի ուշ սպաննուեցաւ իսլամականներու ձեռամբ:

Եգիպտոս-Իսրայէլ դաշինքը անկիւնաքարը հանդիսացած է ցարդ Միջին Արեւելքի մէջ տիրած ուժի շրջանային հաւասարակշռութեան: Իսրայէլի հետ պատերազմական վիճակին վերջ դնելու եւ Սինայի երկու երկիրներուն միջեւ ապառազմականացած ցնցախեղդ դարձնելու որոշումը ոչնչացուց արաբ-իսրայէլեան միջպետական տիպի պատերազմի սպառնալիքը: Եգիպտոս ամէնէն ուժեղ եւ ազդեցիկ արաբական երկիրն էր, եւ Իսրայէլի նկատմամբ անոր թշնամական դիրքը Իսրայէլի համար գլխաւոր սպառնալիքն էր: Իսրայէլի հետ առճակատումէն Եգիպտոսի քաշուելով Իսրայէլի դիմագրաւած սպառնալիքները մեծ նահանջ արձանագրեցին. Յորդանան, Սուրիա եւ Լիբանան Իսրայէլի համար նշանակալից սպառնալիք չէին եւ չէին կրնար իր գոյութեան սպառնացող պատերազմ շղթայազերծել:

Եգիպտոսի արտաքին քաղաքականութեան դիրքափոխութիւնը` Միացեալ Նահանգներու հետ դաշնակցիլն ու Իսրայէլի հետ խաղաղութիւնը, այլ ձեւերով ալ փոխակերպեց ուժի շրջանային հաւասարակշռութիւնը: Այդ դիրքափոխութենէն ետք Սուրիա ա՛լ չէր կրնար վստահիլ ու ապաւինիլ Եգիպտոսի, եւ ի վերջոյ Իրանի դիմեց նեցուկի համար: Միւս կողմէ, արաբական թագաւորութիւնները, որոնք Եգիպտոսի կողմէ քաղաքական ու երբեմն զինուորական ճնշումներու կ՛ենթարկուէին, ձերբազատեցան այդ սպառնալիքէն: Խորհրդային Միութիւնը կորսնցուց Եգիպտոսի մէջ իր խարիսխները, որոնք Միջերկրականի վրայ ոտից կայան կը նկատէր:

Իսլամ եղբայրակցութեան անդամներ կը խոշտանգեն Մուրսիի ընդդիմադիր ցուցարար մը

Եգիպտոսի շրջանային ու միջազգային այս նշանակութեան լոյսին տակ հիմնական հարցումը կը դառնայ այն, որ Մուրսիի ընտրութիւնը Նասըրի հիմնած վարչաձեւի վե՞րջն էր, թէ՞ պարզ անցողակի դէպք մը, որ չի փոխեր այն հիմնադրոյթը, երբ իսկական իշխանութիւնը կը մնայ բանակին ձեռքերուն մէջ: Մուրսի առաւ քայլ մը, որուն նպատակներն են ամրապնդել իր իշխանութիւնը եւ փոխել Եգիպտոսի դատական իշխանութեան գործելաձեւը: Այս քայլին դէմ ապստամբութիւնը, թէեւ` նշանակալից ուժով եւ ազդեցութեամբ, չի թուիր ունենալ անհրաժեշտ կշիռը` սպառնալու Մուրսիի կառավարութեան, եւ առաւելագոյն պարագային Մուրսիի կրնայ ստիպել, որ քիչ մը փոխէ իր մարտավարութիւնները: Հետեւաբար ամէն բան կախեալ է անկէ, թէ բանակը տրամադրուա՞ծ է, կամ շահագրգռուա՞ծ է միջամտելու այս պայքարին մէջ:

Հեգնականն այն է, որ Եգիպտոսի ազատականներու պահանջներուն իրականացումը կախեալ է բանակի միջամտութենէն, որ նոյնիսկ եթէ պատահի, հաւանական չէ, որ անոնց պահանջներուն ընդառաջէ: Բայց յստակ է, որ Եգիպտոսի մէջ ամէնէն պատկառելի ուժը այսօր Իսլամ եղբայրներ են, Մուրսի այդ կազմակերպութեան լիարժէք եւ հաւատարիմ անդամ է, ու թէեւ անոր մարտավարութիւնները աւելի մտածուած ու շեղակի են, քան` ծայրայեղական անդամները, հակառակ ասոր` Մուրսի նոյն ուղղութեամբ կ՛առաջնորդէ երկիրը:

Առայժմ փողոցները գրաւած բողոքի ցոյցերը անկարող են զիջումներ պարտադրելու Մուրսիի, եւ բանակին միջամտութիւնը անհաւանական կը թուի: Եթէ այս հաստատումները ճիշդ են, ապա Եգիպտոսի ներքին քաղաքական կեանքը թեւակոխած է նոր ժամանակաշրջան մը, որ արտաքին քաղաքականութեան բազմաթիւ հարցեր կ՛արծարծէ:

Եգիպտական բանակը կը վերադառնայ Սինայի

Այդ հարցերէն առաջինը Իսրայէլի հետ դաշինքին ապագան է: Խնդրոյ առարկան դաշինքին պահպանումը չէ, այլ` Սինայի ապառազմականացած ցնցախեղդի կարգավիճակի՛ պահպանումը: Արդարեւ, Մուպարաքի տապալման հետեւանքներէն մէկն էր Սինայի մասնակի վերառազմականացումը, զոր կատարեց Եգիպտոս` Իսրայէլի ակամայ եւ անհանգիստ հաւանութեամբ: Սինայի մէջ աշխուժացած էին իսլամ ծայրայեղականները եւ հոնկէ յարձակումներ կը գործէին Իսրայէլի վրայ: Եգիպտական բանակը շրջան մտաւ` վերջ դնելու այդ կացութեան, եւ Իսրայէլ բնականաբար նեցուկ կանգնեցաւ այդ քայլին: Բայց եգիպտացիները այս առիթով նաեւ ստեղծեցին նախընթացը եւ ամրագրեցին այն սկզբունքը, որ թէեւ Սինան տեսականօրէն արգիլեալ գօտի է, բայց գործնականին մէջ եգիպտական բանակը կրնայ հոն ներկայութիւն ունենալ եւ անոր տէրն ու պատասխանատուն դառնալ: Իսրայէլ եգիպտական բանակի Սինա վերադարձի դրդապատճառին ու նպատակին համաձայն էր. բայց այդ քայլին հետեւանքը կրնայ դառնալ Եգիպտոսի կողմէ վերազինուորականացած Սինա մը:

Վերառազմականացած Սինա մը պիտի խախտէ ռազմավարական հաւասարակշռութիւնը, եւ ասիկա միայն սկիզբը պիտի ըլլայ հարցերուն: Եգիպտական բանակը կը գործածէ ամերիկեան սարքեր եւ փոխնորդ կտորներու, նորոգութեան ու մարզումի համար կախեալ է Միացեալ Նահանգներէն: Այսօր սարքերը համեմատաբար հին են, եւ աւելի քան 40 տարիէ այդ ուժը պատերազմի մէջ չէ փորձուած: Իր ներկայ վիճակին մէջ եգիպտական բանակը, Սինայի մէջ դիրքաւորուելով հանդերձ, աւանդական զինուորական սպառնալիք չէ Իսրայէլի համար:

Բայց այս վիճակն ու տուեալները կրնան փոխուիլ: 1967-ի եւ 1973-ի միջեւ եգիպտական բանակին այլափոխութիւնը շատ տպաւորիչ էր: Այդ օրերուն Եգիպտոսի հովանաւորը Խորհրդային Միութիւնն էր, եւ Գահիրէի ղեկավարները պատրաստակամ էին ստանձնելու հովանաւորը փոխելու դժուարութիւնն ու գինը: Բայց այսօր, բացի Միացեալ Նահանգներէն, չկայ միջազգային ուժ մը, որ կարողութիւնը ունի հիմնականօրէն եւ հետեւողականօրէն արդիականացնելու եգիպտական բանակը` միաժամանակ տնտեսական օժանդակութիւն տալով երկրին: Հակառակ ասոր, եթէ Մուրսիի վարչակազմը յաջողի հաստատութենական դարձնել իր իշխանութիւնը եւ ամրապնդել զայն, այնուհետեւ այդ իշխանութիւնը գործածելու, որպէսզի փոխէ Սինայի արգիլեալ գօտի կարգավիճակը, ապա Իսրայէլի անվտանգութիւնը շատ մեծ վնասներ պիտի կրէ:

Շրջանային Նոր Դասաւորո՞ւմ

Շրջանի միւս երկիրներուն վրայ ակնարկ մը նետելով` երեւան կու գայ, որ Եգիպտոսը Իսրայէլի համար միակ մտահոգիչ երկիրը չէ:

Սուրիան, օրինակի համար, այսօր ունի ուժեղ ընդդիմութիւն մը, որուն մեծամասնութիւնը, պարզ ըսած, սիւննի է, իսկ ասոնց մեծամասնութիւնը իսլամական հակումներ ունի: Ասիկա ինքնին սպառնալիք մը կրնայ դառնալ Իսրայէլի, մանաւանդ եթէ ապստամբները վերակենդանացնեն Եգիպտոսի հետ յարաբերութիւնը: Արդէն գաղափարական մօտիկութիւն կայ, եւ նասըրականութեան «միսիոնարական» ոճին պէս (համարաբական գաղափարախօսութեան տարածում շրջանին մէջ) գործունէութեան կը տանի նաեւ Իսլամ եղբայրներ»: Սուրիոյ Իսլամ եղբայրներ»,  կազմակերպութիւնը եգիպտականին պէս, երկրի ամէնէն կազմակերպուած եւ ներդաշնակ ընդդիմադիր խմբաւորումն է: Եթէ Մուրսի յաջողի ամրապնդել Եգիպտոսի մէջ իր իշխանութիւնը, արտաքին արկածախնդրութիւններու իր պատրաստակամութիւնը, կամ առնուազն նոյն մտածելակերպն ու աշխարհահայեացքը ունեցող ապստամբներու եւ իշխանութիւններու գաղտնի օժանդակութիւն տալու իր տրամադրուածութիւնը կրնայ շեշտուիլ. Իսրայէլ պարտի առնուազն լրջօրէն մտածել այս հաւանականութեան մասին:

Միւս կողմէ, հարկ է յիշեցնել, որ Կազայի զինեալ խմբաւորումները երկար տարիներէ հակակշիռի տակ պահուած էին ոչ միայն Իսրայէլի, այլ նաեւ նախամուրսիական Եգիպտոսի ջանքերով: Մուրսի կրնայ որոշել եւ փոփոխութեան ենթարկել Կազայի վերաբերեալ Եգիպտոսի այդ քաղաքականութիւնը:

Մուրսիի վերելքը դուռը կը բանայ նաեւ այլ հաւանականութիւններու առջեւ: Թուրքիոյ իսլամական հակումներ ունեցող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը նոյնպէս լծուած է ծայրայեղօրէն աշխարհիկ պետութեան մէջ իսլամութեան վերընձիւղման զգուշաւոր աշխատանքի: Եգիպտոսի եւ Թուրքիոյ միջեւ հիմնական տարբերութիւններ կան, բայց անոնք նաեւ բազմաթիւ հասարակաց յատկանիշներ ունին: Թուրքիա եւ Եգիպտոս այժմ լծուած են զուգահեռ գործընթացներու, որոնց նպատակն է ստեղծել իսլամական դիմագիծով արդիական պետութիւն մը: Թուրքեւեգիպտական սերտ յարաբերութիւն մը միաժամանակ թէ՛ պիտի գօտեպնդէ Եգիպտոսի նոր վարչակարգը, թէ՛ ալ պիտի ստեղծէ շրջանային այնպիսի կարեւոր ուժ, որ կրնայ իր ցանկացածին պէս ձեւաւորել արեւելեան Միջերկրականը:

Այսպիսի ընթացք մը անպայման անդրադարձ պիտի ունենայ ամերիկեան ռազմավարութեան վրայ, որ այսօր կ՛աշխատի վերջ դնելու Միջին Արեւելքի մէջ իր չափազանցեալ մխրճուածութեան: Ցարդ յստակ չէ, թէ Մուրսի որքա՞ն, առաջ պիտի երթայ Ուաշինկթընի հետ խզումի ուղղութեամբ, իսկ Եգիպտոսի զինուորականութիւնը պիտի հանդուրժէ՞ նման ընթացք, թէ՞ պիտի միջամտէ: Ամէն պարագային, Եգիպտոս հազիւ թէ կը յաջողի չիյնալ տնտեսական անդունդի եւ աղէտի մէջ, այդ ալ` շնորհիւ արեւմտեան նիւթական մեծ օժանդակութիւններու: Միացեալ Նահանգներու հետ խզումը պիտի ազդէ ոչ միայն զինուորական օժանդակութիւններուն վրայ, այլ նաեւ` այս տնտեսական ու դրամական օգնութեան վրայ. հետեւաբար Մուրսի դիւրութեամբ չէ, որ կրնայ այդ ուղղութեամբ ընթանալ:

Այնուհանդերձ, հաստատ է, որ Եգիպտոս աստիճանական եղափոխութեան մէջ է, եւ անկասկած պիտի փոխուի Միացեալ Նահանգներու հետ անոր յարաբերութիւնը: Թուրքիոյ հետ Միացեալ Նահանգներու յարաբերութիւնները փոխուեցան, երբ Արդարութիւն եւ բարգաւաճումը իշխանութեան հասաւ եւ աւելի անկախ քաղաքականութիւն վարեց: Փոխուեցան, բայց չխզուեցան: Եթէ Եգիպտոս նման ընթացք որդեգրէ, Ուաշինկթըն ինքզինք պիտի գտնէ արեւելեան Միջերկրականի նոր կացութեան մը առջեւ, ուր իր միակ դաշնակիցը Իսրայէլն է, եւ Իսրայէլի հետ իր յարաբերութիւնը կրնայ օտարել Թուրքիա-Եգիպտոս վճռորոշ պլոքը:

1967-էն առաջ Ուաշինկթըն շատ կը զգուշանար չափազանց եւ ակնյայտ ձեւով Իսրայէլը պաշտպանելէ, եւ այդ դերը թողած էր Ֆրանսայի: Եթէ Եգիպտոսի ռազմավարական դիրքորոշումը վերոյիշեալ փոփոխութիւնը կրէ, ապա Իսրայէլ որոշ ատեն զինուորական լուրջ սպառնալիք պիտի չդիմագրաւէ այդ պարագային, Միացեալ Նահանգներ կրնան նկատել, որ Իսրայէլը պաշտպանելու իրենց քաղաքականութիւնը կը վերցնէ  որոշ ճկունութիւն, եւ Իսրայէլէն որոշ հեռացում պիտի կատարեն պահպանելու համար Եգիպտոս-Թուրքիա պլոքին հետ իրենց յարաբերութիւնները:

Շրջանին տիրապետող ուժը հանդիսացող Իսրայէլի դիտանկիւնէն Եգիպտոսի արտաքին քաղաքականութեան փոփոխութիւն մը լուրջ անորոշութիւն պիտի ստեղծէ իր հարաւային սահմանին վրայ, որ պիտի գայ աւելնալու Սուրիոյ, Լիբանանի եւ (թէեւ` անհաւանական) Յորդանանի հետ սահմանի անորոշութեան: Անցեալին Իսրայէլ դէմ յանդիման կը գտնուէր թշնամի ուժերու, որոնք պատկառելի զինուորական կարողութիւններ ունէին: Այժմ ան դէմ յանդիման կը գտնուի աւելի տկար ուժերու, որոնք նուազ նախատեսելի են: Այս ժամանակաշրջանին, երբ Իսրայէլ թշնամի բանակներէն աւելի մտահոգ է ահաբեկչական արարքներէն կամ Կազայի եւ Այսրյորդարանի մէջ ապստամբութիւններէ, տկար բայց աննախատեսելի եւ անորոշ վարչակարգերը որջերը կը դառնան այդպիսի արարքներու:

Իսրայէլի համար յոռեգոյն բեմագրութիւնը պիտի ըլլայ իր սահմաններուն վրայ առճակատումի հաւատացող պետութիւններու վերածագումը. պետութիւններ, որոնք աւանդական զէնքերով կրնան մարտահրաւէր ուղղել իսրայէլեան բանակին: Ասիկա անհաւանական չէ, բայց մօտիկ ապագայի սպառնալիք չէ:

Երկրորդ յոռեգոյն բեմագրութիւնն այն է, որ Իսրայէլի սահմաններուն վրայ կը ստեղծուին բազմաթիւ պետութիւններ, որոնք պատրաստակամ են հովանաւորելու, կամ առնուազն հանդուրժելու իրենց տարածքներէն Իսրայէլի վրայ իսլամականներու ահաբեկչական յարձակումներ եւ նեցուկ կանգնելու պաղեստինեան շրջաններուն մէջ Իսրայէլի դէմ ապստամբութիւններու:

Իսրայէլ պիտի շրջափակուի՞

Դժուար է պատկերացնել աւանդական զէնքերով դասական պատերազմ մը: Բայց այդքան դժուար չէ պատկերացնել Եգիպտոս մը, որ իր քաղաքական դիրքափոխութեամբ կը ստեղծէ այնպիսի պայմաններ, երբ մնայուն եւ հետեւողական «ցած սաստկութեամբ հակամարտութիւն» (այսինքն` պատերազմէն ցած աստիճանի վայրագութիւն` ահաբեկչութիւն, եւ այլն. Ա.) կը տիրէ սահմանին վրայ: Եւ այսպիսի հակամարտութիւն պիտի բռնկի ոչ միայն Իսրայէլի հարաւային սահմանին վրայ, այլ` Իսրայէլը եզերող ամբողջ գօտիին մէջ, ուր զգալի պիտի ըլլայ Եգիպտոսի ազդեցութիւնը:

Ակնյայտ է, որ Իսրայէլ ցարդ չէ ըմբռնած եգիպտական դիրքափոխութեան մը ունենալիք վերեւ նկարագրուած հետեւանքներն ու տարողութիւնը. Իսրայէլ նաեւ չի գիտեր, թէ ինչպէ՞ս պէտք է պատասխանել նման դիրքափոխութեան մը: Թերեւս նոյնիսկ պատասխան չկայ:

Այդ պարագային, այսինքն` եթէ դէպքերը վերեւ նկարագրուած ձեւով ընթանան, ապա Իսրայէլի աւանդական տիրապետութիւնը պիտի դադրի ձեւաւորելէ շրջանին մէջ ուժի հաւասարակշռութիւնը: Եթէ հաշուի առնենք, որ Միացեալ Նահանգներու շրջանային քաղաքականութիւնն ալ անկախատեսելի կը դառնայ, ապա ամբողջ շրջանը կը դառնայ աննախատեսելի:

Կարելի չէ գիտնալ, թէ վերոյիշեալներէն մէկը կամ միւսը պիտի պատահի: Մուրսի կրնայ չյաջողիլ իր կամքը պարտադրելու երկրին, ան կրնայ քաղաքական չէզոքացումի ենթարկուիլ եւ չգոյատեւել քաղաքական դաշտին վրայ: Եգիպտոսի զինուորականութիւնը կրնայ ուղղակիօրէն կամ անուղղակիօրէն միջամտել: Մուրսի բազմաթիւ խոչընդոտներ ունի տակաւին յաղթահարելիք` երկիրը իր ամբողջական հակակշիռին տակ առնելու համար, եւ անոնք կրնան ուշացնել իր ցանկացած փոփոխութիւնները կատարելու պահը: Բայց,  հակառակ այս բոլորին, կը թուի, թէ Մուրսի կը յաջողի կատարել իր որոշածը, շրջանցել դժուարութիւնները եւ յաղթահարել մարտահրաւէրները, իսկ բանակը չէ շարժած ցարդ: Հետեւաբար անհրաժեշտ է մտածել մեծ նշանակութիւն ունեցող ռազմավարական հետեւանքներուն մասին:

«Սթրաթֆոր»

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )