Զինկը ճերմակ մետաղ մըն է, որ ընդհանրապէս կը գործածուի երկաթը խոնաւութենէ պաշտպանելու նպատակով պատրաստուած յատուկ նիւթերու մէջ:

Մասնագէտները գտած են, թէ երբ հարբուխի ախտանշաններուն դրսեւորուած ատեն զինկ պարունակող դեղահատեր տրուած են մարդոց, ապա անոնց մօտ արագացած է այդ ախտանշաններուն դարմանումը:

Մասնագէտները նշած են նաեւ, թէ զինկ պարունակող դեղահատեր յաճախակիօրէն գործածելը կրնայ պաշտպանել մարդկային մարմինը հարբուխին յառաջացման վտանգէն: Միւս կողմէ, սակայն, մեծ տարողութեամբ զինկը վնասակար է` նկատի ունենալով, որ անիկա թունաւոր մետաղ է: Այսուհանդերձ, զինկի յաւելեալ տարողութիւնները կրնան յառաջացնել սրտխառնուք եւ փսխունք, ինչպէս նաեւ փորի ցաւ ու փորհարութիւն:

Մասնագէտները հետամուտ են գտնելու զինկի այն յարմարագոյն տարողութիւնները, որոնք չեն վնասեր մարդկային մարմնին եւ միեւնոյն ատեն կը նպաստեն հարբուխին ախտանշաններուն մեղմացման:

Վիճակագրական տուեալներուն համաձայն, չափահասները ընդհանրապէս տարեկան 2-4 անգամ հարբուխ կ՛ըլլան, իսկ մանուկները` տարեկան մինչեւ տասը անգամ:

Ծանօթ է արդէն, որ հարբուխի ժահրերը մէկ հոգիէն միւսին կը փոխանցուին ո՛չ միայն հազալով եւ կամ փռնգտալով, այլ նաեւ` ժահրով ապականած մակերեսներու դպչելով, ինչպէս, օրինակ, դռներու բռնակներուն եւ կամ տարբեր առարկաներու ու ապա ձեռքերը քիթին դպցնելով:

 ԶԻՆԿԸ ԿԸ ՆՊԱՍՏԷ ՄԱՐՄՆԻ ԲՆԱԿԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻՆ ԱՇԽՈՒԺԱՑՄԱՆ

Մասնագէտները գտած են, թէ զինկ պարունակող դեղահատերը կրնան նուազ վարակիչ դարձնել հարբուխը` նկատի ունենալով, որ անոնք կարողութիւնը ունին սովորական հարբուխի ժահրերը ծածկելու` այդպիսով կասեցնելով ռունգերուն բարակ խաւերէն ներս անցած ժահրերուն մարմնին մէջ թափանցումը:

Մասնագէտներուն կատարած տարրալուծարանային քննութիւնները ցոյց տուած են նաեւ, թէ զինկ պարունակող դեղահատերը կրնան կասեցնել ժահրերուն բազմապատկուելու գործընթացը:

Կարգ մը այլ փորձարկումներ ցոյց տուած են, թէ զինկը կրնայ նպաստել նաեւ մարմնի բնական պաշտպանութեան համակարգին մէջ տեղի ունեցող տարբեր գործընթացներուն աշխուժացման, ինչպէս նաեւ կրնայ կասեցնել մարմնին մէջ թափանցող ժահրերուն դէմ մարմնին ունեցած տհաճ հակազդեցութիւնները, որոնք ժահրերուն վնասելու փոխարէն կը վնասեն մարմնին:

Մասնագէտները իրենց ուսումնասիրութեան մէջ նկատի ունեցած են հազար երեք հարիւր վաթսուն հոգի: Նշեալ մարդոց վրայ կատարուած փորձարկումները ցոյց տուած են, թէ անոնց մօտ, որոնց զինկ պարունակող դեղահատեր, օշարակ  եւ կամ յատուկ շաքարներ տրուած են հարբուխի ախտանշաններուն յայտնուած օրը, նուազած է հարբուխին տեւողութիւնը, ինչպէս նաեւ մեղմացած է անոր ախտանշաններուն տարողութիւնը: Միւս կողմէ, սակայն, անոնց մօտ, որոնց դեղահատի տեսք ունեցող, սակայն որեւէ տեսակի շաքարով պատրաստուած եւ բուժիչ յատկութիւն չունեցող «դեղահատեր» տրուած են, համեմատաբար երկարատեւ ու ծանր եղած են հարբուխին ախտանշանները:

ԶԻՆԿԻՆ ՅԱՐՄԱՐԱԳՈՅՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ
ՃՇԴԵԼԸ` ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ

Ինչ կը վերաբերի մանուկներուն, մասնագէտները գտած են, թէ այն մանուկները, որոնց հինգ ամիս շարունակ օրական տասնհինգ միլլիկրամ զինկ պարունակող օշարակ եւ կամ յատուկ շաքարներ տրուած են, նուազ յաճախականութեամբ հարբուխ եղած են տարուան ընթացքին:

Մասնագէտները նկատած են, թէ զինկ պարունակող դեղահատեր գործածող կարգ մը մարդոց մօտ սրտխառնուք յառաջացած է, իսկ ոմանք ալ իրենց բերնին մէջ տհաճ համ զգացած են:

Վերոնշեալ ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող հնդիկ մասնագէտ Մինու Սինկ ըսած է, որ թէեւ զինկը նպաստած է հարբուխի դարմանումին, միւս կողմէ, սակայն, տակաւին կարելի չէ եղած յստակացնել, թէ ճիշդ ո՛րն է զինկի այն յարմարագոյն տարողութիւնը, որ հարբուխի դարմանումին նպաստելուն առընթեր, իբրեւ թունաւոր մետաղ չի վնասեր մարդկային մարմնին: Այսուհանդերձ, ան անհրաժեշտ նկատած է կատարել յաւելեալ փորձարկումներ` ճշդելու համար զինկ պարունակող դեղահատերուն յարմարագոյն տարողութիւններն ու անոնց գործածութեան տեւողութիւնը, որպէսզի կարելի եղած չափով նուազ ըլլայ զինկին ունեցած վնասակար ազդեցութիւնը:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

Նշեալ միջոցին մէջ մասնագէտները գործածած են Քէ. ճառագայթներ արտադրող համակարգիչի բարդ սարք մը, որ կրցած է ցոյց տալ տուեալ դիակի մը մէջ յառաջացած կոտրուածքները, քաղցկեղի վերածուած ուռերն ու տարբեր տեսակի վէրքերը: Այսուհանդերձ, մահուան պատճառը ճշդելու ծիրին մէջ նշեալ միջոցով եղած դիազննութիւնը ունեցած է ութսուն առ հարիւր համեմատութեամբ ճշգրտութիւն:

Վիրաբուժութեամբ կատարուող սովորական դիազննութեան գործընթացը յաճախ  նեղացուցիչ կը դառնայ մահացողին ընտանիքին համար: Կարգ մը միջավայրերու կրօնական համոզումները կը հակադրուին դիազննութեան` այդպիսով շփոթեցուցիչ կացութիւններ ստեղծելով անոնց մօտ: Հետեւաբար, եթէ կարելի ըլլայ դիազննութիւն կատարել` առանց վիրաբուժութեան ենթարկելու դիակը, ապա անիկա կրնայ առաջքը առնել վերոնշեալ կացութիւններուն յառաջացման:

 ՍՐՏԻՆ ՀԱՍՆԵԼՈՒ ՅԱՏՈՒԿ ՄԻՋՈՑ

Դիազննութիւն կատարող նորագոյն միջոցին մէջ մասնագէտները մահացողին սիրտը մանրամասնօրէն քննելու համար ճեղքած են վիզը եւ բարակ խողովակ մը տեղադրելով անկէ անցնող մայր երակի մը մէջ` զայն հասցուցած են սրտի պսակաձեւ երակներուն: Նշեալ փոքր խողովակը օդ ու ապա ճերմակ ներկ մը ներարկած է վիզէն դէպի սիրտ հրուած ատեն: Նշեալ ներարկումէն ետք մասնագէտները անգամ մը եւս գործածած են Քէ. ճառագայթներ արտադրող համակարգիչի բարդ սարքը` փնտռելու համար սրտի հիւանդութեան հետ առնչուած որեւէ ապացոյց:

Ցարդ մասնագէտները դիազննութեան նշեալ միջոցը փորձարկած են երեսուներեք մահացած մարդոց դիակին վրայ:

Դիազննութեան նորագոյն միջոցին ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող բրիտանացի մասնագէտ տոքթ. Սառա Սոնտըրզ ըսած է, թէ ընթացիկ տարուան մէջ կատարուելիք յաւելեալ փորձարկումները շատ հաւանաբար բարձրացնեն նշեալ միջոցով կատարուող դիազննութեան ունեցած ճշգրտութեան տարողութիւնը եւ, այդպիսով, արագացնեն դիազննութիւն կատարող տարբեր բաժանմունքներու կողմէ նշեալ միջոցին որդեգրումը:

Նախապէս այլ մասնագէտներ եւս փորձած են առանց վիրաբուժութեան դիազննութիւն կատարող տարբեր միջոցներ գտնել, սակայն տարբեր պատճառներով կարելի չէ եղած վաւերական արդիւնքներ ձեռք ձգել նշեալ ծիրին մէջ կատարուած փորձարկումներէն: Հետեւաբար Քէ. ճառագայթներ արտադրող համակարգիչի բարդ սարքին միջոցով կատարուած դիազննութիւնը կարելի է ամէնէն յաջողը նկատել առանց վիրաբուժութեան կատարուող դիազննութեան հետ առնչուած ցարդ փորձարկուած տարբեր միջոցներուն մէջէն:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

ՎԱՅՐԿԵԱՆԸ ՄԻԱՅՆ ԻՆՆ ԱՆԳԱՄ ՏՐՈՓՈՂ ՍԻՐՏԸ…

Սակայն նորագոյն ուսումնասիրութեան համաձայն, նման տարողութեամբ ջերմաստիճաններու նուազում չէ յայտնուած Ալասքայի մէջ ձմեռնաքունի անցնող սեւ արջերուն պարագային: Նշեալ արջերուն մարմնին ջերմաստիճանը ընդհանրապէս երեսուներեք աստիճան սելսիուս է իրենց աշխուժ վիճակին մէջ: Սակայն մասնագէտները գտած են, թէ ձմեռնաքունի մէջ եղած ատեն անոնց մարմնին ջերմաստիճանը նուազած է միայն 5-6 աստիճան սելսիուս:
Ինչ կը վերաբերի անոնց սրտի զարկերուն, ապա աշխուժ վիճակի մէջ եղած ատեն անոնց սիրտը տրոփած է վայրկեանը յիսունհինգ անգամ, իսկ ձմեռնաքունի ամբողջ տեւողութեան այդ տրոփումները նուազած են իննի: Ձմեռնաքունի մէջ եղած ատեն պատահած է, որ մէկ սրտի զարկէն միւսին միջեւ եղած ժամանակամիջոցը հասած է քսան երկվայրկեանի:
Մասնագէտները բացատրած են, թէ նկատի ունենալով, որ ձմեռնաքունի ընթացքին արջերուն մարմնին փոխարկական աշխատանքները ուշագրաւ կերպով կը դանդաղին, այսուհանդերձ, սրտի տրոփումները եւս կը սկսին ինքնաբերաբար նուազիլ, քանի որ իւրաքանչիւր տրոփումի հետ արեան միջոցով մարմնին տարբեր բաժիններուն հասնող ու բջիջներուն մէջ կայացող փոխարկական աշխատանքներուն համար անհրաժեշտ եղող մեծ տարողութեամբ, թթուածինի կարիքը չզգացուիր այդ դանդաղած աշխատանքներուն կայացման համար:
Հետեւաբար ձմեռնաքունի մտած արջերուն սիրտը վայրկեանը ինն անգամ տրոփելով` բաւարար տարողութեամբ թթուածին կ՛ապահովէ ուշագրաւ կերպով դանդաղած փոխարկական աշխատանքներուն համար:

ՁՄԵՌՆԱՔՈՒՆԻ ՄՏԱԾ ՅՂԻ ԱՐՋԵՐՈՒՆ ՄԱՐՄՆԻՆ
ՋԵՐՄԱՍՏԻՃԱՆՆԵՐԸ ՇԱՏ ՉԵՆ ՏԱՐՈՒԲԵՐԻՐ

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի անասնաբնախօս Օյվինտ Թոյէն ու անոր ընկերակցող մասնագէտներու խմբակը Ալասքայի քարայրներուն մէջ գտած են ձմեռնաքունի մտած արջեր: Անոնք նշեալ արջերուն մարմնին վրայ տեղադրած են տարբեր սարքեր, որոնց միջոցով ձմեռնաքունի ամբողջ տեւողութեան հետեւած են անոնց մարմնին պարզած ջերմաստիճաններուն, սրտի զարկերուն ու այլ ազդակներու` նախքան զանոնք արուեստական որջերու մէջ փոխադրելը:
Թէեւ տակաւին այնքան ալ յստակ չէ, թէ ճիշդ ինչպէ՛ս արջերուն մարմնին մէջ տեղի ունեցող փոխարկական աշխատանքները յանկարծակիօրէն կը դանդաղին ձմեռնաքունի մտած ատեն, միւս կողմէ, սակայն, մասնագէտ Թոյէն ներկայացուցած է քանի մը տեսութիւններ, որոնք առնչուած են նշեալ երեւոյթին հետ:
Այսպէս, օրինակ, արջերը կրնան արջամուկերուն նման ըլլալ, որոնք նոյնպէս ձմեռնաքունի մտնող ստնաւորներ են, եւ որոնց մարմնին փոխարկական աշխատանքները կը կանոնաւորուին` իրենց մարսողական համակարգին կծկումով եւ գարնան, ձմեռնաքունի աւարտին, անոր վերստին ընդլայնումով:
Ամերիկացի կենսագէտ Պրայան Ռուրք, որ տարիներ շարունակ ուսումնասիրած է ձմեռնաքունի մէջ եղող արջերուն սրտին պարզած վիճակին հետ առնչուած մանրամասնութիւնները, ըսած է, թէ ձմեռնաքունի անցած իւրաքանչիւր արջ կրնայ կանոնաւորել իր մարմնին ջերմաստիճանները` զանոնք պատշաճեցնելով իր մարմնին պէտքերուն: Այսպէս, օրինակ, երբ յղի արջերը ձմեռնաքունի կ՛անցնին, անոնց մարմնին ջերմաստիճանները այնքան չեն տարուբերիր, որքան որ անոնք կը տարուբերին մնացեալ արջերուն պարագային, շատ հաւանաբար` տակաւին չծնած ձագը կարելի եղած չափով պաշտպանելու համար:
Մասնագէտները շեշտած են, թէ ձմեռնաքունի անցնող արջերուն հետ առնչուած նորագոյն ուսումնասիրութիւնը կրնայ նպաստել, որպէսզի կարգ մը հիւանդութիւններէ տառապող մարդոց տրուող դարմանումներու ծիրին մէջ գործնական որոշ բարեփոխումներ կատարուին:
Այլ խօսքով, նման ուսումնասիրութենէ մը կարելի է ձեռք ձգել այնպիսի՛ միջոցներ, որոնք կրնան նպաստել մարդոց մօտ յառաջացած մկաններու եւ կամ սրտի տարբեր հիւանդութիւններու հետ առնչուած դարմանումներուն: Այսպէս, օրինակ, ձմեռնաքունի անցած արջերուն նուազագոյն տարողութեամբ թթուածինով ողջ մնալու երեւոյթը լաւապէս հասկնալը կրնայ նպաստել ուղեղի կաթուածի պատճառով ժամանակաւոր կերպով ուղեղին բաւարար տարողութեամբ թթուածին չհասած հիւանդներուն վիճակը բարելաւող միջոցներու ստեղծման:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.» եւ «ՆԵՇԸՆԸԼ ՃԻՈԿՐԱՖԻՔ»)