Օրուան հանդիսավարներ` Մեղեդի Կիւտէշեան եւ Զաքար Զաքարեան, խաղաղութեան, արժանավայել կեանք ապրելու եւ մանուկներու փայլուն ժպիտներու ցանկութիւններով ողջունեցին ներկաները եւ բեմ հրաւիրեցին Ա-Բ դասարաններու թռչկոտուն փոքրիկները , որոնք ներկայացուցին «Թռչուններ» պարը, ուր թռչունները կրցան յաղթել զիրենք խաբող օձին:

Ցեղասպանութեան 100-ամեակի սեմին հանդիսավարները յոյս յայտնեցին,  թէ ոտնակոխ եղած  արդարութիւնը պիտի վերականգնի  յաղթանակի դափնիով, եւ 2015 թուականով պիտի հիւսուի միացեալ հայրենիքի պանծալի դրօշը:

Մեր լեռներու ամրութիւնն ու հայրենիքի շենշող ոգիի արտացոլումը բեմականացուած հրամցուեցաւ Գ-Դ դասարաններու ազգագրական պարով, որուն յաջորդեց Թ-ԺԱ դասարաններուն պարախումբի լատինական պարը:

Նախակրթարանի երգչախումբը, խմբավարութեամբ վարժարանի երգի դասատու Նայիրի Հապէշեանի, հանդիսատեսներուն ներկայացուց ամանորեան երգերու փունջ մը, որ կը բովանդակէր «Երգը կեանք է», «Ամանոր», «Երգում են բոլորը», «Ուրախ երգ» ,«Նոր տարի», «Ես գնացի սարերը» եւ «Քեն աանա թահուն» երգերը: Որոշ երգերու կ՛ընկերակցէին հայկական նազպարի եւ պարային կշռութաւոր շարժումներու կատարումներ:

Գեղարուեստական յայտագիրին ընթացքին ցուցադրուեցաւ Ճափոնական դեսպանատան կատարած բարեսիրական ներդրումին վերաբերեալ փաուըր փոյնթի ցուցադրութիւն ապա վարժարանի տնօրէն Արմէն Թաշճեան հակիրճ բացատրութիւն տուաւ այդ մասին եւ երախտագիտութիւն յայտնեց:

Ապա յաջորդաբար բեմ բարձրացան միջնակարգի եւ երկրորդականի պարախումբերը , որոնք ներկայացուցին յունական , «գնչուական» եւ արաբական տեպքէ պարերը: Հանդիսատեսները ողջունեցին բոլոր այն երկիրները, որոնք կը դատապարտեն Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ կը քրէականացնեն անոր ժխտումը:

Այսպէս, բեմ ներկայացան վարժարանի 4 պարախումբերը` գեղարուեստական ղեկավար եւ պարուսոյց ունենալով Ժիրայր Քեչեճեանը:

Եւ վերջապէս, Մեղեդի Կիւտէշեան եւ Զաքար Զաքարեան երգի ու պարի խնդուն ու լուսաւոր բարեմաղթութիւններով փակուած յայատարարեցին գեղարուեստական յայտագիրը:

Համերգին բացումը կատարելով` տնօրէնուհի Նատին Ալի Օմրան բարի գալուստ մաղթեց ու ներկայացուց հայ արուեստագէտները` մատնանշելով, որ հայը միշտ ալ արարող ու հարուստ արուեստով ապրող ու ապրեցնող ազգ եղած է: Իր կարգին, Զաքար Քէշիշեան հակիրճ բացատրութիւններ տուաւ հայկական ժողովրդական փչողական նուագարաններուն մասին:

Զաքար Քէշիշեան շվիով, թաւշվիով եւ տուտուկով, իսկ Կամիլա Քէշիշեան դաշնամուրով մատուցեցին աւելի քան ժամ մը տեւած հայկական դասական , ժողովրդային, աշուղական եւ ժամանակակից երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններով կազմուած յայտագիր մը, ուր տեղ գտան Կոմիտասի, Սայաթ Նովայի, Խաչատուր Աւետիսեանի, Ալեքսանդր Յարութիւնեանի, Ստեփան Շաքարեան, Մելիք Մաւիսագալեանի եւ Մարտին Վարդազարեանի յեղինակած կամ մշակած հայկական մանրանուագներէն գողտրիկ փունջ մը, որոնց կատարումը մեծ ընդունելութիւն գտաւ  ունկնդիրներուն կողմէ:

Կիրակի, 21 դեկտեմբեր 2014-ի կէսօրին, Ս. պատարագի աւարտին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանի վեհարանի դահլիճին մէջ, Ս. Ստեփանոս Նախասարկաւագին նուիրուած տօնախմբութեան ընթացքին, միաբան հայրերուն, դպրեվանքի սարկաւագներուն եւ ժառանգաւորներուն, ինչպէս նաեւ ներկայ ժողովուրդին ներկայութեան Արամ Ա. կաթողիկոս իր պատգամին մէջ անդրադարձաւ ինքնազոհողութեան, համեստութեան եւ աստուածակեդրոն ծառայութեան նուիրական կերպերուն ու ըսաւ. «Որպէս հայ եկեղեցւոյ ծառայութեան լծուած անձեր` պէտք էր գիտակցինք, որ մեր կեանքի միակ ճամբան ծառայութիւնն է: Աստուած մեզի Քրիստոսի միջոցով խաչ տուաւ. Քրիստոս նախ Ինք քալեց խաչի ճամբէն, խաչի կեանքը ապրեցաւ եւ ցոյց տուաւ, որ ծառայութեան կեանքը խաչի կեանք է, ծառայութեան ճամբան խաչի ճամբայ է եւ` ո՛չ փառքի, ո՛չ ցուցամոլութեան, ո՛չ հաճոյքի, այլ` սիրոյ, զոհողութեան եւ ի պահանջել հարկին` տառապանքի ճամբայ է: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը այս գիտակցութեամբ հոգեւոր մշակներ կը կազմաւորէ դպրեվանքի նուիրական յարկին տակ եւ այդ մշակները մեր Ս. Աթոռին ճամբով կ’երթան մեր ժողովուրդին ծառայելու ի սփիւռս աշխարհի»: Ապա նորին սրբութիւնը իր խօսքը աւարտեց` յիշեցնելով. «Ամբողջական ու անանձնական ծառայութիւնն է, որ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան առաքելութեան մղում ու նպատակ կու տայ»:

Նախքան այդ` դպրեվանքի սաները Ս. Ստեփանոսին նուիրուած յայտագիր մը ներկայացուցին` պանծացնելով Ս. Ստեփանոս Նախասարկաւագին եւ եկեղեցւոյ առաջին նահատակ վկային յիշատակը: Հանդիսութեան սկիզբը, յանուն սարկաւագներուն, Յարութիւն սրկ. Բանճարճեան ուղերձ կարդաց եւ հաւատարմութեան, հնազանդութեան ու ծառայութեան իրենց ունեցած բարձր գիտակցութիւնը շեշտեց:

Ոգեկոչումի հանդիսութեան աւարտին կաթողիկոսը «Պահպանիչ»-ով օրհնեց սարկաւագաց դասը: Ապա երգուեցան «Կիլիկիա»-ն եւ «Հայրապետական մաղթանք»-ը:

Առաւօտուն Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր տաճարին մէջ մատուցուեցաւ Ս. պատարագ, զոր մատուցեց  Նորայր եպս. Աշըգեանը: Սրբազան հայրը իր քարոզին ընթացքին անդրադարձաւ Ս. Ստեփանոսի անսակարկ հաւատքին եւ անոր սարկաւագական պաշտօնին` ծառայութեան կարեւորութեան: Ան հրաւիրեց սարկաւագները, որ քրիստոնէական այս սկզբունքներով արժեւորեն եւ իմաստաւորեն իրենց կեանքը մեր եկեղեցիէն ու ժողովուրդի կեանքէն ներս եւ ըսաւ. «Տէր Զօրէն անցած եւ մեր մէկուկէս միլիոն նահատակներու արիւնով նուիրագործուած այս Ս. Աթոռին փառքը` Հայ եկեղեցւոյ ու մեր ժողովուրդին ծառայութիւնն է, որուն դուք եւս ձեր մասնակցութիւնը բարձրագոյն գիտակցութեամբ եւ բծախնդրութեամբ պէտք է շարունակէք բերել»: Պատարագի երգեցողութիւնը կատարեց կաթողիկոսարանի «Շնորհալի» երգչախումբը` ղեկավարութեամբ Գարեգին աբղ. Շխրտմեանի:

Նշենք, որ շաբաթ, 20 դեկտեմբերին, հայ եկեղեցւոյ աւանդութեան համաձայն, երեկոյեան ժամերգութեան աւարտին տեղի ունեցաւ նախատօնակ` նախագահութեամբ դպրեվանքի տեսուչ Թորգոմ վրդ. Տօնոյեանի:

Արամ Ա. Ամանորեայ Տօներուն Առթիւ
Այցելեց «Թռչնոց Բոյն»

Նոր տարուան եւ մեր Տիրոջ ու Փրկիչին` Յիսուսի Ծննդեան տօնի նախօրեակին, աւանդութիւն դարձած է, որ վեհափառ հայրապետը այցելէ կաթողիկոսութեան հովանիին տակ գտնուող եւ գործող ընկերային ծառայութիւն մատուցող հաստատութիւններ եւ կեդրոններ, որպէսզի իր ներկայութեամբ ու նուէրներու բաշխումով եկեղեցւոյ մատուցած ծառայութեան կենդանի օրինակը հանդիսանայ մեր ժողովուրդի զաւակներուն եւ միաժամանակ բաժնեկից դառնայ եկեղեցւոյ խնամքին յանձնուած զաւակներուն ուրախութեան:

Այս ծիրին մէջ կատարուելիք այցելութիւններուն առաջինը եղաւ Արամ Ա. կաթողիկոսի այցելութիւնը սփիւռքի մէջ աւելի քան 80 տարիներէ ի վեր անընդմիջաբար գործող, որբ ու կարօտեալ մանուկներու բոյնը` «Թռչնոց բոյն» հաստատութիւնը, որուն նկատմամբ վեհափառը յատուկ գուրգուրանք կը տածէ:

Դեկտեմբեր 22-ի երեկոյեան կաթողիկոսը, միաբան հայրերու ընկերակցութեամբ, ժամանեց «Թռչնոց բոյն», ուր դիմաւորուեցաւ Գայեանեան քոյրերուն, խնամակալութեան եւ տնօրէնութեան կողմէ: Անոնց հետ կարճ տեսակցութենէ մը ետք վեհափառը մասնակից դարձաւ մանուկներուն Նոր տարուան խրախճանքին եւ հետեւեցաւ անոնց կողմէ պատրաստուած գեղարուեստական յայտագիրին: Ապա մանուկները մեծ ուրախութեամբ դիմաւորեցին Կաղանդ Պապան, որ նուէրներ բաշխեց անոնցմէ իւրաքանչիւրին: Վերջապէս, աշակերտները լսեցին վեհափառին հայրական յորդորներն ու խրատները:

Ան դիմաւորուեցաւ «Թռչնոց բոյն»-ի տնօրէն Սամուէլ Պոյաճեանի կողմէ, եւ տարիներ շարունակ Ժիպէյլի մէջ ապրած, գործած եւ «Թռչնոց բոյն»-ին լաւատեղեակ Խաժակ Գալայճեանի ընկերակցութեամբ Անի Քեպապճեան շրջագայեցաւ հաստատութեան մէջ եւ ծանօթացաւ անոր աշխատանքներուն:

Ապա Անի Քեպապճեան յարգանքի տուրք մատուցեց հազարաւոր որբերու «մայրը» դարձած Մարի Ճեքըպսընի յիշատակին եւ ծաղկեպսակ զետեղեց անոր շիրիմին վրայ:

Դեկտեմբեր 19-ին Լեռնային Ղարաբաղի Քաշաթաղի շրջանի Բերձորի մէջ հանդիսաւոր կերպով նշուեցաւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան 124-ամեակը: Այս մասին կը հաղորդէ Արցախի մեր պաշտօնակից «Ապառաժ»¬ը:

Ձեռնարկէն առաջ ներկաները այցելեցին Բերձորի յուշահամալիր եւ իրենց յարգանքի տուրքը մատուցեցին արցախեան պատերազմին նահատակուած ազատամարտիկներուն:

Ներկայ էին Քաշաթաղի շրջվարչակազմի ղեկավար Սուրէն Խաչատրեանը, ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի անդամներ, պաշտօնատար այլ անձեր:

Շնորհաւորելով ներկաները` «Միջնաբերդ» ենթակոմիտէի ներկայացուցիչ Արին Գալստեանը նշեց, որ Դաշնակցութիւնը տարիներ շարունակ իր աշխուժ մասնակցութիւնը բերած է Բերձորի եւ Քաշաթաղի շրջանի այլ բնակավայրերու վերաբնակեցման գործին:

«ՀՅԴ¬ի հաւատամքը հայերի երազած երկիրը կառուցելն է: Այսօր նա լծուած է այդ գործին: Իսկ մենք հպարտ ենք, որ ապրում ենք այստեղ` որպէս հաստատուն արցախցի: Երիցս հպարտ ենք, որ ապրում ենք մի հողում, որը մեր ընկերների, եղբայրների արեամբ է ազատագրուած», նշեց ան:

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի երեսփոխան, ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի անդամ Վահրամ Բալայեան անդրադառնալով Դաշնակցութեան առաքելութեանը` նշեց, որ աւելի քան հարիւրամեակէ ի վեր Դաշնակցութիւնը կոչուած է իր ուսերուն առնելու հայ մարդուն հոգը, որպէսզի հայոց երկրին` Մեծ Հայքի տարածքին մէջ գոյութիւն ունենայ պետականութիւն, հայ մարդը ունենայ արժանավայել կեանք:

Ան նշեց, որ Դաշնակցութիւնը իր գործունէութեան ողջ ժամանակահատուածին ապացուցեց, որ հայ մարդը կրնայ եւ արժանի է պետականութիւն ունենալու: Այդ պետականութիւնը ստեղծուեցաւ դժուարագոյն պայմաններու մէջ, որոնց մէջ իսկ կուսակցութիւնը կրցաւ պատուով կատարել իր ստանձնած գործը` ստեղծելով թէ՛ բանակ, թէ՛ պետական կառոյցներ, որոնք կարողացան դիմակայել բազմաթիւ ճնշումներու` թէ՛ Թուրքիոյ, թէ՛ նորելուկ Ազրպէյճանի, եւ թէ՛ համայնավարներուն կողմէ:

«Խորհրդային կարգեր հաստատուելուց յետոյ Հայաստանում եւ Արցախում Դաշնակցութիւնը չդադարեց գոյութիւն ունենալ, նա ապրում էր մարդկանց հոգում, այն մանուկների մէջ, որոնք հետագայում դարձան զինուորներ: Դաշնակցութիւնը սպասեց այն օրուան , որ նորից ի զէն կոչի հայութեանը եւ նորից վերակերտի իր պետականութիւնը : Այդ օրը եկաւ 1988 թուականին: Մի բուռ մարտիկներ կարողացան իրենց շուրջը համախմբել եւ քայլ առ քայլ ազատագրել մեր հայրենի տարածքները», ըսաւ Վահրամ Բալայեանը:

Քաղաթաղի շրջանի շրջվարչակազմի ղեկավարի տեղակալ, «Ազատ հայրենիք» կուսակցութեան անդամ Ա. Մխիթարեանը շնորհաւորելով ՀՅԴ¬ի

124-ամեակը` նշեց. «ՀՅԴ-ն ստեղծուեց մեր ազգի համար օրհասական պահին, երբ նժարին դրուած էր հայի լինելիութեան հարցը: Ստեղծուելով` ստանձնեց ազգային- ազատագրական պայքարի առաջամարտիկի դերակատարութիւնը, որն էլ պատուով կատարեց: Դաշնակցութիւնը նպաստեց ինչպէս ներցեղային բարոյականութեան դաստիարակման, այնպէս էլ ազգային- հայրենասիրական դաստիարակութեան իրականցմանը, իսկ մեզ նման ազգերի համար գոյութեան միակ առհաւատչեան ազգային գաղափարախօսութիւն ունենալն է:

Արցախեան գոյապայքարի առաջին զէնքերը, գաղտնիք չէ, բերուեցին կուսակցութեան կողմից: ՀՅԴ-ն ազգին տուեց բազում նուիրեալներ: Այսօր էլ կուսակցութիւնն իր մասնակցութիւնն է ունենում մեր երկրի կայացման ու ամրացման գործում«:

Հանդիսաւոր ձեռնարկին ընթացքին շնորհաւորական խօսքեր արտասանեց նաեւ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցութեան Քաշաթաղի տարածքային խորհուրդի անդամ Անահիտ Քոսակեանը` կարեւոր նկատելով ՀՅԴ-ի դերը համահայկական խնդիրներու լուծման իմաստով, յատկապէս` Հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման եւ Հայ դատի գործունէութեան տարբեր ոլորտներուն մէջ: Ան նշեց, որ այսօր Դաշնակցութիւնը իր ուրոյն դերակատարութիւնը ունի երկրի քաղաքական կեանքին մէջ` իր աւանդը դնելով Քաշաթաղի շրջանի վերբնակեցման եւ զարգացման գործին մէջ:

Հանդիսութիւնը եզրափակուեցաւ տօնական համերգով:

Շնորհահանդէսին մասնակցած են` ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Դաւիթ Իշխանեան, Լեռնային Ղարաբաղի փոխվարչապետ Արթուր Աղաբեկեան, ուժային կառոյցներու ղեկավարներ, Ազգային ժողովի երեսփոխաններ, կառավարութեան անդամներ եւ մտաւորականներ:

Նիկոլ Դումանի մահուան 100-րդ տարելիցին նուիրուած գիրքը վերահրատարակուած է Արեւմտեան Ամերիկայի ՀՕՄ-ի Շրջանային վարչութեան գործավար Ժասմեն Պունիաթեանի հովանաւորութեամբ, իսկ Ստեփանակերտի մէջ գիրքին շնորհահանդէսը կազմակերպած էր ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական կոմիտէն:

Համլեթ Գէորգեանի «Նիկոլ Դուման» գիրքը նուիրուած է հայ ազգային ազատագրական պայքարի նշանաւոր գործիչ Նիկողայոս Տէր Յովհաննիսեանին (Նիկոլ Դուման):

Գիրքին հեղինակը հայրենական պատմագրութեան մէջ առաջին անգամ արխիւային նորայայտ վաւերագիրներու, յուշագրութիւններու եւ մենագրութիւններու ուսումնասիրութեամբ եւ օգտագործումով ներկայացուցած է Նիկոլ Դուման ազգային գործիչին հսկայածաւալ ու հայրենանուէր գործունէութիւնը:

28 սեպտեմբեր 2014-ին լրացաւ հայ ազգային ազատագրական պայքարի եւ ՀՅ Դաշնակցութեան նուիրեալներէն` Նիկոլ Դումանի մահուան 100-ամեակը:

Պատմական գիտութիւններու, դոկտոր,  փրոֆեսէօր Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի «Դաշնակցութիւն» խմբակցութեան երեսփոխան Վահրամ Բալայեանի գնահատականով, կատարուած աշխատանքը այժմէական է մանաւանդ արցախցիներուն համար. «Նիկոլ Դումանի կատարած գործն այսօր էլ ապրում է հայութեան մէջ, մեր զինուորների մէջ, եւ դրա արդիւնքն է, որ մենք կարողանում ենք պետականութիւն ունենալ եւ սահման պահել: Համոզուած եմ, որ օրէցօր աւելի շատ խօսելով այդ մարդկանց մասին` մենք արժեւորում ենք այդ մարդկանց: Յարգանքի տուրքը մատուցելով Նիկոլ Դումանին` մեր երախտիքի խօսքը պէտք է յղենք այն բոլոր նահատակներին, ովքեր իրենց կեանքը նուիրաբերել են հայրենիքին, ազգային պետականութիւն ունենալուն», ըսած է ան:

«Որպէս պատմաբան` մեր ժողովրդին ներկայացրել եմ Նիկոլ Դումանին: Դումանին հնարաւոր չէ ոեւէ մէկի հետ համեմատել, նա իսկապէս մեծութի՛ւն է», ընդգծած է գիրքին հեղինակը` «Ապառաժ»-ին հետ զրոյցի ընթացքին:

Հեղինակին խօսքերով, գիրքի ընթերցողներուն հիմնական բացայայտումը պիտի ըլլայ այն, որ հզօր ազգ ունենալու համար պէտք է օրինակ վերցնել Նիկոլ Դումանէն: Դումանի կերպարը կրնայ օրինակ ծառայել, թէ ինչպէ՛ս պէտք է երկիր ղեկավարել` ապահով եւ հզօր հայրենիք ունենալու համար:

ԼՕԽ-Ի ՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ

Հռիփսիմեանցականները քաջ գիտեն, թէ իրենց դպրոցը հիմնուած է հաւատքի անխախտ սիւներու վրայ, որուն պահապանները Անարատ յղութեան մշտարթուն հայ քոյրերն են, որոնք ուխտած են անսակարկ ծառայել հայ սերունդներու առողջ դաստիարակութեան:

Աւանդական դարձած է, որ դեկտեմբեր 8-ին Անարատ յղութեան տօնին Հռիփսիմեանց վարժարանը իր մեծով ու պզտիկով արժանավայել կերպով տօնէ միաբանութեան անուանակոչութիւնը:

Այս տարուան յիշատակութիւնը ի սկզբանէ պիտի տարբերէր նախորդներէն, որովհետեւ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցի սեմին վարժարանի մեծ ընտանիքի անդամները պիտի յիշատակէին նաեւ 13 քոյրերու նահատակութիւնը` Մեծ եղեռնին. օրուան Ս. պատարագը խունկ ու մոմ վառեց անոնց անմեռ յիշատակին:

Ս. պատարագի զոհին ներկայ էին միջնակարգի եւ երկրորդականի դասարաններու աշակերտները, ուսուցիչները, ինչպէս նաեւ, ծնողաց վարչութեան անդամներ եւ կարգ մը ծնողներ:

Պատարագիչ քահանան` հայր Եղիա Եղիայեանը, քարոզի իր բնաբանին մէջ վեր առաւ հայ քոյրերու նուիրումն ու ծառայութիւնը` ի խնդիր հայ սերունդներու առողջ դաստիարակութեան` ընդգծելով, որ հայ քոյրերու միակ միաբանութիւնն է, որ իր առաքելութիւնը անվհատ կը շարունակէ 170 տարիներէ ի վեր` Հայաստանի եւ այլազան օտար գաղթօճախներու մէջ, շնորհիւ միաբանութեան հաւատարիմ ուխտեալ քոյրերուն:

Ս. պատարագէն ետք վարժարանի տնօրէնուհի քոյր Արմինէ  Մակարոսեան, աւարտական դասարանի երկու աշակերտուհիներու հետ, ունեցաւ հարցազրոյց մը, որ միաբանութեան պատմութեան էջերը սեփականութիւնը դարձուց ներկաներուն. առաջին հերթին անդրադարձաւ միաբանութեան ծնունդին ու առաքելութեան, ապա շեշտեց կարեւորութիւնը Մեծ եղեռնի ընթացքին 13 քոյրերու նահատակութեան` մէջբերելով անոնց նահատակութեան քստմնելի պատկերները, երկրորդ բաժինով ներկայացուց միաբանութեան սփիւռքի գործունէութիւնը, ամփոփ գիծերու մէջ նկարագրեց Հռիփսիմեանց վարժարանի հիմնադրութիւնը եւ անոր 92 տարիներու արդիւնաւէտութիւնը:

Ներկաները իրենց լաւագոյն բարեմաղթութիւնները յայտնեցին Անարատ յղութեան հայ քոյրերու մշակներուն եւ անգամ մը եւս եկան հաստատելու իրենց անշահախնդիր ծառայութինը` ի սպաս նորահաս հայ սերունդներուն:

«Մենք հաւատում ենք, որ սկաուտութիւնը 21-րդ դարի երիտասարդութեան, ինչպէս նաեւ հասարակութեան ղեկավար է պատրաստում: Սկաուտութեան մէջ մտնելով` երիտասարդը պատրաստւում է վաղուայ իր քաղաքացիական կոչմանը` որպէս պարտաճանաչ, որպէս կարգապահ քաղաքացի, ինչպէս նաեւ դաստիարակութեանը` բնութեան գրկում», ըսած է ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան անդամ, ՀՄԸՄ-ՀԱՍԿ-ի հիմնադիր-անդամ, Համաշխարհային սկաուտական շարժման Բիւրոյի անդամ Բագրատ Եսայեանը:

ՀՄԸՄ Երեւանի վարչութեան ատենապետ Վիգէն Յովհաննիսեան խօսած է այն մասին, որ ՀՄԸՄ-ը,  համագործակցելով տարբեր կառոյցներու հետ, հիմնադրման օրէն ի վեր ու յատկապէս վերջին տարիներուն աշխուժօրէն կը մասնակցի բազմաբնոյթ հասարակական գործունէութեանց:

«Ազգային զարթօնքի օրերին` 25 տարի առաջ, մի խումբ սփիւռքահայ եւ տեղացի ուսանողներ, կարեւորելով սերնդի հայեցի դաստիարակութիւնը, հայրենիքում վերահիմնադրեցին 70 տարի Հայաստանից տարագրուած Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութիւնը: Վերահիմնադրումն սկիզբ առաւ հէնց համայն հայութեան մայրաքաղաք Երեւանում: Երեւանի մասնաճիւղը համագործակցում է տարբեր կառոյցների հետ, աշխուժօրէն մասնակցում բազմաբնոյթ հասարակական միջոցառումների եւ պատրաստ է մաս կազմել իւրաքանչիւր հայրենանուէր նախաձեռնութեան: Այս պարունակում խորին երախտագիտութիւն ենք յայտնում Երեւանի քաղաքապետարանին, անձամբ Երեւանի քաղաքապետ Տարօն Մարգարեանին` մեր ծրագրերը կեանքի կոչելու գործին սատարելու համար: ՀՄԸՄ Երեւանի վարչութիւնը խորհրդանշական անուանական յուշանուէրով է յայտնում իր երախտագիտութիւնը Տարօն Մարգարեանին այդ նշանակալի աւանդի համար», նշած է Վիգէն Յովհաննիսեան եւ յուշանուէր յանձնած է  Երեւանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասեանին:

«Այսպիսի արմատներ ունեցող կազմակերպութեան հետ մեր համագործակցութիւնը արդիւնաւէտ է եւ պատուաբեր: Շնորհաւորում եմ յոբելենական այս առիթով եւ մեր գոհունակութիւնն եմ յայտնում հայանպաստ աշխուժ գործունէութեան համար` խոստանալով, որ կը շարունակենք աւելի արդիւնաւէտ համագործակցութեամբ», նշած է Արամ Սուքիասեան:

Հայկական առաջին սկաուտական խումբերը կազմուած են 1908 թուականին: Երկար տարիներ գործելով սփիւռքահայ գաղութներու մէջ` միութիւնը նաեւ հայապահպանման գաղափարի տարածողը եղած է: «Սկաուտութիւնը հիմնադրումից սկսած` ունեցել է մեծ դեր սփիւռքում, այն պահել է բոլոր սերունդներին, դաստիարակել է հայապահպանման, հայրենասիրական ոգով», դիտել տուած է ՀՄԸՄ-ՀԱՍԿ-ի Երեւան մասնաճիւղի փոխատենապետ Պերճ Թիւֆենքճեանը:

Յատկանշական եղած է այն, որ հանդիսութեան ընթացքին տասնեակ սկաուտներ երդում տուած են հաւատարիմ մնալու Աստուծոյ եւ ծառայելու հայրենիքին, միշտ օգնելու ուրիշներուն եւ գործելու իբրեւ պարտականութեան գիտակից, արի եւ վեհանձն մարդ, հնազանդելու հայ սկաուտական դաւանանքին:

Յաջորդական 6-րդ տարին ըլլալով, շաբաթ, 20  դեկտեմբերի երեկոյեան ժամը 6:00-ին Համազգայինի «Կարկաչ» մանկական եւ պատանեկան  երգչախումբը «Պէյրութ Չանթս» փառատօնի ծիրին մէջ պիտի մատուցէ Ամանորի եւ Սուրբ Ծննդեան համերգ մը, ղեկավարութեամբ Զաքար Քէշիշեանի: Համերգին իր մասնակցութիւնը պիտի բերէ նաեւ Համազգայինի «ԱՅԳ» երիտասարդական երգչախումբը:

Այս առիթով յաջորդական երկու շաբաթավերջեր զոյգ երգչախումբերը պատրաստութեան յաջորդական փորձեր կատարեցին Հայ աւետարանական ՔՉԱԿ-ի մէջ, ուր անցուցին նաեւ ընկերային յիշարժան պահեր: Այս առիթով «ԱՅԳ» երգչախումբին այցելեց բեմադրիչ Ռոպերթ Առաքելեան եւ ունեցաւ դասախօսութիւն-զրոյց մը` նիւթ ունենալով «Զոհողութիւն յանուն արուեստի»:

Երգչախումբի գեղարուեստական ղեկավար եւ խմբավար Զաքար Քէշիշեան  կիրակի օր տեղի ունենալիք համերգին մասին խօսելով «Ազդակ»-ին յայտնեց, որ այս տարուան յայտագիրը պիտի ընդգրկէ տօնական մթնոլորտ ստեղծող  նոր երգացանկ մը, ուր տեղ գրաւած են շարք մը հին եւ նոր խմբերգներ, որոնցմէ ոմանք իբրեւ նորութիւն  պիտի հնչեն առաջին անգամ ըլլալով, մինչ ուրիշներ արդէն դասականացած  աւանդական սիրուած երգեր են` մշակման նոր եւ իւրայատուկ մօտեցումներով: Հայերէն երգերուն զուգահեռ պիտի կատարուին արաբերէն, անգլերէն եւ ֆրանսերէն երգչախմբային  հետաքրքրական յօրինումներ եւ մշակումներ:

Զաքար Քէշիշեան աւելցուց նաեւ, որ  յաջորդական վեց տարիներէ ի վեր Կեդրոնական Պէյրութի բոլոր եկեղեցիներուն մէջ կայացող «Պէյրութ Չանթս» փառատօնը նախորդ տարիէն ի վեր ընդգրկուած է Եւրոպական երաժշտական փառատօններու ընկերակցութեան մէջ, որուն շնորհիւ ո՛չ միայն բարձրացած է անոր երաժշտական նշանակութիւնն ու հեղինակութիւնը, այլ նաեւ տեղական մակարդակի վրայ իրենք զիրենք հաստատած արուեստագէտներու եւ երաժշտախումբերու կողքին փառատօնին սկսած են մասնակցիլ որակեալ եւրոպական երգչախումբեր ու մենակատարներ:

Յայտնենք, որ «Պէյրութ Չանթս» փառատօնը սկսած է դեկտեմբեր 1-ին եւ ամէնօրեայ համերգներով կը շարունակուի մինչեւ դեկտեմբեր 24: Յաւելեալ մանրամասնութիւններու համար հետաքրքրուողներ կրնան այցելել www.beirutchants.com կայքը:

10 դեկտեմբեր 2014-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս այցելեց Ապու Տապիի մէջ Հայաստանի դեսպանատուն` ընկերակցութեամբ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու եւ Քաթարի կաթողիկոսական փոխանորդ Մեսրոպ վրդ. Սարգիսեանի, Ազգային վարչութեան անդամներուն ու երեսփոխաններուն:

Աւանդական աղ ու հացի օրհնութենէն ետք, ի յիշատակ վեհափառ հայրապետին այցելութեան, դեսպանատան պարտէզին մէջ տեղի ունեցաւ ծառատնկում: Ապա դեսպանատան մէջ, դեսպան Գեղամ Ղարիպջանեան անդրադարձաւ Արամ Ա. կաթողիկոսին ցուցաբերած գործնական զօրակցութեան` Հայաստանի հզօրացման ձգտող աշխատանքներուն: Ան նշեց, որ անձնապէս կաթողիկոսը կը ճանչնայ քսանհինգ տարիներէ ի վեր եւ քաջածանօթ է անոր ազգային թէ միջազգային աշխատանքներուն ու իրագործումներուն:

Արամ Ա. կաթողիկոս խօսք առնելով, նախ իր ուրախութիւնը յայտնեց, որ դարձեալ կը գտնուի Հայաստանի դեսպանատան մէջ, որ հայկական հող մըն է Հայաստանէն դուրս, ինչպէս նաեւ ողջունեց Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահը: Հայաստանը իւրաքանչիւր հայու հայրենիքն է, եւ հայրենիքը սրբազան վայր է` իր հողով ու մշակոյթով, իր արժէքներով ու ձգտումներով: Հայաստանի հզօրացումը հայ ժողովուրդին հզօրացումն է եւ փոխադարձաբար:

Հովուապետական այցելութեան ծիրին մէջ նոյն օրը կաթողիկոսը հանդիպում ունեցաւ Ապու Տապիի Ազգային վարչութեան հետ:

Արամ Ա. Պարգեւատրեց Ապու Տապիի Համայնքի
Ծառայութեան Նուիրուած Ազգայինիննր

12 դեկտեմբեր 2014-ի երեկոյեան` Ապու Տապիի Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ օծումէն անմիջապէս ետք, տեղի ունեցաւ ճաշկերոյթ մը շուրջ 400 ազգայիններու մասնակցութեամբ:

Արամ Ա. կաթողիկոս իր պատգամին մէջ անգամ մը եւս շեշտեց եկեղեցւոյ առանցքային տեղը եւ կարեւոր կոչումը մեր ժողովուրդի կեանքին մէջ. «Եկեղեցին այն սրբավայրն է, ուր Աստուծոյ ներկայութիւնը կ’ապրինք եւ հոգեւոր արժէքներով ու ճշմարտութիւններով կը լիցքաւորուինք: Եկեղեցւոյ կեանքին մեր մասնակցութեամբ կը պայծառակերպուինք, ուստի եկեղեցին որպէս «Քրիստոսի խորհրդական մարմին»-ը մեզ կը հրաւիրէ մաս կազմելու իր կեանքին ու առաքելութեան»: Շարունակելով իր խօսքը` ան յիշեցուց, թէ «եկեղեցին մեր ժողովուրդին համար նաեւ ստացած է ազգային նկարագիր ու կոչում. հայ մշակոյթի ծագման ու զարգացման մէջ կարեւոր դեր է ունեցած, ինչպէս նաեւ մեր ժողովուրդի կեանքին մէջ, ընկերային ծառայութեան մէջ, հիմնական դերակատար է եղած: Աւելի՛ն. մեր ժողովուրդի ազատութեան եւ հայրենիքի անկախութեան ու պաշտպանութեան մէջ հայ եկեղեցին իր կարեւոր ներդրումն է ունեցած: Վերջին տասնամեակներուն, մեր ժողովուրդի իրաւունքներու հետապնդման աշխատանքներուն մէջ անուրանալի է հայ եկեղեցւոյ բերած ծառայութիւնը»:

Եզրափակելով իր խօսքը` Արամ Ա. կաթողիկոս ըսաւ. «Ապու Տապիի նորաօծ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին այս գիտակցութեամբ ու յանձնառութեամբ կոչուած է ծառայելու մեր ժողովուրդին: Ան մեր ժողովուրդին հաւաքական տունը պիտի ըլլայ: Եկեղեցւոյ դռները բաց պիտի ըլլան հայ ազգի բոլոր մեր զաւակներուն առջեւ` հանդիսանալով հոգեւոր արժէքներու, ապրումներու եւ ազգային ձգտումներու կենսայորդ աղբիւր»:

Արամ Ա. վեհափառը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Ասպետ»-ի շքանշանով պարգեւատրեց Ապու Տապիի Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ շինութեան կարեւոր նպաստ բերած Արա Խանոյեանը եւ Սուրէն Գոժաքեանը:

Կաթողիկոսը յայտնեց, որ մօտիկ ապագային նաեւ պիտի պարգեւատրէ Ապու Տապիի հայ կեանքին մէջ երկար տարիներ ծառայած եւ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցւոյ շինարարական աշխատանքներուն իր գործօն աջակցութիւնը բերած Գրիգոր Մահսերէճեանը:

Այս առիթով, վեհափառը գնահատեց եկեղեցաշինութեան մասնակից դարձած Հրայր Սողոմոնեանը, Վարուժան Ներկիզեանը եւ բոլոր կնքահայրերն ու բարերարները:

Իր պատգամի աւարտին, գնահատելով Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու եւ Քաթարի թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Մեսրոպ վրդ. Սարգիսեանը` կաթողիկոսը անոր նուիրեց ձեռաց խաչ մը: Ան նաեւ լանջախաչ մը նուիրեց Շարժայի ու Տուպայի հոգեւոր հովիւ Արամ քհնյ. Տէյիրմէնճեանին:

Ճաշկերոյթի ընթացքին, խօսք առաւ Թեհրանի Հայոց թեմի առաջնորդ Սեպուհ արք. Սարգիսեան, որ լուսարձակի տակ առաւ եկեղեցւոյ շինութեան իւրայատուկ կարեւորութիւնը համայնքին հաւաքական կեանքին մէջ: Հայերէն ու արաբերէն լեզուներով խօսք առաւ կաթողիկոսական փոխանորդը եւ իր ուրախութիւնը յայտնեց եկեղեցւոյ շինութեան առիթով` կոչ ուղղելով ժողովուրդին, որ իր ներկայութեամբ պայծառացնէ եկեղեցւոյ կեանքը եւ ծաղկեցնէ ծառայութիւնը: Եկեղեցւոյ շինարարական յանձնախումբին անունով նախ խօսք առաւ Գրիգոր Մահսերէճեան, որ բարի գալուստ մաղթելէ ետք ներկաներուն, արաբերէն լեզուով, ընդհանուր գիծերով անդրադարձաւ Ապու Տապիի գաղութի կեանքին ու յատկապէս եկեղեցւոյ շինարարական աշխատանքներուն: Ապա, Հրայր Սողոմոնեան պարզեց եկեղեցւոյ շինութեան կարեւոր հանգրուանները եւ ներկայացուց շինարարական ծախսերուն պատկերը:

Ճաշկերոյթի ընթացքին գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր: Ճաշկերոյթին ներկայ էին Լիբանանի ու Հայաստանի դեսպաններն ու հիւպատոսները, ինչպէս նաեւ` Թեհրանի եւ Սպահանի թեմերու առաջնորդները եւ  միաբան հայրեր:

Արամ Ա. Կաթողիկոս Մասնակցեցաւ
Ապու Տապիի Մէջ Տեղի Ունեցած
Միջկրօնական Համագումարին

10-12 դեկտեմբեր 2014-ին Ապու Տապիի մէջ տեղի ունեցաւ կարեւոր հանդիպում մը, նախաձեռնութեամբ Կրօններ խաղաղութեան համար միջազգային միջկրօնական կազմակերպութեան եւ մասնակցութեամբ կազմակերպութեան բարձրաստիճան պատասխանատուներուն, Վատիկանի, Վիեննայի Ապտուլլա թագաւորի միջկրօնական եւ միջմշակութային երկխօսութեան միջազգային կեդրոնին, Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան Ընդհանուր քարտուղարի ներկայացուցիչին, ինչպէս նաեւ` միջկրօնական բնոյթ ունեցող միջազգային շարք մը այլ կազմակերպութիւններու:

Յիշեալ հանդիպման նպատակն էր հաւաքական կեցուածք մը բանաձեւել կրօնական ծայրայեղականութեան դէմ: Ընդառաջելով ժողովի կազմակերպիչ յանձնախումբի հրաւէրին` Արամ Ա. կաթողիկոս շուրջ ժամ մը մասնակից եղաւ ժողովական աշխատանքներուն եւ իր խօսքը ուղղեց ներկաներուն:

Ողջունելով ծայրայեղական շարժումներուն դէմ հաւաքական կեցուածք ճշդելու ճիգը` ան ըսաւ. «Ծայրայեղութիւնը բոլոր կրօններու պարագային վտանգաւոր երեւոյթ մըն է, որովհետեւ ան շեղում մըն է տուեալ կրօնի ուսուցումներէն, արժէքներէն եւ սկզբունքներէն: Հետեւաբար, կրօններ պէտք է իրենց մասնակցութիւնը բերեն ծայրայեղականութեան դէմ համաշխարհային պայքարին, պահելով իրենց մասնակցութեան ու նպաստին իւրայատկութիւնը»: Ապա վեհափառ հայրապետը հետեւեալ երկու շրջագիծերուն մէջ ներկաներուն փոխանցեց իր մտածումներն ու վերլուծումները: Ան դիտել տուաւ, որ ճիշդ չէ միայն նկարագրել, պարզել ծայրայեղականութեան զանազան արտայայտութիւններն ու հետեւանքները: Անհրաժեշտ է վերլուծել անոնց ետին գտնուող դրդապատճառները: Այս ուղղութեամբ իսլամ աստուածաբաններ, պատմաբաններ ու կրօնական պատասխանատուներ կարեւոր դեր ունին կատարելիք: Ան լուսարձակի տակ  առաւ Քուրանի սխալ մեկնաբանութեան, կրօնը գաղափարախօսութեան վերածելու ճիգին եւ ուրիշը մերժելու մօտեցումին դատապարտելիութիւնը:

Կաթողիկոսը շեշտեց, որ ծայրայեղականութիւնը կարելի չէ սոսկ զինուորական ուժով արմատախիլ ընել: Պատմութիւնը ցոյց կու տայ, որ գաղափարախօսութիւնները բնաջնջելու պայքարը պէտք է ունենայ զանազան տարածքներ ու արտայայտութիւններ: Հետեւաբար, ծայրայեղականութեան դէմ տարուող համաշխարհային պայքարին մէջ անհրաժեշտ է կարեւորութեամբ նկատի ունենալ հետեւեալները` դաստիարակութիւն, «ուրիշը» յարգելու պարտաւորութիւն, միասնաբար ապրելու հրամայականը` յարգելով մեր տարբերութիւնները, ինչպէս  նաեւ կրօններու ու մշակոյթներու միջեւ գոյութիւն ունեցող հասարակաց արժէքները, որոնք կը կազմեն հիմքը ընկերութեան»: Յիշեալ հարցերուն գծով մանրամասն բացատրութիւններ տալէ ետք կաթողիկոսը շեշտեց, որ կրօնները կարեւոր դեր ունին արմատական ու ծայրայեղական շարժումներուն դէմ պայքարին մէջ: Ան կոչ ուղղեց իսլամ կրօնական ու քաղաքական ղեկավարներուն` աւելի ազդու մասնակցութիւն ունենալու ծայրայեղականութեան դէմ տարուող պայքարին:

Զարմանալի կը թուի, թէ պատերազմական նման դժնդակ պայմաններուն մէջ կարելի է այսքան հրաշալի գործ կատարել:

Օրուան հանդիսավար Տաթեւ Ա. քհնյ. Միքայէլեան` ողջունելով հատորի հրատարակութիւնը, մէջբերում մը կատարեց «Ուրֆայի հերոսամարտը» երկհատոր գիրքէն ու նշեց, թէ ինչպէս Հայոց ցեղասպանութեան յաջորդող դժնդակ տարիներուն հայ կիներ եւ օրիորդներ նրբահիւս ասեղնագործութիւններ գործելով իրենց օրապահիկը կ՛ապահովէին, եւ ապա անոնց իւրայատուկ գործերը կը հասնէին հեռաւոր եւրոպաներ եւ բարձրօրէն կը գնահատուէին օտարներու կողմէ: Եզրափակելով` Տաթեւ քահանայ ըսաւ, որ ուրախութիւն է նման գիրքով մը անմահացնել Ուրֆայի ասեղնագործութեան արուեստը:

Այնուհետեւ «Ուրֆայի ասեղնագործութիւն» գիրքը համառօտ կերպով ներկայացուց հալէպահայ մտաւորական, գրող Պերճուհի Աւետեան, վեր առնելով գիրքին գեղարուեստական եւ վաւերագրական արժէքն ու մէջբերելով հեղինակին վերլուծական նշումները: Պ. Աւետեան յայտնեց, թէ Հալէպի պատերազմական պայմաններուն մէջ անգամ մշակութային իւրայատուկ այս աշխատանքը, յատկապէս Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի նախօրեակին, վկայութիւնն է մեր ժողովուրդի անմահութեան:

Հատորին ծննդոցը ներկայացուց հեղինակ, արուեստաբան Հրազդան Թոքմաճեանը, որ մանրամասնօրէն ներկայացուց Ուրֆայի ասեղնագործութեան նմուշներու ապահովման իր աշխատանքը` դիտել տալով. «Հատորի հրատարակութեան մեր ճամբորդութիւնը սկսաւ Սուրիոյ փոթորկալից ծովուն մէջ, սակայն շնորհիւ մեր յամառ աշխատանքին եւ սրբազան հօր մնայուն քաջալերանքին, այսօր հասանք այստեղ` խաղաղ նաւահանգիստ եւ լոյս աշխարհ բերինք տարիներու աշխատանք խլած այս հատորը»: Թոքմաճեան ընդգծեց, որ նախապէս հրատարակուած «Մարաշի ասեղնագործութիւն»-ը, այժմ Ուրֆայի ասեղնագործութիւնն ու հետագային նաեւ Կիլիկիոյ այլ շրջաններու ասեղնագործութեանց նուիրուած գիրքերու հրատարակութեանց ծրագիրը մշակութային մտածուած քաղաքականութեան արդիւնք է: Ան պատմեց նաեւ հայրենիքի մէջ այս ուղղութեամբ տարած իր աշխատանքներուն մասին ու Հայաստանի ազգային պատկերասրահին տրամադրած նկարներու հաւաքածոյին անդրադարձաւ: Դիտել տուաւ, որ այս աշխատանքը նաեւ սփիւռք-հայրենիք գործակցութեան ցայտուն արգասիքն է: Թոքմաճեան ներկաներուն ուշադրութեան յանձնեց նաեւ Ուրֆայի ասեղնագործութեան նուրիուած Առաքել Պատռիկի գիրքը:

Եզրափակելով` Հրազդան Թոքմաճեան ըսաւ, թէ ասեղնագործութիւնը լոկ ժողովրդային արուեստ չէ, այլ ժողովուրդի մը պատմութիւնն ու մշակոյթը արտացոլացնող ու անոր մշակութային որակը ներկայացնող արուեստ է, ապա շեշտեց հալէպահայ գաղութին կարեւորութիւնը, որպէս պատմական մեր հայրենիքի ժառանգութեան գլխաւոր պահապանը:

Այս առթիւ սրտի խօսք արտասանեց հալէպահայ մտաւորական, գրող Լեւոն Շառոյեանը, որ բարձր գնահատեց գիրքին հեղինակը եւ յայտնեց, թէ Հրազդան Թոքմաճեան Հալէպի մէջ ունեցած իր աւելի քան 20-ամեայ մշակութային գործունէութեամբ նոր որակ ու երանգ տուաւ հալէպահայ մշակութային կեանքին ու երեւան հանեց պատմական մեր հայրենիքի, Կիլիկիոյ շրջանի ասեղնագործութեան եզակի արժէքները: Գեղարուեստական յայտագիրէն ետք օրուան եզրափակիչ պատգամը փոխանցեց Բերիոյ Հայոց թեմի առաջնորդը:

Սրբազան հայրը ըսաւ, որ Սուրիան պատմական մեր հայրենիքի մերձաւորութեան գտնուած է, եւ որուն շնորհիւ նաեւ ապրած ու գոյատեւած է մեր մշակոյթը: Անդրադառնալով հեղինակ Հրազդան Թոքմաճեանի աշխատանքին` սրբազան հ այրը նշեց, որ սոյն գիրքին հրատարակութիւնը մտայղացողը, գիրքը պատրաստողն ու ուսումնասիրողը Հրազդանն է, որ այս տագնապին մէջ անգամ կը ստեղծագործէ: Հրազդան սովորական հեղինակ մը չէ, այլ ասեղնագործութեան հայկական արուեստը ուսումնասիրող դպրոցի մը հիմնադիրն է: Հալէպի մէջ Մարաշի ասեղնագործութեամբ սկսած, Ուրֆայով շարունակուած այս դպրոցը պիտի շարունակուի եւ ընդգրկէ պատմական մեր հայրենիքի բոլոր շրջաններու ասեղնագործական արուեստը: Մեր փափաքն է, որ ասեղնագործութեան արուեստը մեր եւ հայրենի ժողովուրդին ուշադրութեան կիզակէտին արժանանայ ու կորուստէ փրկուին մշակութային մեր գանձերը, ըսաւ ան: Այնուհետեւ տեղի ունեցաւ «Ուրֆայի ասեղնագործութիւն» հատորին գինեձօնը, մասնակցութեամբ` հայ երեք համայնքապետներուն, Հայաստանի  գլխաւոր հիւպատոսին եւ հեղինակին: Աւարտին հեղինակը մակագրեց ներկաներուն տրամադրուած նորատիպ հատորին օրինակները:

Տօնական հանդէսը սկսաւ տնօրէն Նելլի Վէքիլեանի ողջոյնի խօսքով, որ Նոր տարուան առիթով շնորհակալական խօսք ուղղեց ծնողներուն, ուսուցիչներուն եւ բոլոր անոնց, որոնք ճիգ չեն խնայեր վարժարանի յառաջդիմութեան ու զարգացման համար: Ան շնորհակալութիւն յայտնեց նաեւ բարերարներուն, որոնք բոլոր առիթներուն նեցուկ կանգնած են ու կը շարունակեն կանգնիլ յանուն սերունդներու հայեցի եւ առողջ դաստիարակութեան: Իր խօսքի աւարտին ան լաւագոյնը ու ամենաբարին ցանկալով` մաղթեց, որ ուրախութիւնը, սէրն ու համերաշխութիւնը պահպանուին յառաջիկայ ամբողջ տարուան ընթացքին:

Այնուհետեւ բոլոր դասարաններու աշակերտները կարգով բեմ բարձրացան` կայտառ ու համարձակօրէն ներկայացնելով իրենց ելոյթները: Նկատելի էր բոլոր աշակերտներուն ճիգը` լաւագոյնը կատարելու եւ ուրախացնելու իրենց ծնողները:

Մեծապէս ոգեւորեց մանկապարտէզի աշակերտներուն  ներկայութիւնը բեմին վրայ. անոնք իրենց անմեղ ելոյթներով ոչ միայն ջերմացուցին մթնոլորտը, այլեւ մատղաշ սերունդի` յուսադրիչ ապագայի մը հեռանկարը պարզեցին:

Գեղարուեստական յայտագիրին իրենց մասնակցութիւնը բերին նախակրթարանի աշակերտները հայերէն, անգլերէն եւ արաբերէն խմբերգներով, արտասանութեամբ եւ արտայայտիչ պարերով:

Ուշագրաւ էր 6-րդ դասարանի Ու. Սարոյեանէն առնուած ներկայացումը, որ տօնական օրերու լաւագոյն պատգամը կու տար, ըսելով. «Գիտէ՞ք, հարցը առարկաները չեն, որոնց մենք կամ դուք կարիքը ունիք, այլ կարեւորը, որքան ալ քիչ ունենանք, մեր ունեցածէն ուրիշներուն տալն է: Լաւ բաները կը ծնին մարդոց մէջ եւ կը սպասեն այնտեղ, մինչեւ դիմացինին փոխանցուին: Իսկ տալը միակ բանն է, որ կրնայ մարդ երջանկացնել»:

Նոյն կարգի աշակերտները ներկայացուցին նաեւ Միսթլեթօ խորհուրդը եւ աւանդութիւնը` անգլերէնով:

Որպէս ազգային վարժարանի աշակերտներ եւ նորարարականի կողքին աւանդական ու ազգային արժէքներ պահող սերունդ` 7-րդ կարգը հպարտութեամբ ներկայացուց  ամանորեան հին ծէսը հայութեան մօտ, որուն ընթացքին ցուցադրուեցաւ տեսերիզ մը: Աշակերտները հաղորդեցին, թէ ինչպիսի զուարճահանդէսներով հայերը հին ժամանակ տօնած են Նաւասարդը, եւ թէ  ինչպէ՛ս 18-րդ դարուն, Սիմէոն Երեւանցի կաթողիկոսի օրով, որպէս Նոր տարուան սկիզբ, ընդունուեցաւ յունուար 1-ը: Անոնք ներկայացուցին նաեւ հայկական աւանդական տօնածառ զարդարելու աւանդութիւնը, Ամանորի արարողութիւններն ու տօնակատարութիւնները հայութեան մէջ: «Հայ ազգի զաւակներուն համար տօնական օրերուն հաւաքուելու խորհուրդը բոլորը միաւորելը եղած է եւ է», ըսին անոնք:

Գեղարուեստական յայտագիրը կ՛ընդգկէր նաեւ արաբերէնով ներկայացում մը, որ կը փոխանցէր տօնական օրերուն իրարու օգնելու եւ ծառայելու գաղափարը:

Հանդիսութեան վերջին մասով հանդէս եկան 8-րդ կարգի աշակերտները, որոնք իրենց ուրախ պարով փայլեցան եւ առաւել ջերմացուցին մթնոլորտը, խանդավառութիւնն ու շէնշող տրամադրութիւնը:

Հարկ է նշել, որ հանդիսութեան ամբողջ ընթացքին կը տիրէր տօնական բարձր տրամադրութիւն, ուր կ՛իշխէին միայն երգն ու պարը, սէրը, ժպիտն ու խնդութիւնը:

Հանդիսութեան ընթացքին ներկաները հիւրասիրուեցան աւանդական հատիկով, իսկ աւարտին տեղի ունեցաւ ուտելիքներու ցուցադրութիւն-վաճառք:

Տօնավաճառի բացումէն ետք խօսք առաւ  Տիկնանց  միութեան ատենապետ Նայիրի Ադամեանը: Ան նախ բարի գալուստ մաղթեց  ներկաներուն եւ իր խօսքին մէջ ըսաւ, թէ  Տիկնանց միութիւնը, յենելով  դպրոցի  ծնողներուն ու բարեկամներուն բարի կամքին  ու  աջակցութեան, փորձած է աւանդական  տօնավաճառին ընդմէջէն այս տարի  եւս տօնական ուրախ ու աշխուժ  մթնոլորտ   ստեղծել դպրոցէն ներս:

Ան շնորհակալութիւն յայտնեց  տիկնանցի նախկին անդամ Սալբի Գասպարեանին, որ սիրայօժար ընդունած է տօնավաճառին նախագահութիւնը:

Ապա ան հրաւիրեց քոլեճի տնօրէն Զոհրապ  Ղազարեանը եւ Սալբի Գասպարեանը` միասնաբար հատելու քոլեճին նշանակը կրող  կարկանդակը:

Տեղի ունեցաւ հիւրասիրութիւն, որուն ընթացքին մանկապարտէզի աշակերտները հանդէս եկան Ամանորի երգերով ու արտասանութիւններով:

Ապա ներկաները առիթը ունեցան այցելելու  տօնավաճառի  սեղանները, ուր  ճաշակաւոր  կերպով  տեղադրուած  էին` հայկական  զարդանմուշներ, գեղանկարներ, Կաղանդի  յատուկ կողովներ, ձեռագործներ, հայկական  գինի, չիրեր, խաղալիքներ ու  նուէրի  յարմար այլազան իրեր:

Նշենք, որ տօնավաճառը բաց մնաց մինչեւ ուրբաթ, 12 դեկտեմբեր եւ իւրաքանչիւր օր քոլեճի նախակրթարանի կարգերէն աշակերտներ ներկաներուն հրամցուցին Ամանորի ու Ս. Ծննդեան երգեր, արտասանութիւններ ու նուագ:

Աշակերտներուն մաղթանքն է, որ իրենց այս նախաձեռնութիւնը ներշնչում մը ըլլայ բոլոր երիտասարդներուն, որ շնորհակալ ըլլան Աստուծոյ տուած բարիքներուն համար:

Եկեղեցական արարողութեան աւարտին տեղի ունեցաւ հանդիպում-հաւաք` «Գարակէօզեան» հաստատութեան կեդրոնական սրահին մէջ: Այս հանդիպումին ներկայ գտնուեցան առաջնորդ Շահէ եպս. Փանոսեան, կաթողիկէ հայոց պատրիարք Ներսէս Պետրոս ԺԹ. Թարմունիի ներկայացուցիչ Անի Գալուստ, Մերձաւոր Արեւելքի Հայ աւետարանական եկեղեցիներու միութեան կեդրոնական մարմինի ներկայացուցիչ պատ. Սեւակ Թրաշեան, «Գարակէօզեան» հաստատութեան խորհրդատու մարմինի անդամներն ու պաշտօնեաները եւ հայկական կազմակերպութիւններու եւ վարժարաններու տնօրէններն ու ներկայացուցիչները:

Բարի գալուստի խօսքը արտասանեց հաստատութեան տնօրէն Սերոբ Օհանեան: Ան շնորհակալութիւն յայտնեց բոլոր անոնց, որոնք իրենց ներկայութեամբ յարգեցին յիշատակը ազնուագութ բարերաներուն, եւ ըսաւ. «Այսօրուան այս հաւաքը պարզապէս յիշեցում մը կամ յարգանքի տուրք մը չէ միայն Գարակէօզեան ընտանիքի հոգիներուն համար, այլ նաեւ մեր հաւատքը վերանորոգելու, մեր ուխտին հաւատարիմ մնալու եւ մեր ժողովուրդի զաւակներուն առջեւ բացուած մարտահրաւէրներու դիմաց զինուելու առիթ մըն է. մեր համայնքի երեք հոգեւոր պետերուն օրհնութիւնը, «Գարակէօզեան» հաստատութեան խորհրդատու մարմինին խոհեմ աջակցութիւնը, հայկական բարեսիրական քոյր միութիւններու, հայկական վարժարաններու եւ կազմակերպութիւններու տնօրէններու գործօն ներկայութիւնը ինքնին մեզ աւելի զօրաւոր եւ հաստատակամ կը դարձնեն մեր առաքելութեան մէջ»: Ապա հրաւիրեց խորհրդատու մարմինի ատենապետ Սօսի Պալեանը, որպէսզի փոխանցէ մարմինին խօսքը:

Ս. Պալեան երախտագիտութիւն յայտնեց նախ մեր Երկնաւոր Հօր, որ 93 տարիներ առաջ գիտակցութիւնը տուաւ Միհրան եւ Զապէլ Գարակէօզեաններուն, որ իրենց վաղամեռիկ որդւոյն` Հաուըրտի յիշատակին հաստատեն մանկախնամ այս կեդրոնը, ապա Նիւ Եորքի «Գարակէօզեան» հաստատութեան կեդրոնական մարմինին, հայկական համայնքի երեք հոգեւոր պետերուն, հաստատութեան տնօրէն Սերոբ Օհանեանինն, պաշտօնէութեան եւ բարերարներուն:

Ապա խօսք առաւ Լիբանանի թեմի հայոց առաջնորդ Շահէ եպս. Փանոսեան: Ան ըսաւ. «Կրկին անգամ երախտագիտութիւնս կը յայտնեմ «Գարակէօզեան» հիմնարկի հիմնադիրներուն, նաեւ երախտագիտութիւնս կը յայտնեմ բոլոր անոնց, որոնք տարբեր ձեւերով առիթ կ’ընծայեն, որ այս հաստատութեան մէջէն բարիք եւ օրհնութիւն հասնի մեր ժողովուրդին, յատկապէս` այն հատուածին, որ կարիքը ունի: Գիտեմ` ընկերութեան մէջ կարիքները կը շատնան. մէկ մասը արդարացի է, միւս մասը` ոչ. կ’ենթադրեմ, որ «Գարակէօզեան» հիմնարկը իր աշխատանքներուն  մէջէն բարոյական կորով ներշնչելու դրոյթ մը կը հաստատէ, որովհետեւ ընկերութիւնը միայն չի կրնար ստանալ, այլ անոր դիմաց նաեւ պէտք է տայ զանազան ձեւերով, եւ կը կարծեմ, որ մեր ժողովուրդը այս գիտակցութեան բարձունքին հասած ժողովուրդ է. պարզապէս այդ գիտակցութիւնը պէտք է խթանել:

«Գարակէօզեան» հաստատութեան մէջ ծառայողը նախ կարիքը ունի հաւատքի, որպէսզի իր ծառայութեան մղումի կամքը նորոգուի, որովհետեւ առանց այդ մղումին` կարելի չէ, եւ նորոգողը Ինք` Աստուած է:

Երկրորդ` այս հաստատութեան մէջ ծառայողը տէր պէտք է ըլլայ այն գիտակցութեան, թէ ինք իսկապէս ընկերութեան տալիք ունի:

Ամէն մարդ եթէ այս գիտակցութեան կարենայ հասնիլ, արդէն ընկերութեան մէջ կարիքները կը վերանան: Պէտք է համոզուած ըլլանք, որ բոլորս ալ տալիք ունինք ընկերութեան եւ այդ տալիքը կրնայ ըլլալ զանազան եղանակներով զանազան մակարդակի վրայ, բայց` նուիրումով:

«Շնորհակալ ենք ձեր նուիրումին համար, շնորհակալ ենք ձեր աշխատանքին համար, յատկապէս` մատղաշ սերունդին գծով ձեր տարած աշխատանքին համար եւ կը մաղթենք ձեզի յարատեւութիւն, կը մաղթենք, որ դուք ձեր աշխատանքով արդարացնէք այս կառոյցին նպատակը, մանաւանդ սպասումները անոնց, որոնք այս կառոյցին հիմերը դրին իրենց անձնական նուիրաբերումով եւ օրինակով», եզրափակեց առաջնորդ հայրը:

Ապա հերթաբար խօսք առին վարժարաններու տնօրէնները եւ իրենց շնորհակալութիւնն ու երախտագիտութիւնը յայտնեցին այս հաստատութեան տարած աշխատանքին ու նուիրումին, ապա ներկայացուցին իրենց մտահոգութիւններն ու առաջարկները:

Պատ. Թաշեանի աղօթքով վերջ գտաւ հաւաքը:

Սեմինարը ընթացք առաւ առաւօտեան ժամը 9:00-ին` դրօշակի արարողութեամբ, Անթիլիաս մասնաճիւղի սկաուտներու ներկայութեամբ, ապա միութիւններու ներկայացուցիչները խմբակներու բաժնուած` արծարծեցին Լիբանանի սկաուտութիւնը հետաքրքրող եւ մտահոգող նիւթեր:

Ժամը 1:00-ի ճաշի դադարէն ետք խմբակները ներկայացուցին իրենց խմբակներուն պատրաստած առաջարկները, ապա տեղի ունեցաւ 2015-ի Ճափոնի ճամբարին մասին տեսերիզի ցուցադրութիւն:

Սեմինարի աւարտին ներկայ գտնուող 25 միութիւններուն բաժնուեցաւ ֆետերասիոնին ստացած Արաբական սկաուտութեան 100-ամեակի վկայագիրը:

***

Կիրակի,  7 դեկտեմբեր 2014-ին  տեղի ունեցաւ  ՀՄԸՄ-ի  Լիբանանի Շրջանային խմբապետական կազմի կազմակերպած զարգացման մրցումը (Jeopardy), որ տեղի ունեցաւ «Աղբալեան-ՀՄԸՄ» մարզամշակութային համալիրին մէջ, երեկոյեան ժամը 6:30-էն սկսեալ:

ՀՄԸՄ-ի  Լիբանանի  Շրջանային խմբապետական կազմի այս  տարեշրջանի (2014 – 2015) աշխատանքներուն թեման նուիրուած ըլլալով Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին` զարգացման մրցումին նիւթերը հետեւեալ ենթաբաժանումները ունէին հայոց պատմութենէ դէպքեր (մանաւանդ` դեկտեմբեր ամսուան վերաբերող), հայ գրականութիւն, ազատագրական շարժում, հայ դէմքեր, Ցեղասպանութեան նուիրուած կոթողներ, ՀՄԸՄ-ի միութենական եւ խմբապետական կեանք (փորձառութիւն):

Այս մրցումին մասնակցեցան ՀՄԸՄ-ի  Լիբանանի  շրջանէն 4 մասնաճիւղեր` Պէյրութ, Պուրճ Համուտ, Անթիլիաս եւ Ժտէյտէ:

Զարգացման մրցումը ընթացաւ հաճելի մթնոլորտի մէջ, եւ անոր ընթացքին մասնաճիւղերը ներկայացնող խմբապետները սկաուտական եւ մարզական ոգիով, իրենց գիտելիքներով մրցեցան իրարու դէմ:

Մրցումին աւարտին բաշխուեցան մրցանակներ` բարձրագոյն նիշերը ապահովող մասնաճիւղներուն:

Արքայազն Չարլզի հետաքրքրութիւնը` Հայաստանի եւ բրիտանահպատակ հայերուն նկատմամբ նոր չէ, անիկա արդիւնք է աւելի քան երկու տասնամեակի պատմութիւն ունեցող ջերմ ու բարեկամական յարաբերութիւններու` Հայաստանի նախկին վարչապետ ու Միացեալ Թագաւորութեան մէջ Հայաստանի առաջին դեսպան Արմէն Սարգսեանին հետ: Բարեսիրութեան նկատմամբ այդ երկու անձերուն ոնեցած մեծ նուիրուածութիւնն է, որ մօտեցուցած է զանոնք ու հանդիսացած` ապագայ բարեկամութեան հիմք: Տարիներու ընթացքին համագործակցութիւնը վերածուեցաւ միացեալ նախաձեռնութիւններու մշակման, որ մարմին առաւ «Երեւան իմ սէր» գեղեցիկ ծրագիրին միջոցով:

Տեղին է յիշել նաեւ 2013 թուականին արքայազն Չարլզի Հայաստան տուած առաջին այցելութիւնը: Այդ ճամբորդութենէն արքայազնը վերադարձած էր վառ տպաւորութիւններով եւ աւելի մեծ հետաքրքրութեամբ ու շարունակած էր կապը հայութեան հետ, աւելի ընդարձակ ու խորունկ կերպով ծանօթացած` Հայաստանին, հայ ժողովուրդին եւ Հայ եկեղեցւոյ պատմութեան ու ժառանգութեան:

Վերջին տարիներուն Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի մէջ տեղի ունեցող ողբերգական զարգացումները մեծապէս մտահոգած էին նաեւ արքայազնը: Ան յատկապէս անհանգստացած էր ճակատագիրով այդ տարածաշրջանին մէջ արեւելեան քրիստոնեաներուն` ասորիներու, ղպտիներու, հայերու, որոնց թէ՛ ֆիզիքական գոյութիւնը եւ թէ՛ հոգեւոր ու պատմամշակութային ժառանգութիւնը մեծապէս վտանգուած է կամ կը գտնուի ոչնչացման եզրին: Վերջերս իր ելոյթներէն մէկուն մէջ ան նշած էր, որ աննկարագրելի ողբերգութիւն է, երբ քրիստոնէութիւնը նման վտանգաւոր կացութեան դէմ յանդիման կը գտնուի Մերձաւոր Արեւելքի մէջ:

Քրիստոնեայ համայնքներուն իր աջակցութիւնն ու քաջալերանքը յայտնելու համար վերջին ամիսներուն արքայազնը այցելած էր Լոնտոնի անոնց կեդրոններն ու եկեղեցիները:

Ս. Եղիշէի դարպասներուն մօտ արքայազնը դիմաւորեցին` Հայաստանի դեսպան Արմէն Սարգսեանը, Բրիտանիոյ հոգեւոր առաջնորդ եւ կաթողիկոսական պատուիրակ Վահան եպս. Յովհաննիսեանը եւ ազգային բարերար Վաչէ Մանուկեանը:

Հայկական փառահեղ  եկեղեցւոյ կամարներուն տակ ընթացող այդ հանդիսաւոր արարողութեան արքայազն Չարլզը համայնքին անունով ողջունեց Վահան սրբազանը: Այնուհետեւ բարի գալուստի խօսք արտասանեց Արմէն Սարգսեանը, որ նաեւ մէջբերեց արքայազնի Հայաստան այցելութենէն յիշարժան պահեր` նշելով, որ Ս. Եղիշէն հաւասարապէս, ինչպէս բրիտանահայ համայնքի, այնպէս ալ անոր տունն է:

Մերձաւոր Արեւելքի քրիստոնեաներու ողբերգական իրավիճակին մասին խօսեցաւ իրաքահայերու հոգեւոր առաջնորդ Աւագ արք. Ասատուրեան:

Ուելսի արքայազնը իր խօսքին մէջ նշեց, որ ցաւ կ’ապրի քրիստոնեաներուն նկատմամբ գործադրուած բռնութիւններուն ի տես եւ Տէր Զօրի հայկական եկեղեցւոյ աւերումը նկատեց անմիտ ու բարբարոս արարք: Ան նաեւ յատուկ գնահատանքի խօսք ուղղեց Արմէն եւ Նունէ Սարգսեաններուն, Վաչէ եւ Թամար Մանուկեաններուն` իրենց բարեսիրական ջանքերուն համար, ինչպէս նաեւ խորին երախտագիտութիւն յայտնեց Վահան սրբազանին եւ հայ համայնքին` այդ հիանալի ու ջերմ ընդունելութեան համար:

Համայն աշխարհին, յատկապէս Մերձաւոր Արեւելքի մէջ խաղաղութեան համար միացեալ աղօթքէն ետք, արքայազն Չարլզը շրջագայեցաւ եկեղեցւոյ մէջ` ծանօթանալով եւ կարճատեւ զրոյց ունենալով համայնքի ներկայացուցիչներուն հետ:

ԹՂԹԱԿԻՑ

Այցի առաջին օրը տեղի է ունեցել հանդիպում Հայաստանի դեսպանութիւնում, ուր պատուիրակութեանը եւ նրան ուղեկցող «Ուայթ հոլիտէյ» ընկերութեան տնօրէն Ռոպերթ Ապիատին ողջունել է Լիբանանում Հայաստանի դեսպան Աշոտ Քոչարեանը:

Նոյեմբերի 19-ին «Մոնրօ» հիւրանոցում կազմակերպուել է հանդիպում Լիբանանի զբօսաշրջութեան նախարար Միշել Ֆարաոնի եւ դեսպան Աշոտ Քոչարեանի մասնակցութեամբ:  Ողջոյնի խօսքով հանդէս է եկել այցի համակարգող եւ նախաձեռնող Ռոպերթ Ապիատը: Այնուհետեւ Հայաստանի թուրօփերաթորների միութեան նախագահ Կարինէ Դաւոյեանը ներկայացրել է  պատուիրակութեան անդամներին, Հայաստանի թուրօփերաթորների միութեան գործունէութեան ուղղութիւնները` ընդգծել փոխայցելութիւնների անհրաժեշտութիւնն երկու երկրների միջեւ զբօսաշրջութեան ծաւալներն աւելացնելու համար:

Իր խօսքում դեսպան Քոչարեանը կարեւորել է պատուիրակութեան այցը Լիբանան: Դեսպանը խօսել է հայ ժողովրդի պատմութեան, հարուստ ժառանգութեան, մշակոյթի, արժէքների եւ աւանդոյթների մասին: Նա համոզմունք  է յայտնել, որ Հայաստանի պատուիրակութեան այցելութիւնը Լիբանան կը նպաստի զբօսաշրջութեան զարգացմանն երկու բարեկամ երկրների միջեւ: Դեսպանը նշել է, որ այցելութիւնը խորհրդանշական է նրանով, ով տեղի է ունենում Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի նախաշեմին բարեկամական մի երկրում, որի խորհրդարանը`  միակ օրէնսդիր մարմինը Միջին Արեւելքում, ճանաչել է Հայոց ցեղասպանութիւնը:  Շնորհակալութիւն յայտնելով լիբանանեան կողմին աջակցութեան համար` դեսպանը ընդգծել է երկու երկրների միջեւ գոյութիւն ունեցող հսկայական ներուժի առկայութիւնն առեւտրատնտեսական, ոսկերչութեան, զբօսաշրջութեան, դրամատնային եւ այլ ոլորտներում:

Նախարար Միշել Ֆարաոնը բարձր է գնահատել երկու բարեկամ երկրների յարաբերութիւնների ներկայ մակարդակը: Նա ընդգծել է «Միտըլ իսթ» օդանաւային ընկերութեան կողմից իրականացուող Պէյրութ-Երեւան-Պէյրութ ուղիղ թռիչքների կարեւորութիւնը, ինչն էլ աւելի է մօտեցնում երկու եղբայրական ժողովուրդներին եւ ստեղծում լաւ հնարաւորութիւն զբօսաշրջութիւնը զարգացնելու համար: Նախարարը վերյիշել է 1999թ. իր Հայաստան կատարած այցը, նշել լիբանանահայ համայնքի կառուցողական դերը Լիբանանի զարգացման գործում, ինչպէս նաեւ` սուրիահայ համայնքի ներկայիս տառապանքները:  Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին նուիրուած միջոցառումներին` նա նշել է, որ հայ ժողովուրդը շատ տառապանքներ է ունեցել պատմութեան ընթացքում եւ 2015թ. Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի կապակցութեամբ Լիբանանում կազմակերպուելիք ձեռնարկներին կը մասնակցեն ոչ միայն հայերը, այլեւ` լիբանանցիները: Նոյն օրը Հայաստանի պատուիրակութեան պատուին նախարար Միշել Ֆարաոնի անունից տրուել է ճաշ:

Այցի շրջանակներում Հայաստանի պատուիրակութիւնն այցելել է Լիբանանի տեսարժան վայրեր, եղել Անթիլիասի մայրավանքում, հայաբնակ Այնճարում,  Զմառռի միաբանութեան վանքում, հանդիպումներ ունեցել Լիբանան-Հայաստան բարեկամութեան միութեան անդամների եւ լիբանանեան թուրօփերաթորների հետ: