Լիբանանեան բանակը կ՛ուղղուի դէպի Արսալ:

Ոչ մէկ լիբանանցի կրնայ եւ իրաւունք ունի մոռնալու 1999-ի վերջերը Տըննիէի մէջ կատարուած իրադարձութիւնները, որուն լոյսին տակ «Քայիտա»-ի անդամներ այդ շրջանին մէջ ստեղծեցին ապահովական կղզիներ եւ իրենց յատուկ որջեր: Սակային օրին անոնց համար ապահովուած քաղաքական հովանին ձախող դուրս եկաւ, որովհետեւ կառավարութիւնը հիւսիսային Լիբանանի մէջ արձանագրուած դէպքերէն ինքզինք զանց չկացուցեց: Ընդհակառա՛կն, օրին ան հրահանգեց բանակին արագ շարժելու եւ հակակշիռի տակ առնելու ստեղծուած ապահովական բոլոր կղզիները եւ այդ շրջաններուն մէջ եւս պարտադրելու լիբանանեան պետութեան խօսքը եւ իշխանութիւնը:

Օրին բանակը, առանց որեւէ ուշացում արձանագրելու, ուսանելի դաս մը տուաւ հազարապետ Միլետ Նըտտաֆն ու անոր վարորդ զինուորը Աասուն գիւղաքաղաքին մէջ սպաննող կազմակերպութեան:

Ուրբաթ, 1 փետրուար 2013-ին, Արսալի մէջ արձանագրուած իրադարձութիւններուն լոյսին տակ, Տըննիէ պատկերն է, որ կը վերադառնայ իւրաքանչիւր լիբանանցիի ենթագիտակիցին ու յիշողութեան մէջ, այն միակ տարբերութեամբ, որ Պեքաայի մէջ նման շարժումներ հիւրընկալելու եւ ահաբեկչական զինեալ խմբաւորումներ պահելու բերրի հող կայ եւ պատրաստակամութիւն:

Այս դէպքին վտանգաւոր ըլլալը կը կայանայ նաեւ այն իրականութեան մէջ, որ այդ շրջանին մէջ լիբանանցիներուն կողքին նաեւ կան ոչ լիբանանցիներ, որոնք զինուած են եւ պատրաստ` յարձակում գործելու ոեւէ մէկուն դէմ:

Արսալի մէջ լիբանանեան բանակի գաղտնի սպասարկութեան մէջ ջոկատին գործադրած ապահովական գաղտնի գործողութիւնը` հետապնդուած ահաբեկիչ Խալետ Հըմայետի դէմ փաստեց, որ Արսալի մէջ կարելի չէ լիբանանեան պետութեան կամքը պարտադրել:

Նշենք, որ Խալետ Հըմայետ լուրջ կապեր ունէր  Ապտալլա Ազզամի փաղանգներ անունով ահաբեկչական կազմակերպութեան հետ, ինչպէս նաեւ մեղսակցած էր Լիբանանի մէջ եօթը էսթոնիացի քաղաքացիներուն առեւանգումին: (Ապտալլա Ազզամի փաղանգները մնայուն կերպով սպառնալիքներ կը յղեն լիբանանեան բանակին):

Ըստ լիբանանեան բանակի գաղտնի սպասարկութեան տեղեկութիւններուն, Հըմայետ Լիբանանէն դէպի Սուրիա եւ Սուրիայէն դէպի Լիբանան զէնքի մաքսանենգումով կը զբաղէր, ինչպէս նաեւ ան յարաբերութիւններ ունէր ահաբեկչական վտանգաւոր կազմակերպութիւններու հետ:

Արսալ գիւղաքաղաքը – Պեքքա:

Նկատի ունենալով այս բոլորը, ինչպէս նաեւ այն իրականութիւնը, որ Հըմայետ Արսալի մէջ մեծ թիւով համակիրներ ունի, բանակի գաղտնի սպասարկութիւնը որոշած էր ահաբեկչութեան դէմ պայքարի իր անդամներէն փոքր ջոկատ մը կազմել եւ զայն գործուղել Արսալ, որովհետեւ բանակի ընդարձակ զօրամաս մը ուղարկելու պարագային արսալցիք կրնային օժանդակել Խալետ Հըմայետի եւ հարցերը աւելի եւս կրնային բարդանալ:

Բանակին նպատակը յստակ էր եւ անիկա երբեք չէր փափաքեր, որ բանակին եւ Արսալի բնակչութեան միջեւ բախումներ արձանագրուին, որովհետեւ բանակին նպատակը սադրանքներուն վերջ տալ է եւ ոչ թէ սադրանքներ նախապատրաստել:

Բանակը կրցաւ իր ջոկատով հասնիլ Խալետ Հըմայետի եւ սպաննել զայն` վերջինին կողմէ բանակին դէմ կրակ բանալու իբրեւ հետեւանք: Սակայն Արսալի մէջ գտնուող լիբանանցիներ ուղղակի կապեր հաստատեցին Լիբանան-Սուրիա սահմանամերձ շրջանին մէջ գտնուող սուրիական ընդդիմութեան ահաբեկիչներուն հետ եւ իսկոյն սարքեցին բանակին դէմ դաւադրութիւնը, որուն ընթացքին զոհուեցան հազարապետ Փիեռ Պաշաալանի եւ ենթասպայ Իպրահիմ Զահրաման:

Բանակին գաղտնի սպասարկութեան տեղեկութիւններուն համաձայն, փաստուած է, որ Արսալի մէջ գոյութիւն ունեցող ահաբեկչական այս խմբաւորումները մաս կը կազմեն «Ժապհաթ Նուսրա»ի, որ տարածուած է Արսալի մէջ եւ կը վայելէ տեղւոյն բնակչութեան համակրանքն ու հովանաւորութիւնը: Բանակի գաղտնի սպասարկութեան տեղեկութիւնները կ՛ապացուցեն, որ «Ժապհաթ Նուսրա»-ի հովանաւորներն էին, որոնք լիբանանեան բանակի ջոկատին անդամները փոխադրած էին Արսալի քաղաքապետարան, ուր զանոնք չարչարած էին եւ` վայրագօրէն սպաննած զանոնք:

Ի տես այս թշնամութեան եւ բանակայիններ սպաննելու իրականութեան, արդեօք կարելի՞ է բաւարար նկատել վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի Եարզէ կատարած արարողակարգային այցելութիւնը:

Աւելի՛ն. ի՞նչ է արդեօք կառավարութեան կեցուածքը` Արսալի մէջ արձանագրուած վտանգաւոր այս միջադէպէն, որուն նմանօրինակը արձանագրուած է հինգ տարի առաջ Նահր Պարետ պաղեստինեան գաղթակայանին մէջ, իսկ աւելի առաջ` Տըննիէի մէջ, ուր բանակը ենթարկուած էր վայրագ սպանդներու, որոնք վերածուած էին արդարութեան գերագոյն խորհուրդին մէջ փակ թղթածրարներու:

Այս շրջագիծին մէջ, սակայն, ամէնէն վտանգաւորը այն է, որ Լիբանանի դատական իշխանութիւնները Տըննիէի դէպքին թղթածրարները փակ պահած են եւ դատավարութիւններ չեն կատարած, մինչեւ որ 2005-ի յուլիսին ներման հրամանագիրով մը կարելի եղած է այդ յանցագործները ազատ արձակել` առանց զանոնք հաշուետուութեան ենթարկելու: Ո՞վ պիտի վերադարձնէ լիբանանեան բանակին իրաւունքները, որոնք քաղաքական իշխանութիւններուն կողմէ «գողցուած» են, եւ որոնց իրականացումին համար կարելի չէ վստահիլ Լիբանանի դատական իշխանութիւններուն:

Արսալի միջադէպին պարագային, բանակին կողմէ հետապնդուած յանցագործներուն թիւը մեծ է եւ անոնց անուանացանկը կը գլխաւորէ Ապու Աժինա ծածկանունը կրող անհատ մը, որ Արսալի մէջ ծայրայեղական խմբաւորումներ կը հիւրընկալէ եւ անոնց զէնք կը վաճառէ, ինչպէս նաեւ կ՛երաշխաւորէ դէպի Սուրիա զէնքի մատակարարման գործողութիւնները:

Բանակը Արսալի մուտքին:

Այս բոլորէն բացի, Արսալի մէջ բանակին դէմ լարուած թակարդին քստմնելի միջադէպէն ետք, ան հրապարակած է հետեւեալ հաղորդագրութիւնը. «Հըզպալլայի հետեւորդ լիբանանեան բանակի գաղտնի սպասարկութիւնը պատասխանատու կը նկատենք Խալետ Հըմայետի սպանութեան: Հըմայետ անզէն քաղաքացի մըն է, որ կ՛օժանդակէ Սուրիոյ յեղափոխութեան, եւ Արսալի բնակիչները կը խոստանան բանակի գաղտնի սպասարկութեան դասը տալ եւ ապացուցել, որ նման գործողութիւններ կարելի չէ կատարել առանց տարազի: Կը խոստանանք Հըմայետի սպանութեան դիմաց վրէժ լուծել»:

Նման կեցուածքներ արտայայտեցին նաեւ Արսալի քաղաքապետ Ալի Հուժէյրի, որուն կատարեալ զօրակցութեամբ գործուած է բանակին դէմ ոճիրը, եւ որուն զաւակը եղած է լիբանանեան բանակին յատուկ ինքնաշարժներով լիբանանցի զինուորներուն դիակները կոխկռտող յանցագործը:

Հուժէյրիներու կեցուածքին միացաւ նաեւ Մուսթաքպալ հոսանքի երեսփոխան Խալետ Տահեր, որ իր կարգին շեշտեց, թէ Հըմայետի դէմ գործողութիւնը կատարող բանակի գաղտնի սպասարկութեան ջոկատին անդամները իրենց տարազը չէին հագուած եւ այդ պատճառով արձանագրուած էր թիւրիմացութիւնը` գիւղաքաղաքին մէջ:

Այս յայտարարութենէն ժամեր ետք լիբանանեան լսատեսողական տարբեր լրատուամիջոցներ սպրդեցուցին Արսալի մէջ բանակին դէմ գործուած դաւադրութեան լուսանկարներն ու վիտէոները, որոնց մէջ ի յայտ եկաւ, թէ բոլոր զինուորներն ալ իրենց տարազներով էին եւ կ՛օգտագործէին բանակին յատուկ թիւեր կրող ինքնաշարժներ:

Արսալի դէպքին շուրջ հետաքննութիւնները կը շարունակուին: Դատական իշխանութիւնները հրապարակած են շարք մը բերման գիրեր, որոնք կը ներառեն նաեւ Ալի Հուժէյրին եւ անոր զաւակը: Գետնի վրայ, սակայն, բանակը իր անկարգելաւորներու զօրամասով ներկայութիւն է միայն Արսալի մուտքին եւ չի կրնար գիւղաքաղաք մտնել, մինչ Արսալ-Սուրիա սահմանամերձ շրջանը իր բոլոր ապօրինի անցքերով բաց կը մնայ յանցագործներուն դիմաց, որոնք ենթադրաբար արդէն իսկ փախուստ տուած են եւ կամ քանի մը վայրկեանէն կրնան դէպի Սուրիա փախուստ տալ, եթէ բանակը  Արսալ ներխուժէ:

Այն Հելուէի Մէջ «Ժապհաթ Նուսրա»-ի Մասնաճի՞ւղ

«Ժապհաթ Նուսրա»ի տիպար մը

Սուրիոյ մէջ «անուն» ստացած «Ժապհաթ Նուսրա» ահաբեկչական խմբաւորումը, որ ամէնէն բուռն կռիւները կը մղէ Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի վարչակարգին դէմ եւ ամէնէն աւելի արիւնահեղութիւն կը պատճառէ, հաւանաբար ունի լիբանանեան մասնաճիւղ մը, որուն ծնունդը պիտի յայտարարուի Այն Հելուէ պաղեստինեան գաղթակայանէն:

«Ժապհաթ Նուսրա», որ ուղղակի յարաբերութիւններ ունի Քայիտայի հետ իր բոյնը արդէն շինած է Այն Հելուէի մէջ, ուրկէ կը սպասուի այդ խմբաւորումին ունենալիք պաշտօնական գործողութեան ընթացքը:

Հետեւաբար «Ժապհաթ Նուսրա»-ի լիբանանեան մասնաճիւղը պիտի յայտարարուի Սայտայէն եւ յատկապէս Այն Հելուէէն, ուր ամիսներէ ի վեր աշխատանք կը տարուի, որ իսլամական տարբեր խմբաւորումներ միանան եւ իրենց շարքերը միասնականացնեն «Ժապհաթ Նուսրա» անուան տակ:

Ըստ Այն Հելուէի մէջ տարածուած տեղեկութիւններուն, լիբանանեան «Ժապհաթ Նուսրա»ին մաս պիտի կազմեն Ապտալլա Ազզամի անուան փաղանգները, Ֆաթհ իսլամը, Ժունտ էլ Շամը, ինչպէս նաեւ` կարգ մը անհատներ, որոնք նախապէս մաս կազմած են «Օսպաթ Անսար»-ի եւ Իսլամական Ժիհատի շարժումին:

Լիբանանեան «Ժապհաթ Նուսրա»-ն գլխաւորող ղեկավարը պիտի ըլլայ իսլամ ղեկավար մը, որ պաղեստինեան շրջանակին մէջ գրեթէ անծանօթ է:

Այն Հելուէի մէջ ծնունդ առնող «Ժապհաթ Նուսրա»-ն ուղղակի կապ պիտի հաստատէ Սուրիոյ «Ժապհաթ Նուսրա»-ին հետ եւ պիտի պատրաստէ Ժիհատի մարտիկներ` զանոնք գործուղելու համար Սուրիա, ուր անոնք պիտի մասնակցին Ժիհատի: Այս խմբաւորումը արդէն իսկ կազմակերպուած է եւ բաւարար զէնք ու զինամթերք ունի ապահովելու համար իր գոյութիւնը:

Այն Հելուէի մէջ «Ժապհաթ Նուսրա»-ի կազմաւորման աշխատանքներով զբաղող անհատներ, որոնք կը մերժեն իրենց ինքնութիւնը բացայայտել, հաստատած են, թէ խմբաւորումին զինումը ընթացքի մէջ է, եւ կ՛աւելցնեն, թէ անոնք արդէն դիրքեր ունին «Թաուարէ» փողոցին մէջ, ինչպէս նաեւ կը տիրեն Այն Հելուէի տարածութեան 50 առ հարիւրին: Նոյն պատասխանատուները կը հաստատեն, թէ մնացեալ 50 առ հարիւրը կը պատկանի պաղեստինեան զինեալ խմբաւորումներուն: Անոնք կը շեշտեն, որ «Ժապհաթ Նուսրա»-ի անդամները Այն Հելուէի մէջ իրենց մարզումները բացայայտ կերպով եւ օր ցերեկով կը կատարեն` առանց ծածկելու իրենց դէմքերը:

Այն Հելուէի մէջ գործող պաղեստինեան կազմակերպութիւններ, որոնցմէ գլխաւորը` Ֆաթհ շարժումի պատասխանատուները կը շեշտեն, այս տեղեկութիւններուն ստոյգ ըլլալը եւ կը նշեն կարգ մը անուններ, որոնք պիտի ստանձնեն լիբանանեան «Ժապհաթ Նուսրա»ի ղեկավարութիւնը: Այդ անուններն են. Հայսամ Սաատի, Մոհամէտ Սաատի, Պիլալ Պատըր, Թուֆիք Թահա, Ուսամա Շեհապի, Մաժետ Մաժետ, ինչպէս նաեւ` սէուտցի մը եւ երկու սուրիացիներ:

Այն Հելուէի մէջ զինեալներու նամազ:

«Ժապհաթ Նուսրա»-ի կազմաւորումը պաղեստինեան գաղթակայանին մէջ յառաջացուցած է բաժանումներ, յատկապէս «Օսպաթ Անսարի»-ի եւ իսլամական Ժիհատ շարժումի շարքերուն մէջ, որովհետեւ այս խմբաւորումներուն մաս կազմող մեծ թիւով անդամներ խանդավառուած են եւ ուղղուած` դէպի նոր խմբաւորում:

Վերոնշեալ անուններուն մէջ Այն Հելուէի ականաւոր դէմքերէն կը նկատուի Պիլալ Պատըր, որ շաբաթներէ ի վեր յարձակումներ կը գործէ գաղթակայանին մէջ գոյութիւն ունեցող սուրիամէտ ուժերուն եւ խմբաւորումներուն կեդրոններուն դէմ եւ կ՛անհետացնէ Սուրիոյ  նախագահ Պաշշար Ասատի որմազդները, ինչպէս նաեւ կը գրաւէ անոնց կեդրոններուն մէջ գտնուող զէնքն ու զինամթերքը:

Պիլալ Պատըր եւ անոր օգնականները արդէն իսկ մնայուն բախումներու մէջ են պաղեսետինեան գաղթակայանին մէջ գործող խմբաւորումներուն հետ եւ անոնք կը պատրաստուին մօտիկ ապագային տիրելու ամբողջ գաղթակայանին:

Պատըրի ջանքերով Այն Հելուէի մէջ գտնուող Թայրի, Հաթթին, Սաֆսաֆ, Թայթապա, Սպարիէ, Թաուարէ եւ այլ թաղամասեր անցած են սալաֆականներու իշխանութեան տակ եւ` առաւելագոյն չափով զինուած:

Պատըրի հետ կապ հաստատելը գրեթէ անկարելի է. ան հեռաձայն չի գործածեր եւ իր բոլոր հաղորդակցութիւնները կը կատարէ իր զարմիկներուն միջոցներով: Անոր զարմիկներէն մէկը կը հաստատէ, թէ Պիլալ 21 տարեկան է եւ ան Պաղեստինի ազատագրութեան ճակատի ուսանողական թեւի անդամ եղած է: Ան կը նշէ, թէ Պիլալ ինքզինք այդ անունով կոչած է` հիմնուելով պաղեստինեան ընդդիմութեան նահատակներէն Պիլալ Ֆահըսի անուան վրայ: Ան կը նշէ նաեւ, որ Պիլալ Պատըր ամբողջ գիշեր արթուն կը մնայ եւ կը կատարէ իր աշխատանքները` մերժելով գործ ունենալ լրատուամիջոցներուն հետ:

Պիլալ Պատըրի մասին կան նաեւ այլ տեղեկութիւններ, որոնց հիման վրայ կը հաստատուի, թէ ան կը հետեւի եւ կ՛ենթարկուի Թուֆիք Թահայ եւ Ուսամա Շեհապիի հրահանգներուն, որոնք հիմնականին մէջ կը կեդրոնանան Այն Հելուէի մէջ գտնուող պաղեստինեան խմբաւորումներուն կեդրոններէն զէնքեր գրաւելու գործողութիւններու վրայ:

Յստակ է, որ այս գործողութիւններէն ետք «Ժապհաթ Նուսրա»-ի կազմաւորումը պաշտօնապէս պիտի յայտարարէ իր գոյութիւնն ու գործունէութիւնը, սակայն մեծ հաւանականութիւն կայ նաեւ, որ ան ունենայ որոշ անակնկալներ, որոնց ծիրին մէջ կ՛իյնայ այն հաւանական յայտարարութիւնը, թէ «Ժապհաթ Նուսրա» իր մասնաճիւղը պիտի ունենայ Պըրժ Պարաժնէ պաղեստինեան գաղթակայանին մէջ, նկատի ունենալով, որ Պըրժ Պարաժնէ կը գտնուի հարաւային արուարձաններու մէջ եւ Հըզպալլայի շրջաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ` Պէյրութի միջազգայինին օդակայանին ճամբուն մօտ գտնուելու անոր դիրքին համար:

Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ԱԽՊԱՐ», «ՍԱՖԻՐ» եւ «ԺՈՒՄՀՈՒՐԻԱ»

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի նիստէն պահ մը

Անգամ մը եւս կինը յուսախաբութեան մատնուեցաւ:

Տարիներու երազը եւ աշխատանքը ոչնչացաւ եւ ինքզինք գտաւ փակ դրան մը դիմաց, որուն միակ ելքը դարձեալ արտագաղթի մասին մտածելն է:

Պատճա՞ռը, լիբանանցի կինը չի կրնար իր քաղաքացիական իրաւունքը, որ իր մարդկային իրաւունքներէն մէկն է, շնորհել իր զաւկին, եթէ ան ամուսնացած է ոչ լիբանանցի մարդու մը հետ:

Այս իրաւունքը, որ տարիներէ ի վեր իբրեւ օրինագիծ կը սերտուի եւ կը մշակուի զանազան միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու կողմէ, ափսոս որ մերժուեցաւ նախարարաց խորհուրդին կողմէ:

Ժամանակի ընթացքին Լիբանան աշխարհի մէջ ճանչցուած է որպէս «զարգացած» արաբական երկիր, ուր մարդիկ կու գան ուսում, բժշկութիւն, գիտութիւն եւ նորութիւններ ստանալու համար, սակայն այդ փայլուն եւ յառաջացած կերպարանքին կողքին, Լիբանան ունի թաքնուած, մութ, արնական տիրապետութեամբ ենթահող մը:

Նախարարաց խորհուրդին կողմէ կազմուած յանձնախումբ մը, գլխաւորութեամբ` փոխվարչապետ Սամիր Մոքպելի եւ նախարարներ Ուաէլ Ապու Ֆաուրի, Շաքիպ Քըրթպաուիի, Ատնան Մանսուրի, Մարուան Շարպելի, Սելիմ Ժրայսաթիի եւ Ուալիտ Տաուքի, սերտելէ ետք իրենց ներկայացուած օրինագիծին նախագիծը, մերժեցին այս իրաւունքը շնորհել լիբանանցի կնոջ` իրենց մերժումը վերագրելով ժողովրդագրական պատճառներու:

ժողովրդագրակա՞ն, ընկերայի՞ն թէ՞ արդեօք քաղաքական պատճառներով…

Շատ ծիծաղելի եւ հեգնական կը թուի այս իրականութիւնը: Հոս տեղին է նշել, որ այս օրէնքին կը զօրակցին հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյմանը, Առաջին տիկին Ուաֆա Սլէյմանը, ինչպէս նաեւ` վարչապետ Նեժիպ Միքաթին, որ անցեալ տարի 21 մարտին յայտարարեց, թէ իր զաւկին քաղաքացիութիւն շնորհելու այս օրէնքին որդեգրումը պիտի ըլլայ մայրերու օրուան նուէրը: Սակայն լիբանանցիները ոչ միայն չստացան այդ նուէրը, այլ ինը ամիս ետք` 14 յունուարին, ստացան լրիւ ժխտական պատասխան մը:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը, որուն կը նախագահէ Առաջին տիկին Ուաֆա Սլէյման, տարիէ մը ի վեր իր անդամներով, իրաւաբաններով եւ օրէնսգէտներով կը սերտէր այս օրինագիծը, որուն մասին վերջնական նախագիծի պատկերացում մը կազմեց եւ այդ մէկը դարձեալ սերտուեցաւ դատաւոր Ճօ Ազզիի եւ նախկին նախարար Պահիժ Թապպարայի եւ Զիատ Պարուտի կողմէ:

Այս օրինագիծին համաձայն, լիբանանցի կինը, որ ամուսնացած է ոչ լիբանանցի մարդու մը հետ, իր զաւկին պիտի կարենայ շնորհել իր քաղաքացիութիւնը: Օրինագիծին մէջ կայ նաեւ յատուկ բացառութիւն մը, որ կը վերաբերի պաղեստինցիներուն, որոնց զաւակներուն համար պահանջուած է ուսման եւ բժշկութեան իրաւունքները` մինչեւ 18 տարեկան, որմէ ետք անոնց քաղաքացիութիւն կը շնորհուի բարի վարուց վկայագիր ձեռք բերելէ ետք:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին կողմէ մշակուած օրինագիծին մէջ տեղ գտած յօդուածը նշուած է հետեւեալ ձեւով. «Ոչ լիբանանցի մարդու հետ ամուսնացած կին մը պէտք է իրաւունք ունենայ իր քաղաքացիութիւնը շնորհելու իր զաւակներուն: Իսկ պաղեստինցիներուն պարագային, պաղեստինցի մօր զաւակը կրնայ ունենայ յատուկ քարտ մը, որուն մէջ շեշտուած է, թէ պաղեստինցին քաղաքական իրաւունքներ չունի, ինչպէս նաեւ չի կրնար իր անունով ինչքեր ունենալ: Սակայն 18 տարիքը բոլորելէ ետք անոնք դատական իշխանութիւններուն դիմելով է միայն, որ կը ստանան իրենց քաղաքացիութիւնը»:

Այս թղթածրարը Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին եւ Ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու, որոնցմէ գլխաւորը` «Քաղաքացիութիւնս` իմ եւ զաւակներուս իրաւունքն է» կազմակերպութիւնը, մանրամասնութեամբ ներկայացուեցաւ կառավարութեան կազմած նախարարաց յանձնախումբին, սակայն 14 յունուարին ժխտական պատասխան տրուեցաւ:

Նախարարական յանձնախումբը եզրակացուց, որ լիբանանցի կնոջ կողմէ իր զաւկին քաղաքացիութիւն շնորհելու օրինագիծը «համախոհութեամբ» մերժուած է: Յանձնախումբը նշեց. «Մերժել քաղաքացիութիւն շնորհելու օրինագիծը եւ զայն փոխարինել որոշ դասաւորումներով, որոնց շրջագիծին մէջ կ՛իյնայ բարելաւել ամուսնոյն եւ զաւակներուն կացութիւնը, անոնց շնորհել անվճար կեցութիւն, բժշկական խնամք` պետական հիւանդանոցներուն մէջ, ինչպէս նաեւ` Ընկերային ապահովագրութեան ազգային սնտուկին անդամակցութիւն»:

Բայց եւ այնպէս լիբանանցի կնոջ զաւակը իրաւունք չունի աշխատելու պետական մարզին մէջ եւ ոչ ալ` ազատ ասպարէզի մէջ:

Հոս հարկ է նշել, որ ներկայացուած օրինագիծին մէջ յստակ նշուած էր, որ լիբանանցի կինը իր զաւկին կրնայ շնորհել բոլոր իրաւունքները` բացի անոր քաղաքական իրաւունքներէն եւ կալուածներ ունենալու իրաւունքէն:

Ներկայացուած օրինագիծին մէջ ամուսինները չէին նշուած եւ անոնց վիճակը բարելաւելու ոչ մէկ առաջարկ ներկայացուած էր:

Աւելի՛ն. հակառակ այն իրականութեան, որ նախարարական յանձնախումբը իր տեղեկագիրին մէջ նշած է, թէ ինք համախոհութեամբ յանգած է մերժումի վերջնական որոշումին, սակայն յանձնախումբին ատենագրութենէն կը պակսի ընկերային հարցերու նախարար Ուաէլ Ապու Ֆաուրի ստորագրութիւնը:

Առ այդ, անկարելի է հաւատալ, որ այդ մերժումը ժողովրդագրական պատճառով արձանագրուած է, որովհետեւ ներքին գործոց նախարարութենէն ստացուած տեղեկութիւններուն համաձայն, պաղեստինցիներու հետ ամուսնացած լիբանանցի կիներուն թիւը 4500 է, մինչդեռ ոչ լիբանանցի մարդոց հետ ամուսնացած լիբանանցի կիներուն թիւը 76,000 է, իսկ այս բոլորին զաւակները, որոնք քաղաքացիութիւն չունենալու իրականութենէն կը տառապին, 380,000 հոգի են:

Այս մէկը կը նշանակէ, թէ 380,000 երիտասարդ ներկայիս արտագաղթի սեմին կը գտնուին եւ փոխանակ իրենց ուժերով եւ կարողութիւններով Լիբանանը կերտելու` անոնք արտագաղթի պիտի դիմեն:

Ո՞ւր է արդարութիւնը Լիբանանի մէջ:

Լիբանանեան սահմանադրութեան առաջին յօդուածին համաձայն, բոլոր լիբանանցիները հաւասար են իրենց քաղաքացիական իրաւունքներուն մէջ: Սակայն երկրին իշխանութիւնը կը փորձէ խուսափիլ այս իրականութենէն` մերժելով լիբանանցի կնոջ տալ իր իրաւունքները:

Տեղին է նշել, որ երբ Լիբանան կը պայքարի կիներուն քաղաքացիական իրաւունքներու դէմ, Սէուտական Արաբիա 2013-ի յունուարին իր խորհրդարանին մէջ 30 կին երեսփոխան ներառեց` խորհրդարանին 20 առ հարիւրի տոկոսը շնորհելով անոնց:

Այս իրականութիւնը մեծ յաջողութիւն մը եւ նուաճում մը կը նկատուի կնոջական իրաւունքներուն իրականացման գծով:

Արդեօք Լիբանան այս օրինակէն բան մը չսորվեցա՞ւ:

Ներկայիս Լիբանանի մէջ նախարարաց խորհուրդը ունի 30 անդամ, որոնք բոլորն ալ արական սեռին կը պատկանին, իսկ խորհրդարանին մէջ միայն չորս կին երեսփոխաններ կան եւ անոնք սովորաբար կ՛ընտրուին ժառանգական նկատառումներով:

Եզրափակելու համար այս բոլորը, կ՛ըսենք, որ թերեւս այս անգամ եւս կիները յուսախաբութեան մատնուեցան, սակայն աշխատանքը կը շարունակուի, մինչեւ իրագործուին մարդկային իրաւունքներու հաւասար բաժանումը` այր եւ կնոջ միջեւ:

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ
(Լիբանանցի կիներու ազգային
խորհուրդի անդամ)

«Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւին կազմակերպած ցոյցը

Կիներուն կողմէ իրենց զաւակներուն շնորհուելիք քաղաքացիութիւնը սահմանադրական եւ արդար իրաւունք է:

Սակայն ինչպէս միշտ, Լիբանանի մէջ ինչ որ արդար է, պէտք է երկար ճամբայ կտրէ փաստելու համար իր ադարացիութիւնը եւ ապա պետութեան կողմէ վաւերացուի իբրեւ իրաւունք:

Իրենց զաւակներուն քաղաքացիութիւն շնորհելու համար լիբանանցի կիներ,  տարբեր կազմակերպութիւններու շրջագիծին մէջ, տարիներէ ի վեր կը պայքարին, սակայն լիբանանեան պետութիւնը կը զլանայ այդ իրաւունքը տալ իգական սեռին պատկանող իր քաղաքացիներուն:

Զլանալու իր այս քայլը եւ մերժումը ան կը հիմնաւորէ այն իրականութեամբ, որ այդ իրաւունքը կիներուն շնորհելէ ետք երկրին մէջ պիտի արձանագրուին ժողովրդագրական փոփոխութիւններ, ինչ որ պիտի խանգարէ Լիբանանի հիւսուածքը եւ ընկերային ընդհանուր կառոյցը:

Այս պատճառաբանութիւնը անշուշտ անհիմն կը նկատուի կնոջական կազմակերպութիւններուն կողմէ` ըլլան անոնք պետական թէ ոչ պետական կազմակերպութիւններ:

Այդ կազմակերպութիւնները, ինչպէս Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդն ու «Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւը, կ՛ընդգծեն, թէ իրենք սերտած են լիբանանեան պետութեան կողմէ տրուած պատասխանը եւ` բացայայտած, որ անիկա անհիմն է եւ ժողովրդագրական ոչ մէկ խախտում կը պատճառէ երկրին:

Այդ կազմակերպութիւնները կը շեշտեն, որ պաշտօնական տուեալներով ի յայտ եկած է, թէ օտար ամուսնութիւններ կնքած լիբանանցի կիներուն 6 առ հարիւրը միայն պաղեստինցիներու հետ ամուսնացած է, իսկ մնացեալը` այլ քաղաքացիութիւններ ունեցող այր մարդոց:

Հետեւաբար կիներուն իրաւունքները պաշտպանող եւ այս հանգրուանին անոնց քաղաքացիական իրաւունքին տէր կանգնելու յանձնառութեամբ գործող այս կազմակերպութիւնները լիբանանեան պետութեան կը պատասխանեն անոր իսկ տրամադրած պաշտօնական թիւերով, սակայն, ինչպէս միշտ, մարտահրաւէրը կը մնայ այն, որ իրենք ընդունին եւ փափաքին ըմբռնել այդ իրողութիւնը, այլապէս անկարելի պիտի ըլլայ անոնցմէ դրական հակազդեցութիւն մը ստանալ:

Աւելի՛ն. պետութեան կողմէ տակաւին արձանագրուած է նաեւ անուղղակի առաջարկ մը, որուն համաձայն, հարկ է պաղեստինցիներու հետ ամուսնացած կիները զանց կացուցել այս իրաւունքէն: Այս առաջարկը սակայն մերժուած է կիներու իրաւունքները պաշտպանող եւ հաւասարութիւն պահանջող կազմակերպութիւններուն կողմէ` նշելով, որ անկարելի է նման խտրութիւն մը կատարել եւ առիթ տալ, որ պետութիւնը շարունակէ կիները դասել երկրորդ կարգի քաղաքացիներ:

Քաղաքացիական իրենց իրաւունքը անտեսող այս կեցուածքին ըմբոստանալու շրջագիծին մէջ «Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւին կազմակերպութեամբ տասը օր առաջ տեղի ունեցաւ ցոյց մը նախագահական պալատ տանող ճամբուն վրայ: Ցոյցը արձանագրուեցաւ նոյն ժամուն, երբ կառավարութիւնը իր նիստը կը գումարէր` օրակարգի վրայ ունենալով իր զաւկին քաղաքացիութիւն շնորհելու լիբանանցի կնոջ իրաւունքին վաւերացման օրինագիծը:

«Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւի ընդհանուր համադրող Լինա Պու Հապիպ յայտնեց, որ կառավարութեան նիստէն կարելի է սպասել երեք հիմնական պատասխաններ. վաւերացնել օրինագիծը, յետաձգել անոր քննարկումը եւ մերժել զայն:

Ան շեշտեց, որ իրենք իրենց յոյսը դրած են վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի վրայ, որովհետեւ ան առաւելագոյն չափով զօրակցութիւն ցուցաբերած է այդ հարցին գծով:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի ընդհանուր քարտուղարի գործակատար Ֆատի Քարամ, որ իր մասնակցութիւնը բերած էր ցոյցին, իր կարգին շեշտած էր, թէ լիբանանցի կիները ուղղակի յուսախաբ դուրս եկած են կիներու կողմէ իրենց քաղաքացիութիւնը իրենց զաւակներուն շնորհելու օրինագիծին բովանդակութեան եւ մանրամասնութիւններուն առումով:

Նոյն օրն իսկ եւ ստանալէ ետք կառավարութեան «Ո՛չ» պատասխանը, ցոյցին մասնակից կիներուն անունով Լինա Պու Հապիպ կարդաց հաղորդագրութիւն մը, որուն մէջ ան նշեց, որ լիբանանցի պատասխանատուներուն կողմէ ցուցաբերուած մակերեսային եւ անպատասխանատու վարուելակերպը բացայայտուած է իր ամէնէն տգեղ դէմքով:

«Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւին կազմակերպած ցոյցին միացաւ վարչապետ Միքաթիի քաղաքական հարցերու խորհրդատու Խալտուն Շերիֆ, որ յայտնեց, թէ իրենք կը զօրակցին սահմանադրութեան փոփոխութեան, որպէսզի ինչպէս ամէն լիբանանցի այր մարդ, նոյնպէս ալ իւրաքանչիւր լիբանանցի կին իր քաղաքացիութիւնը կարենայ շնորհել իր զաւակներուն:

Շերիֆ յայտնեց, որ այս մէկը բարոյական, օրինական եւ իրաւական հարց է` աւելցնելով, որ վարչապետ Միքաթի այդ իրաւունքը պահանջող ղեկավարներէն է եւ ամէն ջանք ի գործ կը դնէ յաջողեցնելու համար այդ օրինագիծին վաւերացումը:

«Քաղաքացիութիւնս իմ եւ ընտանիքիս իրաւունքն է» արշաւը կը միտի յառաջիկայ օրերուն կեդրոնանալ երեսփոխանական ընտրութիւններուն վրայ եւ կիներուն քուէները կեդրոնացնել ի նպաստ այն թեկնածուներուն, որոնք կը զօրակցին իրենց իրաւունքներուն:

Լիբանանի քաղաքացիական ընկերութիւնը հետզհետէ կ՛ըմբոստանայ եւ անոր իբրեւ պատասխան` լիբանանեան պետութիւնը կը շարունակէ իր լուռ անտարբերութիւնը, սակայն ընկերային հարցերու այս տագնապալի իրավիճակը կրնայ յանկարծ պայթիլ, որովհետեւ Լիբանանի մէջ ամէնէն աւելի հարուածուող եւ շուքի տակ մնացած իրաւունքները քաղաքացիական իրաւունքներն են:

Անգամ մը եւս Լիբանանը փրկուած է վտանգի փոթորիկէն: Ուրբաթ, 19 հոկտեմբեր 2012-ին, կէսօրէ ետք շուրջ ժամը 3:00-ին, Սեսին հրապարակին վրայ կանգ առած ինքնաշարժ մը, որ ականուած էր աւելի քան 50 քիլոկրամ «Թի. Էն. Թի.»-ով, բռնկեցուց Էշրեֆիէն` Պէյրութի քրիստոնեայ շրջանը: Պայթումը պատճառեց երեք զոհ, աւելի քան հարիւր վիրաւորներ, ինչպէս նաեւ քանդեց խանութներ, ինքնաշարժներ եւ շէնքեր:

Պայթումին յաջորդող քանի մը ժամուան ընթացքին արդէն իսկ յստակ դարձաւ, որ սպաննուողներէն մէկը ներքին ապահովութեան ուժերու տեղեկահաւաքի բաժանմունքի ընդհանուր տնօրէն հազարապետ-զօրավար Ուիսամ Հասանն է: Լիբանանեան գաղտնի սպասարկութեան կառոյցին իր մատուցած ծառայութիւններուն կողքին, Հասան մտերիմ եւ մօտիկ եղած է Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերուն, որոնք Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի ընդդիմադիրներ են: Հասանի յարաբերութիւնները շատ ամուր եղած են նախկին վարչապետ Ռաֆիք Հարիրիի հետ:

Տեղին է նշել, որ աւելի քան չորս տարի ետք Լիբանանի մէջ արձանագրուած այս պայթումը եւ անոր պատճառած նեղութիւնն ու վախի մթնոլորտը մտահոգիչ դարձաւ մեծ թիւով լիբանանցիներու համար, որոնք սկսան մտածել, թէ Սուրիոյ տագնապը սկսաւ իր ազդեցութիւնը ունենալ ներքին լիբանանեան կեանքին վրայ: Սակայն Հասան անմիջապէս փոխարինուեցաւ, իսկ իրարանցումի եւ սադրանքներու պատրոյգը, որ վառած էր պայթումին յաջորդող շաբաթավերջին, կարելի եղաւ մարել, իսկ երկրին կառավարութիւնը, որ մահամերձ էր, վերաշխուժացաւ եւ վերստին ստանձնեց իր աշխատանքները:

Ինչի՞ Մէջ Կը Կայանայ
Այս Սպաննութեան Կարեւորութիւնը

Ուիսամ Հասանի սպանութիւնը ոչ մէկ կապ ունի Սուրիոյ ինթիֆատային հետ, այլ անիկա գործողութիւն մըն է, որ վերջին ութ տարուան ընթացքին կատարուած գործողութիւններուն շարքին վերջինը կը նկատուի: Այդ գործողութիւններուն սկիզբը կ՛երթայ դէպի 2004, երբ երեսփոխան Մարուան Համատէի դէմ մահափորձ կատարուեցաւ, եւ` 2005-ի սկիզբ, երբ նախկին վարչապետ Ռաֆիք Հարիրի պայթումի մը թիրախ դարձաւ:

Այս սպանութիւններն ու պայթումները մաս կը կազմեն երկարատեւ պայքարի մը, որ բռնկած է սուրիական վարչակարգին զօրակցող եւ չզօրակցող կողմերուն միջեւ:

Ուիսամ Հասան քաջ գիտէր իր կեանքին սպառնացող վտանգներուն մասին եւ մինչեւ 19 հոկտեմբեր ան մնաց անգտանելի ու տարիներ շարունակ փնտռուեցաւ զինք սպաննել փափաքող թշնամիին կողմէ:

Այս սպանութիւնը կարեւոր կը նկատուի այն առումով, որ Լիբանանի մէջ նման գործողութիւններ կարելի է յաջողցնել եւ Լիբանանի մէջ կարգ մը անձնաւորութիւններ, որոնք բարձր դիրքեր կը գրաւեն, կարելի է մաքրագործել, ինչպէս նաեւ կարելի է լուրջ եւ մեծ հարուած մը հասցնել երկրին ապահովական կառոյցին, որուն Լիբանան խիստ կարիքը ունի:

Սուրիական ինթիֆատայէն սկսեալ` ներքին ապահովութեան ուժերն ու լիբանանեան բանակը կրցան յաջողիլ Լիբանանի ազգային անվտանգութիւնը ապահովել:

Վերջին ամիսներուն ընթացքին տեղեկահաւաքի բաժանմունքը, Հասանի գլխաւորութեամբ, աշխուժ դերակատարութիւն ունեցաւ տեղեկատուութեան նախկին նախարար Միշել Սըմահան ձերբակալելով, փաստելէ ետք, թէ ան մեղսակից է Սուրիայէն Լիբանան ականներու փոխադրութեան գործողութեան մը:

Տեղեկահաւաքի բաժանմունքը իսկական կողմ կը նկատուի նաեւ Լիբանանի մէջ իսրայէլեան ահաբեկչական ցանցեր բացայայտելու, ինչպէս նաեւ նախկին վարչապետ Ռաֆիք Հարիրիի սպանութեան հետաքննութիւնը կատարելու իմաստով:

Միւս կողմէ, սակայն, տեղեկահաւաքի բաժանմունքը սարքաւորուած է արհեստագիտական բարձր միջոցներով եւ մարզուած է արտաքին դաշնակիցներու, ի մասնաւորի արեւմտեան կառավարութիւններու կողմէ: Հակառակ այն իրողութեան, որ Ուիսամ Հասանի սպանութիւնը կորուստ է եւ հարուած` Լիբանանի ապահովական կառոյցին, բայց եւ այնպէս ներքին ապահովութեան ուժերու ընդհանուր տնօրէն, հազարապետ-զօրավար Աշրաֆ Ռիֆի գնդապետ Իմատ Օսմանը նշանակած է Հասանի պաշտօնին համար: Թէեւ այդ նշանակումը կրնայ ժամանակաւոր ըլլալ, սակայն այն հետաքննութիւնները, որոնց պատասխանատու էր Ուիսամ Հասան, իրենց բնականոն ընթացքէն դուրս պիտի չելլեն, նոյնիսկ` անոր սպանութեամբ:

Ուիսամ Հասանի սպանութիւնը ընդվզեցուց լիբանանեան հանրային կարծիքը, յատկապէս` Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերուն մաս կազմող սիւննի համայնքը: Ուրբաթ օրուան պայթումին պատճառով սիւննի-շիի լարուածութիւնն ու գրգռութիւնները համակեցին ամբողջ Պէյրութը: Էշրեֆիէի պայթումին իբրեւ հետեւանք` տխրութիւնն ու ընդվզումը պատեց մայրաքաղաքը եւ այդ պատճառով ալ մեծ թիւով լիբանանցիներ մասնակցեցան Հասանի յուղարկաւորութեան, իսկ ցուցարարները դատապարտեցին պայթումը եւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթիէն պահանջեցին հրաժարիլ:

Մարտ 14-ի Քաղաքական Ուժերը
Առիթը Չկրցան Օգտագործել

Մարտ-14-ի ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը, չկրցան քաղաքականապէս օգտուիլ այս սպանութենէն, որ Միքաթիի կառավարութիւնը դժուար կացութեան մատնեց:

Վարչապետ Միքաթի իսկապէս իր հրաժարականին կարելիութիւնը քննարկեց հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշէլ Սլէյմանի հետ, սակայն ի վերջոյ ան ընդունեց նախագահ Սլէյմանի պահանջը եւ մնաց իր պաշտօնին վրայ` պահպանելու համար ազգային միասնականութիւնը եւ խուսափելու համար Լիբանանի մէջ ստեղծուելիք անիշխանութենէն: Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերը անգամ մը եւս չկրցան օգտուիլ այդ առիթէն եւ, հետեւաբար, իրենք զիրենք գտան տկար կացութեան մէջ:

Ուիսամ Հասանի յուղարկաւորութեան օրն իսկ արձակուած յայտարարութիւնները` Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերուն կողմէ, վարչապետ Միքաթին ուղղակի պատասխանատու նկատեցին Հասանի սպանութեան եւ կոչ ուղղեցին անոր հրաժարելու իր պաշտօնէն, մինչդեռ յստակ էր նաեւ այն իրականութիւնը, որ Հասանի սպանութիւնը տխրեցուցած էր նաեւ վարչապետը: Հետեւաբար Մարտ 14-ին կողմէ արձակուած քաղաքական այդ յայտարարութիւնները նկատուեցան շահամոլ կեցուածքներ եւ ձախողեցան:

Այսուհանդերձ, կիրակի օրուան իրադարձութիւնները վերածուեցան միջադէպերու եւ անոնք դարձան վայրագութիւններ, երբ յուղարկաւորները յարձակեցան եւ փորձեցին ներխուժել վարչապետարան: Վարչապետարան ներխուժումը վերածուեցաւ բռնարարքի եւ վայրագութեան, որ անմիջապէս հակակշիռի տակ առնուեցաւ վարչապետարանին շուրջ գտնուող ապահովական ուժերուն կողմէ: Վարչապետարանին դէմ այս յարձակումը, որ կատարուած էր Հասանի յուղարկաւորութիւնը կազմակերպող երիտասարդ պատասխանատուներէն մէկուն հրահրումով, արժանացաւ Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերուն աւելի երէց պատասխանատուներուն դատապարտումին, որովհետեւ Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերը հանրութեան կը ներկայանան իբրեւ խաղաղարար եւ ժողովրդավարական կարգերուն հետեւող եւ օրէնքը յարգող քաղաքական ուժեր: Բայց եւ այնպէս յուղարկաւոր բազմութեան կողմէ արձանագրուած այս վայրագութիւնը մտահոգեց Լիբանանի մէջ եւ անկէ դուրս գտնուող քաղաքական ղեկավարութիւնները:

Այս միջադէպին իբրեւ արդիւնք` Միջազգային ընտանիքին անդամները եւ Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերուն դաշինքն ու անոր բարեկամները մերժեցին այդ բռնարարքները եւ կոչ ուղղեցին պահպանելու երկրին խաղաղութիւնն ու ապահովական անվտանգութիւնը: Այս կոչերուն զուգահեռ, անոնք դատապարտեցին նաեւ պայթումը: Օտար մայրաքաղաքներուն կողմէ արձակուած այս արագ պատասխանը ցոյց կու տայ, որ միջազգային եւ շրջանային հիմնական ուժերը յանձնառու կը մնան Լիբանանի կայունութեան, եւ Սուրիոյ տագնապը կը կազմէ իրենց հիմնական մտահոգութիւնը:

Այս կեցուածքներուն կողքին, լիբանանցի քաղաքական կարգ մը ականաւոր դէմքեր իրենց զօրակցութիւնը յայտնեցին Լիբանանի կառավարութեան` զգուշացնելով Լիբանանի մէջ ծագելիք հաւանական անիշխանութենէն, որ կրնայ պատճառել Լիբանանի տապալումը: Այս շրջագիծին մէջ Ընկերվար-յառաջդիմական կուսակցութեան տիւրզի ղեկավար, երեսփոխան Ուալիտ Ժոմպլաթ, որուն երեսփոխանական պլոքը կը հաւասարակշռէ  խորհրդարանը բաղկացնող ուժերը, յայտնեց, որ Ուիսամ Հասանի սպանութեամբ ամբաստանուած կողմը Սուրիան է եւ անոր վարչակարգը, սակայն այդ հարցը պէտք չէ շահագործուի քաղաքական տեղական նպատակներու համար: Ան դիտել տուաւ նաեւ, որ հակառակ անոր որ վարչապետ Միքաթի մտադրած էր հրաժարիլ պայթումին պատճառով, սակայն ան վրդոված էր ու ընդվզած` պայթումին շահագործումին համար եւ, հետեւաբար, ետ կանգնած էր հրաժարական ներկայացնելու իր որոշումէն:

Այս բոլորին կողքին, կիրակի երեկոյեան ամբողջ Լիբանանի տարածքին սկսած էին բախումներ, որոնք շարունակուած էին մինչեւ երեքշաբթի երեկոյ: Այդ բախումներուն ի տես` լիբանանցի քաղաքական ղեկավարներ, որոնց մէջ նաեւ` Մարտ 14-ի ղեկավարներ, կոչ ուղղեցին կասեցնելու վայրագութիւնը եւ վերջ տալու փողոցներուն մէջ շարունակուող ցոյցերուն եւ մայրաքաղաքին ու զանազան շրջաններուն մէջ վերստին պարտադրելու խաղաղութիւնն ու ապահովական կայունութիւնը:

Այսպիսով, մայրաքաղաքը վերագտաւ իր բնականոն կեանքը եւ բոլոր շրջաններուն մէջ պարտադրուեցաւ ապահովութիւնը, սակայն բոլոր շրջաններուն մէջ ալ տիրական դարձաւ զգուշաւոր լռութիւնը` վերջ տալով նախորդ օրերուն ընթացքին տիրող ողբերգական իրավիճակին:

Աւելի Ընդարձակ Առումով
Արձանագրուելիք Հետեւանքները

Ուիսամ Հասանի սպանութիւնը կը նկատուի սուրիական վարչակարգին եւ անոր թշնամիներուն միջեւ պայքարի թեմայի մը, պայքար մը, որուն հիմնական երկու առանցքներն են Սուրիան, Իրանը եւ Հըզպալլան, իսկ միւս առանցքը` Սէուտական Արաբիան եւ Արեւմուտքը: Անկասկած Ասատի վարչակարգին դաշնակից կողմերը Հասանի սպանութեամբ հարուած մը հասցուցած կ՛ըլլան, իսկ անոր ուղղակի վրէժը կը մնայ հեռու, որովհետեւ ներկայիս Ասատի վարչակարգին պահպանումին կամ տապալումին պայքարը Սուրիոյ մէջ է եւ ոչ` Լիբանանի:

2005-ին Լիբանանի մէջ բռնկած Մայրիներու յեղափոխութիւնը Պաշշար Ասատի վարչակարգին դէմ սրեց պայքար մը, ապա մարտ 2011-ին Սուրիոյ մէջ բռնկեցան ապահովական միջադէպերը, որոնք վերածուեցան միջսուրիական ընդհարումներու, եւ ներկայիս անոնք վերածուած են ամբողջ շրջանին մէջ տիրական դարձած տագնապի:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Անոնք ձեռքի մը մէկ մասը եւ աղիքներու մնացորդներ գտան «Իպրահիմ Մունզեր» փողոցին մէջ: Ոչ ոք կասկածեցաւ, թէ բջիջային հեռաձայնի մը կոճակը սեղմող բութամատին տէրը ո՛վ կրնար ըլլալ: Սակայն Լիբանանի սովորական քաղաքացիները մնացին մոռցուած ու անտեսուած. նոյն ճակատագիրին ենթարկուեցան նաեւ հարազատ կորսնցուցած եւ վիրաւորուած քաղաքացիները, որոնք մեծաւ մասամբ նաեւ չէին լուսանկարուած:

Հազարապետ-զօրավար Ուիսամ Հասանի յուղարկաւորութենէն օր մը ետք Կեդրոնական Պէյրութի փողոցները  համակուեցան կրակոցներով: Սակայն Լիբանանի ամէնէն քաջ մարդը կանգ առաւ Պուրճ Համուտի եկեղեցիներէն մէկուն մէջ. ան հայ մարդ մըն էր, որուն կինը հաւասարապէս սպաննուած էր Էշրեֆիէն ցնցող պայթումին:

Կը կարծեմ, որ մենք` հեղինակներս մնայուն կերպով կ՛ուղղուինք դէպի մեծ պատմութիւնները: Լիբանանի տեղեկահաւաքի բաժանմունքի պետը կտոր-կտոր եղած է սուրիական ոճի պայթումի մը ընթացքին: Այս պարագային սովորական դարձած արտայայտութիւնները, ինչպէս այդ ենթադրութիւնը, թէ Սուրիոյ պատերազմը կ՛ընդարձակուի եւ կը հասնի Լիբանան, սովորական  կը նկատուին, սակայն Ժորժեթ Սարգիսեանի ողբերգութիւնը պէտք է պատմել:

Ան եւս նահատակ է եւ զոհ մը, որուն կեանքը նոյնքան արժէքաւոր էր, որքան էր այդ մարդունը, որուն համար նոյն շաբաթավերջին Կեդրոնական Պէյրութի սրտին մէջ աղմկալի եւ փառաշուք յուղարկաւորութիւն մը կազմակերպուած էր: Իսկ եթէ արեւելեան Պէյրութի նեղ փողոցներէն մէկուն մէջ գտնուող դրամատան մը պաշտօնեաներուն սուրճ եւ խնձոր հրամցնող կնոջ պատմութիւնը աւելի նուազ ռոմանթիք է, քան` լիբանանցի ոստիկանապետին պատմութիւնը, ապա Ժորժեթ Սարգիսեանին պատմութիւնը վէպի մը արժանի է եւ ոչ` օրաթերթի մը համար գրուած յօդուածի:

Հազարապետ-զօրավարը եւ Ժորժեթ Սարգիսեանը մահացան նոյն երկվայրկեանին:

Ժոզեֆ Սարգիսեանին ընտանիքը եկած է Զէյթունէն, նկատի ունենալով, որ անոր նախահայրերը 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան իբրեւ հետեւանք` բռնագաղթի ենթարկուած են: Ժոզեֆ Սարգիսեան կեցած էր իր 21 տարեկան դստեր` Թերեզի կողքին: Թերեզ իր մօր հետ էր, երբ վերջինս սպաննուեցաւ: Անոր դէմքին վրայ յայտնուող կարմիր վէրքերը խառնուելով անոր սեւ հագուստներուն` յաւելեալ ողբերգութիւն մը կը ստեղծէին անոր դէմքին արտայայտութիւններուն վրայ: Անոնք սառած նայուածքով կ՛ընդունէին ցաւակցութիւնները: «Լիբանանի մէջ «մեծ» մարդիկ կ՛արժանանան կայսերական յուղարկաւորութիւններու, իսկ «փոքր» կիներ պարզապէս կը թաղուին», ըսաւ Ժոզեֆ Սարգիսեան` վշտահար եւ խեղդուող ձայնով:

Բայց Լիբանանի մեծագոյն մարդը Ժոզեֆ Սարգիսեանն էր, ապահովագրութեան ընկերութեան պաշտօնեայ մը, կարճ, սեւ մազերով, ակնոցաւոր եւ անարտասուք աչքերով: Ան անգլերէնով կ՛ըսէ. «Չեմ կրնար ձեզի բացատրել պարոն. ան իմ կեանքիս կէսն էր: Աղջիկս զինք գետնէն հանած է եւ` գրկած ու իր անձնական ինքնաշարժով հիւանդանոց փոխադրած, որովհետեւ հիւանդատար ինքնաշարժներ չկային:

«Հակառակ անոր որ պայթումին ճնշումէն կնոջս գլուխը բացուած էր, սակայն, փառք Աստուծոյ, ան նախքան մահանալը մահաքունի մէջ էր: Անոր ուղեղին մէկ մասը կորսուած էր: Ան իմ գանձս է. դուք չէք կրնար պատկերացնել… Իրեն եւ ինծի համար շատ ծաղիկներ բերուած էին, որովհետեւ բոլորը կը սիրեն թէ՛ զինք եւ թէ՛ զիս:

«Լիբանանի մէջ անակնկալները շատ են. օրական նոր անակնկալ մը կայ: Ան նոյն օրն իսկ նոր կօշիկներ պիտի գնէր: Այսօր անոր արձակուրդին առաջին օրը պիտի ըլլար. ան կ՛ուզէր շաբթուան մը համար հանգստանալ: Իսկ հիմա ան առ յաւէտ կը հանգստանայ», ըսաւ Ժոզեֆ Սարգիսեան:

Այսօր նման բառերու եւ խօսքերու օրն է: «Իպրահիմ Մունզեր» փողոցին մէջ տեղական դրամատան տնօրէնը յայտնեց, որ Լիբանան 40 տարուան խաչելութեան դիմացած է, իսկ 1975-1990 քաղաքացիական պատերազմին ընթացքին փողոցին մէջ պատուհանի ապակի մը իսկ չէ փշրուած: Միւս կողմէ, փողոցին մէջ նստած էր նաեւ բոլորին ծանօթ տարեց մարդ մը. ան քրիստոնեայ էր եւ իր խօսքին մէջ կրցաւ փոխանցել տարուան պատգամը, որ հետեւեալն է. «Զօրավար Հասան, որ իսլամ է, կը մտածէր, որ ինք «ապահով բնակարան» մը ունի այս փողոցին մէջ: Բայց Լիբանանի մէջ «ապահով բնակարաններ չկան», իսկ նկատի ունենալով երկրին փոքր ըլլալու իրականութիւնը` չկան նաեւ «գաղտնի» ոստիկաններ»:

Փողոցին աւարտին հանդիպեցայ լիբանանցի քաղաքացի Նաթալի Խայեաթի, որուն դէմքին վէրքերը տակաւին փաթթուած էին բժշկական յատուկ վիրակապերով: Ան կը խօսէր իր զաւակներուն` Նոայի եւ Թէոյի հետ, երբ պայթումը պատահած էր եւ սպաննած` Ժորժեթը եւ երկու զինուորականները, եւ կրնար սպաննել նաեւ զինք: «Առաջին բանը, որուն մասին մտածեցի, քաղաքացիական պատերազմն էր: Ես կը հետեւէի զաւկիս տնային պարտականութիւններուն: Ան ինը տարեկան է: Ես ալ ինը տարեկան էի, երբ 1975-ին քաղաքացիական պատերազմը բռնկեցաւ», ըսաւ Խայեաթ:

Ձայնասփիւռի կայանները կը խօսէին Մարտ 14-ի քաղաքական դաշինքին եւ լիբանանեան բանակին միջեւ զինեալ բախումներու եւ ռումբերու արձակման մասին: Ես եւ Ապըտ` վարորդս, ուղղուեցանք դէպի Ազգային թանգարան: Ինքնաշարժէն իջայ եւ փողոցին մէկ անկիւնը կանգնեցայ զինուորներուն կողքին: Եւ ահա վերածուեցայ լրագրողի մը, որ կը հետապնդէ իր պատմութիւնը:

Այս նոյն դիրքին վրայ, այս նոյն փողոցին անկիւնը եւ այս նոյն պատին յենած` ես 36 տարի առաջ կը պահուըտէի փամփուշտներէն:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Անիւ հրկիզելու «արուեստ»ը

Լիբանանի մէջ յայտարարուած ապահովական ամսուան ընթացքին, երբ լիբանանցին ենթադրուած էր ունենալ ապահովական նուազագոյն կայունութիւն, արձանագրուեցան շարք մը դէպքեր, որոնք ցոյց տուին, որ ապահովական ամիսը համազօր է սովորական որեւէ օրուան մը, որուն ընթացքին քաղաքացին վտանգի ենթակայ է, իսկ երկիրը` բռնկումի:

Այս շրջագիծին մէջ արձանագրուեցան շարք մը միջադէպեր` դրամատան գողութիւն, սպանութիւն, երեսփոխանի դէմ մահափորձ, երկրին գերիշխանութեան ոտնձգութիւն, Սայտայի ճամբու մնայուն փակում, առեւանգում, ռմբակոծում, զինեալ երեւոյթներ, արձակազինութիւն, զէնքի մաքսանենգում եւ կարգ մը այլ միջադէպեր:

Հրկիզուող անիւներ

Հաւանաբար, սակայն, ապահովական ամսուան ընթացքին կարելի եղաւ կալանաւորել դատական իշխանութիւններուն կողմէ արձակուած ձերբակալման հրամանագիր ստացած  յանցագործներ, գանձել ինքնաշարժի յատուկ սովորական տուրքեր եւ զանազան շրջաններուն մէջ զետեղուած ապահովական ուժերուն անցարգելներուն պատճառով գիշեր-ցերեկ երթեւեկի ահաւոր խճողում մը ստեղծել:

Լիբանանի մէջ տիրող ապահովական ապակայունութիւնն ու այս կամ այն շրջանին մէջ արձանագրուող նստացոյցերու շրջուն դրութիւնը, որ վերջերս համակուած է անիւներու հրկիզումով, մղեց կառավարութիւնը վերահաստատելու անիւներու հրկիզումը արգիլելու իր որոշումը:

Անիւի հրկիզման նախապատրաստական աշխատանք

Լիբանանեան օրէնքներուն մէջ կայ նման որոշում, սակայն անոր գործադրութեան կարիքը հետզհետէ աւելի եւս կը շեշտուի, որպէսզի կարելի ըլլայ այդ օրէնքին գոյութեան մասին կասկածները փարատել:

Հանրային վայրերուն մէջ ծխելը արգիլող օրէնքին յաջորդեց անիւներուն հրկիզումը արգիլող օրէնքի մը որդեգրումը` վերջ տալու համար քաղաքացիներուն առողջութեան վնասելու ազդակներուն, սակայն ե՞րբ եւ ինչպէ՞ս կարելի պիտի ըլլայ գործադրել այդ օրէնքը:

Ուրեմն Լիբանանի մէջ կայ օրէնք մը, որուն հիմամբ կ՛արգիլուի ճամբաներու փակումը եւ անիւներու հրկզումը: Այդ որոշումը վերջերս տրուած է կառավարութեան կողմէ, եւ ապահովութեան ուժերուն ընծայուած է առիթն ու ազատութիւնը, ինչպէս նաեւ քաղաքական հովանաւորութիւնը` գործադրելու համար այդ որոշումը:

Նազեմ Խուրի

Այս շրջագիծին մէջ կենսոլորտի նախարար Նազեմ Խուրի յայտնեց, որ այդ որոշումը քննարկուած է, երբ վերջին հանգրուանին սկսած է աւելի շեշտուած դառնալ անիւներ հրկիզելու երեւոյթը` լիբանանեան պետութեան վրայ ճնշում բանեցնելու իբրեւ միջոց:

Խուրի յայտնեց, որ անիւներու հրկիզումը արգիլելով` կառավարութիւնը չի փափաքիր ճնշել քաղաքացիին բողոքը, այլ ան կը մղէ զայն աւելի քաղաքակիրթ կերպով հասցնելու իր ձայնը: «Այսինքն անիւներու հրկիզումը արգիլելով` կառավարութիւնը լիբանանցիին ազատութեան վրայ ճնշում չի բանեցներ, այլ կը գործադրէ կենսոլորտի ապականումը կանխարգիլող որոշում մը, որուն նպատակն է պահպանել լիբանանցիներուն առողջութիւնը, որ վտանգի կ՛ենթարկուի անիւներուն ծուխը շնչելով»:

Պակասաւոր Քայլ Մը

Անիւներու հրկիզումը արգիլող որոշումին նպատակն է նաեւ վերջ տալ լիբանանեան զանազան շրջաններուն մէջ ստեղծուող քաոսին: Սակայն այդ որոշումին գործադրութիւնը կը մնայ պակասաւոր, նկատի ունենալով, որ չկայ օրինական ծրագիր մը, որ պատիժ կը սահմանէ օրինազանցութիւններ կատարելու պարագային:

Ուատի Խալետի մէջ ռմբակոծում

Այս առումով, Նազեմ Խուրի կը յայտնէ, թէ այդ որոշումին գործադրութիւնը ձգուած է ապահովական ուժերուն, որուն պարտականութիւնը ներկայ հանգրուանին սահմանափակուած է երկրին կացութիւնը զգուշ կերպով հսկելու քայլով:

«Սպասումը պիտի ըլլայ ապահովական ուժերուն որդեգրած հիմնական կեցուածքը, իսկ օրէնքի որեւէ խախտում գործուելու պարագային, երկրին ապահովութեան ուժերը պիտի միջամտեն եւ յանցագործները պատժելու քայլերուն պիտի դիմեն», ըսաւ Խուրի:

Այնուամենայնիւ քաղաքացիին համար ծանօթ չէ, թէ անիւ հրկիզելու յանցանքին համապատասխանող պատիժը ի՛նչ է: Այդ պատիժին բնոյթը ճշդելու ազատութիւնը կատարելապէս վստահուած է ապահովութեան ուժերուն, որոնք խոստացած են շատ խիստ կերպով հակազդել այդ օրինազանցութեան եւ ոչ ոքի առիթ տալ նման խախտում կատարելու:

Լիբանանեան Ծէս Մը

Հակառակ օրէնքին եւ անոր մասնակի թէ ամբողջական գործադրութեան, Լիբանանի մէջ անիւներու հրկիզումը վերածուած է լիբանանեան ծէսի մը: Այդ ծիսակատարութիւնը մինչեւ օրս ի զօրու կը մնայ` անտեսելով կառավարութեան որոշումն ու կենսոլորտի ապականման դէմ պայքարող միութիւններու կոչերը:

Այս մտահոգութեան անդրադառնալով` նախարար Խուրի կը հաստատէ, որ դժբախտաբար այդ երեւոյթը ժխտական է եւ վնասակար ե՛ւ քաղաքացիին առողջութեան ե՛ւ կենսոլորտին: «Պէտք է գիտակցիլ, որ խօսքի ազատութիւնը իւրաքանչիւր քաղաքացիի իրաւունքն է, պայմանաւ որ նկատի առնուին նաեւ օրինական միջոցները. պէտք չէ դիմել այնպիսի միջոցներու, որոնք վնաս կը հասցնեն առաջին հերթին անիւը հրկիզողին եւ ապա բոլոր քաղաքացիներուն առողջութեան, որովհետեւ այդ ձեւով բոլորս ստիպուած պիտի ըլլանք շնչելու այդ մահացու թոյնը», ըսաւ Խուրի:

Կրակի Մշակոյթը Զբօսաշրջութիւնը Կը Քաջալերէ՞

Ապահովական ամիս ամբողջ Լիբանանի տարածքին

Կառավարութեան տուած այս որոշումը նախաձեռնութիւն մըն է, որ քաղաքացիին համար յուսադրիչ բնոյթ ունի եւ կը բարձրացնէ երկիրը ապականումէ զերծ պահելու յոյսերը: Սակայն մտահոգութիւնը կը կայանայ անոր մէջ, որ այդ բարեկարգումը թուղթի վրայ պահուի եւ խորհրդարանի դարակներուն մէջ նետուի` առանց անոր գործադրութեան յստակ հոլովոյթի մը մշակումին:

Ներքին գործոց նախարար Մարուան Շարպելի կարծիքով, կրակի մշակոյթը սկսած է մաս կազմել լիբանանցիին առօրեային: «Ամէն անգամ որ ան նեղանայ ելեկտրական հոսանքի տագնապէն, սղաճէն կամ ընկերային այլ հարցէ, կը դիմէ անիւներու հրկիզումին եւ կ՛ուզէ ցնոր տնօրինում այդ միջոցը առկայ պահել: Քաղաքացիին իրաւունքն է իր բողոքի ձայնը հասցնել, սակայն այդ մէկը պէտք է կատարուի քաղաքակիրթ կերպով: Մենք քարէ դարուն մէջ չենք ապրիր, այլ` քաղաքակրթութեանց դարուն մէջ», ըսաւ Շարպել:

Ան հեգնանքով աւելցուց նաեւ, որ անիւներ հրկիզելով ճամբաներ փակելու սովորութիւնը իբրեւ իւրայատկութիւն պէտք է աւելցնել լիբանանեան զբօսաշրջութեան յատուկ ուղեցոյցներուն մէջ: «Կը մաղթեմ, որ անիւներու հրկիզումը արգիլող որոշումը լիովին գործադրուի, ապա թէ ոչ մենք յարատեւ յետամնացութեան ենթակայ պիտի մնանք», ընդգծեց ներքին գործոց նախարարը:

«Պետութիւնը Մեղաւոր Է»

Քաղաքացիներուն կարծիքով, սակայն, լիբանանեան պետութեան անարդար քաղաքականութիւնն է, որ քաղաքացիները մղած է այդ միջոցներուն դիմելու` մնացեալ բոլոր քայլերուն նկատմամբ իր վստահութիւնը կորսնցնելով:

Ըստ լիբանանցիին, թէեւ անիւներու հրկիզումը քաղաքակիրթ եւ պատուաբեր միջոց մը չէ` բողոք արտայայտելու, սակայն նուազագոյնը ան կը գրաւէ լիբանանեան պետութեան ուշադրութիւնը եւ ցոյց կու տայ, որ լիբանանցին հասած է այնպիսի մակարդակի մը, որ համազօր է անդունդին խորերը գտնուելուն եւ նուազագոյն արժանապատիւ կեանք ունենալուն:

Լիբանանցի քաղաքացին կը հաստատէ, որ ինք յանցաւոր չէ, եթէ կը փափաքի իր բողոքը լսելի դարձնել, աւելցնելով, որ իր ապրուստը ապահովելու այս ծանր եւ տագնապալի իրավիճակին մէջ ոչ ոք կը հասնի փրկութեան:

Եթէ լիբանանեան պետութիւնը յաջողի բարելաւել լիբանանցիին ապրուստի պայմանները, ինչպէս նաեւ ապահովէ անոր մարդկային տարրական իրաւունքները, ապա ան վստահաբար վերջ պիտի տայ իր որդեգրած բոլոքի այս ոչ քաղաքակիրթ միջոցին:

«Մեր Մթնոլորտը Այ՛ս Է, Մենք Այ՛ս Ենք»

Շէյխ Ասիրի նստացոյցը Սայտայի մէջ

Արտայայտութեան ձեւ մը, որ սակայն ոչ մէկ կապ կամ առնչութիւն ունի լիբանանեան «Ալմազա» վաճառանիշով գարեջուրի կարգախօսին հետ, այլ կ՛ապացուցէ լիբանանցիին համոզումը:

Դժբախտաբար լիբանանեան պետութեան հանդէպ քաղաքացիին անվստահութիւնը հասած է այն աստիճանի, որ ան ընդվզի եւ կատարեալ վճռակամութեամբ շեշտէ, թէ անիւներու հրկիզումը այս դարու նորաձեւութիւնն է եւ որեւէ հարցի կամ տագնապի պարագային կարելի է դիմել այդ միջոցին:

Քաղաքացին քաջ գիտէ, որ երկար ատենէ ի վեր լիբանանեան պետութիւնը խուլ է իր եւ իր պահանջներուն նկատմամբ: Ան համոզուած է, որ կառավարութիւնը երկար արձակուրդի մը մէջ մտած է, եւ թէ` քաղաքացին իր պէտքերը եւ կարիքները անձամբ պէտք է հոգայ:

Լիբանանցիին համար պարզ ու յստակ է, որ իր կացութիւնը օրըստօրէ աւելի կը վատթարանայ, մինչ պետութիւնը կը շարունակէ օրէնքներ հրապարակել եւ քննարկել այնպիսի հարցեր, որոնք կը մնան իրենց բանաւոր ուժին մէջ եւ երբեք չեն գործադրուիր:

Բայց եւ այնպէս լիբանանցի քաղաքացին դիւրաւ չի յուսալքուիր, սակայն մինչեւ դէպի աւելի լաւը առաջնորդուելու իր յոյսին գործադրութիւնը եւ միջին լուծումներու յանգումը` ան դատարկ օղակի մը մէջ կը դառնայ: Հետեւաբար անոր միակ ելքը կ՛ըլլայ պարտադրել ինքզինք` ըսելով, որ` «Մեր մթնոլորտը այ՛ս է, մենք այ՛ս ենք» եւ ինչ միջոց, որ որդեգրենք, շատ աւելի լաւ կը մնայ, քան` Լիբանանի քաղաքական աւանդը:

Առանց Մեկնաբանութեան…

Մարուան Շարպել

Այս տուփիկով կը ներկայացնենք վերջին մէկ շաբթուան ընթացքին ներքին գործոց նախարար Մարուան Շարպելի կատարած յայտարարութիւններէն նմուշներ:

«Նկատի ունենալով շրջանային իրադարձութիւնները` Լիբանան կ՛ապրի ապահովական անխախտելի կայունութիւն մը: Իսկ մինչեւ Սուրիոյ տագնապին աւարտը Լիբանան պիտի ըլլայ ամէնէն գեղեցիկ երկիրներէն մէկը»:

«Երկրին ապահովական կացութիւնը օրըստօրէ կը բարելաւուի, օրինազանցներ կը ձերբակալուին, ապօրինի ինքնաշարժներ կը գրաւուին, ձերբակալութիւններ կը կատարուին եւ Սայտայի փակ ճամբան վերաբանալու միջոցներ կը սերտուին: Այդ իմաստով ես անձամբ բանակցութեան մէջ եմ շէյխ Ահմետ Ասիրի հետ»:

«Թրիփոլիի մէջ ձերբակալուած Շատի Մաուլաուի ճնշումներու ազդեցութեան տակ ազատ չէ արձակուած. երբ դատական իշխանութիւնները սերտած են այդ թղթածրարը, նկատած են, որ ան հարկ եղածէն աւելի արգելափակուած է»:

ՊԱՏՐԱՍՏԵՑ` ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Հարաւային Լիբանանի բնակչութիւնը կը վերադառնայ իր բնակարանները:

Հարաւային Լիբանանի ազատագրումէն 12 տարի անցած է արդէն, սակայն առանց հողային ամբողջականութեան կարելի չէ բառին իսկական իմաստով անկախ ըլլալ:

12 տարի առաջ Դիմադրութիւնը ազատագրեց Հարաւային Լիբանանը եւ իսրայէլեան ուժերը հեռացուց լիբանանեան հողերէն. այդ նուաճումին շնորհիւ այդ օրը դարձաւ տօն` հարաւային Լիբանանի ազատագրումին եւ Դիմադրութեան:

Լիբանանի համար այս տօնը ցնծութեան տօն է, սակայն Դիմադրութիւնը կը հաստատէ, որ այդ մէկը պակասաւոր է, որովհետեւ բռնագրաւուած Մազարեհ Շեպաան, հիւսիսաին Ղաժարն ու Քֆարշուպայի բարձունքները պէտք է անպայման ազատագրուին եւ կցուին Լիբանանին` դիւանագիտական միջոցներով թէ արեան գնով:

Անշուշտ ներկայիս պայմանները այնքան ալ ձեռնտու չեն, որ իսրայէլեան ուժերը նահանջեն, սակայն Դիմադրութեան ջանքերով կարելի եղած է յանգիլ այն եզրակացութեան, որ կարելի չէ դիւրաւ ներխուժել Լիբանան կամ Լիբանանի դէմ բռնարարքներ կատարել, որովհետեւ Դիմադրութիւնը յաղթած էր նաեւ 2006-ի յուլիսեան պատերազմը:

Հարաւային Լիբանանի ազատագրումին նուիրուած այս գրութեամբ կը ներկայացնեմ յուշեր` Դիմադրութեան կերտած յաղթանակի օրերէն:

2000-ին, երբ Պընթ Ժպէյլը նոր ազատագրուած էր...

2000-ին, իբրեւ ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ռազմիկ» պաշտօնաթերթի խմբագրական կազմի անդամ, մասնակցեցայ դէպի ազատագրուած շրջաններ ուղեւորութեան, որ կազմակերպուեցաւ Հարաւային Լիբանանի ազատագրումէն ամիս մը ետք:

Սուր քաղաքէն անցնելով` առաջին հերթին կանգ առինք Ժուայա, որ տակաւին նոր ազատագրուած էր, եւ ուր տակաւին կ՛երեւէին իսրայէլեան ուժերու գործած աւերները եւ նահանջի հետքերը:

Ժուայաէն ետք հասանք Քաունին գիւղաքաղաքը, ուր հանդիպում մը ունեցանք շրջանի պատասխանատուներուն հետ, որոնք զբաղած էին շրջանի բնակիչներուն ջուր մատակարարելով:

Մեր ուղեւորութիւնը շարունակեցինք եւ հասանք Պընթ Ժպէյլ:

Պընթ Ժպէյլի մէջ տեղի կ՛ունենային պետական քննութիւններ:

... եւ այսօր:

Պընթ Ժպէյլի Հըզպալլայի պատասխանատու Ապու Հասան Պեզզի, որ 1985-1995, տասը տարի բանտարկուած էր Խիամի բանտին մէջ, նշեց, որ շրջանը անցեալին ունէր մօտաւորապէս յիսուն հազար բնակչութիւն, իսկ բռնագրաւեալ շրջանին բնակչութեան թիւը նուազելով հասած էր երկու հազար ութ հարիւրի: Ազատագրումէն ամիս մը ետք, Պընթ Ժպէյլի բնակչութեան թիւը հասած էր եօթը հազարի:

Հարաւի մէջ կառավարութեան դերակատարութեան մասին մեր հարցումին պատասխանելով` Ապու Հասան Պեզզի շեշտեց, որ կառավարութիւնն է շրջանի ապահովութեան պատասխանատուն, աւելցնելով, որ պետութիւնը արդէն իսկ սկսած էր վերաշինել ճամբաները, որովհետեւ անոնք քանդուած էին եւ փոխադրութեան իմաստով բաւական դժուարութիւն կու տային: Ան յայտնեց, որ շրջանին նաեւ ելեկտրականութիւն տրամադրուած է եւ ջուրի մատակարարման աշխատանքները աւելի արագ թափով կ՛ընթանան:

Ապու Հասան Պեզզի նշեց, որ Պընթ Ժպէյլը, որ հարաւային Լիբանանի մայրաքաղաքը կը նկատուի, նշանաւոր է առեւտուրով եւ կօշկակարութեամբ:

Օրին Պեզզի հաստատեց, որ ազատագրուած Պընթ Ժպէյլի մէջ պիտի կառուցուի նաեւ հիւանդանոց մը եւ աւելցուց, որ Հըզպալլայի համար հողերուն ամբողջականութիւնը տակաւին մտահոգիչ հարց է, այնքան ատեն որ որոշ տարածքներ բռնագրաւուած կը մնան:

«Մեզի համար կարեւոր է լուծել նաեւ ժողովուրդի հոգեկան ազատագրումի խնդիրը: Այդ իսկ պատճառով Հըզպալլա պիտի կատարէ դաստիարակչական զանազան աշխատանքներ, ներկայացնելով իր վարած քաղաքականութիւնը, ընկերային կեանքին մասին իր պատկերացումը, ինչպէս նաեւ իր գաղափարախօսութեան պարզաբանումը», ըսաւ ան:

Աւարտելով Պընթ Ժպէյլ մեր այցելութիւնը, մենք ուղղուեցանք նաեւ Այն Ըպըլ, որուն բնակչութեան մեծամասնութիւնը քրիստոնեայ է:

Մեր պատուիրակութիւնը հազիւ մօտեցած էր եկեղեցւոյ մը, մեզ դիմաւորեց անոր կից տուն մը ունեցող գիւղացի մարդ մը:

Ան շեշտեց, որ Այն Ըպըլ գիւղաքաղաքին մէջ կ՛ապրին նաեւ հայեր` աւելցնելով, որ պատերազմի ընթացքին այդ գիւղը երբեք չէ ռմբակոծուած:

Գիւղին մասին խօսելով` ան նկատել տուաւ, որ այդ շրջանի բնակչութեան հիմնական զբաղումը եղած է ծխախոտի մշակումը:

Հարաւի ազատագրումով Խիամի արգելափակեալները ազատ կ՛արձակուին:

Գիւղին մէջ քրիստոնեայ-իսլամ յարաբերութիւններուն մասին հարցումի մը պատասխանելով` գիւղացին ըսաւ. «Մենք իսլամներուն հետ ոչ մէկ հարց ունինք, ընդհակառակն` մեր յարաբերութիւնները հարիւր առ հարիւր բնական են»:

Իսլամ-քրիստոնեայ համակեցութիւնը հաստատող այդ ապահովութիւն ներշնչող հանդիպումէն ետք, մեր խումբը հասաւ Այթարուն շրջանը, ապա Մայսէլ Ժապալ:

Մայսէլ Ժապալի հրապարակը, իր կարգին, կը նմանէր հարաւի այլ գիւղերու հրապարակներուն, այն առումով, որ հոն նաեւ զետեղուած էր «Էմ-113» տիպի զրահապատ մը` լահտեան գործակալներուն պատկանող:

Մայսէլ Ժապալի մէջ մեզ դիմաւորող Հըզպալլայի ներկայացուցիչը պատմեց, թէ ինչպէս Դիմադրութեան մարտիկները կրցած են հարուածել զրահապատը եւ սպաննել անոր մէջ գտնուող զինուորները: Ապա ան ցոյց տուաւ գիւղին մօտ գտնուող բլուր մը, որուն վրայ հաստատուած էին իսրայէլեան կեդրոններ: «Այդ հողերը պաղեստինեան բռնագրաւեալ հողեր են, եւ ոչ իսրայէլեան», ըսաւ ան:

Մայսէլ Ժապալէն ետք ուղղուեցանք նաեւ դէպի երկու այլ շրջաններ` Հուլա եւ Մարքապա, ուր հանդիպեցանք նոյն տեսակի երեւոյթներու եւ տարբեր բովանդակութիւն ունեցող նոյնանման պատմութիւններու եւ Դիմադրութեան հերոսական կեցուածքներն ու գործողութիւնները նկարագրող պատմութիւններու:

2006-ին Խիամի արգելարանը կը քանդուի:

Մարքապայէն ետք սակայն մեր ուղեւորութիւնը դարձաւ աւելի հետաքրքրական, որովհետեւ մենք ուղղուեցանք Քֆարքիլա եւ հասանք Լիբանանն ու Իսրայէլը իրարմէ բաժնող Ֆաթիմայի դարպասը (Պաուապաթ Ֆաթիմա):

Հոնկէ շատ յստակ կարելի էր տեսնել բռնագրաւուած Պաղեստինը, ուր տիրական ներկայութիւն դարձած էին իսրայէլեան բնակեցման վայրերը, ինչպէս Մըսքաֆ Այնը, որ կը գտնուէր Ատայսէի բլուրին վրայ:

Բնակեցման վայրերէն էր նաեւ Մթըլլէն, որ շատ յստակ կերպով կարելի էր նկատել Ֆաթիմայի դարպասէն: Մթըլլէն հսկայ տարածութիւն ունեցող շրջան մըն է, որ ըստ մեզի ընկերակցող Հըզպալլայի մարտիկին, ծառայած է նաեւ իբրեւ հարցաքննութեան կեդրոն, որովհետեւ երբեմն Խիամէն բանտարկեալներ կը տարուէին դէպի Մթըլլէ եւ հոն կ՛ենթարկուէին մանրամասն հարցաքննութեան:

Ֆաթիմայի դարպասին վրայ գտնուողը կրնար նաեւ զրոյց մը ստեղծել իսրայէլացի զինուորներուն հետ:

Մենք մեր կարգին խօսեցանք անոնց հետ, սակայն անոնք տուին հեգնական պատասխաններ, սակայն նշեցին, որ ներկայիս իրենց կացութիւնը աւելի լաւ է:

Այս բոլորը զիս տպաւորած են, բայց այն ինչ որ յիշողութեանս մէջ դրոշմուած ու փորագրուած է` Խիամի արգելարանն է, որ այսօր դժբախտաբար գոյութիւն չունի…

Գոյութիւն չունի, որովհետեւ ան հիմնայատակ քանդուած է իսրայէլեան ուժերուն կողմէ յուլիսեան պատերազմին ընթացքին:

Բայց եւ այնպէս, Խիամի արգելարանին մէջ ամբողջ անձնակազմին ապրած փորձառութիւնն ու զգացումները կարելի չէ դիւրաւ մոռնալ, իսկ ոմանց` ինչպէս ինծի համար, անոնք շատ տպաւորիչ եւ խորհրդանշական են:

Այն Էպէլէն տեսարան մը:

Արգելարանին մէջ մեզ ընդունեցին նախկին արգելափակեալներ, որոնք մանրամասն տեղեկութիւններ տուին արգելարանին զանազան մասերուն եւ հոն գործադրուած բռնութիւններուն մասին:

Ներկայացնելով արգելարանի բաժանմունքները` Ազաթ բացատրեց, թէ արգելարանը բաժնուած էր չորս մասերու:

Թիւ 1 բանտ: Մեկուսարաններէ բաղկացած էր արգելարանին այս բաժինը եւ անոր խուցերը ամբողջական մութի մէջ էին,  արգելափակեալները քնանալու կարելիութիւն նոյնիսկ չունէին, ոտքի կամ նստած  պէտք է մնային:

Թիւ 2 բանտ: Արգելարանի ամենադժոխային խուցերէն բաղկացած է այս մասը, որուն խմբային խուցերը ապրելու նուազագոյն պայմաններէն իսկ զուրկ էին:

Թիւ 3 բանտ: Այս բաժինի խմբային խուցերուն մէջ, որոնք հազիւ երկու հոգի կրնային պարփակել, 4-5 արգելափակեալներ միասին կը դրուէին:

Թիւ 4 բանտ: Արգելարանի ամէնէն «հանգստաւէտ» պայմանները ներկայացնող մասն էր` տրուած ըլլալով, որ խմբային խուցերը համեմատաբար ընդարձակ էին եւ 1995-էն ետք` Միջազգային Կարմիր խաչի միջամտութեամբ, կարգ մը բարեփոխումներ որդեգրուած էին: Այս բաժինի մէջ էին նաեւ կիներու մեկուսարաններն ու խմբային խուցերը:

Այս բաժինին կողքին, հարցաքննութիւններու յատկացուած 5 չարչարանքի սենեակներ կային, ուր ամէն արգելափակեալ առաջին երեք ամիսներուն ընթացքին գրեթէ ամէն օր, մեկուսարաններէն պիտի բերուէր այս սենեակներէն մէկը: Ընդհանրապէս կէս գիշերէն ետք, գլուխները տոպրակներով ծածկուած եւ ձեռնակապուած, անոնք 7-8 ժամ պիտի հարցաքննուէին անգամ մը խիստ, անգամ մը թոյլ հարցաքննողներու կողմէ, որոնք երկու հոգեկան հակասական վիճակներ ստեղծելով` կը փորձէին խախտել արդէն ելեկտրական ցնցումներու ենթարկուած մարմնի «հոգեկան հաւասարակշռութիւնը»: Անոնք կը հարուածէին մարմնի ամէնէն տկար կամ հիւանդ մասերը եւ մանրամասն տեղեկութիւններ կը պահանջէին ոչ միայն արգելափակեալին այլ անոր մօտիկ թէ հեռաւոր ազգականին կամ բարեկամին մասին:

Պընթ Ժպէյլի մուտքին` ողջոյնի խօսք:

Արգելափակեալները երեք ամիս հարցաքննութեան շրջանէն ետք կը տարուէին խմբային խուցեր եւ այս պարագային էր միայն, որ նախապէս արգելափակեալները արտաքին աշխարհէն տեղեկութիւններ պիտի ունենային: Ընդհանրապէս բանտապահները եւ հարցաքննողները լիբանանցի իսրայէլեան գործակալներ կ՛ըլլային, միայն երկու օրը անգամ մը հրեայ զինուորականներ կու գային վերահսկելու արգելարանի գործընթացին: Իսկ արգելափակեալներուն մէջէն ֆիզիքապէս ամէնէն տկարները եւ հոգեկան տկար կազմաւորում ունեցողները խուցերուն մէջ կ՛օգտագործուէին իբրեւ լրտեսներ եւ անոնց կը տրուէր յատուկ բարենպաստ պայմաններ:

Ըստ բանտարկեալին, գլխաւորաբար մորթային հիւանդութիւնները կը հարուածէին արգելափակեալները` տրուած ըլլալով, որ անոնք 15 օրը անգամ մը լոգանք կ՛առնէին պաղ ջուրով: Մեկուսարաններուն մէջ բաղնիքներ չկային, փոքր տուփեր բաղնիքի դեր կը կատարէին:

Դեղորայքը Իսրայէլէն բերուած հին դեղերն էին, որոնք հիւանդապահի մը կողմէ կը բաժնուէին, առանց բժիշկի յանձնարարութեան:

Արգելարանին մէջ պզտիկ բակ մըն ալ յատկացուած էր չարչարանքի ձողին, որուն վրայ կը կախուէին արգելափակեալները ամբողջ գիշեր մը եւ աներեւակայելի չարչարանքներու կ՛ենթարկուէին: Անոնցմէ մէկն ալ այդ ձողին վրայ սպաննուած է:

Վերադարձին այցելեցինք Մերժահիուն եւ Նապաթիէ, ուր եռուզեռը ակներեւ էր եւ ազատագրուած շրջաններ վերադարձը աշխուժ:

Օրին մեր ուղեւորութիւնը առիթ մը եղաւ ծանօթանալու ազատագրուած շրջաններուն եւ ժողովուրդին, սակայն այսօր մենք կարիքը ունինք ազատագրումի այդ ոգին կրկին խթանելու եւ ազատագրական պայքարի ոգին ամուր պահելու, որովհետեւ միայն այդպէս է եւ այդ ոգիով կարելի է հասնիլ ժողովուրդի մը նպատակին:

Պշարա Ռայի պատրիարք

Անցեալ չորեքշաբթի օր Պքերքէի զանգերը ղօղանջեցին, նշելու համար տարի մը առաջ ընտրուած մարոնի համայնքի Պշարա Ռայի պատրիարքին ընտրութիւնը, որ խորհրդանշուեցաւ անոր յայտարարած «Համագործակցութիւն եւ սէր» կարգախօսով:

Այդ կարգախօսին գործադրութեան շրջագիծին մէջ Ռայի պատրիարքին նախաձեռնութեամբ Լիբանանի մէջ տեղի ունեցան հոգեւոր բազմաթիւ վեհաժողովներ, որոնց մասնակցեցան Լիբանանը բաղկացնող բոլոր շերտերուն հոգեւոր պետերը, որոնք ընդգծեցին Լիբանանի մէջ ազգային միասնականութեան եւ իսլամ-քրիստոնեայ գոյակցութեան անհրաժեշտութիւնը:

Աւելի՛ն. Ռայի պատրիարքը միջմարոնիական միասնականութեան ի խնդիր քայլեր որդեգրեց եւ Պքերքէի յարկին տակ կազմակերպեց Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան ղեկավար Սամիր Ժահժահի եւ Մարատա հոսանքի ղեկավար, երեսփոխան Սլէյման Ֆրենժիէի միջեւ հանդիպումը` շուրջ 30 տարուան գժտութենէ ետք:

Բացի ատկէ, պատրիարքը ուղղակի երկխօսութեան մը սկսաւ նաեւ Հըզպալլայի հետ, հակառակ այն իրողութեան որ տակաւին ուղղակի հանդիպում մը չունեցաւ Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլայի հետ:

Պքերքէէն տարի մը առաջ բարձրացող սպիտակ ծուխին առընթեր, Ռայի պատրիարքը ամբողջ տարուան ընթացքին կատարեց մեծ թիւով հովուապետական այցելութիւններ, ըլլան անոնք լիբանանեան տարբեր շրջաններուն մէջ, թէ այլ երկիրներու, ուր կը գտնուին մարոնի համայնքի թեմեր:

Լիբանանի մէջ կատարած իր հովուապետական այցելութիւններուն շրջագիծին մէջ Ռայի պատրիարքը այցելեց լիբանանեան գրեթէ բոլոր շրջանները, Պէյրութէն մինչեւ Լեռնալիբանան եւ Պեքայէն ու Պաալպէքէն մինչեւ հարաւային Լիբանան: Սակայն Ռայի պատրիարքը նման այցելութիւն մը չկրցաւ կատարել դէպի հիւսիսային Լիբանան, որովհետեւ իւրաքանչիւր այցելութեան պարագային յետաձգում եւ առկախում կատարուեցաւ ապահովական պատճառներով:

Այլ երկիրներու մէջ մարոնի համայնքի թեմերուն տրուելիք իր այցելութիւններուն շրջագիծին մէջ, Ռայի պատրիարքը ներառեց Կիպրոսը, դառնալով առաջին մարոնի պատրիարքը, որ նման այցելութիւն մը կու տայ Կիպրոսի մարոնի թեմին: Հակառակ Ռայի պատրիարքին դէմ մահուան սպառնալիքներուն, ան ուղղուեցաւ Իրաք եւ այցելեց թեմին եկեղեցիները` նախագահելով հոն մատուցուած պատարագներուն:

Ռայի պատրիարքը այցելեց նաեւ Միացեալ Նահանգներ, իսկ նախորդ 10 օրուան ընթացքին ան այցելեց Յորդանան, Քաթար եւ Եգիպտոս:

Պքերքէի շրջափակին մէջ, Լիբանանի հոգեւոր պետերու վեհաժողովին առիթով

Քաթարեան «Ուաթան» օրաթերթին հետ իր ունեցած հարցազրոյցին ընթացքին, Ռայի պատրիարքը շեշտեց, որ երբ իրեն հարց կը տրուի արաբական աշխարհին մէջ գտնուող քրիստոնեայ համայնքին մասին, իր պատասխանը միայն այդ համայնքը նկատի չ՛ունենար, այլեւ` ան քրիստոնեաներուն ճակատագիրը կը կապէ իսլամներուն ճակատագիրին: «Իմ պատասխանիս մէջ այս մօտեցումը կը ցուցաբերեմ, որովհետեւ արաբական աշխարհին մէջ քրիստոնեայ անհատը երկու հազար տարիէ ի վեր քաղաքացի է, իսկ իսլամը` միայն 1400 տարուան քաղաքացի: Հետեւաբար, ես արաբական աշխարհին մէջ լիիրաւ քաղաքացի եմ այնպէս, ինչպէս իսլամ եղբայրս, եւ իմ ճակատագիրս կապուած է անոր: Մենք կը բաժնենք նոյն իրաւունքներն ու պարտաւորութիւնները, առանց մէկը միւսին գերադասելու: Իսկ երբ այդ երկիրներուն մէջ ապահովական, քաղաքական եւ տնտեսական վարչակարգը խախտի, ապա կը գաղթէ ե՛ւ իսլամը ե՛ւ քրիստոնեան», ըսաւ Ռայի պատրիարքը:

Անդրադառնալով Սուրիոյ օրինակին` Ռայի պատրիարքը նշեց, որ Սուրիոյ մէջ քրիստոնեայ քաղաքացին կը զօրակցի երկրին իշխանութիւններուն, առանց այդ իշխանութիւններուն որդեգրած քաղաքականութեամբ կողմնորոշուելու: «Այս իրականութիւնը կարեւոր է եւ այդ պատճառով է, որ քրիստոնեաները բոլորին բարեկամներն են: Հետեւաբար քրիստոնեայ համայնքի զաւակները, հակառակ իրենց ներկայացուցած փոքր թիւին, պէտք է յարգուին այն երկիրներուն մէջ, ուր իրենք կ՛ապրին եւ ոչ թէ բռնարարքներու կամ յարձակումի ենթարկուին, իրենց քիչ թիւին համար», ըսաւ Ռայի պատրիարքը:

Միջմարոնիական հաշտութիւն` Ռայի պատրիարքին հովանաւորութեամբ

Անդրադառնալով Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան ղեկավար Սամիր Ժահժահի այն յայտարարութեան, թէ Սուրիոյ մէջ քրիստոնեաները առանց արժանապատուութեան եւ ազատութեան կ՛ապրին` Ռայի պատրիարքը շեշտեց, որ այդ մասին պէտք է հարց տալ Սուրիոյ քրիստոնեաներուն: «Ես նոյնը չեմ կրնար ըսել, որովհետեւ Ժահժահի նման միտումներ կարդալու մարգարէութիւն չունիմ, սակայն կը կարծեմ, թէ այդ հարցումին լաւագոյնս կրնայ պատասխանել սուրիացի ժողովուրդը իր քրիստոնեայ եւ իսլամ հատուածներով», աւելցուց ան:

Հըզպալլայի զէնքին եւ ներլիբանանեան առումով անոր առթած վախին ու մտահոգութեան մասին բանաձեւուած հարցումի մը պատասխանելով` Ռայի պատրիարքը հաստատեց, որ Հըզպալլա լիբանանեան կուսակցութիւն մըն է, որ զինեալ է, եւ որովհետեւ լիբանանեան այլ քաղաքական ուժեր զինուած չեն, ապա անիկա լուրջ հարց է երկրին մէջ:

«Ես քաղաքացի եմ, դուն ալ քաղաքացի ես, բայց քու ձեռքդ զէնք կայ, իսկ ես անզէն եմ, հետեւաբար դուն ինծի վախ կը պատճառես, նոյնիսկ եթէ զէնքիդ նպատակը Դիմադրութիւնն է: Աւելի՛ն. դուն այդ զէնքը պարզապէս իբրեւ քաղաքացի չես բռնած, այլ` այդ զէնքը վերցուցած ես երկրին խորհրդարանին եւ իշխանութեան հաւանութեամբ եւ այդ պատճառով է, որ լիբանանցիները երկփեղկուած են այս զէնքին նկատմամբ իրենց տեսակէտներով», ըսաւ Ռայի պատրիարքը:

Այս ծիրին մէջ ան հարց տուաւ, որ ինչո՞ւ լիբանանեան պետութիւնը իրերայաջորդ իր կառավարութիւններուն աշխատանքային ծրագիրներուն մէջ որդեգրած է բանակ, ժողովուրդ, Դիմադրութիւն տարազը: «Պարզապէս այն իրականութեան համար, որ Միջազգային ընտանիքին հետ հարցեր կան: Այս առումով, կան լիբանանեան հողեր, որոնք բռնագրաւուած են իսրայէլեան ուժերուն կողմէ, ինչպէս նաեւ կան միջազգային բանաձեւեր, որոնք չեն յարգուիր եւ չեն գործադրուիր: Հետեւաբար Հըզպալլա կը շեշտէ, որ իր պարտականութիւնն է պաշտպանել Լիբանանը, այնքան ատեն որ իսրայէլեան բռնագրաւում կայ: Իսկ եթէ Հըզպալլայէն պահանջես, որ զինաթափուի, ապա քեզ պիտի ամբաստանէ իբրեւ սիոնական թշնամի, հետեւաբար Միջազգային ընտանիքը ապազինման առումով պէտք է օժանդակէ Հըզպալլայի: Այդ օժանդակութիւնը պիտի ըլլայ լիբանանեան բոլոր հողերէն իսրայէլեան ուժերուն հեռացումով եւ միջազգային բանաձեւերուն գործադրութեամբ: Այս շրջագիծին մէջ հարկ է նշել, որ 1948-էն ի վեր Ապահովութեան խորհուրդը արձակած է պաղեստինեան պետութիւն հիմնելու եւ պաղեստինցի գաղթականներուն տունդարձի իրաւունքը գործադրելու բանաձեւ մը: Հարկ է նշել նաեւ, որ պաղեստինցիները Լիբանանի մէջ հարց են եւ, հակառակ անոր որ անոնք ընկերային վատ պայմաններու ներքեւ կ՛ապրին, բայց եւ այնպէս հարց են, որովհետեւ թեթեւ եւ ծանր զէնքեր ունին», շեշտեց Ռայի պատրիարքը:

Ռայի պատրիարքը հանրապետութեան նախագահին մօտ

Մարոնի հովուապետը հաստատեց, որ Լիբանանի մէջ այսօր գոյութիւն ունի նաեւ այլ լուրջ հարց մը, որուն լոյսին տակ Հըզպալլա գործած է մեծ սխալ մը, երբ այդ զէնքը ներլիբանանեան առումով օգտագործած է եւ սարսափեցուցած մեծ թիւով լիբանանցիներ:

Ռայի պատրիարքը դիտել տուաւ, որ այս բոլոր հարցերը քննարկելու միտումով կազմուած է Հըզպալլան ներկայացնող պատուիրակութիւն մը, որ կ՛այցելէ Պքերքէ եւ եկեղեցւոյ հովանիին տակ երկխօսութիւն կը կատարէ լիբանանցիները մտահոգող բոլոր այս հարցերուն, ինչպէս նաեւ լիբանանեան պետութեան կերտումին մասին:

«Համոզուած եմ, որ իմ եւ Հըզպալլայի միջեւ ճամբաները փակելով եւ փոխադարձ դատապարտումներով կարելի չէ հարցերուն լուծում մը գտնել: Ընդհակառակն` ատակ լուծումը պիտի ըլլայ երկխօսութեան դռները բանալ` քննարկելու համար հարցերը եւ ստեղծելու համար նոր եւ առողջ իրավիճակ մը», ըսաւ ան:

Անդրադառնալով վերջերս նախագահական պալատին մէջ, իր ներկայութեան, հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյմանի եւ Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի նախագահ, երեսփոխան զօր. Միշել Աունի միջեւ տեղի ունեցած հանդիպումին` Ռայի պատրիարքը ըսաւ, որ նախագահ Սլէյման եւ զօր. Աուն հարցեր չունին: «Հանդիպումին ընթացքին քննարկուած են երկիրը յուզող շարք մը հարցեր», ըսաւ ան:

Քաթարի մէջ քրիստոնեաներուն մասին խօսելով` Ռայի պատրիարքը շեշտեց, որ Քաթարի մէջ քրիստոնեայ համայնքը ազատութիւն ունի, իր եկեղեցիները կառուցելու թէ այլ աշխատանքներ կատարելու առումով: «Հետեւաբար Քաթարի մէջ կը տիրէ այնպիսի կացութիւն մը, որ կարելի է նկատել կրօններու միջեւ երկխօսութեան` կենցաղի, մշակոյթի եւ ճակատագիրի երկխօսութեան մարմնաւորում, եւ ոչ թէ կրօններու եւ քաղաքակրթութիւններու տագնապ», ըսաւ Ռայի պատրիարքը:

Ռայի պատրիարքը հարցազրոյցը եզրափակեց հաստատելով, որ այսօր ոչ մէկ երկրի մէջ կարելի է մէկը ջնջել եւ կամ առանձինն որոշումներ տալ, որովհետեւ այսօրուան դրութեամբ կ՛ապրինք  համաշխարհայնացած աշխարհի մը մէջ, ինչ որ կը նշանակէ, թէ կարիքը ունինք փոխադարձ խորհրդակցութիւններու եւ փոխըմբռնումի:

Պենետիկտոս Ժզ. Պապին Լիբանան
Կատարելիք Այցելութիւնը Սկսած Է
Ծրագրուիլ Ռայի Պատրիարքին
Ընտրութենէն Ի Վեր

Ըստ Վատիկանի եւ Պքերքէի տեղեկութիւններուն, Պենետիկտոս ԺԶ. պապը այս տարի պիտի այցելէ Լիբանան:

Նոյն աղբիւրներուն համաձայն, պապին Լիբանան այցելութեան նախապատրաստական աշխատանքը սկսած է Պշարա Ռայի պատրիարքին ընտրութենէն ի վեր:

Հակառակ 85 տարիներ ամբողջացուցած ըլլալու իրականութեան եւ ճամբորդութիւնները կարելի եղածին չափ նուազեցնելու յանձնարարութիւններուն, Պենետիկտոս ԺԶ. պապը խիստ փափաք յայտնած է այցելել Լիբանան: Հետեւաբար 2012-ին կատարելիք անոր այցելութիւնները պիտի ըլլան դէպի Քուպա եւ Մեքսիքօ, ինչպէս նաեւ Լիբանան:

Այցելութեան թուական նախատեսուած է սեպտեմբեր ամիսը: Այս առումով Լիբանանի մէջ պապական նուիրակ Կապրիէլ Քաչիա Պքերքէն, Ռայի պատրիարքը եւ հանրապետութեան նախագահը տեղեակ պահած է, թէ պապը կը փափաքի յառաջիկայ սեպտեմբերի կիսուն եռօրեայ այցելութիւն մը կատարել դէպի Լիբանան:

Հոս հարկ է նշել նաեւ այն իրականութիւնը, որ նախագահ Սլէյման Պենետիկտոս ԺԶ.ի երկու հրաւէր յղած էր` Լիբանան այցելութեան: Անոնցմէ մէկը 2008-ի նոյեմբերին էր, իսկ միւսը` 2011-ի փետրուարին:

Ըստ վստահելի աղբիւրներու, պապին այցելութեան նախապատրաստական աշխատանքներուն համար կազմուած է երկու յանձնախումբ` մէկը Պքերքէի, իսկ միւսը նախագահական պալատին մէջ:

Այս նպատակով անցեալ շաբաթ Լիբանան հասաւ նաեւ Վատիկանէն պատուիրակութիւն մը, որ գետնի վրայ սերտեց պապին կատարելիք այցելութիւններուն վայրերը: Կը նախատեսուի, որ այս ամսուան ընթացքին Վատիկանին կողմէ հրապարակուի հաղորդագրութիւն մը, որուն մէջ պապը շնորհակալութիւն յայտնէ Լիբանան այցելութեան նպատակով իրեն ուղղուած հրաւէրներուն համար եւ յայտարարէ, թէ ինք կը փափաքի ընդառաջել անոնց: Յառաջիկայ յուլիսին Վատիկանին կողմէ պիտի հրապարակուի նաեւ երկրորդ հաղորդագրութիւն մը, որ պիտի ընդգրկէ պապին Լիբանան այցելութեան ծրագիրը:

Լիբանան այցելութեան ընթացքին, այսինքն` 14, 15 եւ 16 սեպտեմբերին, պապին կեցութեան վայրը պիտի ըլլայ Հարիսայի մէջ Վատիկանի դեսպանատունը:

Պենետիկտոս ԺԶ. պապին Լիբանան այցելութիւնը պիտի ըլլայ Ս. Խաչի տօնին առիթով եւ այդ մէկը պիտի խորհրդանշէ պապին զօրակցութիւնը Արեւելքի քրիստոնեաներուն, ինչպէս նաեւ տեղի պիտի ունենայ Արեւելքի քրիստոնեաներուն վերաբերող պապական ուղերձին ստորագրութեան հանդիսութիւնը:

Ուղերձին մէջ պիտի ճշդուի Վատիկանի կեցուածքը` Արաբական աշխարհին իրադարձութիւններէն, ինչպէս նաեւ քրիստոնեաներուն դերակատարութենէն` Արեւելքի մէջ իրենց գոյութիւնն ու ներկայութիւնը պահպանելու եւ կրօնքներու ու քաղաքակրթութիւններու միջեւ երկխօսութիւն կատարելու առումով:

Հաւանական է, որ Պապը Կեդրոնական Պէյրութի մէջ նախագահէ բազմամարդ հաւաքի մը ներկայութեան մատուցուելիք Ս. պատարագի մը, ինչպէս նաեւ այցելէ նախագահական պալատ եւ հանդիպում  ունենայ իշխանութեան երեք պետերուն եւ իսլամ թէ քրիստոնեայ հոգեւոր հեղինակութիւններուն հետ. ան այցելութիւններ պիտի կատարէ նաեւ դէպի սրբավայրեր, վանքեր ու եկեղեցիներ:

Կը նախատեսուի, որ Պենետիկտոս ԺԶ. պապը Պաապտայէն արտասանէ կարեւոր խօսք մը:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՍԱՖԻՐ» եւ «ՆԱՇՐԱ»

Միշել Սլէյման

Հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյման անցեալ շաբաթավերջին Լիբանանի մէջ ընդունեց արաբ լրագրողներու նորակազմ խորհուրդի անդամները, որոնց հետ քննարկեց լիբանանեան իրադարձութիւններն ու շրջանային զարգացումները:

Հանդիպումին ընթացքին նախագահ Սլէյման պատասխանեց խորհուրդին կողմէ իրեն տրուած հարցումներուն, որոնց նախագահ Սլէյման պատասխանեց մանրամասնութեամբ եւ ամբողջական կերպով:

Այսօրուան «Լիբանանեան կեանք» էջով կ՛անդրադառնանք նախագահ Սլէյմանի կեցուածքներուն ամբողջական տարբերակին:

Արաբական աշխարհին մէջ լրագրութեան մարզին մասին խօսելով` նախագահ Սլէյման հաստատեց, որ լրագրութիւնը այս դարուն զէնքն է, որ միաժամանակ կը շինէ ու կը քանդէ: «Հետեւաբար տեղեկատուական մարզին մէջ լրատուամիջոց մը կամ թերթ մը ունենալու կարողութիւնը ունեցողը շատ աւելի մեծ պատասխանատուութիւն ունի, քան ուրիշը: Իսկ այդ լրատուամիջոցին կամ թերթին պատասխանատուութիւնը շատ աւելի մեծ կը նկատուի, երբ անոր տարածումը աւելի ընդարձակ կ՛ըլլայ եւ տեղայնական մակարդակէն կ՛անցնի շրջանային եւ համաշխարհային մակարդակի», ըսաւ ան:

Նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ այդ լրատուամիջոցին պատասխանատուն իր կարգին կ՛ազդէ մարդոց վրայ` դրական թէ ժխտական կերպով: Ուրեմն ան պէտք է գիտակցի իր հսկայ պատասխանատուութեան եւ ըստ այնմ կեցուածքները արտայայտէ: «Սակայն դժբախտաբար այս օրերուն քաղաքական ղեկավարներն ու տարբեր լրատուամիջոցներու եւ մամուլի պատասխանատուները քաղաքականութեան եւ պարկեշտութեան միջեւ չեն բաժներ եւ ժխտական կերպով կ՛ազդեն ժողովուրդին վրայ», ըսաւ նախագահ Սլէյման:

Մէջբերելով մարոնի համայնքի Պշարա Ռայի պատրիարքին կատարած այն յայտարարութիւնը, թէ քաղաքականութիւնը պէտք է ուղղակիօրէն կապուի պարկեշտութեան, նախագահ Սլէյման նշեց, որ իր կարծիքով նոյն տարազը պէտք է վերաբերի նաեւ լրագրութեան, որ պէտք է իր կարգին ըլլայ պարկեշտ, որովհետեւ ան պատգամ է եւ պատասխանատուութիւն:

«ԼԻԲԱՆԱՆ ՄԻԱԿՆ ԵՐԿԻՐՆ Է, ՈՐ ՊԱՐՏՈՒԹԵԱՆ
ՄԱՏՆԱԾ Է ԻՍՐԱՅԷԼԸ»

Անդրադառնալով Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահուի կատարած այն յայտարարութեան, թէ աշխարհի նոր քարտէսին վրայ Լիբանան անունով երկիր մը գոյութիւն չունի, նախագահ Սլէյման ըսաւ. «Լիբանան հազարամեայ պատմութիւն ունի. ան քարտէսին վրայ տեղ ունի եւ պիտի շարունակէ ունենալ: Լիբանան երկիր մըն է, որ մասնակից դարձած է մարդկային իրաւունքներու ուխտին մշակումին եւ ՄԱԿ-ի հիմնադրութեան: Փոքր երկիր մը եղող Լիբանանը, Իսրայէլի ստացած հսկայ օժանդակութեան չարժանանալով հանդերձ, միակ երկիրն է, որ պարտութեան մատնած է Իսրայէլը եւ` Լիբանանի դէմ անոր ներխուժումն ու սանձազերծած պատերազմը կասեցուցած: Լիբանանի մէջ տիրող բազմազանութիւնը, որ այսօր համաշխարհային կարիք կը նկատուի, կը հակադրուի Իսրայէլի ցեղապաշտական վարչակարգին, իսկ նոր աշխարհը, որ կը հաւատայ բազմազանութեան, չի կրնար ընդունիլ Իսրայէլի նման ցեղապաշտ երկիրներ: Նոր աշխարհին ապագան մեկուսացումը չէ, այլ` ուրիշին հանդէպ բացուելու դրութեան որդեգրումը, որ նման է լիբանանեան տարբերակին:

«ԼԻԲԱՆԱՆ ՈՒՆԻ ԼԱՒԱԳՈՅՆ ՎԱՐՉԱԿԱՐԳԸ»

Երկրին վարչակարգին մասին հարցումի մը պատասխանելով` նախագահ Սլէյման հաստատեց, որ ինք երբեք յուսալքուած չէ. ընդհակառակն, ան նկատել տուաւ, որ ինք կը փորձէ դրական իրականութիւնները հաշուի առնել: «Լիբանանի վարչակարգը, որ մենք դժբախտաբար ճշգրիտ կերպով չենք գործադրեր, երկրին յատուկ լաւագոյն վարչակարգն է, եւ եթէ նկատի ունենանք համաշխարհայնացումը, ապա պիտի տեսնենք, որ ան բոլոր երկիրներուն համար պիտի ծառայէ իբրեւ լաւագոյն վարչակարգ», ըսաւ ան` աւելցնելով, որ Լիբանանի վարչակարգին շնորհիւ կարելի եղած է երկրին ապահովական կայունութիւնը ամբողջ 12 ամսուան ընթացքին պահպանել` «Արաբական գարուն» կոչուած շարժումէն:

Նախագահ Սլէյման արաբ լրագրողներու նորակազմ խորհուրդին հետ։

Նախագահ Սլէյման ընդգծեց, որ ինք կը փափաքէր իրագործել կարգ մը բարեկարգումներ` յոյս յայտնելով, որ եթէ ինք չկարենայ ամբողջացնել այդ իրագործումները, իրմէ ետք կ՛ամբողջանան անոնք` հանրապետութեան յաջորդ նախագահին կողմէ: Ան դիտել տուաւ, որ Լիբանան կարիքը ունի սահմանադրական որոշ բարեկարգումներու, սկսեալ Թաէֆի համաձայնագիրէն, որ կարգ մը բացթողումներ ունի:

«Կը կրկնեմ, որ յուսալքուած չեմ եւ քանի մը ամիս ետք կառավարութեան պիտի ներկայացնեմ սահմանադրական որոշ բարեփոխումներ, որոնցմէ ինչ որ կարելի է իրագործել, կ՛իրագործուի, իսկ մնացեալը կը փոխանցուի յաջորդ նախագահին: Հոս կ՛ուզեմ շեշտել, որ կը խօսիմ բարեփոխումներու մասին եւ ոչ` իրաւասութեան», ըսաւ ան:

Նախագահ Սլէյման աւելցուց, որ ինք  հպարտ կը զգայ հիմնական երեք յատկանիշներով, որոնք կ՛օժանդակեն Լիբանանին` դառնալու արդի, յառաջադէմ եւ առողջ երկիր մը: Այդ յատկանիշներն են.

ա) Լիբանանի ժողովրդավարական համակարգը, որ կարիք ունի լաւ ձեւով կիրարկուելու, բ) ելեւմտական, տնտեսական եւ ընկերային համակարգը, որ հակառակ համաշխարհային տագնապներուն` կը շարունակէ գոյատեւել եւ բարգաւաճիլ, ինչպէս նաեւ բնական կազի եւ քարիւղի հանքեր ունենալու հորիզոնները, եւ գ) բանակը, որ հիմնական առանցքը կազմեց արաբական աշխարհին զարգացումներուն մէջ: Լիբանանի մէջ բանակին պատկանելիութիւնը` ժողովուրդին է եւ հայրենիքին եւ ոչ թէ վարչակարգին: «Լիբանանեան բանակին առաքելութիւնը բացառիկ է ու իւրայատուկ եւ կը գերազանցէ այլ բանակներու յատկանիշները, հետեւաբար պէտք է պահպանել բանակը, որ մեր ապագայ սերունդներուն եւ թոռներուն համար ապահովական կայունութիւն պիտի տրամադրէ` երաշխաւորելով անոր անվտանգութիւնը», ըսաւ նախագահ Սլէյման:

Անդրադառնալով կառավարութեան նիստերը վերստին գումարելու կարելիութեան` հանրապետութեան նախագահը շեշտեց, որ այդ նիստերը մօտիկ ապագային պիտի գումարուին:

Նախագահ Սլէյման ակնարկեց նաեւ պետական նշանակումներուն` յայտնելով, որ ոչինչ կ՛արգիլէ այդ նշանակումները կատարելը: Ան շեշտեց, որ նշանակումները քաղաքական այս կամ այն կողմին պատկանելիութիւնը չունին, այլ` ատակ թեկնածուներուն եւ կարողութիւններ ունեցող անհատներուն, որոնք պիտի բարելաւեն պետութեան աշխատանքն ու պատկերը` սկսելով ապահովութենէն, բժշկութենէն, ուսման մակարդակէն եւ հասնելով մինչեւ տարբեր տեսակի ծառայութիւններու:

«ՍՈՒՐԻՈՅ ՏԱԳՆԱՊԻՆ ՆԿԱՏՄԱՄԲ
ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՎԱՐՈՒԵԼԱԿԵՐՊԸ ԼԱՒ Է»

Նախագահներ Մ. Սլէյմանի եւ Պ. Ասատի հանդիպումներէն։

Պատասխանելով այն հարցումին, թէ Լիբանանի նորակազմ կառավարութիւնը ձեւով մը մեկուսացա՞ծ է արաբական աշխարհէն, յատկապէս` Սուրիոյ տագնապին հանդէպ իր որդեգրած կեցուածքով, նախագահ Սլէյման իր կարգին հարց տուաւ, որ արաբական ո՞ր երկիրը Լիբանանի աշխարհագրական դիրքը ունի:

Նախագահ Սլէյման ընդգծեց, որ պետութիւններուն քաղաքական իրավիճակը յստակ կերպով կ՛որոշուի տարբեր երկիրներուն աշխարհագրական քաղաքականութեամբ, ինչ որ կը վերաբերի Լիբանանի եւ Սուրիոյ: Անհրաժեշտ է հասկնալ եւ լաւ ըմբռնել Սուրիոյ նկատմամբ Լիբանանի որդեգրած կեցուածքը եւ երկու երկիրներուն աշխարհագրական դիրքին իրականութեան վրայ հիմնուելով դատել զայն:

«Մենք գիտենք, որ արաբական եւ արեւմտեան երկիրները կը գնահատեն Լիբանանի որդեգրած կեցուածքը, նկատի ունենալով, որ Սուրիոյ մէջ տիրող կացութիւնը երկփեղկում յառաջացուցած է նաեւ Լիբանանի մէջ: Այնուամենայնիւ, Սուրիոյ նկատմամբ Լիբանանի տեսակէտը լաւ է եւ արաբական աշխարհին մէջ Լիբանան միակ երկիրն է, որ յատուկ պարագայ է` թէ՛ իր վարչակարգով եւ թէ՛ հանրապետութեան նախագահին համայնքային պատկանելիութեամբ», ըսաւ ան:

Նախագահ Սլէյման աւելցուց, որ Լիբանան սուրիացի ժողովուրդին բարեկամ երկիր է եւ կը մաղթէ, որ Սուրիա ժողովրդավարութեամբ օժտուի, որովհետեւ Սուրիոյ կայուն իրավիճակը կ՛ապահովէ նաեւ Լիբանանի կայունութիւնը, իսկ Սուրիոյ ժողովրդավարութիւնը պիտի օժանդակէ նաեւ լիբանանեան շուկային եւ տնտեսութեան բարգաւաճման:

«ԼԻԲԱՆԱՆԵԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՐԿԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ
ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿՈՒԱԾ Է ԵՐԿՐԻՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹԵԱՆ
ՌԱԶՄԱՎԱՐՈՒԹԵԱՆ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՈՎ»

Ազգային երկխօսութեան նիստի պահուն։

Լիբանանեան ազգային երկխօսութեան մասին նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ նախապայմաններով կամ առանց նախապայմանի կարելի չէ երկխօսութիւն կատարել: «Ես ազգային երկխօսութիւն կատարելու կոչ ուղղած եմ, եւ անոր քննարկելիք յստակ թեման ճշդուած է. անիկա Լիբանանի ազգային պաշտպանութեան ռազմավարութեան քննարկումն է, որ ներառուած է նաեւ կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրին մէջ», ըսաւ ան:

Ազգային երկխօսութեան նիստին մասին իր յայտարարութիւններուն մէջ նախագահ Սլէյման անհրաժեշտ նկատեց նաեւ պաղեստինեան զէնքին մասին երկխօսութեան նիստին կողմէ նախապէս տրուած որոշումին գործադրութիւնը: Ան դիտել տուաւ, որ հարկ է քննարկել Դիմադրութեան զէնքէն օգտուելու կարելիութիւնները` Լիբանանի պաշտպանութեան ռազմավարութեան շրջագիծին մէջ, ինչպէս նաեւ ճշդելու, թէ ո՞վ կ՛օգտագործէ այդ զէնքը, ինչպէ՞ս, ինչո՞ւ եւ ե՞րբ: Այս ծիրին մէջ նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ հարկ է Լիբանանի տարածքին գտնուող զէնքերը հաւաքել:

«ՄԵԶՄԷ ԲԱՑԻ` ՈՉ ՈՔ ԿՐՆԱՅ ԱՐԳԻԼԵԼ ՀՐԴԵՀԻՆ
ԼԻԲԱՆԱՆ ՀԱՍՆԵԼՈՒ ՀԱՒԱՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ»

Սուրիոյ իրադարձութիւններուն Լիբանանի վրայ ունենալիք ազդեցութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ լիբանանցիներէն բացի, ոչ ոք կրնայ զսպել այդ մէկը` լիբանանեան ներքին կայունութիւնը ամրապնդելով: «Մենք ենք միայն, որ կրնանք արգիլել այդ հրդեհին Լիբանան հասնելու հաւանականութիւնը, այդ ալ` մենք զմեզ սուրիական ներքին հարցերուն միջամուխ չդարձնելով եւ Սուրիոյ մէջ բռնկած հրդեհը աւելի չբորբոքեցնելով», ըսաւ նախագահ Սլէյման` աւելցնելով, որ սուրիացի ժողովուրդը Լիբանանին բարեկամ է եւ ան կ՛որոշէ, թէ ի՛նչ պէտք է ըլլայ` ժողովրդավարութեան որդեգրման նպատակը իրականացնելու համար:

«ՈՉԻՆՉ ՊԻՏԻ ԵՐԿԱՐԱՁԳՈՒԻ»

Խորհրդարանին պաշտօնավարութեան նստաշրջանը երկարաձգելու հաւանականութեան մասին նախագահ Սլէյման յայտնեց, որ ամբողջ աշխարհը պիտի տեսնէ, թէ Լիբանանի մէջ ոչինչ պիտի երկարաձգուի: «Ո՛չ խորհրդարանին եւ ո՛չ ալ հանրապետութեան նախագահին պաշտօնավարութեան նստաշրջանը: Իմ մտահոգութիւնս հանրապետութեան նախագահութեան այլ նստաշրջան մը ապահովել չէ, այլ փափաքս է, որ իմ նստաշրջանս աւարտիմ պահպանելով Լիբանանի ապահովական կայունութիւնը:

Այս առումով նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ երկրին ապահովութեան մասին մտահոգութիւնը առկայ է եւ տրամաբանական, սակայն լիբանանցիները, որոնք կը մերժեն պատերազմը` իր բոլոր ձեւերով, իրենք են, որ պիտի պահպանեն երկրին կայունութիւնը:

Ան շեշտեց, որ ոչ ոքի միտքէն պէտք է անցնի երեսփոխանական ընտրութիւնները յետաձգելու հաւանականութիւնը, յատկապէս` այս հանգրուանին: «Մենք պէտք է յարգենք Լիբանանի սահմանադրութիւնն ու երկրին ժողովրդավարական վարչակարգը», շեշտեց ան:

«ԼԻԲԱՆԱՆ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԼԻԿԱՅԻՆ ԶԱՐԴՆ Է»

Պաղտատի մէջ տեղի ունենալիք Արաբական լիկայի վեհաժողովին Լիբանանի մասնակցութեան մասին հարցումին պատասխանելով` նախագահ Սլէյման հաստատեց, որ Լիբանան անպայման ներկայ պիտի գտնուի այդ վեհաժողովին: Ան շեշտեց, որ ինք անձամբ պիտի մասնակցի այդ վեհաժողովին` աւելցնելով, որ Լիբանան մեկուսացած չէ, այլ ան Արաբկան լիկային զարդն է:

Շրջանին մէջ փոքրամասնութիւններուն գոյութեան դէմ սպառնացող վտանգներուն մասին խօսելով` նախագահ Սլէյման ըսաւ, որ Իրաքի եւ Եգիպտոսի մէջ կարգ մը երեւոյթներ մտավախութիւններ պատճառած են այդ իմաստով, «սակայն հարկ է նշել նաեւ, որ ամէն ջանք ի գործ կը դրուի նման ուղղուածութեան առաջքը առնելու եւ այդ ճիգերն ու տիրող ընդհանուր գիտակցութիւնը գնահատելի են», ըսաւ ան:

Նախագահ Սլէյման հաստատեց, որ Լիբանանի մէջ փոքրամասնութիւններուն գոյութեան մասին ինք երբեք մտավախութիւններ չունի:

«ԱՅՍ ՀԱՆԳՐՈՒԱՆԻՆ ՀԱՐԿ Է ԱՆՇԵՂ ՄՆԱԼ ԹԱԷՖԷՆ»

Նախագահ Սլէյման յայտնեց, թէ ինք եւս համաձայն է, որ Թաէֆի համաձայնագիրը լիբանանեան երկխօսութեան ճամբով  բարեփոխումի ենթարկուի, ինչպէս նախապէս առաջարկած են Ռայի պատրիարքը, Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլա եւ Ընկերվար յառաջդիմական կուսակցութեան ղեկավար, երեսփոխան Ուալիտ Ժոմպլաթ:

Ես ալ, իմ կարգիս, երբ բացթողումներ կը մատնանշէի, նկատի ունէի Թաէֆը, որովհետեւ այդ բացթողումներուն սրբագրութիւնը մեզ կը փրկէ նոր Թաէֆէ մը: «Սակայն այս հանգրուանին կը հաստատեմ, որ հարկ է Թաէֆէն անշեղ մնալ», եզրափակեց նախագահ Սլէյման:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւր`
«ԱԶԳԱՅԻՆ ԼՐԱՏՈՒ ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹԻՒՆ»)

Լիբանանեան բանակը կը հսկէ Պապ Թըպպանէն եւ Ժապալ Մըհսենի իրարու միացնող փողոցները:

Պայմաններու բերումով, Լիբանանը եւ լիբանանցին վարժ եղած են բախումներու, պատերազմներու եւ ապակայունութեան ընդհանուր մթնոլորտին, սակայն բնական է նաեւ, որ անոնք պիտի չմերժեն հանդարտութիւնը, խաղաղութիւնն ու ապահովական կայունութիւնը, որ տարիներէ ի վեր առկայ է երկրին մէջ:

Հակառակ ապահովական այս կայունութեան, սակայն, լիբանանցին ներքուստ կը գիտակցի կամ հոգեպէս պատրաստ կը մնայ ապահովական որեւէ տեսակի խախտումի, որովհետեւ երկրին բնոյթը այդպէս է:

Ապակայունութեան շրջագիծին մէջ վերջերս հիւսիսային Լիբանանի մէջ արձանագրուած բախումները մտահոգեցին լիբանանցիները` նկատի ունենալով Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի միջեւ արձանագրուող զինեալ բախումներուն ստացած լուրջ տարողութիւնը:

Ներկայիս Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի մէջ կացութիւնը հանդարտ է, սակայն կան ցուցանիշներ, որ մօտիկ անցեալին զոյգ շրջաններուն մէջ ապահովական խախտումներ արձանագրուած են: Այդ երեւոյթներուն մաս կը կազմեն վերոնշեալ շրջաններուն մէջ լիբանանեան բանակին հսկողութիւնն ու Ժապալ Մըհսենի ու «Սուրիա» պողոտային մուտքին բանակի անցարգելներու զետեղումը, հսկելու համար ալեւի եւ սիւննի թաղամասերը իրարմէ բաժնող խաչմերուկներուն անդորրը:

Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի մէջ շաբաթէ մը ի վեր արդէն իսկ վաճառատուները բաց են եւ մարդիկ իրենց սովորական առօրեայով կ՛ապրին` շնչելով ապահովական զգուշաւոր հանդարտութիւնը:

Պապ Թըպպանէ ամայացած վիճակի մէջ:

Նոյն շրջաններուն բնակիչներուն վկայութիւններուն համաձայն, կարելի կ՛ըլլայ եզրակացնել, որ իրենք վարժ են այդ բախումներուն եւ արձանագրուող ապահովական խախտումներուն, որմէ ետք անոնք շուտով կ՛ընտելանան տիրող կացութեան` հակառակ այն իրողութեան, որ տուեալ շրջաններուն բնակչութեան մօտ մնայուն կերպով Պապ Թըպպանէն եւ Ժապալ Մըհսենը անիծելու պատրաստակամութիւնը կայ:

Զոյգ շրջաններուն ապահովութիւնը լուսարձակի տակ կ՛առնուի նաեւ շրջանին մէջ տիրող զինեալ երեւոյթներով, ինչպէս նաեւ` գրեթէ բոլոր փողոցներուն անկիւնները գտնուող երիտասարդներուն հսկողութեամբ:

Այս փողոցներուն հսկող երիտասարդները կը հաստատեն, որ իրենք կազմ ու պատրաստ  կը հսկեն Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի թաղամասերուն մէջ զինեալ բախումներուն վերսկսումին: Անոնց մեծ մասը կը հաստատէ, որ հակառակ իրենց համեստ պայմաններուն, իրենք իրենց ինչքերէն մաս մը վաճառած են` զէնք ապահովելու եւ ինքնապաշտպանութեան դիմելու նպատակով:

Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի մէջ շրջողը պահ մը կը զգայ, թէ կը գտնուի ապահովական գօտիի մը մէջ, ուր մարդիկ խաղաղութիւն չեն գիտեր եւ ապակայուն կացութեան հետ կը վարուին իբրեւ սովորական երեւոյթ:

Փողոցներուն մէջ տիրական են զինեալ երեւոյթները:

Պապ Թըպպանէի մէջ մարդիկ կ՛ապրին փամփուշտներ ու նռնականետներու հրթիռներ ստացած եւ անոնց հետքերը կրող շէնքերու եւ կառոյցներու մէջ, որոնք նաեւ կիսաքանդ են: Շրջանին մէջ կը տիրէ նաեւ ահաւոր աղքատութիւն: Սիւննիական շրջան մը ըլլալով` Պապ Թըպպանէի բնակիչները իրենց տուներուն մէջ զետեղած են Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի եւ շէյխ Ատնան Աարուի լուսանկարներն ու որմնանկարները, ինչպէս նաեւ սուրիացի ժողովուրդին զօրակցողէ լոզունգներ: Անոնք Պապ Թըպպանէն կը նկատեն «Պապ էլ Հարա» սուրիական ֆիլմաշարին կրկնօրինակը, նկատել տալով, որ հոն կը տիրեն այն պայմանները` ինչ որ դրսեւորուած է սուրիական այդ ֆիլմաշարով:

Պապ Թըպպանէի բնակչութիւնը կը հաստատէ, որ իրենց առօրեան կը դժուարանայ բախումներուն ընթացքին, աւելցնելով, թէ հակառակ անոր որ քաղաքական որոշ ուժեր իրենց սննդեղէն կը տրամադրեն, սակայն աղքատութիւնը կը մնայ տիրական ներկայութիւն:

Ժապալ Մըհսենի մէջ ընկերային առումով կացութիւնը շատ տարբեր չէ:

Նոյն տեսակի շէնքեր, վախցած ու մտահոգ բնակիչներ, որոնք իրենց ձեռքերը սրտին` կը սպասեն զինեալ բախումներուն բռնկումին եւ կազմ ու պատրաստ են լքելու իրենց բնակարանները եւ մեկնելու համեմատաբար աւելի ապահով վայրեր:

Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի երիտասարդներուն առօրեայէն:

Ժապալ Մըհսենի մէջ ալեւի պատասխանատուներ կը հաստատեն, որ Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի դէմ սադրանքներ կը նախապատրաստուին` ապահովելու համար Լիբանանի թշնամիներուն շահերը:

Այս շրջանին մէջ, սակայն, տիրական են Արաբական ժողովրդավարական կուսակցութեան ընդհանուր քարտուղար Ռիֆաաթ Ալի Իտի լուսանկարները, եւ բնակիչները հաւատարմութիւն կը յայտնեն սուրիական վարչակարգին ու իշխող վարչակազմին` զայն նկատելով արաբականութեան եւ Դիմադրութեան իսկական պաշտպանը:

Զոյգ շրջաններուն մէջ ընկերային պայմաններն ու թաքուն լարուածութիւնը նոյնը կը մնան, զինեալներուն պատրաստ վիճակը առկայ է, իսկ բոլորին մօտ քաղաքական խօսակցութիւնը կը մնայ տիրական եւ կը բորբոքեցնէ վէրքեր` երկու շրջանները դարձնելով որեւէ ատեն բռնկելու պատրաստ վառելանիւթի տակառներու:

Միւս կողմէ, Թրիփոլիի քաղաքական շրջանակներ հաստատեցին, որ իսլամական շրջանակներուն միջեւ մթնոլորտը խիստ լարուած է: Անոնք աւելցուցին, որ նոյնիսկ լիբանանեան պատերազմի օրերուն Թրիփոլիի կացութիւնը այդքան լարուած չէ եղած:

«Հակառակ լիբանանեան բանակին միջամտութեան եւ անոր կողմէ որդեգրուած ապահովական շարք մը միջոցառումներուն` իսլամական շրջանակներուն մէջ գրգռութիւնը կը մնայ ի զօրու, առաջին հերթին նկատի ունենալով Սուրիոյ իրադարձութիւնները, ինչպէս նաեւ` լիբանանեան բանակին որդեգրած ապահովական միջոցառումները, որոնք մտահոգութիւն կը պատճառեն շրջանին բնակչութեան», նշեցին իսլամական աղբիւրներ:

«Ժումհուրիա» օրաթերթը իր տեղեկութիւնները քաղելով վստահելի աղբիւրներէ` կը հաստատէ, որ իսլամական սալաֆական շարժումները այս հանգրուանին յաւելեալ զայրոյթի մէջ կը գտնուին, բանակին կողմէ Հիւսէյն ընտանիքէն կրօնաւոր մը` շէյխ մը ձերբակալելուն պատճառով:

Թէեւ աւելի ուշ շէյխ Ահմետ Հիւսէյն ազատ արձակուեցաւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի ջանքերով, սակայն բանակին դէմ լարուածութիւնն ու խիստ կեցուածքը կը մնան առկայ:

Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի բնակչութիւնը զինեալ հսկողութիւն կը կատարէ զոյգ շրջաններուն մէջ:

Յստակ է սակայն, որ նման հոսանքներ այս հանգրուանին կը գիտակցին, թէ փողոց իջնելու պարագային զիրենք պաշտպանող քաղաքական իշխանամէտ թէ ընդդիմադիր կողմեր պիտի չըլլան, այդ պատճառով ալ անոնք աւելի զուսպ կը գտնուին:

Այնուամենայնիւ ծայրայեղ իսլամական շարժումներու անդամներ կը շարունակեն օգտագործել նռնականետներ եւ զանազան տեսակի գնդացիրներ, որոնք կը խանգարեն Թրիփոլիի կայունութիւնը եւ կը զգուշացնեն շրջանին մէջ իրենց հաշուոյն կատարուելիք քաղաքական հաւանական համաձայնութենէ մը:

Քաղաքական վերլուծաբաններու համաձայն, Թրիփոլիի մէջ օգտագործուած նռնականետները, ձեռնառումբերն ու զէնքերը չեն անպայման, որոնք մթնոլորտը կ՛ելեկտրականացնեն, ընդհակառա՛կն, հիւսիսային Լիբանանը ուղղակիօրէն կ՛ազդուի Սուրիոյ իրադարձութիւններէն, եւ Թրիփոլիի մէջ արձանագրուած ապահովական միջադէպերուն հիմնական դրդապատճառը կարելի է նկատել Հոմսի մէջ տիրող իրավիճակը:

Այս ծիրին մէջ Իսլամական բարեսիրական ծրագիրներու կազմակերպութիւնը, որ նաեւ ծանօթ է իբրեւ Ահպաշ, եւ որ Սուրիոյ վարչակազմին զօրակից կը նկատուի, Մոհամետ մարգարէի ծննդեան առիթով նստացոյց մը կազմակերպեց Թրիփոլիի մէջ: Այս ցոյցը սրեց Թրիփոլիի քաղաքացիներուն միջեւ լարուածութիւնը եւ պատճառ դարձաւ, որ Սուրիոյ զօրակից իսլամական շարժումներուն նկատմամբ ատելութիւնը աւելի եւս խորանայ:

Սուրիոյ զօրակից իսլամական խմբաւորումներն ու միութիւնները, որոնք կը գտնուին հիւսիսային Լիբանանի մէջ քաղաքական կամ ընկերային հովանաւորութենէ զուրկ են եւ երբեմն անոնք կը զգան, որ իրենք սուղ կը վճարեն Դամասկոսի զօրակիցները ըլլալնուն համար:

Հետեւաբար Սուրիոյ մէջ տիրող անորոշ եւ հետզհետէ վատթարացող կացութիւնը եւս զանոնք կը մղէ վերատեսութեան ենթարկելու իրենց կեցուածքը` յատկապէս նկատի ունենալով սուրիական վարչակարգը տապալելու առումով միջազգային սպառնալիքները:

Թրիփոլիի պարագային հիմնական մտահոգութիւն կը նկատուի նաեւ ալեւիներուն ճակատագիրը, յատկապէս նկատի ունենալով այն իրողութիւնը, որ ամբողջ Լիբանանի տարածքին ալեւիները կեդրոնացած են Թրիփոլիի մէջ եւ անկարելի է, որ անոնց գոյութիւնը վտանգուի` սուրիական վարչակարգին տապալելու պարագային:

Ալեւի համայնքի պատասխանատուներուն համաձայն, հարկ է քաղաքական որոշում մը տալ` երաշխաւորելու համար իրենց ապահովութիւնը եւ անվտանգութիւնը, այլապէս կացութիւնը պիտի բարդանայ:

Ալեւի պատասխանատուները դիտել տուին, որ անկարելի է ալեւի համայնքը Թրիփոլիէն անջատել` նկատի ունենալով հիւսիսային Լիբանանի մէջ անոր աշխուժ դերակատարութիւնը, որ սկսած է անցեալին, առկայ է ներկայիս եւ պիտի շարունակուի նաեւ ապագային:

Իսլամական խմբաւորումներու պատասխանատուներուն աղբիւրները շեշտեցին նաեւ, որ բանակը ներկայիս իր հակակշիռին տակ առած է կացութիւնը, սակայն այդ դասաւորումը անբաւարար է, նկատի ունենալով, որ շրջանին դիմագրաւած հիմնական հարցը տակաւին չէ լուծուած: Իսկ Թրիփոլիի հիմնական հարցին լուծումը կարելի կ՛ըլլայ ապահովել այդ շրջանը ապազինելով, այլապէս Թրիփոլին կը մնայ պայթումի ատակ բերրի հող, որ կը սնանի հիմնական ազդակներէ, ինչպէս` ատելութիւն, զայրոյթ, վրէժխնդրութիւն, զինում եւ ֆինանսաւորում:

Նշենք, որ շրջանառութեան մէջ դրուած են այնպիսի տեղեկութիւններ, թէ նախքան Պապ Թըպպանէի եւ Ժապալ Մըհսենի միջեւ զինեալ բախումներուն բռնկիլը` արաբական երկրի մը գաղտնի սպասարկութեան պետի օգնական սպայ մը գաղտնօրէն այցելած է Թրիփոլի` առանց Լիբանանի մէջ իր երկրին դեսպանատունը իր այցելութեան մասին տեղեակ պահելու:

Նոյն տեղեկութիւններուն համաձայն, այս սպան Թրիփոլիի Ապի Սամրա շրջանին մէջ ունեցած է ապահովական եւ քաղաքական  երեք առանձին հանդիպումներ` Թրիփոլիի պատասխանատու անձնաւորութիւններու եւ հոգեւորականներու հետ:

Գաղտնի սպասարկութեան արաբ պատասխանատուն դրամ եւ գումակային օժանդակութիւն խոստացած է այն կողմերուն, որոնք պատրաստակամութիւն կը յայտնեն անմիջապէս գործակցելու իր պետութեան հետ:

Անշուշտ այս անձնաւորութեան ինքնութիւնը եւ անոր ներկայացուցած պետութիւնը տակաւին կը մնան գաղտնի եւ չեն բացայայտուիր, յատկապէս` տեղեկատուական մարզին կողմէ:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՆԱՀԱՐ» եւ «ԺՈՒՄՀՈՒՐԻԱ»)

«Տէյլի Թելեկրաֆ»-ի կայքէջը

Թէեւ հիւսիսային Լիբանանի ճակատը բռնկեցնելու մասին վերջերս շրջան կ՛ընեն լուրեր ու մեկնաբանութիւններ, բայց եւ այնպէս Լիբանանի պարագային, երբ պատերազմի մը հաւանականութեան մասին կը խօսուի, անկարելի է նկատի չունենալ բուն ճակատը` հարաւային Լիբանանը եւ անոր որեւէ ատեն բորբոքելու մտավախութիւնը:

«Լիբանանեան կեանք»-ի այսօրուան բաժինով կ՛անդրադառնանք հարաւային Լիբանանի ապահովութեան հսկող Միջազգային խաղաղապահ ուժերու բանբեր Նիրաժ Սինկի կատարած յայտարարութիւններուն, ինչպէս նաեւ` «Տէյլի Թելեկրաֆ» բրիտանական օրաթերթին մէջ լոյս տեսած տեղեկագիրին:

Նիրաժ Սինկ

Հարաւային Լիբանանի մէջ տեղակայուած ՖԻՆԻՒԼ-ի` միջազգային խաղաղապահ ուժերու պաշտօնական բանբեր Նիրաժ Սինկ «Նաշրա» կայքէջին հետ իր ունեցած հարցազրոյցին ընթացքին յայտնեց, որ ՖԻՆԻՒԼ յանձնառու է սահմանային խաղաղութեան պահպանումին` յատկապէս նկատի ունենալով, որ ան ունեցած է նոր հրամանատար մը` զօր. Փաուլօ Սերրա, որ իր կարգին պատրաստակամութիւն յայտնած է առաւելագոյն նախանձախնդրութեամբ հսկելու հարաւային Լիբանան-Իսրայէլ սահմանին խաղաղութեան:

Սինկ դիտել տուաւ, որ հարաւի մէջ միջազգային խաղաղապահ ուժերուն գոյութենէն պէտք է օգտուին լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը եւ հասնին մնայուն զինադուլ մը հաստատելու ընտրանքին: Ան նշեց սակայն, որ իրենց կողմէ այդ լուծումին յանգելու համար ի գործ դրուած ջանքերուն կողքին, վերջնական այդ լուծումը կարելի չէ ապահովել առանց դիւանագիտական եւ քաղաքական ջանքերու:

ՖԻՆՒԼ-ի շրջուն ջոկատներ կը շրջին հարաւային Լիբանանի սահմաններուն մէջ:

«ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն առաքելութիւնը հարաւի մէջ ժամանակաւոր է: Մեր պարտականութիւնն է հարաւի մէջ գործադրել ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի թիւ 1701 բանաձեւը, ինչպէս նաեւ լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերուն միջեւ կանգնիլ` դադրեցնելու համար բռնարարքներն ու ապահովական մագլցումները: Սակայն նկատի ունենալով հարաւի մէջ լիբանանեան բանակին տեղակայումը` ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարութիւնը առիթ ունեցած է լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերուն միջեւ ամսական հերթականութեամբ հանդիպումներ կազմակերպել` նպատակ ունենալով սահմանային խաղաղութեան եւ կայունութեան ամրապնդումը», ըսաւ Սինկ:

Անդրադառնալով Լիթանիի հարաւային շրջանին մէջ գտնուող ապօրինի զէնքին մասին շրջան ընող լուրերուն` Սինկ շեշտեց, որ դժբախտաբար այդ լուրերը ստոյգ են, աւելցնելով, որ տուեալ շրջանը ոչ օրինական զէնքերէն ու զինամթերքէն ապազինելու աշխատանքը վստահուած է լիբանանեան բանակին:

ՖԻՆՒԼ-ի ուժեր` հսկողութեան պահուն:

ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն դէմ գործուած յարձակումներուն մասին հարցումի մը պատասխանելով` Սինկ շեշտեց, որ միջազգային խաղաղապահ ուժերուն եւ Լիբանանին համար այդ յարձակումները գործող կողմերուն ինքնութիւնը բացայայտելը դիւրին է, եւ շեշտեց, որ այդ միջադէպերուն առումով լիբանանեան իշխանութիւններն են, որ հետաքննութիւն կը կատարեն: «Նշենք, որ միայն լիբանանեան իշխանութիւնները իրաւունք ունին հրապարակելու այդ հետաքննութիւններուն արդիւնքները», ըսաւ ան:

Ծովային սահմանագծում կատարելու հաւանականութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` Սինկ յայտնեց, թէ ՖԻՆԻՒԼ նման բան չի կրնար կատարել, որովհետեւ իրաւունք չունի: Ան շեշտեց, որ սահմանագծումը կը  կատարուի երկու երկիրներու պետութիւններուն միջեւ: Ան աւելցուց, որ թիւ 1701 բանաձեւին մէջ նման պարտականութիւն չէ նշուած, եւ ընդգծեց, որ 2000-ին, երբ իսրայէլացի զինուորները հեռացած են հարաւային Լիբանանի բռնագրաւուած շրջաններէն, իսրայէլեան բաժնի ծովային շրջանին մէջ սահման մը գծած են, սակայն լիբանանեան իշխանութիւնները չեն ճանչնար այդ սահմանը, եւ ՖԻՆԻՒԼ-ի ստանձնած պարտականութեան մէջ չ՛իյնար այդ սահմանին հսկողութիւնը:

«Հարաւային Լիբանանի դէմ գործուած իսրայէլեան թռիչքները ոչ միայն կը խախտեն թիւ 1701 բանաձեւը, այլեւ ոտնձգութիւններ կը նկատուին լիբանանեան գերիշխանութեան դէմ: Մենք այդ ոտձգութիւնները դատապարտելով չենք բաւարարուիր, այլ Իսրայէլի բողոք կը ներկայացնենք` պահանջելով այդ ոտնձգութիւններուն կասեցումը:

Միւս կողմէ, ըստ բրիտանական «Տէյլի Թելեկրաֆ» օրաթերթին մէջ լոյս տեսած յօդուածի մը, հարաւային Լիբանանի սահմանամերձ շրջանին մէջ բոլոր փաստերը ցոց կու տան, որ հարաւային Լիբանան-Իսրայէլ պատերազմի պատրաստութիւնները ընթացքի մէջ են եւ օր մը անպայման հարաւային Լիբանանի ճակատին վրայ նոր բախումներ պիտի արձանագրուին եւ հսկայ պատերազմ մը պիտի բռնկի:

«Տէյլի Թելեկրաֆ» օրաթերթի լրագրող Քոն Քովլին այցելելէ ետք հարաւային Լիբանան-Իսրայէլ սահմանամերձ շրջանները,  պատրաստած է տեղեկագիր մը, որուն մէջ ան շեշտած է, որ հարաւային Լիբանանի մէջ արձանագրուած լարուածութիւնը յստակօրէն կը դրսեւորուի, նկատի ունենալով, որ հոն գտնուող թշնամիները մնայուն կերպով իրենց զինուորական մկանները ցուցադրելու ընթացքին մէջ են:

Քովլինի կարծիքով, Միջին Արեւելքի մէջ յաջորդ պատերազմին Իսրայէլ պիտի սպառէ Հըզպալլան:

Հարաւային Լիբանան - Իսրայէլ սահմանամերձ շրջաններ: Ձախին` հիւսիսային Իսրայէլ, աջին` Լիբանան:

«Անշուշտ միջինարեւելեան այս պատերազմին առաջնակարգ դիրքերը պիտի ըլլան հարաւային Լիբանանի սահմանները` նկատի ունենալով Իրանի եւ Իսրայէլի միջեւ հետզհետէ խորացող տագնապը: Այս եղանակին Հերմոն լերան ձիւնածածկ գագաթներուն ներքեւ ամէն ջանք ի գործ կը դրուի` պատրաստուելու համար պատերազմի մը, որուն հիմնական նպատակն է փոխել Միջին Արեւելքի քարտէսը եւ կերտել Արդի Միջին Արեւելքը: Հրէական պետութեան պաշտպան իսրայէլեան ուժերը ճիգ չեն խնայեր պարտութեան մատնելու համար Հըզպալլան, որ մտադրած է քանդել Իսրայէլը», կ՛ըսէ Քովլին:

Ան նկատել կու տայ, որ Հըզպալլա իր կարգին, հարաւային Լիբանանի լեռներուն ստորոտը կը պատրաստուի դիմադրելու համար թշնամիին եւ այդ իսկ նպատակով ան կը շարունակէ հազարաւոր հրթիռներ ամբարել:

Նկատի ունենալով 2006-ին Լիբանանի դէմ սանձազերծուած իսրայէլեան պատերազմին արդիւնքները, Քովլին կը յայտնէ, թէ իսրայէլացիները քաջ գիտեն, թէ Հըզպալլայի մեծ վնասներ չկրցան հասցնել, մինչդեռ Իսրայէլի վարչապետ Էհուտ Օլմերթ իր պաշտօնը կորսնցուց` այդ պատերազմին ընթացքին իսրայէլեան ուժերուն կրած պարտութեան իբրեւ հետեւանք:

Իր տեղակագիրին մէջ Քովլին դիտել կու տայ, որ իսրայէլեան իշխանութիւնները որոշած են ոգի ի բռին պայքարիլ եւ այդ առաքելութիւնը աւարտել` վերջ տալու համար Իսրայէլը վտանգող մեծագոյն սպառնալիքին` Հըզպալլայի: Քովլին ընդգծեց, որ ինք այդ բացայայտումը կատարած է, Լիբանան-Իսրայէլ սահմանամերձ շրջաններ իր կատարած այցելութեան ընթացքին:

«Հարաւային Լիբանանի եւ Իսրայէլի միջեւ խախուտ զինադուլը, որեւէ ատեն կարելի է ի չիք դարձնել, եթէ Իսրայէլի եւ Իրանի միջեւ պատերազմ մը բռնկի», ըսաւ Քովլին` աւելցնելով, որ իրանեան հիւլէական կայանները հարուածելու իսրայէլեան մտադրութիւնները տակաւին առկայ են:

Իսկ Քովլինի համար ամէնէն համոզիչը կը նկատուի այն յայտարարութիւնը, թէ իսրայէլեան օդուժը կազմ ու պատրաստ է նոր ներխուժում մը կատարելու եւ պատերազմ մը բռնկեցնելու, բայց ան կը  սպասէ վարչապետ Պենիամին Նեթանիահուի եւ պաշտպանութեան նախարար Էհուտ Պարաքի հրահանգներուն:

Իսրայէլեան ուժեր կը հսկեն սահմանը։

«Հերցիլիոյ մամլոյ ասուլիսին ընթացքին, իսրայէլացի բարձրաստիճեան զինուորականներ շեշտեցին, որ այս տարուան ընթացքին Իսրայէլ պիտի հարուածէ Իրանը, իսկ եթէ Հըզպալլա որեւէ ձեւով միջամտէ` իսրայէլեան քաղաքները ռմբակոծելով, ապա իսրայէլեան ուժերը հարաւային Լիբանանը դժոխքի պիտի վերածեն, յատկապէս նկատի ունենալով, որ իսրայէլեան բանակին տեղեկութիւններուն համաձայն, Հըզպալլայի մօտ կը գտնուի 40 հազար հրթիռներ, որոնցմէ շատեր հեռու հասողութեամբ հրթիռներ են, որոնք կրնան թիրախ դարձնել Թել Աւիւը», նշեց Քովլին:

Իսրայէլեան բանակէն իր քաղած տեղեկութիւնները բացայայտելով` Քովլին կը յայտնէ, որ իսրայէլեան ուժերը նկատած են, թէ Հըզպալլա զինուորական իր մարտավարութիւնները փոխած է: Իսրայէլեան հետեւակազօրի հրամանատարը նշած է, որ Հըզպալլայի մարտիկները նախապէս զինուորական տարազով կ՛ըլլային եւ դիւրաւ կարելի կ՛ըլլար ճանչնալ զանոնք, «սակայն ներկայիս անոնք սովորական հագուստներով կը ճակատին եւ ոչ` զինուորական տարազներով, հետեւաբար յաջորդ պատերազմը պիտի ըլլայ քաղաքայիններու դէմ մղուելիք պատերազմ», ըսաւ ան:

Ըստ Քովլինի, Հըզպալլայի հիմնական նպատակն է կարելի եղածին չափ վնասներ պատճառել իսրայէլեան բնակութեան համալիրներուն, իսկ իսրայէլացիները բացայայտօրէն կը հաստատեն, որ իրենց նպատակն է Հըզպալլայի զինուորական ենթակառոյցը քանդել, ընդունելով հանդերձ, որ 2006-ին իրենք ձախողած են այդ նպատակը իրագործելու մէջ: «Հետեւաբար իսրայէլեան բանակը մտադրած է բռնկելիք յաջորդ պատերազմը շարունակել, մինչեւ որ Հըզպալլայի զինուորական ուժը ամբողջութեամբ քանդուի: «Այս անգամ Իսրայէլ պատերազմը պիտի շարունակէ, մինչեւ որ Հըզպալլա ամբողջութեամբ ոչնչանայ: Մենք նախկին սխալը պիտի չգործենք եւ առիթ պիտի չտանք Հըզպալլայի դարձեալ փախուստ տալու», մէջբերեց Քովլին իսրայէլացի զօրավարի մը յայտարարութիւնները:

Քովլին իր յօդուածը կ՛եզրափակէ` շեշտելով, որ այս հանգրուանին, Իսրայէլի եւ Հըզպալլայի միջեւ որեւէ պատերազմ պիտի վերածուի Թել Աւիւի եւ իր արաբ բոլոր հարեւաններուն միջեւ ճակատումի:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՍԱՖԻՐ» եւ «ՆԱՇՐԱ» ԿԱՅՔԷՋ

Կառավարութիւնը` անցեալ չորեքշաբթիի նիստին:

Իր նշանակումէն տարի մը չանցած` վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի կառավարութիւնը դարձեալ կը դիմագրաւէ քաղաքական լուրջ տագնապ մը, որ երկրին մէջ կը ստեղծէ ե՛ւ սպասողական, ե՛ւ լարուածութեան իրավիճակ մը:

Եթէ ուզենք կառավարութեան հարցը փոքրացուած ձեւով կամ պարզ բառերով ներկայացնել, ապա պիտի նշենք, որ վարչապետ Միքաթիի կառավարութիւնը կը դիմագրաւէ բարդ տագնապ մը, որուն ուշագրաւ եւ ակներեւ անունն է «պետական նշանակումներ», սակայն խորքին մէջ անոր դիմագրաւած հարցին իսկական բնոյթը կարելի է նկատել քաղաքական, վարչական եւ տնտեսական առումով ստեղծուած թիւրիմացութիւնները, որոնք երբեմն նաեւ ուղղակիօրէն կապուած են կառավարութեան մաս կազմող քաղաքական ուժերուն քմահաճոյքին եւ երբեմն ալ կառավարութիւնը բաղկացնող քաղաքական կողմերուն միջեւ «քիմիագիտութեան» բացակայութեան:

Միւս կողմէ, սակայն, կարելի է նաեւ հաստատել, որ կառավարութեան տագնապը պարզապէս պետական պաշտօնեայի մը նշանակումին հետ չէ կապուած, այլ ան ուղղակիօրէն կապուած է շրջանային եւ միջազգային հաշիւներու եւ ընտրանքներու հետ:

Այդ հաշիւներէն գլխաւորը կը նկատուի Սուրիոյ դիմագրաւած տագնապն ու անոր ունենալիք աւարտը, որ ժամանակի կը կարօտի եւ բաց է բոլոր հաւանականութիւններուն համար: Սուրիոյ տագնապալի իրավիճակին կողքին, շրջանային առումով գոյութիւն ունին նաեւ Իրանի հիւլէականի թղթածրարը եւ անոր հետ առնչուած իսրայէլեան զինուորական գործողութեան մը հաւանականութիւնը:

Շրջանային հաշիւներուն եւ օրակարգերուն կողքին կը գտնուի նաեւ Լիբանանի յատուկ Միջազգային դատական ատեանը, որուն աշխատանքին շարունակութեան համար Լիբանանը յառաջիկայ մարտի սկիզբը պէտք է վերանորոգէ իր եւ ատեանին միջեւ ստորագրուած գործակցութեան արձանագրութիւնները:

Այս իրողութիւնը նկատի ունենալով` հարկ է նշել, որ իր կազմութենէն եօթը ամիս ետք կառավարութիւնը եկած է փաստելու, թէ ինք իբրեւ կազմ` ներդաշնակութեան եւ միասնականութեան հարց ունի, ինչպէս նաեւ` հաստատելու, որ ինք կազմուած է անհրաժեշտութեան սիրոյն:

Անցնող եօթը ամիսներուն երկրին կառավարութիւնը լիբանանցի քաղաքացիին քաղաքական, ընկերային թէ տնտեսական նուազագոյն ապահովութիւնը չկրցաւ տրամադրել, ընդհակառակն, ան լիբանանցիներուն ներկայացաւ իբրեւ կառավարութիւն մը, որ պատասխանատուութիւններ ստանձնելու փոխարէն` զինք բաղկացնող ուժերուն կը վերագրէ պատասխանատուութիւնները:

Ներկայիս նախարարաց խորհուրդի պետը բարձրացուցած է ո՛չ կառավարութեան նիստերուն եւ ո՛չ հրաժարելու կարգախօսը, որ երկիրն ու քաղաքացիները կը մատնէ յաւելեալ անորոշութեան եւ յուսալքումի:

Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի նախագահ, զօր. Միշել Աուն:

Վարչապետ Միքաթի իր այս կեցուածքին կողքին Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի նախագահ, երեսփոխան զօր. Միշել Աունը պատասխանատու կը նկատէ կառավարութեան դիմագրաւած տագնապին եւ անդամալուծութեան, աւելցնելով, որ ինք կառավարութիւնը նիստի պիտի չհրաւիրէ եւ պիտի չհրաժարի, այնքան ատեն որ աունական նախարարները կը խոչընդոտեն կառավարութեան աշխատանքները: «Իսկ եթէ լիբանանեան եւ շրջանային պայմանները աւելի լաւ ըլլային, անվարան կը հրաժարէի», աւելցուցած է վարչապետ Միքաթի:

Նշենք, որ Միքաթիի այս կեցուածքին իբրեւ պատասխան` նախկին վարչապետ Սելիմ Հըս յայտնեց հետեւեալը. «Վարչապետ Միքաթի իր պաշտօնի ստանձնումին առիթով իր արտասանած խօսքին մէջ շեշտած էր, որ ինք Լիբանանի սահմանադրութիւնը պաշտպանող վահան մը պիտի ըլլայ եւ պիտի պահպանէ երկրին պետական հաստատութիւններն ու պիտի ծառայէ լիբանանցիներուն: Բայց Միքաթի իր խոստացած այդ պատասխանատուութիւնները չի կրնար ստանձնել կառավարութեան նիստերը կասեցնելով: Վարչապետը ոչ մէկ իրաւունք ունի կասեցնելու կառավարութեան նիստերը, որոնց կասեցման հետեւանքը կրնայ ըլլալ երկրին գործադիր իշխանութեան անդամալուծումը: Այս կամ այն կողմին դէմ ճնշում բանեցնելու նպատակով կառավարութեան նիստերուն սառեցումը լաւ եւ ճիշդ միջոց մը չի կրնար ըլլալ: Հետեւաբար մենք կոչ կ՛ուղղենք վարչապետին` կառավարութիւնը վերստին հրաւիրելու աշխատանքի»:

Հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյման եւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթի` մնայուն խորհրդակցութեան մէջ:

Անցեալ չորեքշաբթի երեկոյեան կառավարութեան նիստին վարչապետ Միքաթի եւ աունական նախարարներ իրենց պայմանները պարտադրեցին իրարու, այսինքն` կառավարութեան վրայ, եւ պատճառ դարձան, որ ան անդամալուծուի` ընդհատելով անոր նիստը:

Չորեքշաբթիէն հինգշաբթի լուսցող գիշերուան ընթացքին Հըզպալլայի, Ամալ շարժումի եւ Ազգային ազատ հոսանք կուսակցութեան միջեւ տեղի ունեցան հաղորդակցութիւններ, ինչպէս նաեւ հաղորդակցութիւններ արձանագրուեցան Հըզպալլայի եւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի միջեւ, սակայն անոնք գործնական քայլերով չարդիւնաւորուեցան եւ կարելի չեղաւ շրջանցել կառավարութեան տագնապը:

Հաւանական է, որ այս շաբթուան ընթացքին Հըզպալլա կատարէ իր խոստումը եւ վարչապետին ու Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի նախարարներուն հետ լուրջ խորհրդակցութիւններու սկսի, բայց եւ այնպէս տակաւին առկայ կը մնայ այն իրողութիւնը, որ հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյման վարչապետ Միքաթիի հետ գործակցելով` նպատակադրած է արգելակել աունական մակընթացութիւնը` քաղաքական թէ կատարուելիք պետական նշանակումներուն առումով:

Հակառակ վարչապետ Միքաթիի կողմէ բազմիցս կրկնուած այն կեցուածքին, թէ ինք կառավարութիւնը նիստի պիտի չհրաւիրէ, նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ նման որոշում չկայ, այլ վարչապետը պարզապէս առիթ կու տայ կառավարութեան` համաձայնելու որոշ թեկնածուներու շուրջ եւ ապա կատարելու պետական նշանակումները:

Երեսփոխան Ուալիտ Ժոմպլաթ

Կառավարութեան դիմագրաւած այս տագնապին շրջագիծին մէջ, Ընկերվար-յառաջդիմական կուսակցութեան ղեկավար, երեսփոխան Ուալիտ Ժոմպլաթ, որ մնայուն կերպով կը գործակցի նախկին նախարար Թալալ Արսլանի հետ, նկատել տուաւ, որ եթէ աունական նախարարները քիչ մը աւելի համեստ վարուէին, նման տագնապներու դիմաց չէր գտնուեր ամբողջ երկիրը:

Ժոմպլաթ շեշտեց, որ ինք կը նախընտրէ չմիջամտել եւ զանազան կողմերու հետ  խորհրդակցութիւններ չկատարել այս իմաստով, աելցնելով, որ երեսփոխան զօր. Միշել Աունի հետ պէտք է խօսուի եւ անոր բացատրուի, թէ հարկ է պահպանել լիբանանեան խորհրդարանին մէջ այսօրուան մեծամասնութիւնը, որպէսզի կարելի ըլլայ պահպանել երկրին գոյութիւնը: Միւս կողմէ, Ժոմպլաթ շեշտեց, որ բոլոր հարցերուն լուծում կարելի է գտնել, աւելցնելով, որ հարկ է պետական նշանակումներուն թղթածրարը լուծել խաղաղութեամբ եւ հանդարտութեամբ:

Անդրադառնալով վարչապետ Միքաթիի հրաժարականին հաւանականութեան` Ժոմպլաթ յայտնեց, որ ոչ ոքի արտօնուած է հրաժարիլ, հաստատելով, որ ինք մինչեւ վերջ պիտի մնայ վարչապետ Միքաթիի կողքին: «Կա՛մ միասին կը ծփանք, կա՛մ միասին կը խեղդուինք», շեշտեց Ժոմպլաթ:

Երկրին ամէնէն բարդ հարցերը լուծողը` խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրի:

Խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրի, որ տակաւին չմիջամտեց այս տագնապին եւ քաղաքական իր փորձառութեամբ ու հմտութեամբ` ճկուն հարուածով մը չլուծեց կառավարութեան տագնապը, շեշտեց, որ իրեն համար նման մագլցում մը նախատեսելի էր, յատկապէս նկատի ունենալով կառավարութեան դիզած աշխատանքներն ու թղթածրարներուն բնոյթը:

Պըրրի յայտնեց, որ կառավարութեան չորեքշաբթիի նիստին արձանագրուածը հետեւանք է լեցուն սրտերու միջեւ արձանագրուող բախումին, զարմանք յայտնելով, որ կառավարութեան մաս կազմող քաղաքական կողմերը նման վերաբերմունք կ՛ունենան իրարու նկատմամբ: Ան շեշտեց, որ քաղաքական ուժերուն միջեւ յամառութիւնը պէտք է վերջ գտնէ, որովհետեւ այդպիսով կարելի է միայն Լիբանանին ու լիբանանցիներուն վնաս հասցնել:

Իսկ Հըզպալլան, որ մնայուն կերպով կը զօրակցի Ամալ շարժումին, իր մէկ հայեացքը ուղղած է ռազմավարական իր դաշնակիցին` զօր. Միշել Աունի, իսկ միւսը` վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի, որուն այլընտրանք այս հանգրուանին կարելի չէ գտնել: Հըզպալլա կը ջանայ նաեւ չկորսնցնել երեսփոխան Ուալիտ Ժոմպլաթը եւ ճիգ չխնայել կառավարութեան գոյութիւնն ու անոր կայունութիւնը ապահովելու համար:

Հըզպալլայի համար ներկայիս Լիբանանի ապահովական կայունութեան երաշխաւորումը ճակատագրական է, որպէսզի Լիբանան անգամ մը եւս չվերածուի շրջանային տագնապներու կռուախնձորին:

Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլա:

Նշենք, որ կառավարութեան դիմագրաւած տագնապին մասին Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլա այսօր պատկերասփռուած ճառ մը պիտի արտասանէ, որուն ընթացքին պիտի անդրադառնայ երկրի քաղաքական իրավիճակին:

Բայց եւ այնպէս մեծ հաւանականութիւն կայ, որ այս շաբթուան ընթացքին խորհրդարանի նախագահի քաղաքական խորհրդատու, առողջապահութեան նախարար Ալի Հասան Խալիլ եւ Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղարի քաղաքական հարցերու օգնական հաժ Հիւսէյն Խալիլ ձեռնարկեն շարք մը այցելութիւններու, որոնց հիմնական նպատակը պիտի ըլլայ լուծել կառավարութեան դիմագրաւած տագնապը:

Երկրին մէջ կառավարութեան ստեղծած այսօրուան տագնապն ու անոր նկատմամբ կեցուածքները քաղաքացիներուն մօտ  կը ստեղծեն շարք մը հարցականներ, որոնցմէ են.

– Ո՞վ է այս հարցին ուղղակի պատասխանատուն եւ ի՞նչ է այդ հարցը բարդացնելու նպատակը:

– Արդեօք վարչապետ Միքաթի եւ զօր. Աուն կրնա՞ն փախուստ տալ իրենց ազգային պատասխանատուութենէն եւ երկիրը անիշխանութեան մատնել:

– Արդեօք հանրապետութեան նախագահին եւ վարչապետին յարաբերութիւնը զօր. Միշել Աունի հետ չքացա՞ծ է, թէ՞ կայ գաղտնի կապ մը, որ տակաւին չէ բացայայտուած:

– Հաւանակա՞ն է, որ քաղաքական որոշ կողմ մը օգտագործէ պետական պաշտօնեաներու նշանակման թղթածրարը, որպէսզի սառեցնէ  կառավարութեան նիստերը` կառավարութեան կազմը փոփոխութեան ենթարկելու միտումով:

– Արդեօք լիբանանեան, շրջանային եւ միջազգային առումով յարմար պա՞հն է` սասանելու  կառավարութիւնը եւ անոր ընդմէջէն նաեւ երկրին քաղաքական կայունութիւնը: Ներքին եւ արտաքին առումով ո՞վ է յաղթականը, ո՞վ է պարտուողը:

– Ի՞նչ կրնայ ըլլալ, եթէ վարչապետ Միքաթիի կառավարութիւնը տապալի: Լիբանանեան քաղաքական ուժերուն մէջ կա՞յ կողմ մը, որ կրնայ երկիրը պահպանել կառավարութեան տապալումին ունենալիք հետեւանքներէն եւ նոր կառավարութիւն մը կազմել: Արդեօք ներկայ կառավարութեան գոյատեւման օրերը պէտք է հաշուե՞նք եւ համոզուինք, որ այդ կառավարութիւնը պիտի ըլլայ ընթացիկ գործերու կառավարութիւն մը, որ պիտի աշխատի մինչեւ 2013-ի երեսփոխանական ընտրութիւնները:

– Հաւանակա՞ն է, որ լիբանանցիները զոհերը դառնան ընտրական պազարի մը, որուն մէջ  կանուխ մխրճուած են վարչապետն ու Ազգային ազատ հոսանք կուսակցութեան ղեկավարը:

– Կարելի է՞ նկատել, որ տեղական, շրջանային եւ միջազգային համախոհութիւնը, որուն շնորհիւ կազմուեցաւ կառավարութիւնը, անգոյ դարձած ըլլայ եւ չկարենայ պահպանել խորհրդարանի նոր մեծամասնութեան կառավարութիւնը:

– Արդեօք Միքաթիի գործած այս սահմանադրական սխալը այլ սխալո՞վ մը կը սրբագրուի եւ պատճառ կը դառնայ երկրին սահմանադրութեան բարեփոխման պահանջներուն, որպէսզի ոչ մէկ կողմ քաղաքական իր ենթահողէն մեկնելով կամ քմահաճոյքէն դատելով` հակակշիռի տակ առնէ կառավարութիւնը:

– Ինչո՞ւ վարչապետ Միքաթի աճապարեց եւ դարձաւ նախայարձակ կողմը` պետական պաշտօնեայի մը նշանակման պատճառով: Հաւանակա՞ն է, որ կառավարութիւնը արդէն իսկ անդամալուծուած էր, իսկ այդ հարցը պարզապէս այդ վիճակը բացայայտելու միջոց մը ըլլար:

– Ճի՞շդ է, որ արդարութեան նախարար Շաքիպ Քըրթպաուի տեղեակ էր վարչապետին կողմէ առաջարկուելիք թեկնածուներուն մասին եւ նախապէս համաձայնած էր անոնց շուրջ, սակայն նիստին ընթացքին տարբեր կեցուածք արտայայտած էր: Հաւանակա՞ն է արդեօք, որ Քըրթպաուի վարչապետէն պահանջած ըլլայ այդ նշանակումին թղթածրարը զանց առնելու մասին եւ վարչապետը մերժած ըլլայ ընդառաջել անոր պահանջին:

– Արդեօ՞ք վարչապետ Միքաթի իր այդ որոշումով փորձեց իր ընդվզումը յայտնել համախմբումի նախարարներուն կարծր կեցուածքներուն եւ զօր. Աունին կողմէ դէպի վարչապետարան կազմակերպուելիք բողոքի հաւանական ցոյցին դէմ:

Բոլոր այս հարցումները եւ տակաւին շատ ուրիշ հարցումներ առկայ են բոլոր լիբանանցիներուն միտքերուն մէջ, սակայն նման կացութիւններու առջեւ հարկ է սպասել` խորհրդարանի նախագահին, Խալիլներու այցելութիւններուն, սէյիտ Նասրալլայի կեցուածքներուն եւ այլ ջանքերու, որոնց իբրեւ արդիւնք` կրնայ Ռապիէի եւ վարչապետարանին միջեւ յարաբերութիւններու սառցահալ կատարել: Կառավարութեան դիմագրաւած տագնապը լուծելու առումով մթնոլորտը դրական է, որովհետեւ շրջանային թէ միջազգային առումով զետեղուած գրաւները կ՛անդրադառնան Լիբանանի քաղաքական կայունութիւնը պահպանելու եւ առիթ չտալու, որ վարչապետ Միքաթիի կառավարութիւնը հրաժարի:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՍԱՖԻՐ» եւ «ՆԱՀԱՐ»)

Իր այս որոշումին մէջ կառավարութիւնը հիմնուեցաւ Տնտեսական խորհուրդներուն եւ Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան միջեւ գոյացած համաձայնութեան վրայ, որ մնայուն կերպով մերժուեցաւ աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհասի կողմէ` օրինական չըլլալուն պատճառով, ինչպէս նաեւ մերժուեցաւ Սենտիքայական աշխատանքները համադրող խորհուրդին կողմէ:

Բայց եւ այնպէս լիբանանցին արդէն իսկ ընտելացած է նման համաձայնութիւններու եւ փոխըմբռնումի վրայ հիմնուած համաձայնութիւններուն, որոնք թէեւ իտէալական ձեւը չեն աշխատավարձերու սրբագրութեան նման կարեւոր թղթածրար մը լուծելու, սակայն «ոչինչէն լաւ է»-ի տրամաբանութեամբ, այդ յաւելումը կը գոհացնէ լիբանանցիները:

Կառավարութեան տուած որոշումին համաձայն, 2008-ին նախկին վարչապետ Ֆուատ Սինիորայի կառավարութեան կողմէ տրուած 200 հազար լ. ոսկիի յաւելումը չեղեալ կը նկատուի, իր ապօրինութեան համար, իսկ նուազագոյն աշխատավարձը 500 հազար լ. ոսկիէն կը բարձրանայ 675 հազար լ. ոսկիի: Այսինքն` յաւելումը  համազօր է 175 հազար լ. ոսկիի, որ պէտք է աշխատաւորին յատկացուի յունուար ամսուընէ սկսեալ:

Հետեւաբար կառավարութեան որոշած յաւելումը պէտք է նկատի ունենալ հետեւեալ ձեւով.

1.- Աշխատավարձէն նուազեցնել 200 հազար լ. ոսկին, որ տրուած էր 2008-ին:

2.- Աշխատավարձը սրբագրել արձանագրուած սղաճին համեմատութեամբ ճշդուած յաւելումով մը, որուն արժէքն է.

ա) Հարիւր առ հարիւրի յաւելում` առաջին շերտին պարագային, այսինքն` մինչեւ 400 հազար լ. ոսկի: Յաւելումը պէտք չէ ըլլայ նուազ քան 375 հազար լ. ոսկի,

բ) Ինը առ հարիւրի յաւելում` երկրորդ շերտին պարագային, այսինքն` 400 հազար լ. ոսկիէն մինչեւ մէկուկէս միլիոն լ. ոսկի:

Կառավարութիւնը որոշեց նաեւ մէկ տարուան համար փոխադրածախսի գումարը` օրական դրութեամբ 8 հազար լ. ոսկի, պահել նոյնը, պայմանաւ որ անիկա անջատուի յաւելումներուն որոշումէն եւ այլ շրջաբերականով մը հրապարակուի:

Նշենք, որ կառավարութեան այս որոշումին առնչութեամբ աշխատանքի նախարարը իր վերապահութիւնը յայտնեց, բայց եւ այնպէս ան օր մը ետք ստորագրեց աշխատավարձի յաւելումին վերաբերող որոշումը` մերժելով ստորագրել փոխադրածախսինը, որ իր կարծիքով ապօրինի է:

Յայտնենք, որ աշխատանքի նախարարը առաջարկած էր օրինագիծ մը, որուն հիման վրայ փոխադրածախսը կարելի էր հատուցել եւ լուծել անոր ապօրինի դրութիւնը:

Շարպել Նահհասի առաջարկին համաձայն, նուազագոյն աշխատավարձը պէտք էր բարձրանար 800 հազար լ. ոսկիի, ամսական աշխատավարձի առաջին շերտին վրայ կատարուելիք յաւելումը պէտք էր հասնէր 600 հազար լ. ոսկիի, այսինքն` հարիւր առ հարիւրի յաւելում, իսկ երկրորդ շերտին պարագային, այսինքն` 600 հազար լ. ոսկիէն մինչեւ մէկուկէս միլիոն լ. ոսկիի պարագային, պէտք էր արձանագրուէր 25 առ հարիւր յաւելում:

Նահհասի ներկայացուցած ծրագիրին համաձայն, աշխատավարձի կողքին աշակերտներուն տրուող նիւթական կրթանպաստները պիտի յատկացուէին Ընկերային ապահովագրութեան ազգային սնտուկին (տամանի) ճամբով:

Այս առաջարկը կառավարութեան բոլոր ուժերուն կողմէ չորդեգրուեցաւ` գործատէրերուն կողմէ բանեցուած ճնշումներուն պատճառով:

Միւս կողմէ, 2010-ին Միջազգային դրամատան կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը բացայայտեց, որ սեփական մարզի աշխատաւորներուն 45 առ հարիւրը փոխադրածախս եւ նիւթական կրթանպաստ չեն ստանար: Այս պատճառով ալ գործատէրերը կը մերժեն այս հարցին մասին խորհրդակցութիւններ կատարել:

Հոս անհրաժեշտ է նշել, որ փոխադրածախսի եւ նիւթական կրթանպաստի յատուկ որոշումը 1995-ին առաջին անգամ ըլլալով է, որ իբրեւ խաբուսիկ միջոց օգտագործուած է` բարելաւելու համար աշխատավարձերը: Սակայն մինչեւ օրս փոխադրութեան ծախսերը արդէն նախկինին քառապատիկն են, իսկ միջին աշխատավարձը բարձրացած է միայն 16 առ հարիւրի համեմատութեամբ:

Նախարար Շարպել Նահհասի նպատակն էր բոլոր այս օրինազանցութիւնները սրբագրել եւ արդար յաւելում ընծայել լիբանանցի աշխատաւորներուն:

Հարկ է նշել, որ անցեալ շաբաթավերջին Պէյրութի եւ Լեռնալիբանանի առեւտուրի եւ ճարտարարուեստի գրասենեակի նախագահ Մոհամետ Շուքէյր Տնտեսական խորհուրդներուն անունով յայտնեց, որ իրենք պիտի ենթարկուին կառավարութեան վաւերացուցած նուազագոյն աշխատավարձի եւ յաւելումներու նոր որոշումին, ինչպէս նաեւ պիտի շարունակեն տրամադրել փոխադրածախսերը եւ նիւթական կրթանպաստը, նոյնիսկ եթէ Նահհաս մերժէ վաւերացնել այդ որոշումը:

Իր կարգին, Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան նախագահ Ղասսան Ղոսըն յայտնեց, որ կառավարութեան տուած այս որոշումը կը վերաբերի նաեւ այն աշխատաւորներուն, որոնք աշխատանքի սկսած են 31 դեկտեմբեր 2011-էն առաջ:

Ղոսըն նախատեսեց, որ աշխատավարձի յաւելման որոշումը պետական պաշտօնաթերթով հրապարակուի այս շաբթուան ընթացքին, ինչ որ կը նշանակէ, թէ աշխատաւորները իրենց յաւելումները կրնան ստանալ այս ամսուընէ սկսեալ:

Ղոսըն դիտել տուաւ, որ համադաշնակցութիւնը յաջորդ հանգրուանին պիտի հետապնդէ պետական պիւտճէին պարտադրելիք տուրքերը, քարիւղի թղթածրարը, ինչպէս նաեւ լիբանանեան շուկային մէջ սղաճը հակակշռելու եւ սակերուն հսկելու աշխատանքները:

«Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան գործադիր խորհուրդը սակերուն հսկելու մտահոգութիւնը եւ սպառողին իրաւունքը պաշտպանելու կարեւորութիւնը քննարկելու նպատակով արդէն իսկ հանդիպում մը պահանջած է տնտեսութեան եւ առեւտուրի նախարար Նիքոլա Նահհասէն», ըսաւ ան:

Հարկ է նշել սակայն, որ Սենտիքայական աշխատանքները համադրող  խորհուրդի նախագահ Հաննա Ղարիպ յայտնեց, որ խորհուրդը կը մերժէ կառավարութեան կողմէ վաւերացուած աշխատավարձի սրբագրութեան այս որոշումը եւ կը պատրաստուի բողոքի ցոյցեր կազմակերպելու:

Սոյն ցուցակով կ՛անդրադառնանք 400 հազար լ. ոսկիէն մինչեւ 2 միլիոն լ. ոսկի աշխատավարձ ստացող աշխատաւորներուն ստացած յաւելումներուն.

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ԱԽՊԱՐ» եւ «ՆԱՀԱՐ»)

Այդ մէկը պատահած է 1996-ին, երբ օրին` ներքին գործոց նախարար Միշել Մըր համաձայնութիւն մը ստորագրած է «Մորֆօ Սաժեմ» ընկերութեան հետ, որպէսզի ան պատրաստէ լիբանանցիներուն անձնաթուղթերը:

Հետեւաբար լիբանանցիներուն օգտագործած անձնաթուղթերը ֆրանսական արտադրութիւն են, իսկ լիբանանցի քաղաքացիներուն մատնահետքերուն պատճէնները կը գտնուին Փարիզի մէջ:

Իսկ «Մորֆօ Սաժեմ» ընկերութեան հետ ստորագրուած գործակցութեան համաձայնագիրին վերջ տալով`  լիբանանցիներուն մատնահետքերը կը դառնան ընկերութեան պատանդները:

Հետեւեալ թղթածրարին քննարկումը կատարուեցաւ հաղորդակցութեան միջոցներու եւ տեղեկատուութեան խորհրդարանական մնայուն յանձնախումբին գումարած նիստին ընթացքին:

Այս նիստին ընթացքին էր, որ ներքին գործոց նախարար Մարուան Շարպել յայտնեց, որ ապահովական առումով Լիբանան կատարեալ կերպով բաց է վտանգներու դիմաց: Ան աւելցուց, որ լիբանանցիներուն մատնահետքերը կը դառնան «Մորֆօ Սաժեմ»-ի սեփականութիւնը, եթէ անոր հետ գործակցութեան համաձայնագիրը խզուի:

Շարպելի կատարած այս յայտարարութեան յաջորդեց ներքին գործոց նախարարութեան հրապարակած հաղորդագրութիւնը, որուն հիման վրայ յայտնուեցաւ, որ լիբանանցիներուն մատնահետքերը նախարարութեան սեփականութիւնն են:

Հաղորդագրութեան մէջ Շարպել նկատել կու տայ, որ «Մորֆօ Սաժեմ»-ի հետ գործակցութիւնը, որ 7 միլիոն տոլար կ՛արժէր, նուազած է 4,5 միլիոն տոլարի:

Հաղորդագրութեան մէջ նկատել տրուեցաւ նաեւ, որ լիբանանցիներուն մատնահետքերը կը պատկանին լիբանանեան պետութեան եւ անոնք ապահով պահուած են Կեդրոնական դրամատան մէջ:

Այս մասին ներքին գործոց նախկին նախարար Զիատ Պարուտ յայտնեց, որ ինք չի գիտեր «Մորֆօ Սաժեմ»-ի եւ Լիբանանի միջեւ ստորագրուած գործակցութեան այդ համաձայնագիրին պայմաններն ու մանրամասնութիւնները: «Սակայն օրինական առումով, նման որեւէ պայման լիբանանեան օրէնքներուն կը հակադրուի, որովհետեւ լիբանանցիներուն սեփականութիւնը նկատուող բան մը անձնական ընկերութեան մը փոխանցելը արդէն իսկ կը հակադրուի երկրին կանոններուն հետ: Հետեւաբար կարելի չէ այդ մէկը օգտագործել, որովհետեւ անիկա ամբողջութեամբ դէմ է լիբանանեան օրէնքին», ըսաւ Պարուտ:

Անդրադառնալով այն հաւանականութեան, որ Լիբանանի յատուկ Միջազգային դատական ատեանը կրնայ օգտագործել լիբանանցիներուն մատնահետքերը, Զիատ Պարուտ յայտնեց, որ եթէ Լիբանանի եւ Միջազգային դատական ատեանին միջեւ ստորագրուած գործակցութեան արձանագրութիւնները կ՛արտօնեն այդ մէկը, ապա Միջազգային դատական ատեանին ընդհանուր դատախազը կրնայ «Մորֆօ Սաժեմ»-էն կարգ մը քաղաքացիներու մատնահետքերը պահանջել եւ ոչ թէ բոլոր լիբանանցիներուն:

Պարուտ հաստատեց, որ լիբանանցի քաղաքացիներուն մատնահետքերը ապահով են` աւելցնելով, որ լիբանանցիներուն ապահովութիւնը պահպանելու եւ Միջազգային դատական ատեանին ընդառաջելու անհրաժեշտութիւններուն միջեւ հաւասարութեան պահպանումը անկարելի հարց մը չէ, սակայն անիկա պէտք է ըլլայ Քրէական ատեանի ընդհանուր դատախազութեան հովանաւորութեամբ:

Միւս կողմէ, ներքին գործոց նախկին նախարար, երեսփոխան Միշել Մըր «Նահար» օրաթերթին հետ իր ունեցած հարցազրոյցին ընթացքին յայտնեց, որ «Մորֆօ Սաժեմ»-ի հետ գործակցութեան վաւերացման որոշումը Լիբանանի կառավարութեան կողմէ տրուած է, երբ ինք ներքին գործոց նախարար էր:

Մըր ցաւ յայտնեց, որ այսօր այս հարցը այս մակարդակի իջած է` աւելցնելով, որ «Մորֆօ Սաժեմ» ընկերութիւնը միջազգային չափանիշեր կրող ընկերութիւն է եւ այս իմաստով փորձառութիւն ունի:

Մըր շեշտեց, որ լիբանանեան պետութեան եւ «Մորֆօ Սաժեմ» ընկերութեան միջեւ ստորագրուած համաձայնութեան մէջ նշուած էր, որ Թայյունէի մէջ հաստատուած այդ ընկերութեան մօտ լիբանանցի քաղաքացիներուն վերաբերող տեղեկութիւնները կը տարուին թաղապետերուն կողմէ, եւ անոնք կը հսկէին, որ քաղաքացիներուն մատնահետքերը զետեղուին անձնաթուղթերուն վրայ, այլ խօսքով` ընկերութիւնը միայն այդ անձնաթուղթերը հրապարակելու թեքնիք աշխատանքը կը ստանձնէր, իսկ քաղաքացիներուն մատնահետքերը լիբանանեան պետութեան սեփականութիւնը կը մնային:

«Եթէ լիբանանեան պետութեան եւ «Մորֆօ Սաժեմ» ընկերութեան միջեւ ստորագրուած պայմանագրութիւնը լաւ սերտած ըլլային,  նման սխալներու մէջ չէին իյնար: Սխալներ, որոնք կը վնասեն լիբանանեան պետութեան եւ պատճառ կը դառնան, որ մարդիկ օր մը յայտարարութիւն մը կատարեն, իսկ յաջորդ օրը փութան այդ յայտարարութեան ճիշդ հակառակը յայտարարել` հաղորդագրութիւններուն ընդմէջէն», ըսաւ ան:

 Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ԱԽՊԱՐ» եւ «ՆԱՀԱՐ»)

Զօր. Ալպերթօ Ասարթա

Երկու տարուան ընթացքին հարաւային Լիբանանի մէջ տեղեկայուած ՖԻՒԻՒԼ-ի միջազգային խաղաղապահ ուժերուն հրամանատարութիւնը ստանձնելէ ետք, սպանացի հրամանատար զօր. Ալպերթօ Ասարթա իր առաքելութիւնը կ՛աւարտէ եւ կը պատրաստուի մեկնելու Սպանիա:

Իր պաշտօնը իտալացի զօր. Փաուլօ Սիերայի յանձնելու պատրաստուող սպանացի զօրավարը կը հաստատէ, որ ինք լաւատեսութեամբ կը մեկնի Լիբանանէն, որովհետեւ ինք անձամբ տեղեկացած է լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերէն, թէ անոնց շահերը կը կայանան սահմանային կայունութիւնը անխախտ պահելուն մէջ:

Վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի կողմէ պարգեւատրուելէ ետք կատարած իր յայտարարութիւններուն եւ «Սաֆիր» օրաթերթին հետ իր ունեցած վերջին հարցազրոյցին մէջ զօր. Ասարթա կը պնդէ, որ հարաւային Լիբանանի անվտանգութիւնը խախտելու փորձերը առկայ են որոշ խմբաւորումներու մօտ, հաստատելով, որ նման փորձեր կրնան իսկական վնաս հասցնել շրջանին բնակչութեան:

Այս ծիրին մէջ ան կ՛ընդգծէ սակայն, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն դէմ գործուած յարձակումները ոչ մէկ ձեւով կրնան պատճառ դառնալ հարաւի մէջ ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն թիւի նուազեցման:

Զօր. Ասարթա դիտել կու տայ նաեւ, որ սահմանային Կապոյտ Գիծը ճշդելու աշխատանքը տակաւին ընթացքի մէջ է` աւելցնելով, որ այդ աշխատանքը ուղղակիօրէն առնչուած է ականուած շրջանները վնասազերծելու աշխատանքին: Ան ընդգծեց, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի հիմնական նպատակն է, որ օր մը լիբանանեան բանակը ստանձնէ հարաւային Լիբանանի ամբողջական հսկողութիւնը, աւելցնելով, որ ՖԻՆԻՒԼ կը քաջալերէ լիբանանեան-իսրայէլեան-միջազգային խաղաղապահ ուժերուն միջեւ տեղի ունեցող եռակողմանի հանդիպումները շարունակելու աշխատանքները, որովհետեւ զանոնք կը նկատէ օգտաշատ` միացեալ հարցեր ու վտանգներ քննարկելու եւ անոնց առաջքը առնելու իմաստով:

Ստորեւ կ՛անդրադառնանք զօր. Ալպերթօ Ասարթայի ստանձնած երկամեայ առաքելութիւնը եզրափակող յայտարարութիւններուն.

Վարչապետ Միքաթի կը պարգեւատրէ զօր. Ասարթան

Հարաւային Լիբանանի մէջ վերջին հանգրուանին տիրող աննախընթաց խաղաղութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` զօր. Ասարթա յայտնեց, որ Լիթանիի հարաւային կողմը տիրող խաղաղութիւնը իրականութիւն մըն է: «Կարելի չէ ըսել, որ վերջին հինգ տարիներուն ընթացքին հարաւի մէջ լիբանանեան բանակի տեղակայումով ՖԻՆԻՒԼ-ի աշխատանքները ռազմավարական փոփոխութիւն կրած են», ըսաւ ան:

Զօր. Ասարթա ընդգծեց, որ լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը յանձնառու մնացած են իրարու դէմ զինուորական գործողութիւնները դադրեցնելու: «Հակառակ արձանագրուած կարգ մը լուրջ միջադէպերուն` մենք կրցած ենք երկու կողմերուն միջեւ աշխատանքը համադրել եւ Կապոյտ Գիծին մօտ ապահովական որեւէ մագլցում կանխարգիլել», նշեց սպանացի զօրավարը:

Ան ընդգծեց, որ լիբանանեան եւ իսրաէյլեան կողմերուն հետ ՖԻՆԻՒԼ-ին ջանքերը, ինչպէս նաեւ գետնի վրայ լիբանանեան բանակին հետ անոր գործակցութիւնը առիթ տուած է իրենց` ամրապնդելու սահմանային Կապոյտ Գիծի ապահովական կայունութիւնը:

«2006-էն ի վեր հարաւային Լիբանանի մէջ շատ բան փոխուած է ապահովութեան կայունութեան իմաստով, ինչ որ առիթ կու տայ դառնալու լաւատես: Սակայն, միաժամանակ, ՖԻՆԻՒԼ-ի դէմ կատարուած գործողութիւնները, յատկապէս վերջինը, որ պատահած էր Սուրի մէջ, ինչպէս նաեւ դէպի Իսրայէլ արձակուած հրթիռները յստակօրէն ցոյց կու տան, թէ կան որոշ խմբաւորումներ, որոնք կը փափաքին հարաւային Լիբանանի մէջ տիրող անվտանգութիւնը խախտել», ըսաւ զօր. Ասարթա:

Ան ընդգծեց, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարութիւնը արձանագրուած ապահովական այս խախտումներուն նկատմամբ լուրջ վերաբերում կը ցուցաբերէ, որովհետեւ այդ գործողութիւնները հարաւային Լիբանանի բնակչութեան ապահովութեան կը սպառնան: «Այս միջադէպերուն պէտք է վերջ տալ, հարկ է նշել, որ մենք առանձին չենք գործեր` հակակշիռի տակ առնելու համար այդ գործողութիւնները, այլ կը գործակցինք լիբանանեան բանակին հետ, յատկապէս նկատի ունենալով, որ ան կը փորձէ ամրապնդել հարաւի մէջ իր գոյութիւնը», ըսաւ ան:

Պատերազմի հաւանականութեան մասին խօսելով` զօր. Ասարթա շեշտեց, որ կարեւորագոյն ազդակը այն է, որ լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը շարունակեն պատասխանատու մնալ սահմանը չխախտելու եւ իրարու դէմ զինուորական գործողութիւններ չկատարելու իրենց յանձնառութեան: Ան աւելցուց, որ ՖԻՆԻՒԼ ճիգ չի խնայեր կանխարգիլելու համար որեւէ մագլցում, որ կրնայ սպառնալ հարաւային Լիբանան-Իսրայէլ սահմանային կայունութեան:

ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԻ

ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարը շեշտեց, որ անհրաժեշտ է միջազգային խաղաղապահ ուժերուն դէմ գործուած յարձակումները եւ անոնց թուային պատկերի փոփոխութեան հաւանականութիւնը իրարմէ անջատել:

«Թէեւ ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն ապահովութիւնն ու անվտանգութիւնը կարեւոր է ու հիմնական, սակայն միջազգային խաղաղապահ ուժերուն թիւը կը ճշդուի ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին կողմէ եւ անոր հրապարակած միջազգային բանաձեւերուն գործադրութեան լոյսին տակ:

Այս հանգրուանին ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերը կը գործեն ՄԱԿ-ի թիւ 1701 բանաձեւը գործադրելու շրջագիծին մէջ եւ այդ իմաստով Ապահովութեան Խորհուրդը արդէն իսկ անցեալ օգոստոսին մէկ տարիով երկարաձգած է ՖԻՆԻՒԼ-ի առաքելութիւնը: Հետեւաբար միջազգային խաղաղապահ ուժերուն թիւը նուազեցնելու հաւանականութիւնը ոչ մէկ հիմնաւորում ունի», նշեց զօր. Ասարթա:

ՖԻՆԻՒԼ-ի ռազմավարական գործունէութեան մասին խօսելով` զօր. Ասարթա յայտնեց, որ ՄԱԿ-ի թիւ 1701 բանաձեւը գործադրելու նպատակով իրենց տեղակայումէն հինգ տարի ետք, միջազգային խաղաղապահ ուժերը կը շարունակեն իրենց պարտականութիւնը: Ան ըսաւ, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարութեան կողմէ ռազմավարական գործունէութեան հետապնդումը կը միտի ստուգել միջազգային խաղաղապահ ուժերուն տեղակայումը եւ հարաւի ապահովական կայունութեան պահպանումը: Ան աւելցուց, որ վերջերս ՄԱԿ-ի կողմէ Լիբանան գործուղուած է միջազգային պատասխանատուներէ բաղկացած յանձնախումբ մը, որ հանդիպում ունեցած է ՖԻՆԻՒԼ-ի պատասխանատուներուն հետ եւ իր արժեւորումը կատարած անոնց աշխատանքին վերաբերեալ:

Հարաւային Լիբանանի մէջ մնայուն խաղաղութիւն հաստատելու մասին հարցումի մը պատասխանելով` զօր. Ասարթա յայտնեց, որ հարաւային Լիբանանի անվտանգութիւնն ու ապահովական կայունութիւնը հաստատելու իմաստով ՖԻՆԻՒԼ-ը եւ լիբանանեան բանակը լրջօրէն կ՛աշխատին, «սակայն մնայուն խաղաղութիւն հաստատելը կարիք ունի քաղաքական որոշումի, ինչ որ ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն տրուած իրաւունքը կը գերազանցէ: Ապահովութեան խորհուրդին կողմէ արձակուած թիւ 1701 բանաձեւը ամբողջական բանաձեւ մըն է, որուն առաջին բաժինը կը վերաբերի ապահովական եւ զինուորական հարցերուն, հիմնականին մէջ` զինուորական գործողութիւններուն կասեցման, իսկ երկրորդ բաժինը կը վերաբերի Լիբանանի եւ Իսրայէլի միջեւ քաղաքական եւ դիւանագիտական խողովակներով մնայուն խաղաղութեան հաստատումին: Ուրեմն կ՛եզրակացնենք, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի առաքելութիւնն է թիւ 1701 բանաձեւի առաջին բաժինը գործադրել եւ ոչ թէ երկրորդ», ըսաւ զօր. Ասարթա:

Ան շեշտեց սակայն, որ միջազգային խաղաղապահ ուժերուն կողմէ գետնի վրայ տարուող աշխատանքներուն շնորհիւ կարելի է արագ կերպով սկսիլ քաղաքական այդ հանգրուանին եւ մնայուն զինադադար հաստատել երկու երկիրներուն միջեւ:

Ակնարկելով սահմանային Կապոյտ Գիծը ճշդելու աշխատանքին արձանագրած դանդաղութեան` զօր. Ալպերթօ Ասարթա ընդգծեց, որ 2007-ին սկսած այդ աշխատանքը երկար տարիներ շարունակ կասեցուցած է` երկու կողմերուն միջեւ տարակարծութիւններուն պատճառով. ան նշեց, որ 2011-ի մայիսին կարելի եղած է համաձայնիլ եւ տարակարծութիւններուն վերջ տալ: Զօր. ասարթա նշեց, որ գոյացած այդ համաձայնութեան պատճառով կարելի եղած է 100 կէտ ճշդել վեց ամսուան ընթացքին: Ան դիտել տուաւ, որ սահմանային Կապոյտ Գիծի ճշդումը դժուար եւ բարդ աշխատանք է, որ կը կատարուի միայն երբ ականներու վնասազերծման յատուկ ՖԻՆԻՒԼ-ի խմբակները կ՛աւարտեն իրենց աշխատանքը:

Զօր. Ասարթա շեշտեց, որ ներկայիս ՖԻՆԻՒԼ-ի հետ կը գործակցին 11 զինուորներ, որոնք նաեւ       ճարտարապետներ են, ինչպէս նաեւ կազմուած են չորս խումբեր, որոնց մաս կը կազմեն սպաներ, քաղաքական անձնաւորութիւններ եւ սահմանագծում կատարողներ: Այս բոլորին պարտականութիւնն է ամբողջացնել սահմանային Կապոյտ Գիծի ճշդումը եւ ՖԻՆԻՒԼ-ի գոյներով յատուկ տակառներ զետեղել սահմանը ճշդելու նպատակով:

«Նշենք, որ վերոնշեալ խմբակը կազմուած է Պելճիքայէն, Քամպոտիայէն, Չինաստանէն, Ֆրանսայէն, Իտալիայէն, Սպանիայէն եւ Փորթուգալէն ժամանած զօրամասերուն մաս կազմող զինուորներէն», ըսաւ Ասարթա` աւելցնելով, որ սահմանային Կապոյտ Գիծի ճշդումը կ՛ամբողջանայ ՄԱԿ-ի թիւ 1701 բանաձեւի գործադրութեան հետ եւ ապահովութիւն կը տրամադրէ սահմանամերձ շրջաններու բնակչութեան:

Լիբանանեան բանակին եւ ՖԻՆԻՒԼ-ին միջեւ յարաբերութիւններուն մասին խօսելով` զօր. Ասարթա շեշտեց, որ երկուքին միջեւ յարաբերութիւնը հեզասահ կ՛ընթանայ: Ան դիտել տուաւ, որ լիբանանեան բանակը ՖԻՆԻՒԼ-ի ռազմավարական գործակիցն է, որուն հետ գործակցութեան իբրեւ արդիւնք կարելի եղած է հարաւի մէջ ապահովական կայունութիւն հաստատել:

«Միջազգային խաղաղապահ ուժերուն բոլոր աշխատանքները իրագործուած են լիբանանեան բանակին օժանդակութեամբ: Իսկ կարեւորագոյն նուաճումներուն իրագործումը անկարելի կ՛ըլլար, եթէ ՖԻՆԻՒԼ-ը եւ բանակը չգործակցէին», ըսաւ ան:

ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարը աւելցուց, որ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին իսկ վկայութեամբ, շեշտուած է, թէ լիբանանեան բանակին տեղակայումը նպաստած է հարաւային Լիբանանի մէջ ռազմավարական նոր շրջանի մը հիմնումին: «Լիբանանեան բանակը պատասխանատու է շրջանին ապահովութեան եւ օրէնքի գործադրութեան, իսկ ՖԻՆԻՒԼ իր -առաքելութիւնը կը կատարէ շրջուն ջոկատներուն հսկողութեամբ եւ լիբանանեան բանակին օժանդակելով: Միջազգային խաղաղապահ ուժերը երբեմն շրջուն ջոկատներ կը կազմեն նաեւ լիբանանեան բանակին հետ գործակցելով ինչպէս նաեւ կը մասնակցին բանակին կողմէ զետեղուած անցարգելներուն եւ խուզարկութիւններուն հսկելու աշխատանքին», նշեց զօր. Ասարթա:

Այս շրջագիծին մէջ զօր. Ասարթա հաստատեց, որ իրենց հեռաւոր նպատակն է բոլոր պատասխանատուութիւնները փոխանցել լիբանանեան բանակին, որպէսզի ան ամբողջական կերպով հսկէ հարաւային Լիբանանի կայունութեան եւ ստանձնէ նաեւ ՖԻՆԻՒԼ-ի հսկողութեան տակ գտնուող շրջանները` գործադրելու համար ՄԱԿ-ի թիւ 1701բանաձեւը: «Այս նպատակով ՖԻՆԻՒԼ-ը եւ բանակը կազմակերպած են ցամաքային եւ ծովային միացեալ ռազմափորձեր:

Աւելի՛ն. 2011-ին մենք դիմեցինք նաեւ ռազմավարական երկխօսութեան նախաձեռնութեան` բանակին եւ ՖԻՆԻՒԼ-ի հրամանատարութիւններուն միջեւ: Ռազմավարական այս երկխօսութեան նպատակն է բանակին եւ միջազգային խաղաղապահ ուժերուն միջեւ յարաբերութիւնները հասցնել աւելի պատասխանատու մակարդակի, որպէսզի երկրին սահմանները պաշտպանելու առումով բանակին ստանձնելիք ապագայ պատասխանատուութիւնը կարելի ըլլայ յաւելեալ դիւրութեամբ եւ հեզասահութեամբ իրագործել», ընդգծեց զօր. Ասարթա:

Ծովային սահմանագծում կատարելու մասին հարցումի մը պատասխանելով` զօր. Ասարթա շեշտեց, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի միջազգային խաղաղապահ ուժերը, թիւ 1701 բանաձեւի գործադրութեան լոյսին տակ, ոչ մէկ իրաւունք ունին ծովային սահմանագծում կատարելու: Ան նշեց, որ Ռաս Նաքուրայի մէջ ծովային սահմանները օր մը օրանց յստակ չեն եղած:

«Իսրայէլեան ուժերը, երբ 2000-ին մեկնեցան Լիբանանէն, ծովուն մէջ զետեղեցին սահմանի նման թել մը, որ սակայն ճանչցուած չէ Լիբանանի կառավարութեան կողմէ: իսկ ՖԻՆԻՒԼ-ի իրաւունք չէ տրուած` հսկելու այդ «սահմանային գիծ»ը: Մեզի համար ծովային սահմանի չգոյութիւնը մտահոգութիւն է, եւ այդ պատճառով ալ մենք մնայուն կերպով կը քաջալերենք լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը, որպէսզի քննարկեն այդ հարցը եւ դիմեն  այնպիսի միջոցառումներու, որոնք կրնան նուազեցնել ապահովական միջադէպերու հաւանականութիւնը», ըսաւ ան:

Զօր. Ասարթա աւելցուց, որ մարտ 2011-ին լիբանանեան բանակը ՖԻՆԻՒԼ-ին առաջարկած է ծովային ապահովական սահման մը յառաջացնել, սակայն այդ իմաստով բանակցութիւններն ու խորհրդակցութիւնները կը շարունակուին` կարենալ իրագործելու համար այդ պահանջը: Այս առումով, զօր. Ասարթա շեշտեց, որ ՖԻՆԻՒԼ պատրաստ է օժանդակելու այս սահմանին ճշդումին, բայց այդ մէկը կատարելու համար լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը պէտք է ՄԱԿ-էն պահանջեն իր միջամտութիւնը եւ համաձայն գտնուին այդ միջամտութեան:

Սուրիոյ իրադարձութիւններուն եւ հարաւային Լիբանանի վրայ անոնց ունենալիք ազդեցութեան մասին զօր. Ասարթա ըսաւ, որ իրենց առաքելութեան հիմնաքարը լիբանանեան եւ իսրաէյլեան կողմերուն մօտ սահմանային զինուորական գործողութիւններ չկատարելու անոնց պատասխանատուութեան յանձնառու մնալն է: Ան ըսաւ, որ այդ յանձնառութիւնը բանալի մըն է, որ կ՛երաշխաւորէ զինուորական գործողութիւններու կասեցումը:

ՖԻՆԻՒԼ-ի ուժերուն կողմէ սահմանային Կապոյտ Գիծի ճշդում

«Մենք երկու կողմերուն հետ ալ մնայուն հաղորդակցութեան մէջ ենք: Այս իմաստով ես անձամբ կը նախագահեմ ամսական դրութեամբ տեղի ունեցող հանդիպումներուն, որուն կը մասնակցին լիբանանեան եւ իսրայէլեան ուժեր, ինչպէս նաեւ` միջազգային խաղաղապահ ուժերու սպաներ: Մեր հանդիպումներուն ընթացքին լիբանանեան եւ իսրայէլեան կողմերը կ՛ընդգծեն, որ իրենք կառչած կը մնան զինուորական գործողութիւններուն կասեցումին եւ Ապահովութեան խորհուրդի թիւ 1701 բանաձեւի գործադրութեան` պահպանելու համար սահմանային կայունութիւնը», ըսաւ զօր. Ասարթա:

Ան շեշտեց, որ Լիբանան եւ Իսրայէլ օգտուած են սահմանային կայունութենէն եւ երկուքին պարագային ալ արձանագրուած է տնտեսական բարգաւաճում, հետեւաբար երկու կողմերն ալ յստակօրէն գիտեն, թէ այդ շրջանին մէջ որեւէ տագնապ պիտի վնասէ երկու կողմերուն շահերուն:

«Իբրեւ եզրակացութիւն` կրնամ ըսել, թէ գետնի վրայ ես ականատես եմ աւելի քան հինգ տարի տեւած սահմանային կայունութեան, ինչպէս  նաեւ` զինուորական գործողութիւնները կասեցնելու եւ զսպելու առումով երկու կողմերուն դրական յանձնառութեան, որ մնայուն ընկերակիցը եղած է ՖԻՆԻՒԼ-ի միջազգային խաղաղապահ ուժերուն ի գործ դրած ջանքերուն», շեշտեց զօր. Ասարթա:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՍԱՖԻՐ» եւ «ԱԶԳԱՅԻՆ ԼՐԱՏՈՒ
ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹԻՒՆ»

«Այս այցելութեան նպատակն է լիբանանցի եւ հայ ժողովուրդներուն միջեւ յարաբերութիւնները զարգացնել եւ ամրապնդել: Պէտք է նշել, որ երկու ժողովուրդներուն միջեւ յարաբերութիւնները հազարաւոր տարիներէ ի վեր գոյութիւն ունին. անոնք կ՛երթան մինչեւ նախքան Քրիստոս Ա. դար, երբ հայերը հասան Լիբանան եւ յարաբերութիւններ հաստատեցին փիւնիկեցիներուն հետ: ԺԸ. դարուն հայերը Լիբանանի մէջ հիմնեցին Զմմառի վանքը: Ամբողջ Միջին Արեւելքի մէջ Լիբանանը միակ երկիրն է, որ բարեկամութեան համաձայնագիր ունի Հայաստանի հետ, որուն հիման վրայ երկու երկիրներու խորհրդարաններուն մէջ կը գործեն Լիբանան-Հայաստան բարեկամութեան յանձնախումբեր: Լիբանան Հայաստանի հետ յարաբերութիւններ ունի նաեւ քաղաքական եւ գործարարական մակարդակի վրայ, իսկ Հայաստան այցելութեան ընթացքին տարբեր մարզերու մէջ անպայման պիտի ստորագրուին համաձայնագրեր, որոնք նոր թափ եւ որակ պիտի ընծայեն տնտեսական ու գործարար յարաբերութիւններուն, ինչպէս նաեւ միջազգային կազմակերպութիւններուն եւ Ֆրանսախօս երկիրներու կազմակերպութեան մէջ փոխադարձ քաղաքական զօրակցութեան քայլին», ըսաւ նախագահ Սլէյման:

Ներկայիս Լիբանանի քաղաքական եւ հասարակական կեանքին մէջ լիբանանահայութեան դերակատարութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` նախագահ Սլէյման հաստատեց, որ Լիբանանի արդի պատմութեան մէջ լիբանանահայութեան դերակատարութիւնը մեծ է ու նկատառելի: «Հայերը իրենք Լիբանանը ընտրեցին իբրեւ հայրենիք, եւ ոչ թէ այդ մէկը պարտադրուեցաւ անոնց: Լիբանանահայութիւնը ակներեւ դերակատարութիւն ունի քանի մը  մակարդակներով: Հոս պէտք է նշել, որ լիբանանահայերը քաղաքական առումով գործած են նաեւ մինչեւ Լիբանանի անկախ պետութեան հռչակումը: Լիբանանահայութիւնը պայքարած է նաեւ այդ անկախութեան եւ երկրին պետութեան կերտման համար: Լիբանանի մէջ ստեղծուած առաջին կուսակցութիւնը, 1904-ին, եղած է հայկական: Լիբանանահայութիւնը իր ներկայութիւնը ունեցած է երկրին սահմանադրական հաստատութիւններուն մէջ, նախարարաց խորհուրդին մէջ, խորհրդարանին մէջ եւ տեղական ինքնակառավարման համակարգին մէջ: Նոյնիսկ 1934 թուականին երրորդ գումարման խորհրդարանին մէջ հայերը ունեցած են իրենց երեսփոխանները:

«Պատմական բոլոր ժամանակաշրջաններուն ընթացքին հայերը Լիբանանի միւս համայնքներուն հետ մնայուն յարաբերութեան մէջ եղած են եւ անոնք այդ համայնքներուն ցուցաբերած են բաց ու թափանցիկ գործակցութիւն: Հայերը Լիբանան բերին իրենց ընտանեկան, կրօնական, ազգային ու բարոյական արժէքները եւ փորձեցին այդ արժէքները տարածել իրենց բնակած լիբանանեան տարբեր շրջաններուն մէջ: Մամուլի ասպարէզին մէջ լիբանանահայութիւնը մեծ յաջողութիւններ արձանագրած է: Հայկական մամուլը կանխած է շրջանին մէջ արաբական թերթերուն հրատարակութիւնը: Յատկանշական է Զմմառի մէջ 1794-ին հրատարակուած առաջին կրօնական գրքոյկը: 1924-ին սկսաւ հրատարակուիլ հայկական տպագիր մամուլը: Իսկ այս օրերուս հայկական մամուլը ընդարձակուած է` հասնելով պատկերասփիւռի եւ ձայնասփիւռի կայաններու եւ ելեկտրոնային մամուլի:

«Հայերու կրթական ու մշակութային գործունէութիւնը նոյնպէս հարուստ է: Լիբանանի մէջ առաջին հայկական վարժարանը հիմնուած է 1902-ին, իսկ այսօր Լիբանանի մէջ կը գործեն հայկական 60 դպրոցներ: Հայերէնի կողքին, Լիբանանի մէջ կը դասաւանդուին նաեւ այլ լեզուներ, իսկ կարեւոր իրականութիւն մըն է նաեւ այն, որ Հայաստանէն դուրս գործող հայկական միակ համալսարանը կը գտնուի Լիբանանի մէջ` Հայկազեան համալսարանը, որուն ուսանողները միայն լիբանանահայեր չեն, այլ` լիբանանցիներ եւ այլ քաղաքացիութիւններ ունեցող ուսանողներ», ըսաւ ան:

Նախագահ Սլէյման նշեց նաեւ, որ Հայաստանի մէջ կը գտնուի լիբանանցի վաստակաւոր բանաստեղծ Ժըպրան Խալիլ Ժըպրանի արձանը, աւելցնելով, որ բանաստեղծին մէկ գրութիւնը` «Մարգարէն», թարգմանուած է հայերէնի:

Ինչ կը վերաբերի տնտեսական գործունէութեան, ապա պէտք է խոստովանիլ, որ թէ՛ գիւղատնտեսութեան, թէ՛ արդիւնաբերութեան եւ թէ՛ արհեստներու եւ արուեստներու, ինչպէս նաեւ տեղեկատուական արհեստագիտութեան մարզերուն մէջ լիբանանահայութիւնը ունեցած է մեծ եւ աշխուժ ներդրում», յայտնեց նախագահ Սլէյման:

Պատասխանելով Լիբանանի դէմ ցցուած ներքին եւ արտաքին մարտահրաւէրներուն եւ երկրին դիմագրաւած հրատապ խնդիրներուն` նախագահ Սլէյման շեշտեց, որ երկրին դիմագրաւած մեծագոյն մարտահրաւէրն է համաշխարհայնացման նոր միջավայրի պայմաններուն ընտելանալն է, որոնց ծիրին մէջ յատկապէս հետզհետէ տարածուող ահաբեկչութեան եւ անոր ծայրայեղականութեան դէմ պայքարը:

«Ներքին լիբանանեան առումով, երկխօսութեան միջոցով խաղաղ համագոյակցութեան ու անվտանգութեան ապահովումն է, ինչպէս նաեւ քաղաքական, տնտեսական, վարչական ու դատական համակարգային բարեփոխումները: Շրջանային մարտահրաւէրներու առումով, Լիբանանի համար հիմնականը Միջին Արեւելքի խաղաղութեան հաստատումն է, ինչպէս նաեւ` պաղեստինցի ժողովուրդին իրաւունքի տիրացման հարցը», ըսաւ ան` աւելցնելով, որ Լիբանան հեզասահ կերպով պիտի կարենայ համագործակցիլ շրջանին մէջ ժողովրդավարութիւն հաստատող երկիրներուն հետ:

Հայաստանի ու Լիբանանի միջեւ գոյութիւն ունեցող քաղաքական բարձր մակարդակի գործակցութեան, գործարարներու միջեւ ստեղծուած աշխատանքներուն եւ Հայաստանի մէջ լիբանանեան գումարներով գործող 50 կառոյցի, սակայն պետական մակարդակի վրայ այդ աշխուժացման չգոյութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` նախագահ Սլէյման ըսաւ. «Ճի՛շդ է, Հայաստանի եւ Լիբանանի միջեւ յարաբերութիւնները լիբանանցի եւ հայ ժողովուրդներուն յարաբերութիւններուն միջեւ յարաբերութեան մակարդակին համազօր չեն: Ես համոզուած եմ, որ լիբանանահայութիւնը կրնայ հզօր կամուրջ դառնալ երկու երկիրներուն միջպետական յարաբերութիւններուն զարգացման մէջ, ինչպէս նաեւ` փոխադարձ ներդրումներու, զբօսաշրջութեան յարաբերութիւններու, արդիւնաբերութեան, երկրագործութեան, արհեստագիտութեան եւ մշակոյթի մարզերուն մէջ համագործակցութեան առումով:

«Հայեւլիբանանեան միջկառավարական յանձնաժողովը պէտք է հետեւողական կերպով հետապնդէ այս աշխատանքը` տարեկան նուազագոյնը երկու հանդիպում կազմակերպելով, մէկը Լիբանանի, իսկ միւսը` Հայաստանի մէջ: Յանձնաժողովը իր վերջին նիստը գումարեց 2004-ին եւ ապա ոչ մէկ հանդիպում կայացաւ: Անհրաժեշտ է աշխուժացնել քաղաքականութեան, մշակոյթի, արուեստի եւ առեւտուրի ներկայացուցիչներուն փոխադարձ այցելութիւնները, որոնք կը նպաստեն փորձի  փոխանակումին:

«Օրինակի համար, Լիբանանը կրնայ իր փորձը Հայաստանին փոխանցել դրամատնային, զբօսաշրջութեան, պանդոկներու յատուկ սպասարկութեանց եւ այլ մարզերու պարագային, իր կարգին` Հայաստան կրնայ օժանդակել մշակոյթի, արուեստի եւ ճարտարարուեստի մարզերուն մէջ իր ունեցած փորձառութեամբ: Կարելի է փոխադարձաբար օգտուիլ իրարու փորձառութենէն», նշեց ան:

Անդրադառնալով հայութեան հետ կապուած որեւէ միջադէպի, նախագահ Սլէյման նշեց, որ ինք եղած է լիբանանեան բանակի սպաներէն, ապա` բանակի հրամանատարը եւ, իբրեւ այդպիսին,  «ունեցած եմ հայ ընկերներ, որոնք նաեւ զէնքի ընկերներ են, իմ զինակիցներս եղած են: Ես միշտ զգացած եմ հայ սպաներուն եւ զինուորներուն ազգասիրութիւնը, ընթերցանութեան նկատմամբ անոնց սէրը եւ հայրենիքի համար նահատակուելու պատրաստակամութիւնը: Կը խոստովանիմ, որ հայոց բարոյական եւ արժէքային այս համակարգը միշտ ալ գրաւած է իմ ուշադրութիւնս», հաստատեց հանրապետութեան նախագահը:

Շրջանային բարդ պայմաններու եւ փակ սահմաններու իրավիճակին մէջ զարգանալ եւ յառաջդիմել փորձող Հայաստանին ուղղուած իր մաղթանքին մէջ նախագահ Սլէյման ընդգծեց, որ տասնամեակ մը ետք այդ բարդ պայմանները ընդհանրական պիտի ըլլան բոլորին համար, սակայն իւրաքանչիւր ժողովուրդի ապագան իրմէ կախեալ է: «Իսկ հայ ժողովուրդը ձգտող է, մարտահրաւէր սիրող, ստեղծագործ ժողովուրդ, որ իր այբուբենը ստեղծած է 405 թուականին: Հայութիւնը մեծ սփիւռք ունի, որուն թիւը կը գերազանցէ Հայաստանի բնակչութեան թիւը, ինչ որ կ՛ընդարձակէ թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ հայ ժողովուրդին հնարաւորութիւնները: Այս առումով յատկանշական է ՄԱԿ-ի ամպիոնէն Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին արտասանած խօսքը, թէ` Հայաստան պէտք է հիմնական մասնակցութիւն ունենայ քաղաքակրթութիւններու միջեւ յարաբերութիւններուն մէջ: Պէտք է ամուր կամուրջ եւ ոչ թէ բաժանարար վիհ դառնան այդ յարաբերութիւնները: Կը կարծեմ, որ այս իսկական դերակատարութիւնն է, որ Հայաստանն ու հայ ժողովուրդը կրնան ստանձնել: Այս իմաստով հայ ժողովուրդը յար եւ նման է լիբանանցիներուն` իր ձգտումներուն եւ հնարաւորութիւններու շրջագիծին մէջ: Այսօր 7 դեկտեմբեր է, 1988-ին Հայաստանը հարուածած աղէտալի երկրաշարժին հերթական տարելիցին զուգադիպող թուականը, իսկ ամբողջ տարին հայութիւնը տօնեց Հայաստանի անկախութեան 20-ամեակը: Կը մաղթեմ, որ հայութիւնը կարենայ իր դրացի երկիրներուն հետ իր հարցերուն լուծում գտնել, իսկ Հայաստանին կը մաղթեմ զարգացում, բարօրութիւն եւ յառաջդիմութիւն, ինչպէս նաեւ Նոր տարուան առիթով կը շնորհաւորեմ հայութիւնը», եզրափակեց նախագահ Սլէյման:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Զօր. Ժան Քահուաժի

Լիբանանեան բանակի հրամանատար զօր. Ժան Քահուաժի վերջերս չորսօրեայ պաշտօնական այցելութեամբ մը մեկնեցաւ Միացեալ Նահանգներ, ուր ան ամերիկացի բարձրաստիճան զինուորականներուն ու քաղաքական պաշտօնատարներուն ներկայացուց լիբանանեան բանակին կարիքները:

Ուաշինկթընի մէջ անցուցած իր մարաթոնային չորս օրերուն զօր. Քահուաժի ունեցաւ բազմաթիւ հանդիպումներ` շրջելով Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան, Փենթակոնին եւ Քեփիթըլ Հիլի միջեւ, բայց եւ այնպէս Լիբանանին կատարուելիք ամերիկեան զինուորական օժանդակութիւնները սառեցնելու որոշումը կը մնայ ի զօրու, իսկ զօր. Քահուաժիի ցանած հունտերուն բերքը կրնայ հնձել լիբանանեան բանակը միջակ եւ երկար տեւողութեան վրայ եւ ոչ թէ ներկայ հանգրուանին կամ մօտիկ ապագային:

Հետեւաբար կարելի է եզրակացնել, թէ բանակի հրամանատարին Ուաշինկթըն կատարած այցելութեան իբրեւ արդիւնք` լիբանանեան բանակին կատարուելիք ամերիկեան նոր օժանդակութիւններ չեն խոստացուած: Ընդհակառակն, ամերիկեան Քոնկրեսին կողմէ զինուորական օժանդակութիւններուն կասեցումը եւ Լիբանանին տրամադրուելիք ծանր զէնքերու ծրագիրին սառեցումը գործադրութեան ընթացքի մէջ է անցեալ յունուարէն ի վեր:

Այս իրականութենէն կարելի է եզրակացնել, որ զօր. Քահուաժիի ունեցած զինուորական հանդիպումները սահմանափակուեցան պարզապէս վերաքաղ մը կատարելով լիբանանեան բանակին կարիքներուն մասին: Քննարկուեցաւ յատկապէս լիբանանեան զինուորական միացեալ յանձնախումբին նիստին ընթացքին պատրաստուած 2010 փետրուարի թղթածրարը, որ կը պարփակէ բանակին զինուորական կարիքները, որոնք հինգ տարիէն պէտք է կատարուին, սակայն 2011-ի գրեթէ աւարտին տակաւին ոչինչ յատկացուած է այդ կարիքներէն:

Լիբանանեան բանակէն վստահելի աղբիւրներ «Սաֆիր» օրաթերթին կատարած իրենց մեկնաբանութիւններուն ընթացքին հաստատեցին, որ լիբանանեան պատուիրակութիւնը իր կարիքները ներկայացուցած է ամերիկացի զինուորականներուն, սակայն ան անմիջական ոչ մէկ պատասխան լսած է այդ մասին:

Հոս հարկ է նշել, որ լիբանանեան բանակին զինուորական օժանդակութիւններ մատուցելու համար ամերիկեան քաղաքական որոշումներ պէտք է տրուին, իսկ Լիբանանին կատարուելիք օժանդակութիւնները սառեցնելու որոշումին բեկանումը կը կարօտի քննարկումներու եւ ներլիբանանեան ու շրջանային առումով բանակին դերակատարութիւնը սերտելու: Այս մասին զօր. Քահուաժիի կողմէ ամերիկացի պաշտօնատարներուն փոխանցուած պատգամը եղաւ այն, թէ լիբանանեան բանակին համար առաջնահերթութիւն է լիբանանեան ներքաղաքական կայունութիւնը, ինչպէս նաեւ` իր սահմաններուն խաղաղութիւնը:

Բանակի հրամանատարը կը դիմաւորուի զօր. Մարթին Տիմփսիի կողմէ

Հարկ է նշել, որ զօր. Քահուաժիի ունեցած զինուորական կարեւորագոյն հանդիպումը եղաւ ամերիկեան միացեալ ուժերու սպայակոյտի պետ զօր. Մարթին Տիմփսիի հետ:

Երկու ժամուան հանդիպումին զօր. Քահուաժի զօր. Տիմփսիի ներկայացուց լիբանանեան բանակին կարիքները:

Լիբանանեան բանակի հրամանատարը հանդիպում մը ունեցաւ նաեւ ամերիկեան ուժերու փոխհրամանատար Ճէյմս Մաթիսի, ինչպէս նաեւ միացեալ ուժերու սպայակոյտի պետ զօր. Մարթին Տիմփսիի խորհրդատու գնդապետ Տէյվ Լափանի հետ:

Ամերիկացի բարձրաստիճան զինուորականները նկատել տուին, որ զօր. Քահուաժիի հետ հանդիպումները եղած են յաջող հանդիպումներ: Փենթակոնի մէջ տեղի ունեցած հանդիպումներէն ետք յայտնուեցաւ, որ զօրավարներ Քահուաժի եւ Տիմփսի ընդգծած են լիբանեան եւ ամերիկեան ուժերուն միջեւ զինուորական յարաբերութիւնները ամրապնդելու անհրաժեշտութիւնը, ինչպէս նաեւ քննարկած են երկկողմանի գործակցութեան աշխուժացման հեռանկարները` շեշտելով ամերիկեան օժանդակութիւններ շարունակելու կարեւորութիւնը:

Ամերիկեան աղբիւրներ բարձր գնահատեցին նաեւ ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու ծիրին մէջ լիբանանեան բանակին իրագործած ջանքերը, որոնց ծիրին մէջ` ամերիկեան ուժերուն կողմէ լիբանանեան բանակին տրամադրուած մարզումները:

Միւս կողմէ, ամերիկեան այլ աղբիւրներ նկատել տուին, որ զօր. Քահուաժիի Միացեալ Նահանգներ կատարած այցելութեան ընթացքին կարելի եղաւ համեմատական փոխըմբռնում գոյացնել երկու կողմերուն միջեւ: «Համեմատական փոխըմբռնում»ը մեկնաբանելով` նոյն աղբիւրները ըսին, որ ամերիկեան կողմը հասկցաւ լիբանանեան բանակին դերակատարութիւնն ու անոր համար առաջնահերթութիւնները, իսկ լիբանանեան կողմը հասկցաւ, թէ ամերիկեան օժանդակութիւնները Քոնկրեսին կողմէ կ՛որոշուին:

Նշենք, որ զօր. Քահուաժի հանդիպումներ ունեցաւ նաեւ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց փոխնախարար Ուիլիըմ Պըրնզի, պաշտպանութեան նախարարութեան դիւանագիտական հարցերու օգնական Միշել Ֆլորնոյի, ինչպէս նաեւ ծերակուտականներ Ճոն Մըքքէյնի, Հաուըրտ Պըրմանի եւ Տարիլ Իսայի հետ:

Ամերիկացի քաղաքական պաշտօնատարներուն հետ հանդիպումներուն ընթացքին շեշտուեցաւ երկու բանակներուն միջեւ հեզասահ յարաբերութիւնները պահպանելու կարեւորութիւնը, ինչպէս նաեւ բարձր գնահատուեցան լիբանանեան բանակին ջանքերը` Լիբանանի եւ Միջին Արեւելքի կայունութիւնը պահպանելու առումով:

Համաթի խարիսխ ժամանած ամերիկեան պատուիրակութիւնը

Միջազգային ռազմավարութեանց ուսումնասիրութեան կեդրոնի հետազօտող Արամ Նարկիզեան «Սաֆիր» օրաթերթին հետ հարցազրոյցի մը ծիրին մէջ նշած է, թէ հակառակ ամերիկեան այն հաստատումներուն, որ երկու բանակներուն միջեւ յարաբերութիւնները հեզասահ են եւ` փոխադարձ գնահատանքներուն, իրեն համար հարցական եւ անյստակ կը մնայ այն, թէ Ուաշինկթըն իր խոստացած օժանդակութիւնները ինչպէ՞ս պիտի կատարէ:

Այս առումով, Նարկիզեան հարց կու տայ, որ Միջին Արեւելքի մէջ տիրող ապակայունութեան եւ բաժանումի այս հանգրուանին Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութիւնը ինչպէ՞ս պիտի որոշէ օժանդակել լիբանանեան բանակին, երբ ամերիկեան արտաքին գործոց նախարարութիւնը, արտաքին իր օժանդակութիւններուն պարագային, որդեգրած է սեղմումի քաղաքականութիւն:

Ա. Նարկիզեանի համաձայն, Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութիւնը կը ջանայ հաւասարակշռութեան մը յանգիլ` շրջանային մարտահրաւէրները հակակշիռի տակ առնելու եւ Ուաշինկթընի ու լիբանանեան բանակին միջեւ յարաբերութիւնները ամրապնդելու միջեւ:

Ան դիտել տուած է նաեւ, որ լիբանանեան բանակին պաշտպանութեան յստակ ռազմավարութեան մը բացակայութեան լոյսին տակ Մ. Նահանգներ վստահ չեն, թէ լիբանանեան բանակին յատկացուելիք օժանդակութիւնները ինչպէ՛ս պիտի օգտագործուին եւ ի՛նչ նպատակներու պիտի ծառայեն:

«Զօր. Քահուաժիի Միացեալ Նահանգներ կատարած այցելութեան մասին Ուաշինկթընի հակազդեցութիւնը դրական է, սակայն այդ այցելութեան յաջողութիւնը կը կայանայ զօր. Քահուաժիի կողմէ ամերիկեան Քոնկրեսը համոզելու կարողութեան վրայ: Քոնկրեսը համոզելու պարագային, զօր. Քահուաժի ճիգ չխնայեց հաստատելու համար, որ լիբանանեան բանակը շրջանին եւ Լիբանանի ապահովական կայունութիւնը երաշխաւորող առանցքային հաստատութիւն մըն է: Բայց եւ այնպէս ամերիկեան Ներկայացուցիչներու տան արտաքին հարցերու յանձնախումբը տակաւին հարցականի տակ կ՛առնէ այն որոշումը, որ լիբանանեան բանակը արժանի է ունենալու տուրքեր վճարող ամերիկացի ժողովուրդին գումարներէն», ընդգծեց Ա. Նարկիզեան:

ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹԻՒՆ

Զօր. Քահուաժի Փենթակոնի մուտքին

Զօր. Քահուաժիի Միացեալ Նահագներ կատարած այցելութեան մասին լիբանանեան բանակի հրամանատարութիւնը հրապարակեց հաղորդագրութիւն մը, որուն մէջ նշուեցաւ հետեւեալը.

«Լիբանանեան բանակի հրամանատար զօր. Ժան Քահուաժի աւարտեց Միացեալ Նահանգներ իր կատարած այցելութիւնը, որ տեւեց քանի մը օր: Ան իր այցելութեան շրջագիծին մէջ հանդիպումներ ունեցաւ շարք մը զինուորականներու եւ քաղաքական անձնաւորութիւններու հետ, ինչպէս նաեւ այցելեց մարզումի որոշ վայրեր, ուր ան սերտեց լիբանանեան բանակին օգտակար դառնալու անոր ընձեռած կարելիութիւններն ու միջոցները:

Զօր. Քահուաժի ամերիկացի պատասխանատուներուն ներկայացուց լիբանանեան բանակին կարիքները` ըլլան անոնք զինումի, մարզումի եւ գումակային կարիքներ, որպէսզի բանակը կարենայ իրեն վստահուած ապահովական առաքելութիւններն ու պաշտպանութեան դերակատարութիւնը յաւելեալ հեզասահութեամբ կատարել:

Զօր. Քահուաժի նշեց, որ բանակին կարիքները մեծ են Լիբանանը պաշտպանելու, երկրին ապահովական կայունութիւնը պահպանելու եւ ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու շրջագիծին մէջ:

Լիբանանեան բանակը` միշտ պատրաստ

Իրենց կարգին, ամերիկացի պատասխանատուները բարձր գնահատեցին լիբանանեան բանակին եւ անոր հրամանատարութեան ի գործ դրած ջանքերը` երկրին պաշտպանութեան ի խնդիր: Անոնք նշեցին, թէ իրենք կառչած պիտի մնան լիբանանեան եւ ամերիկեան բանակներուն միջեւ գործակցութեան պատմական յարաբերութիւններուն` աւելցնելով, որ իրենք ոչ մէկ ճիգ պիտի խնայեն օժանդակելու համար լիբանանեան բանակին:

Հարկ է աւելցնել նաեւ, որ բանակին կողմէ անցեալ շաբթուան ընթացքին հրապարակուած այլ հաղորդագրութեան  մը մէջ նշուեցաւ, որ ամերիկեան ուժերուն կողմէ լիբանանեան բանակին մատուցուած օժանդակութիւններուն ծիրին մէջ բանակին պատկանող Համաթի խարիսխը հասած է «Սի. 130» տիպի ամերիկեան օդանաւ մը, որ փոխադրած է ահաբեկչութեան դէմ պայքարի մարզումներու պատասխանատու ամերիկեան զինուորական պատուիրակութիւն մը:

Հաղորդագրութեան մէջ նշուեցաւ, որ այս օժանդակութիւնը կը նկատուի լիբանանեան եւ ամերիկեան բանակներուն միջեւ տարեկան դրութեամբ գործակցելու համաձայնագիր մը:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՍԱՖԻՐ» եւ www.lebarmy.gov.lb)

Աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհաս կը նախագահէ Ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբի նիստին, ներկայութեամբ` Ղասսան Ղոսընի:

Սկզբունքով այսօր կառավարութեան նիստին ընթացքին պէտք է վերջնական որոշում տրուի աշխատավարձերու յաւելման թղթածրարին առնչութեամբ, ապա թէ ոչ, 24 ժամ ետք Լիբանան պիտի անդամալուծուի Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան եւ անոր զօրակից մեծ թիւով սենտիքաներուն կողմէ կատարուելիք գործադուլով:

Նուազագոյն աշխատավարձի յաւելման առումով Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան կողմէ առաջարկուած 750 հազար լ. ոսկիի գումարը կը նկատուի հսկայական եւ անտրամաբանական, իսկ միւս կողմէ, տնտեսական խորհուրդներուն եւ Ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին կողմէ առաջարկուած 250 լ. ոսկիի յաւելումը համադաշնակցութեան կողմէ կը մերժուի եւ կը նկատուի անբաւարար գումար մը, որ կը միտի ծուղակը ձգել աշխատաւորները, ինչպէս նաեւ անոնց հաշուոյն անարդար ըլլալ:

Մինչ անպաշտօն աղբիւրներ կը հաստատեն, որ աշխատաւորներուն ինթիֆատային առաջքը պիտի առնուի, որպէսզի կարելի ըլլայ փաստել կառավարութեան վճռակամութիւնը` աշխատաւորներուն պահանջներուն ընդառաջելու իմաստով, վարչապետ Նեժիպ Միքաթի կիրակի երեկոյեան այցելեց նախագահական պալատ, ուր ան հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Սլէյմանի հետ քննարկեց աշխատաւորներուն կատարելիք գործադուլը կանխարգիլելու քայլերը:

Աշխատավարձերը սրբագրելու առումով, խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրի մաղթեց, որ Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան հետ երկխօսութեամբ կարելի կ՛ըլլայ համաձայնութիւն մը գոյացնել:

Վարչապետը խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրիի հետ կը խորհրդակցի աշխատավարձերու յաւելման մասին:

Այս առնչութեամբ նախորդ շաբաթավերջին Պըրրի հանդիպում մը ունեցաւ վարչապետ Նեժիպ Միքաթիի հետ, քննարկելու համար համադաշնակցութեան պահանջները գոհացնելու կարելիութիւնները:

Միւս կողմէ, վարչապետ Նեժիպ Միքաթի նկատել տուաւ, որ հարկ է երկխօսութեամբ լուծել աշխատավարձի յաւելման թղթածրարը:

Պէտք է նշել, որ վարչապետ Միքաթի անցեալ ուրբաթ օր հանդիպում մը ունեցաւ Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան մէկ պատուիրակութեան հետ: Ան նկատել տուաւ, որ իրենք քննարկած են շարք մը հարցեր` աւելցնելով, որ այդ քննարկումները եղած են հանդարտ ու դրական:

Միքաթի շեշտեց նաեւ, որ համադաշնակցութիւնը խորհրդակցութիւններուն ընթացքին բաւական ճկունութիւն ցուցաբերած է, «ինչ որ կարելի կը դարձնէ յաջորդ հանդիպումներուն ընթացքին լուծման մը յանգելու հաւանականութիւնը», ըսաւ ան:

«Սաֆիր» օրաթերթին համաձայն, վարչապետ Միքաթի կը սերտէ այն կարելիութիւնները, որոնք կարելի կը դարձնեն նուազագոյն աշխատավարձը  750 հազար լ. ոսկիի բարձրացնել, միւս կողմէ սակայն, Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութիւնը կը մերժէ այդ առաջարկը` զայն նկատելով անբաւարար:

Տնտեսական խորհուրդի ներկայացուցիչները կ՛այցելեն վարչապետարան` քննարկելու համար Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան պահանջները:

Յայտնենք նաեւ, որ Համադաշնակցութիւնը նախքան վարչապետ Միքաթիի հետ իր հանդիպումը կը մասնակցէր աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհասի գլխաւորութեամբ գումարուող Ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին, ինչպէս նաեւ տնտեսական խորհուրդներուն գումարած նիստերուն, սակայն անցեալ չորեքշաբթի օր Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութիւնը պոյքոթի ենթարկեց այդ յանձնախումբին նիստերուն իր մասնակցութիւնը` բողոքելով յանձնախումբին կողմէ որդեգրուելիք տուրքի յաւելումներուն դէմ:

Համադաշնակցութեան կողմէ այդ նիստերը պոյքոթի ենթարկելու որոշումին հիմքը կազմեց նաեւ ելեւմուտքի նախարար Մոհամետ Սաֆատիի կողմէ տրուած այն որոշումը, թէ հարկ է վառելանիւթի, յատկապէս` պենզինի թիթեղին սակը բարձրացնել, ինչպէս նաեւ յաւելուած արժէքի տուրքը 10 առ հարիւրէն բարձրացնել 12 առ հարիւրի:

Այս ծիրին մէջ Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան նախագահ Ղասսան Ղոսըն շեշտեց, թէ վարչապետ Միքաթիի հետ իրենց ունեցած հանդիպումը եղած է դրական: Ան նշեց, թէ այդ հանդիպումին ընթացքին իրենք վարչապետին ներկայացուցած են իրենց բոլոր պահանջները, «եւ այսպիսով համադաշնակցութեան երկխօսութիւնը փոխանցուած է կառավարութեան` նկատի ունենալով, որ անիկա ամուլ եւ ապարդիւն դուրս եկած էր տնտեսական խորհուրդներուն ներկայացուցիչներուն հետ», աւելցուց Ղոսըն:

Ղոսըն ընդգծեց, որ ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին հետ կարելի չէ համաձայնութեան մը յանգիլ: «Մենք կառչած կը մնանք աշխատավարձի նուազագոյն գումարը մէկ միլիոն երկու հարիւր յիսուն հազար լ. ոսկիի վերածելու մեր պահանջին», ըսաւ Ղոսըն` աւելցնելով, որ եթէ իրենց բոլոր պահանջներուն չընդառաջեն, ապա համադաշնակցութիւնն ու մեծ թիւով սենտիքաներ, վաղը` 12 հոկտեմբերին անվարան պիտի կատարեն գործադուլը:

Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան նախագահ Ղասսան Ղոսըն:

Ղոսըն դիտել տուաւ, թէ ինք վարչապետ Միքաթիի հետ հանդիպումին ընթացքին յայտնած է նաեւ, որ համադաշնակցութիւնը կը պահանջէ փոխադրածախսի պարագային օրական 8 հազար լ. ոսկիի փոխարէն վճարել 16 հազար լ. ոսկի, կրթական նպաստներ տրամադրել աշակերտներուն, ինչպէս նաեւ ընկերային ապահովագրութեան ազգային սնտուկէն գանձուող ընտանեկան թոշակի պարագային յաւելումներ կիրարկել` իւրաքանչիւր զաւակի համար մէկ միլիոն լ. ոսկի ստանալու սկզբունքով:

Ղոսըն ըսաւ, որ իրենք կտրականապէս կը մերժեն նաեւ այն, թէ տրուելիք յաւելումներուն զուգահեռ 2012-ի պետական պիւտճէի նախագիծին մէջ պիտի ճշդուին ահաւոր տուրքեր, յատկապէս այն, որ յաւելուած տուրքի արժէքը 10 առ հարիւրէն պիտի բարձրանայ 12 առ հարիւրի:

Ղոսըն մաղթեց, որ Ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին եւ տնտեսական խորհուրդներուն հետ վարչապետ Միքաթիի հանդիպումները ըլլան դրական, որպէսզի կարելի ըլլայ կառավարութեան յաջորդ նիստին իսկ յաւելումները վաւերացնել, «այլապէս` 12 հոկտեմբերին երկրին մէջ պիտի սկսի բաց գործադուլ մը», ըսաւ Ղոսըն:

Նշենք, որ աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհաս, որ նախագահն է Ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին, յայտնեց, որ անցեալ շաբթուան ընթացքին յանձնախումբը օրական դրութեամբ նիստեր գումարած է` ընդառաջելու համար համադաշնակցութեան պահանջներուն գործադրութեան, յատկապէս նուազագոյն աշխատավարձի յաւելումի պահանջին:

Նահհաս նշեց, որ այդ յանձնախումբին մաս կը կազմեն նաեւ Ազգային ապահովագրութեան ազգային սնտուկի պատասխանատուներ, ինչպէս նաեւ Վիճակագրութեան կեդրոնական վարչութեան ընդհանուր տնօրէն դոկտ. Մարալ Թիւթէլեան:

Վարչապետ Միքաթի կ՛ընդունի Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան մէկ պատուիրակութիւնը, գլխաւորութեամբ` Ղասսան Ղոսընի:

Աշխատանքի նախարարը աւելցուց, որ յանձնախումբին նիստերուն մասնակցութեան առումով համադաշնակցութեան յայտարարած պոյքոթը պատճառ պիտի չդառնայ, որ յանձնախումբը կասեցնէ իր քննարկումները:

Շարպել Նահհաս յայտնեց, որ 12 հոկտեմբերին համադաշնակցութեան կողմէ կատարուելիք գործադուլ-ցոյցը փողոցին մէջ ճնշում բանեցնելու քայլ մըն է: Ան նշեց, թէ 750 լ. ոսկիի յաւելումը, որ առաջարկուած է Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան կողմէ, մեծ գումար է եւ կարելի չէ տեղւոյն վրայ նման յաւելում մը վաւերացնել:

Անդրադառնալով ելեւմուտքի նախարար Մոհամետ Սաֆատիի կողմէ առաջարկուած տուրքերու յաւելման դրութեան` Նահհաս շեշտեց, որ այս մասին Ազգային ազատ հոսանք կուսակցութեան կեցուածքը յստակ է. «Մենք կը մերժենք յաւելուած արժէքի տուրքի եւ պենզինի թիթեղին սակին վրայ արձանագրուելիք տուրքերը», ըսաւ Նահհաս:

Նշենք, թէ աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհաս առաջարկած է, որ աշխատավարձի յաւելումները կատարուին երկու հանգրուանով: Ըստ Նահհասի, առաջին հանգրուանին հարկ է աշխատավարձերուն համար ճշդել 20 առ հարիւրի յաւելում, իսկ երկրորդ հանգրուանին` 10 առ հարիւրի յաւելում, որոնց իբրեւ արդիւնք կարելի կ՛ըլլայ նուազագոյն աշխատավարձի գումարը հասցնել մէկուկէս միլիոն լ. ոսկիի:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ԱԶԳԱՅԻՆ ԼՐԱՏՈՒ ԳՈՐԾԱԿԱԼՈՒԹԻՒՆ»,
«ՍԱՖԻՐ» եւ «ՆԱՀԱՐ»

Սօսի Փոլատեան

«Լիբանանեան կեանք»ի այսօրուան էջով կ՛անդրադառնանք Լիբանանի մէջ գործող աշխուժ կառավարական մարմինի մը`  Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի գործունէութեան եւ անոր նուաճումներուն ու տակաւին իրագործելիք նպատակներուն:

Այս առիթով «Ազդակ» հարցազրոյց մը ունեցաւ Լիբանանի կիներու ազգային խորհուրդի գործադիր մարմինի անդամ Սօսի Փոլատեանի հետ, որ մանրամասնօրէն բացատրեց խորհուրդի գործունէութեան եւ Լիբանանի մէջ անոր ծրագիրներուն մասին:

Անդրադառնալով Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին հիմնադրութեան` Սօսի Փոլատեան յայտնեց, որ խորհուրդը  հիմնուած է 1998-ին: «Նախքան խորհուրդի բնոյթ ստանալն ու կառավարութեան հրապարակած թիւ 720 շրջաբերականով կառավարական մարմին դառնալը, խորհուրդը գործած է իբրեւ յանձնախումբ», ըսաւ ան:

«Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը սկսած է գործել հանրապետութեան նախկին նախագահ զօր. Էմիլ Լահուտի օրով եւ սկսած է գործել երկիրը կառավարող վարչամեքենային հովանիին տակ:

«Խորհուրդին աշխատելաձեւը հիմնականին մէջ կ՛որոշուի անոր գործադիր մարմինին կողմէ, որ իր աշխատանքը տարբեր մարզերու բաժնելով` կը փորձէ լիբանանեան ընկերութեան մէջ պաշտպանել կիներուն իրաւունքները եւ նուազագոյնը զանոնք հաւասարեցնել այր մարդոց իրաւունքներուն», նշեց Սօսի Փոլատեան:

Ակնարկելով խորհուրդին ֆինանսաւորման` Սօսի Փոլատեան յայտնեց, որ խորհուրդը տարեկան դրութեամբ փոքր պիւտճէ մը կը ստանայ կառավարութենէն եւ իր աշխատանքի տարեկան գործունէութեան տեղեկագիրները կը յանձնէ անոր:

Ան աւելցուց սակայն, որ խորհուրդին աշխատանքներուն ֆինանսաւորումը ՄԱԿ-ը կը տրամադրէ, նկատել տալով, որ վերջին տարիներուն խորհուրդին աշխատանքներուն հանդէպ նոյնքան հետաքրքրութիւն սկսած է ցուցաբերուիլ Եւրոպական Միութեան կողմէ` նկատի ունենալով բծախնդիր եւ հետեւողական այդ աշխատանքը:

Ակնարկելով խորհուրդի պատասխանատուներուն` Սօսի Փոլատեան բացատրեց, որ խորհուրդին կը նախագահէ Առաջին տիկին Ուաֆա Սլէյման, իսկ փոխնախագահն է խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրիի կինը` Ռանտա Պըրրի:

«Խորհուրդին մաս կը կազմեն 22 կիներ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը կը ներկայացնէ Լիբանանը բաղկացնող զանազան համայնքներն ու յարանուանութիւնները, նկատի ունենալով, որ Լիբանանը համայնքային երկիր է: 22 անդամներէն 8-ն կը կազմեն խորհուրդին գործադիր մարմինը, որ կը նկատուի աշխատանքի հիմնական շարժակը», ըսաւ ան:

Սօսի Փոլատեան նկատել տուաւ, որ իր հիմնադրութեան օրերուն այս խորհուրդը մեծ աշխատանքներ չէր իրագործեր, աւելցնելով սակայն, որ հետզհետէ ան ոչ կառավարական կազմակերպութիւններուն կողմէ ճանաչում ստացաւ եւ սկսաւ աւելի եւս խորացնել իր աշխատանքը:

Ան աւելցուց, որ ներկայ դրութեամբ, երբ ՄԱԿ-ը կիներու վերաբերեալ աշխատանք մը կ՛ունենայ Լիբանանի կառավարութեան հետ, անմիջապէս կը դիմէ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին` իրագործելու համար այդ ծրագիրները:

«Լիբանանի մէջ ՄԱԿ-ի հետ գործակցելէ բացի, խորհուրդը գործակցութեան սերտ կապեր ունի նաեւ տեղական մակարդակի ոչ կառավարական կազմակերպութիւններու հետ, ինչպէս` Քաղաքացիական խորհուրդ, Կիներու խորհուրդ, Լիբանանահայ օգնութեան խաչ (ԼՕԽ) եւ շարք մը տարբեր կազմակերպութիւններ, որոնց ընդհանուր թիւը կը հասնի 140-ի», նշեց Սօսի Փոլատեան:

Խորհուրդին աշխատանքներուն մասին խօսելով` Սօսի Փոլատեան շեշտեց, որ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին աշխատանքները ունին հիմնական երեք բնոյթ` խորհրդատուական, գործադիր եւ արտաքին յարաբերութիւններ:

«Իբրեւ խորհրդատուական բնոյթի աշխատանքներ` Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը ուղղակի կապն է լիբանանեան մակարդակի վրայ գործող ոչ կառավարական կազմակերպութիւններուն եւ ՄԱԿ-ի միջեւ: Որեւէ օժանդակութեան պարագային, ՄԱԿ-ը կը դիմէ մեզի եւ սերտելէ ետք անոր ծրագիրը, մենք կը թելադրենք անոր, որ գործակցի այս կամ այն միութեան կամ կազմակերպութեան հետ», ըսաւ ան:

Սօսի Փոլատեան շեշտեց, որ իր գործունէութեան 13 տարիներուն ընթացքին խորհուրդը մեծ փորձառութիւն ձեռք ձգած է: «Իր սկզբնական աշխատանքն էր տեղեկութիւններ հաւաքել զանազան շրջաններու եւ երկրին մէջ կիներուն կարիքներուն մասին, ինչպէս նաեւ` ուսումնասիրել անոնց դիմագրաւած դժուարութիւններն ու հարցերը, որպէսզի կարելի ըլլար յարմար լուծումներ գտնել:

Ուսումնասիրական եւ տեղեկահաւաքի աշխատանքէն ետք, խորհուրդը հասաւ այնպիսի մակարդակի մը, որ անդրադարձաւ, թէ անհրաժեշտ է պատրաստել ուրոյն ռազմավարութիւն: Ռազմավարութիւն մը, որ Լիբանանցի կիներուն ազգային խորհուրդին անձնական գործունէութեան վրայ հիմնուած է եւ կը վերաբերի իր առաքելութիւններուն եւ Լիբանանի մէջ ապրող կիներու կարիքներուն», շեշտեց ան:

Սօսի Փոլատեան յայտնեց, որ անցեալ տարուան ընթացքին խորհուրդը պատրաստած է յառաջիկայ տասնամեակի իր ռազմավարութիւնը, որ մօտիկ ապագային պիտի հրատարակուի:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը կը հրատարակէ իր տարեկան տեղեկագիրը, որ երկլեզու է` արաբերէն եւ անգլերէն

Ռազմավարութիւնը կը կոչուի` «Լիբանանցի կիներուն վերաբերող ազգային աշխատանքային ռազմավարութիւն», ուր նշուած են լիբանանցի կիներուն զանազան կարիքները` զանոնք բաժնելով հիմնական մասերու, որոնցմէ են` առողջապահականը, տնտեսականը, ուսումնականը, ընկերայինը եւ այլ:

«Այս ռազմավարութիւնը պատրաստուեցաւ լիբանանեան տարբեր շրջաններուն մէջ կատարուած ուսումնասիրութիւններուն եւ անոնցմէ բխած տեղեկագիրներուն հիման վրայ: Ռազմավարութիւնը իր սեւագիր վիճակին մէջ նախորդ ամիսներուն ընթացքին ներկայացուեցաւ Լիբանանի մէջ գործող 140 կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներուն, որոնք իրենց ցուցմունքներով եւ նկատողութիւններով հարստացուցին զայն եւ կարելի դարձուցին այդ ռազմավարութիւնը հրատարակելու ամբողջական եւ համապարփակ ձեւի մէջ: Քաղաքացիական ընկերութեան ներկայացուցիչներուն հետ մեր հանդիպումը եղաւ բաւական շինիչ եւ արդիւնաւէտ, որովհետեւ իրենք իրենց փորձառութենէն ու մտահոգութիւններէն մեկնելով է, որ կրցան ներդրում ունենալ մեր պատրաստած ռազմավարութեան բարելաւման աշխատանքին մէջ», յայտնեց Սօսի Փոլատեան:

Ան շեշտեց, որ այդ ռազմավարութիւնը խորհուրդին համար շատ օգտակար պիտի ըլլայ այն առումով, որ երբ ՄԱԿ-ը կամ այլ կազմակերպութիւններ խորհուրդին դիմեն որոշ ծրագիր մը գործադրելու նպատակով, խորհուրդը այդ ռազմավարութեան հիման վրայ ճշդուած կարիքները ստուգէ եւ ըստ այնմ յանձնարարէ որեւէ աշխատանք:

«Համոզուած ենք, որ այս գիրքը Լիբանանի համար մեծ նուաճում մը պիտի ըլլայ, ինչպէս նաեւ պիտի ծառայէ իբրեւ հաստատ եւ ամուր յատակագիծ մը` խորհուրդին ունենալիք ապագայ գործունէութեան համար», ըսաւ ան:

Անդրադառնալով Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին գործունէութեան եւ տեղեկահաւաքի մէկ կարեւոր ձեւին` Սօսի Փոլատեան յայտնեց, որ խորհուրդը նախարարութիւններուն եւ Լիբանանի տարածքին գործող տարբեր խորհուրդներուն մէջ ունի իր ներկայացուցիչները, որոնք կը կոչուին Ճենտըր ֆոքըլ փոյնթ:

Ան նշեց, որ այս օրէնքը վաւերացուած է 1995-ին եւ կը վերաբերի ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր երկիրներուն: Այս դրութիւնը կը միտի այն բանին, որ իւրաքանչիւր նախարարութեան եւ խորհուրդի մէջ վարչական որոշ պաշտօն ունեցող պատասխանատուներ դառնան նաեւ քաղաքացիական ընկերութեան բարգաւաճման ծառայող կազմակերպութեան մը ներկայացուցիչը:

«Ճենտըր ֆոքըլ փոյնթի պաշտօնին համար առաջադրուած թեկնածուները կը հետեւին յատուկ դասընթացքներու, որոնք բարդ եւ դժուար աշխատանքներ են, որովհետեւ կը միտին ամբողջ մտայնութիւնը փոխել եւ համոզել կիները, որ իրենք ալ իրաւունքներ ունին եւ պէտք է պաշտպանեն զանոնք», ըսաւ ան:

Սօսի Փոլատեան ընդգծեց, որ խորհուրդը այս դրութիւնը կը գործադրէ` պաշտպանելու համար կիներուն իրաւունքները, լիբանանեան շրջանակներուն մէջ հաւասարեցնելու համար այրերուն եւ կիներուն իրաւունքները: Ան աւելցուց, որ Լիբանանի մէջ բոլոր նախարարութիւնները անխտիր ընդառաջած են այս դրութեան եւ նախարարութիւններուն մէջ նշանակած` Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի Ճենտըր ֆոքըլ փոյնթերը:

Սօսի Փոլատեան նշեց նաեւ, որ համացանցի այս դարուն հետ քայլ պահելու համար խորհուրդը ունի իր պաշտօնական կայքէջը եւ իր ի-փորթըլը, որ բաւական աշխուժ է եւ մնայուն կերպով կը դարմացուի իր պատասխանատուին կողմէ` ընդգրկելով խորհուրդին պատմականէն, մինչեւ անոր գործունէութիւնը, նիստերը, կայացուցած սեմինարներն ու նոր ծրագիրները:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի պաշտօնական կայքէջին մէկ բաժանմունքը

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին պաշտօնական կայքէջն է www.nclw.org.lb Նոր ծրագիրներուն շրջագիծին մէջ Սօսի Փոլատեան յայտնեց, որ ներկայիս խորհուրդը իր ամբողջ ջանքը ի գործ կը դնէ տնտեսական մարզին մէջ կիները զարգացնելու համար:

«Այս նպատակով մենք ստորագրած ենք փրոթոգոլ մը` Ճարտարարուեստի, երկրագործութեան եւ առեւտուրի գրասենեակին հետ: Այս փրոթոգոլին հիման վրայ գրասենեակը պիտի գործադրէ տնտեսական մարզերուն մէջ կիներուն աշխատանքը եւ ներդրումը զօրացնելու եւ զանոնք դէպի առեւտուրի եւ հաշուապահութեան դաշտերը մղելու ծրագիր մը: Այս ծրագիրին հիման վրայ կարելի պիտի ըլլայ վարժութեան հետեւող կիներուն սորվեցնել, թէ ինչպէ՛ս կարելի է ունենալ անձնական աշխատանք մը եւ ուրոյն ջանքերով զարգացնել զայն ու նուաճումներ արձանագրել», ըսաւ ան:

Սօսի Փոլատեան շեշտեց, որ այդ ծրագիրը նախապէս միայն մէկ անգամ գործադրուած է` մասնակցութեամբ 15 կիներու: Ան նշեց, որ այս ծրագիրը երեք ամսուան տեւողութիւն ունի` շաբաթական երկու անգամի դրութեամբ: «Ծրագիրին աւարտին մասնակիցները կը ստանան վկայագիր մը, որ կ՛ապահովուի ֆրանսական կրթական հիմնարկէ: Պէտք է աւելցնել նաեւ, որ ծրագիրին մասնակցող կիները կը վճարեն խորհրդանշական գումար մը: Իսկ վարժողական ծրագիրին անոնց մասնակցութիւնը կը վաւերացուի խորհուրդին կողմէ նշանակուած յատուկ պատասխանատուի մը հետ հարցազրոյց մը ունենալէ ետք», յայտնեց ան:

Սօսի Փոլատեան դիտել տուաւ, որ վարժողական այս ծրագիրին հետեւողներուն մեծ մասը այսօր արդէն իսկ ունի իր յատուկ գործը եւ հետզհետէ կը բարգաւաճի` բարելաւելով իր կեանքի պայմանները:

Այս ծիրին մէջ ան նշեց, որ խորհուրդը ունեցած է իր անձնական կեդրոնը, որ պիտի ծառայէ նաեւ իբրեւ վարժողական ծրագիրներու գործադրութեան կեդրոն: «Կեդրոնը արդէն իսկ իր նպատակին համապատասխանող սարքաւորման արժանացած է Ուալիտ պըն Թալալ բարեսիրական ֆոնտի փոխնախագահ, նախկին նախարար Լէյլա Սոլհի կողմէ», աւելցուց ան:

Նոյն ծրագիրին շրջագիծին մէջ մնալով` Սօսի Փոլատեան շեշտեց, որ վարժողական այդ ծրագիրը աւարտող, սակայն իբրեւ նոր սկիզբ` նիւթական փոքր փոխատուութեան կարիքը ունեցող թեկնածուներուն օժանդակելու նպատակով Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը Կեդրոնական դրամատունէն երաշխաւորութիւն ստանձնելու իրաւունք ստացած է:

«Հոս պէտք է նշել, որ այդ երաշխաւորութիւնը ձեռք ձգելու համար մեզի մեծապէս օժանդակեց Կեդրոնական դրամատան փոխկառավարիչ Յարութիւն Սամուէլեանը», ըսաւ ան:

Շարունակելով բացատրել Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին առաքելութիւնները` Սօսի Փոլատեան նկատել տուաւ, որ խորհուրդի անդամ կիները կը գործեն տարբեր յանձնախումբերու մէջ, որոնք ուղղակիօրէն կապուած են մեծ թիւով կազմակերպութիւններու:

«Ունինք նաեւ իրաւաբան կիներու յանձնախումբ մը, որ օրէնքներ կը մշակէ եւ ապա զանոնք իբրեւ օրինագիծեր կը ներկայացնէ խորհրդարանին», ըսաւ ան:

Սօսի Փոլատեան ընդգծեց նաեւ, որ կիները պէտք է ունենան խորհրդարանին մէջ արդար կերպով ներկայացուելու իրենց իրաւունքը, հաստատելով, որ կան մեծ թիւով կիներ, որոնք ատակ են ստանձնելու այդ ծանր պարտականութիւնները եւ պատասխանատուութեամբ լուծելու երկիրը յուզող կարգ մը հարցեր:

Սօսի Փոլատեան հարցազրոյցը եզրափակեց` կոչ ուղղելով հայ կիներուն եւ օրիորդներուն, որ հետեւին Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի աշխատանքներուն եւ, յատկապէս, չփախցնել անոր ընծայած այս օգտակար առիթը` կիներու վարժողական յատուկ ծրագիրին հետեւելով:

«Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի մէջ լիբանանահայութեան իբրեւ ներկայացուցիչ, կոչ կ՛ուղղեմ հայ կիներուն` ընդառաջելու նման ծրագիրներու եւ իրենց աշխուժ մասնակցութիւնը բերելու անոր, որպէսզի կարելի ըլլայ նաեւ լիբանանահայութեան համար նոր նուաճումներ ապահովել եւ մեր կենսամակարդակը բարձրացնել», ըսաւ ան:

ԿԻՆԵՐՈՒ ՅԱՏՈՒԿ ՎԱՐԺՈՂԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ

Կազմակերպութեամբ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին, յառաջիկայ ամիսներուն ընթացքին տեղի պիտի ունենայ վարժողական ծրագիր մը, որուն նպատակն է զարգացնել կիներու վարչական եւ կազմակերպչական կարողութիւնները, զանոնք օժտել հաշուապահական ու ելեւմտական հմտութեամբ, ինչպէս նաեւ` բարելաւել անոնց շուկայադրման եւ վաճառքի կարողութիւնները:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին կողմէ վարժողական այս ծրագիրը կը գործադրուի գործակցութեամբ Պէյրութի եւ Լեռնալիբանանի առեւտուրի, ճարտարարուեստի եւ երկրագործութեան գրասենեակի խորհուրդին:

Կիներու յատուկ վարժողական այս ծրագիրին մասնակցելու համար արձանագրութիւնները արդէն սկսած են եւ հետաքրքրուողներէն կը խնդրուի հեռաձայնել` 01-744167, 05-955101 եւ 03-399462 թիւերուն եւ կամ ուղղակի կապ հաստատել խորհուրդին յատուկ պաշտօնական կայքէջին` www.nclw.org.lb ընդմէջէն:

Նշենք, որ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդին կազմակերպած այս վարժողական ծրագիրին մասնակցելու համար ճշդուած է խորհրդանշական գումար մը, իսկ մասնակիցներուն թիւը պիտի ըլլայ սահմանափակ:

Հարցազրոյցը վարեց` ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Մամլոյ ասուլիսէն պահ մը. ձախին` Նեպիլ Հատտատ, աջին` սուզորդները եւ բացայայտումին ընթացքին անոնց օգտագործած արհեստագիտական տարբեր սարքերը:

Աշխարհի հրաշալիքներէն մէկը ընտրուելու թեկնածու Ժեհիթայի քարայրը, որ Մեթն-Քեսրուան շրջանին եւ յատկապէս Նահր Քելպի կիրճին մէջ կը գտնուի եւ կ՛երկարի 2130 մեթր տարածութեան վրայ, նոր գաղտնիք մը բացայայտած է` փսփսալով լիբանանցի երեք սուզորդներու ականջին:

Լիբանանցի երեք սուզորդներ` Ճօ Խուրի, Ժոզեֆ Շարպին եւ Հապիպ Հատտատ, միանալով քարայրներու մէջ սուզումներ կատարող «Մափաս» ընկերութեան անձնակազմին, որոնցմէ գլխաւորաբար` Նեժիպ Նեժիպի եւ Այման Իպրահիմի, 2004-էն ի վեր կատարեցին մեծ թիւով սուզումներ, մինչեւ որ կրցան բացայայտել ստորերկրեայ նոր քարայր մը, որուն հասնելու համար անոնք վտանգեցին իրենց կեանքերը:

Մեթն-Քեսրոուան շրջանէն մինչեւ Պալլունէ երկարող այս քարայրը, որ արժանի է նկատուելու աշխարհի նորագոյն եօթը հրաշալիքներուն շարքին, այս հանգրուանին կ՛ապրի բացայայտումի արկածախնդրական ժամանակաշրջան մը, որուն մասին անդրադառնալով` լիբանանցի երեք սուզորդները կ՛ըսեն, թէ իրենց համար հետախուզումը չէ աւարտած, այլ նոր սկսած է: «Իսկ քարայրին մէջ կատարուած բացայայտումը պարզապէս նուաճում մըն է աւելի մեծ ծրագիր մը իրականացնելու ճամբուն վրայ, որովհետեւ բացայայտումներուն լոյսին տակ կարելի է հաստատել, որ քարայրը ունի երկրաբանական մեծ անակնկալներ եւ միջանցքներ, որոնք հետախուզման կարիքը ունին», շեշտեցին սուզորդները:

Այս ծիրին մէջ Ժեհիթայի քարայրին տնօրէնութիւնը անցեալ շաբթուան ընթացքին կազմակերպեց մամլոյ ասուլիս մը, որուն ներկայ գտնուեցան «Մափաս»ի նախագահ Նեպիլ Հատտատ եւ Ժեհիթայի ջրային բաժանմունքին մէջ  հետախուզումներու մասնակից անձնակազմին հինգ անդամները:

Մամլոյ ասուլիսին ներկայ գտնուեցան նաեւ Փոփոխութիւն եւ բարեկարգում համախմբումի նախագահ, երեսփոխան զօր. Միշել Աունի ներկայացուցիչ Ռոժէ Ազար, Բարգաւաճման եւ վերաշինութեան խորհուրդի ներկայացուցիչ Խալիլ Քլինք, զբօսաշրջութեան նախարարութեան նախկին ընդհանուր տնօրէն Մոհամետ Խաթիպ եւ Մուսթաքպալ հոսանքի զբօսաշրջութեան յանձնախումբի նախագահ Մոհամետ Մաշմուշի:

Սուզումի պատրաստուելու ընթացքին:

«Մափաս»ի նախագահ Նեպիլ Հատտատ յայտնեց, որ կամաւոր սուզորդներու խումբը 2004-էն ի վեր կատարած է շարք մը փորձեր` շուրջ 35 անգամ սուզուելով քարայրին ստորերկրեայ գետերուն անցքերուն մէջ եւ շուրջ 70 ժամ նկարելով այդ միջանցքները: Ան ըսաւ, որ հոն գտնուող որոշ միջանցքներ սուզորդներուն եւ քարայրի տնօրէնութեան մէջ արթնցուցած են քարայրը ճանչնալու գիտական հետաքրքրութիւնը, որուն գոհացման համար օգտագործուած են մեծ գումարներ արժող արդիական արհեստագիտութիւններ, որոնց մեծ մասը բերուած են Միացեալ Նահանգներէն եւ Եւրոպայէն:

Հատտատ շեշտեց, որ սուզորդներուն հետախուզումներուն իբրեւ արդիւնք` կարելի եղած է շարունակել քարայրին ստորերկրեայ ջրային տարածքին միջանցքներուն մէջ սկսած ուղեւորութիւնը եւ հասնիլ հսկայ սրահի մը, որ լեցուն է իւրայատուկ գունաւոր արձաններով եւ կը պարզէ բնական հմայիչ գեղեցկութիւն մը:

Ժեհիթայի մէջ նոր բացայայտումը կատարող անձնակազմը:

«Դժուար եւ վտանգաւոր պայմաններու տակ կատարուած այս սուզումներն ու հետախուզումները մեզ առաջնորդեցին Միջին Արեւելքի մէջ առաջին անգամ ըլլալով պատրաստելու երեք տարաչափութեամբ քարտէս մը` բացայայտուած ստորերկրեայ գետին մասին, ինչպէս նաեւ կարելի եղաւ առաջին ժապաւէնը պատրաստել` շնորհիւ ստորերկրեայ նկարահանման», նշեց Հատտատ:

Անդրադառնալով սուզորդներու խումբին դիմագրաւած դժուարութիւններուն` Հատտատ ակնարկեց քարայրին նեղ միջանցքներուն դրութեան, նկատել տալով, որ սուզորդները ստիպուած եղած են նաեւ փորելու որոշ անցքեր, որպէսզի իրենք աւելի լայն միջոց ունենան թափանցելու այդ անցքերէն ներս: Ան շեշտեց, որ ամէնէն վտանգաւոր կացութիւնը եղած էր այն, որ երբ սուզորդները կը գտնուէին քարայրի ստորերկրեայ ջուրերուն մէջ, անոնց վրայ թափած էին ցեխի եւ քարի կտորներ, որոնք փակած էին անոնց տեսադաշտը, սակայն անոնք կրցած էին շրջանցել ցեխի կոյտերը եւ դուրս գալով անցքերէն` շարունակած էին իրենց յառաջընթացը:

Երեք տարաչափութեամբ նկարահանուած ժապաւէնէն տեսարաններ:

Հատտատ շնորհակալութիւն յայտնեց հետախուզման աշխատանքները կատարող անձնակազմին, որ ջանք եւ ժամանակ չէր խնայած հասնելու համար Ժեհիթայի ստորերկրեայ ջրանցքներուն եւ ծանօթանալու ջուրին քանակին եւ տեսակին, որուն իբրեւ արդիւնք` կը բարձրանայ քարայրին արժէքը: «Իսկ ի պատիւ սուզորդներուն կատարած այս հսկայ աշխատանքին` բացայայտուած այդ անցքերը անուանուեցան անոնց անունով», ըսաւ Հատտատ:

Մամլոյ ասուլիսին ընթացքին սփռուեցաւ  նաեւ 17 վայրկեան տեւողութեամբ ժապաւէն մը, որուն մէջ ներկայացուեցան սուզումին մասին մանրամասնութիւններ, ինչպէս նաեւ ցոյց տրուեցան ստորերկրեայ միջանցքներն ու սուզորդներու դիմագրաւած դժուարութիւնները` կատարելու համար այդ բացայայտումը:

Մամլոյ ասուլիսէն ետք տեղի ունեցած զրոյցին ընթացքին Հատտատ նշեց, որ լիբանանցի սուզորդները կրցած են սուզուիլ 250 մեթր երկարութեամբ եւ 35 մեթր խորութեամբ անցքի մը մէջ: «Մենք տակաւին չենք գիտեր, թէ այդ միջանցքին սահմանները ո՞ւր կ՛աւարտին: Հետախուզումներու առաջին հանգրուանը աւարտած կը նկատենք եւ կարիքը ունինք աւելի արդիական ու մասնագիտական սարքերու` կարենալ իրագործելու համար հետախուզման երկրորդ հանգրուանը», ըսաւ ան:

Պատասխանելով լրագրողներուն հարցումներուն` Հատտատ նշեց, որ հետախուզումներուն ընթացքին կարելի եղած է նաեւ ճշդել, թէ Ժեհիթայի քարայրին ջրային բաժինը միայն Տարայայի ակերէն բխող ջուրերով չէ, որ կազմուած է, աւելցնելով, որ կան նաեւ այլ ակեր, որոնք սակայն կարելի չէ եղած ճշդել:

Քուէարկեցէ՛ք աշխարհի 7 արդի հրաշալիքներէն մէկը ընտրուելու թեկնածու քարայրին: www.new7wonders.com/vote-2

Նապիլ Հատտատ ընդգծեց նաեւ, որ Ժեհիթայի քարայրին բացայայտումը գիտական է եւ ոչ` զբօսաշրջական, նկատի ունենալով բացայայտուած սրահներուն հասնելու դժուարութիւնը:

Հատտատ ընդգծեց, որ Ժեհիթայի բացայայտումը պետական ոչ մէկ օժանդակութիւն կամ զօրակցութիւն վայելած է, աւելցնելով, որ քարայրին դիմագրաւած հիմնական հարցերէն մէկն է այն, որ հոն այցելողներուն համար արտաքնոցներ չկան:

Ան նշեց սակայն, որ «Մափաս» իր բացայայտած բոլոր տեղեկութիւնները պիտի զետեղէ ուժանիւթի եւ ջուրի նախարարութեան տրամադրութեան տակ, որպէսզի կարելի ըլլայ այս շրջագիծին մէջ գործակցիլ պետութեան հետ:

«Մենք պետութեան կողմէ ոչ մէկ զօրակցութիւն ստացած ենք, սակայն կը մաղթենք, որ այս բացայայտումէն ետք կարելի կ՛ըլլայ պետութեան հետ շարունակել գործակցութիւնը», ըսաւ Հատտատ:

Անդրադառնալով Ժեհիթայի քարայրին մէջ կատարուած այս բացայայտումի մանրամասնութիւններուն` Հատտատ դիտել տուաւ, որ անոր նուաճումներէն մէկը այն է նաեւ, որ Ժեհիթա աշխարհի տարածքին գտնուող բոլոր քարայրներուն նման ունեցաւ երեք տարաչափութեամբ քարտէս մը, ինչպէս նաեւ` ժապաւէն մը:

Հատտատ նշեց, որ այս բացայայտումը կատարելով` «Մափաս» կրցած է ուժանիւթի եւ ջուրի հարցերու նախարարութիւնը տեղեակ պահել, թէ Ժեհիթայի մէջ կայ ստորերկրեայ գետ մը, որ ջուր կը հայթայթէ Պէյրութի բնակչութեան 70 առ հարիւրին:

«Այս բացայայտումին շնորհիւ` մենք կրնանք առաջքը առնել նաեւ ջուրի ապականումին եւ գիտնալ անոր աղբիւրը: Արդէն իսկ մեզի համար յստակ է, որ Ժեհիթայի ջուրի ապականման աղբիւրը միայն Տարայայի մէջ չի գտնուիր, այլեւ` ուրիշ վայրերու, եւ մօտիկ ապագային մենք պիտի կարենանք այդ ապականումին առաջքը առնել», շեշտեց Հատտատ:

«Աւելի՛ն. Լիբանանի մէջ, յատկապէս հիւսիսային Լիբանանի մէջ եւ ծովուն յատակը կատարուած են այնպիսի բացայայտումներ, որոնք կը ներկայանան իբրեւ մեծ արժէքներ, սակայն անոնք տակաւին գաղտնի կը պահուին` շարունակելու համար հետախուզումներն ու գիտական ուսումնասիրութիւնները», ըսաւ ան:

Մամլոյ ասուլիսի աւարտին Նեպիլ Հատտատ յուշանուէր մը ստացաւ Լիբանանի միջազգային համալսարանի նախագահ Ապտել Ռահիմ Մըրատէն:

Ժեհիթայի քարայրը իր գեղեցկութեամբ, շթաքարերուն եւ պտկաքարերուն հմայքով, ինչպէս նաեւ կատարուած այս նոր բացայայտումով թեկնածու է ընտրուելու աշխարհի արդի 7 հրաշալիքներէն մէկը, հետեւաբար կարելի է քուէարկել ի նպաստ Ժեհիթայի` այցելելով www.new7wonders.com/vote-2 կայքէջը:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ