2001-ին),  մամուլը չդադարեց տարբեր տեսանկիւններից քննարկել այդ միութինը:  Լուսարձակի տակ դրուեցին բառացիօրէն այն ամէն ինչը, ինչ առնչւում է ապագայ գահաժառանգին եւ նրա հարսնացուին:  Ընդամէնը օրեր առաջ էլ մամուլն արդէն յայտարարեց, որ Մեծն Բրիտանիայի տնտեսութիւնը լրացուցիչ աւելի քան 830 միլիոն տոլարի եկամուտ է ստանալու 29 ապրիլին  կայանալիք հարսանիքից, որը Միացեալ Թագաւորութիւնում նշելու է ընդհանուր առմամբ 6,5 միլիոն մարդ:  

Արքայական այս հարսանիքի շուրջ  հետազօտութիւններ է կատարել Մեծն Բրիտանիայի Սպառողական պահանջարկի հետազօտման կեդրոնը: Փորձագէտների կանխատեսումներով այդ գումարի գրեթէ կէսը ստացուելու է  սննդամթերքի եւ զանազան ըմպելիքների վաճառքից: Ոգելից խմիչքների, այդ թւում` կէս միլիոն շիշ շամփայնի համար բրիտանացիները եւ թագաւորութեան հիւրերը ծախսելու են շուրջ 160 միլիոն տոլար: Գրեթէ 360 միլիոն տոլար, ինչպէս սպասւում է,   ծախսուելու է յուշանուէրների եւ հարսանիքի հետ կապուած զանազան այլ արտադրանքի վրայ, այդ թւում` 5 միլիոն` յուշամետաղադրամների եւ 3 միլիոն` գաւաթների վրայ:

Մեծն Բրիտանիան երբեք զբօսաշրջիկների պակաս չի ունեցել, սակայն  հետազօտութիւնները ցոյց են տուել, որ հարսանիքի օրերին Բրիտանական կղզիներ են այցելելու լրացուցիչ 320 հազար զբօսաշրջիկ, որոնք, ինչպէս սպասւում է, այստեղ ծախսելու են աւելի քան 90 միլիոն տոլար:

Ինչ վերաբերւում է հիւրերին, ապա  Բրիտանիայի արքայական ընտանիքն արքայազն Ուիլիըմի հարսանիքին հրաւիրել է շուրջ 1900 հոգի:

Բացի արքայական ընտանիքի եւ հարսնացուի ընտանիքի մտերիմներից, հարսանեաց հանդէսին ներկայ են լինելու աշխարհի այլ միապետական ընտանիքների ներկայացուցիչներ` Սպանիայից, Պելճիքայից, Նորվեկիայից, Շուէտից, Յորդանանից, Սէուտական Արաբիայից: Հրաւիրուած են  բարեսիրական կազմակերպութիւնների անդամներ, ինչպէս նաեւ` մեծ թիւով քաղաքական գործիչներ եւ արուեստագէտներ… Հարսանիքին չեն հրաւիրուել երկրի ղեկավարներ, միայն ներկայ են  գտնուելու Բրիտանական համադաշնութեան անդամ երկրների ղեկավարները:

Եկեղեցում լինելու են թագաւորական ընտանիքի անդամները, խորհրդարանի երեսփոխանները, ինչպէս նաեւ` այլ երկրների թագաւորական ընտանիքների ներկայացուցիչները: Եւ չնայած ամէն ինչ նախատեսուած է արքայավայել,  թագաւորական գերդաստանը յայտարարել է, թէ ներկայիս տնտեսական ճգնաժամը հաշուի առնելով` տօնակատարութիւնն անցկացուելու է զուսպ, առանց առանձնայատուկ աւելորդութիւնների:  Տօնակատարութեան ծախսերը հոգալու են արքայազն Չարլզի եւ Քէյթ Միտլըթընի ծնողները:

Թէպէտ ապրիլին Մեծն Բրիտանիայի տնտեսութիւն է մուտք գործելու լրացուցիչ գումար, այնուամենայնիւ փորձագէտները հաշուել են, որ այս հարսանիքը նոյն շահութաբերութիւնը չի ունենալու, ինչ երկրի համար գրեթէ երեք տասնամեակ առաջ  ունեցաւ արքայազն Ուիլիըմի հօր եւ մօր` արքայազն Չարլզի եւ իշխանուհի Տիանայի հարսանիքը:

1981 թուականին կայացած այդ հարսանեկան տօնակատարութիւնից Մեծն Բրիտանիայի տնտեսութեան մուտքերն ընդհանուր առմամբ կազմել են ներկայիս գներով 3,5 միլիառ տոլար: Այն ժամանակ Միացեալ Թագաւորութիւն էր այցելել աւելի քան 600 հազար զբօսաշրջիկ, իսկ ամբողջ աշխարհում 750 միլիոն մարդ հեռուստատեսութեամբ դիտել էր Չարլզի եւ Տիանայի պսակադրութեան արարողութիւնը:

Մամուլը բազմիցս արդէն գրել է, որ Քէյթի ծնողները արքայական, իշխանական, նոյնիսկ ազնուական ծագում չունեն, շարքային  մեծն բրիտանացի միլիոնատէրեր են: Հարսնացուի ընտրութիւնը քննարկուել է ընտանեկան ու պետական ամենաբարձր ատեաններում: Ուիլիըմը եւ Քէյթը գահը ժառանգելու հեռաւոր, բայց իրական հեռանկարներ ունեն, ի տարբերութիւն Ուիլիըմի հօր` արքայազն Չարլզի, որ վաղուց պատրաստ է թագադրութեան, բայց Էլիզապէթ Երկրորդ թագուհին առոյգ եւ ամուր ձեռքերում է պահում գահը: Աւանդական անգլիական պահպանողականութիւնը թագուհուն հնարաւորութիւն է տալիս գահակալելու որքան ցանկանայ: Ըստ «Տը Նիուզ աֆ տը Ուըրլտ» պարբերականի անցկացրած հարցման` բրիտանացիների 55 տոկոսը գահին ուզում է տեսնել Ուիլիըմին, 64 տոկոսն այն կարծիքին է, որ Քէյթը պէտք է թագուհու տիտղոս ստանայ, ոչ թէ` իշխանուհի կոնսորտի: Չարլզին թագաւոր է ուզում տեսնել հարցուածների 19 տոկոսը… Մինչ մասնագէտները շարունակում են հարցումներ անցկացնել, մամուլում արդէն հրապարակուել են լուրերն այն մասին, որ արքայազն Չարլզը տառապում է անբուժելի հիւանդութեամբ`  Ալցհայմըրով (սակաւամտութիւն եւ ծերունախտ): Նա  երբեմն կորցնում է յիշողութիւնը, ինչպէս նաեւ ձեռք է բերել այդ հիւանդութեանը բնորոշ այլ ախտանիշներ: Արքայազնին հետեւող բժիշկներն ու արքայական ընտանիքի անդամները յոյս ունեն, որ մինչեւ ապրիլեան արարողութիւն Էլիզապէթ Երկրորդ թագուհու  62-ամեայ որդու վիճակը կը բարելաւուի, եւ նա ներկայ կը գտնուի որդու հարսանիքին: Նրա կինը` Կամիլա Փարքեր-Պոուլզը իր իսկ խօսքով, ցնցուած է այն փաստից, որ Չարլզը կորցնում է յիշողութիւնը:  Բրիտանահպատակները շարունակում են չսիրել Չարլզին ու նրա կնոջը, նրանցից շատերը համոզուած են, որ իշխանուհի Տիանայի մահուան պատճառը եղել են նրանք:

 ՈՍԿԵԴՐԱՄ` Ի ՊԱՏԻՒ ԱՐՔԱՅԱԶՆԻ ՈՒ ՆՐԱ ՀԱՐՍՆԱՑՈՒԻ

Անցեալ տարի նոյեմբերին կայացած նշանադրութեան ժամանակ արքայազն Ուիլիըմը հարսնացուին է նուիրել ադամանդներով երիզուած 18 կարատանոց երկնագոյն շափիւղեայ քարով մատանի, որ պատկանում էր  իշխանուհի Տիանային: Ուիլիըմը յոյս է յայտնել, որ այդ կերպ մայրը ներկայ է գտնւում իր կեանքի կարեւոր օրերից մէկին: Եթէ հարսանիքից շահելու են Մեծն Բրիտանիայի գրեթէ բոլոր բնագաւառները, ապա  նշանադրութիւնից առայժմ շահել են դեռեւս ոչ շատ թուով մասնագէտներ, հիմնականում` ոսկերիչներն ու յուշանուէրներ վաճառողները, ինչպէս նաեւ աւելացել է այդ թեմայով հեռուստահաղորդումների եւ մամուլի հրապարակումների քանակը. նոյեմբերից յետոյ Մեծն Բրիտանիայում եւ Եւրոպայում  խիստ մեծացել է ադամանդազարդ շափիւղաների պահանջարկը, յատկապէս գլխաւոր դիրքում  են կապոյտ ու երկնագոյն գոյնի քարերը: Դա այն գոյնն է, որ զարդարում է Քէյթ  Միտլըթընի մատը: 

Իսկ անցեալ տարեվերջին կայացած  նշանադրութիւնից շաբաթներ անց արդէն Մեծն Բրիտանիայի դրամահատարանը հատել է առաջին ոսկեայ ու արծաթեայ մետաղադրամները` նուիրուած արքայազն Ուիլիըմի եւ Քէյթի հարսանիքին: 5 ֆունթանոց ոսկեայ մետաղադրամը կարելի է ձեռք բերել 1550 ֆունթ սթերլինով, ինչը համարժէք է 2400 ամերիկեան տոլարին: Իսկ ոսկեզօծ արծաթեայ մետաղադրամը արժէ 85 ֆունթ, այսինքն` 132 տոլար, իսկ մաքուր արծաթը` 55,5 ֆունթ, այսինքն` 86 տոլար: Մետաղադրամի  գծագրման հարցերով զբաղուել են իրենք` Ուիլիըմը եւ Քէյթը:

Թողարկուել են  այլ յուշանուէրներ եւս, եւ արդէն մեկնարկել է նրանց պաշտօնական վաճառքը: Այդ յուշանուէրների արժէքը կազմում է 25-ից մինչեւ 40 ֆունթ սթերլին: Հաւանութեան են արժանացել յատկապէս ժանեակների, ինքնահոսների, կրակայրիչների, հովհարների, փչովի եւ բիւրեղապակեայ գնդակների, մատնոցների եւ այլ յուշանուէրների վաճառքը: Ամուսնական զոյգը որոշել է, որ Միացեալ թագաւորութիւնում իրենց վերաբերող բոլոր  յուշանուէրների  պատրաստման ժամանակ պէտք է օգտագործուեն միայն Պաքինկհամեան պալատում հաստատուած Ուիլիըմի եւ Քէյթի լուսանկարները, որի հեղինակը լուսանկարիչ Մարիօ Թեսթինոն է: Բրիտանական «Աստա» հանրախանութային խոշոր ցանցը տեղեկացրել է, որ կայծակնային արագութեամբ  վաճառւում են գաւաթներ, ափսէներ, մոմեր, գլխարկներ եւ այն ամէն ինչը, ինչի վրայ պատկերուած է երիտասարդ զոյգի` երջանկութիւն խորհրդանշող լուսանկարը:

 ԱՐԴԷՆ ԹՈՂԱՐԿՈՒԵԼ ԵՆ ՆԱԵՒ ՀՐԱՒԻՐԱՏՈՄՍԵՐԸ        

Արքայազն Ուիլիըմի եւ Քէյթ Միտլըթընի հարսանիքի հրաւիրատոմսերը ճերմակ նուրբ ստուարաթղթից են` ոսկեզօծ ու միապետական  թագի տակ EIIR դրոշմով, որը կնքուած է թանկարժէք մետաղով: Հրաւիրատոմսերը դրուելու են բաց դարչնագոյն ծրարների մէջ, իսկ դրոշմի տակ  տեղ է թողնուել` հրաւիրեալների անունները լրացնելու համար, որի շարունակութիւնը հետեւեալն է. «Լորտ Չեմպըրլենը թագուհու թոյլտուութեամբ հրաւիրում է Ձերդ պայծառափայլութիւն Ուիլիըմ Ուելսցու միսս Քէթրին Միտլըթընի հետ հարսանիքի, Ուեսթմիսթերական ապպայութիւնում, 2011-ի ապրիլի 29-ին,  ժամը 11:00-ին»: Հրաւիրատոմսում  նշուել է նաեւ այն հագուստի տեսակը, որով պարտադիր պիտի ներկայանան հիւրերը, որպէսզի պահպանուի տօնակատարութեան արքայական շուքը. առաւօտեան այցերի սիւրթուկ` տղամարդկանց համար, կոչումով զինուորականների համար` զինուորական հագուստ`  իսկ կանանց համար` երկարափէշ տօնական զգեստ:

Արքայազն Ուիլիըմը եւ նրա հարսնացու Քէյթ Միտլըթընը  խնդրել են «Պիթըլզի» նախկին մենակատար Փոլ Մաքքարթնիին` երգել հարսանեաց հանդէսին:

Ինչպէս հաղորդում է Պի. Պի. Սի. ն, 68-ամեայ Մաքքարթնին հաճոյքով ընդունել է առաջարկութիւնը: Հարսանիքին հրաւիրուած են նաեւ սըր Էլթըն Ճոնը, ֆութպոլիստ Տէյվիտ Պեքհամը եւ  այլ աստղեր:

Իսկ վերջերս Մեքսիքայի մէջ մի երիտասարդ մեքսիքուհի` Էսթիպալիս Չաւէս անունով, հացադուլ է յայտարարել` արքայական այդ հարսանիքին հրաւէր ստանալու յոյսով:

«Արդեօ՞ք կը թողնեն մեռնեմ միայն այն բանի համար, որ չեն ուզում ինձ թագաւորական հարսանիքի հրաւէր տալ», այսպիսի գրութեամբ թղթիկ է փակցուած 19-ամեայ Էսթիհալիսի վրանին, որը գտնւում է Մեքսիքայում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատան հարեւանութեամբ: Ինչպէս պարզուել է` աղջկայ նման արարքի պատճառն ամենեւին էլ արքայազն Ուիլիըմի նկատմամբ սէրը չէ: Չաւէսն ասել է, որ սա յարգանքի տուրք է նրա մօր` Տիանայի յիշատակին, ում համարում է պատմութեան մէջ ամենագեղեցիկ եւ ամենալաւ կինը:

Պատրաստեց՝ ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ

Կարծես թէ սպասւում էր, որ գլխաւոր մրցանակին պիտի արժանանայ  «Արքայի ճառը» («Տը Քինկզ Սփիչ»)  շարժանկարը, որ մինչեւ այդ արդէն գրաւել էր քննադատների եւ մասնագէտների ուշադրութիւնը:

Բրիտանա-աւստրալա-ամերիկեան համատեղ արտադրութեան «Արքայի ճառը» շարժանկարը շահել է չորս Օսքար եւ ոչ միայն` «Լաւագոյն շարժանկար» անուանակարգում: Շարժանկարը   նկարահանած Թոմ Հուփըրը

ճանաչուել է լաւագոյն բեմադրիչ` համապատասխան անուանակարգում, գլխաւոր դերում հանդէս եկած Քոլին Ֆիրթը` լաւագոյն դերակատար, իսկ Տէյվիտ Սիտլըր Օսքար է ստացել լաւագոյն ինքնատիպ բեմագրութիւն գրելու համար: Շարժանկարն արդէն առցանց տիրոյթում է, այն կարելի է ներբեռնել համացանցից եւ դիտել, սակայն ի հարկէ, մեծ պաստառէն դիտելու եւ  այն ամբողջութեամբ զգալու եւ ընկալելու հաճոյքն անփոխարինելի է: Բայց եւ այնպէս, անգամ համակարգիչի պաստառին դիտելով, կարելի է զգալ օսքարակիր այս  շարժանկարի  ինքնատիպութիւնը: Երիտասարդ  ու համակրելի կինը այցելում է լեզուական արատների հարցով մասնագէտի գրասենեակ եւ, նրա հետ զրուցելով, յայտնում, որ իր ամուսինը խօսելու դժուարութիւն ունի` կակազում է: Կինն օգնութիւն է խնդրում- յուսահատօրէն նշելով, որ ամուսինն այդ արատը յաղթահարելու բազում փորձերի է դիմել, սակայն` ապարդիւն: Նա ասում է, որ իր ամուսինը դիրքի բերումով պարզապէս չի կարող խուսափել հասարակութիւնից, պարտաւո՛ր է խօսել մարդկանց հետ: Մասնագէտը հարց է տալիս.  «Այդ դէպքում գուցէ նա պարզապէս փոխի՞ աշխատանքը»: «Հեշտ էք ասում` փոխել, իսկ եթէ նա արքա՞յ է», պատասխանում  է կինը…

Պատմութիւնը Մեծն Բրիտանիայի Ճորճ 6-րդ արքայի մասին է, որին շատ նեղութիւն եւ մտահոգութիւն է պատճառում մանկութեան տարիներից մնացած  կակազութիւնը: Լեզուական արատների մասնագէտի մօտ այցելած այդ կնոջ անունը Էլիզապէթ է, ով լոյս աշխարհ է բերել Մեծն Բրիտանիայի ներկայիս թագուհի Էլիզաբեթ երկրորդին եւ ապագայում հռչակուել է Մայր թագուհի: Շարժանկարում նա    ամէն կերպ սատարում է յուսահատուած ամուսնուն:

Շարժանկարը ցոյց է տալիս Բրիտանիայի համար ծանր ժամանակաշրջաններից մէկը: 1936 թուականին  մահանում է Ճորճ 5-րդ արքան, Էտուարդ 8-րդը արքայ է հռչակւում, բայց այդպէս էլ չի թագադրւում: Գահը ստանձնելուց շաբաթներ անց Բրիտանիայում սահմանադրական ճգնաժամ է սկսւում, քանի որ Էտուարդը յայտնում է, որ ցանկանում է ամուսնանալ ոչ ազնուական ծագումով ամերիկուհի Ուոլիս Սիմփսընի հետ:

Բրիտանական հարստութիւնը, օրէնսդիր ու գործադիր իշխանութիւնը, ամբողջ ազնուական վերնախաւը դէմ են կանգնում այդ որոշմանը: Էտուարդ 8-րդը, ի նշան բողոքի հրաժարւում է գահից եւ, յաջորդ թեկնածուն,  ըստ օրէնքի,    դառնում է Էտուարդի կրտսեր եղբայրը` Ճորճը, ով երբեւէ չէր մտածել գահակալութեան մասին եւ միշտ եղել էր Էտուարդի ստուերում:

Այդպէս Մեծն Բրիտանիայում գահը ստանձնում է Ճորճ 8-րդը, որին  ընտանիքում կոչում են Բերթի: Նա  իր լեզուական արատի պատճառով սարսափում է ելոյթներից ու հանրային կեանքից,  չի կարողանում փոքրիկ հրամաններ տալ նոյնիսկ  պալատի ծառաներին ու աշխատողներին,  դժուար է հաղորդակցւում անգամ ընտանիքի անդամների հետ: Բերթլին դառնում է անվստահ ու ինքնամփոփ, մինչդեռ դա մի շրջան էր, երբ Եւրոպան եւ ամբողջ աշխարհը թեւակոխել էին վտանգաւոր ժամանակներ. Գերմանիայի առաջնորդը Ատոլֆ Հիթլերն էր, եւ շատ երկրների ղեկավարներ արդէն գիտակցել էին, որ մեծ պատերազմն անխուսափելի է… Գահաժառանգի լեզուական արատի պատճառով ստեղծուած վիճակը լուրջ վտանգ է սպառնում Մեծն Բրիտանիայի գահին:

Շարժանկարը մի կողմից զարգանում է  պատերազմի վտանգի ներքոյ, իսկ միւս կողմից լեզուական արատների մասնագէտը, որին արքայի կինը գտել էր շատ պատահականօրէն, օգնում է թագաւորին` նրան փորձելով ազատել կակազելու անէծքից…

Մրցանակների յանձնման արարողութեան ժամանակ շարժանկարի բեմադրիչ Թոմ Հուփըրը յայտարարել է, թէ շարժանկարն  իրականութիւն չէր կարող  դառնալ առանց իր մայրիկի միջամտութեան, ով կարդացել էր Անգլիայի ապագայ արքային կակազութիւնը յաղթահարելու գործում նրան օգնութիւն ցուցաբերող խօսքի թերապեւտի մասին իր ստեղծագործութիւնը: Մայրը բեմադրիչ որդուն առաջարկել էր շարժանկար նկարահանել նոյն այդ նիւթի մասին:

Անցած շաբաթ` 28 փետրուարին չորս Օսքար է վաստակել նաեւ «Սկիզբը» շարժանկարը,  երեք Օսքար` «Ընկերային ցանցը», երկուքական Օսքար են վաստակել  «Ռազմիկը», «Խաղալիքների պատմութիւն-3» եւ «Ալիսը հրաշքների աշխարհում» շարժանկարները, իսկ մէկ Օսքար էլ  շահել է «Սեւ կարապ»ը. այս շարժանկարում մարմնաւորած դերի համար լաւագոյն դերասանուհի է ճանաչուել Նաթալի Փորթմընը:

Յ.Գ.- «Արքայի ճառը» շարժանկարը կարելի է ներբեռնել www.filmaser.com հայկական կայքից:

Պատրաստեց՝ ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ