Ասատ Սուրիոյ Տագնապի Լուծման Ծրագիր Մը Առաջարկեց

Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատ կիրակի օր Դամասկոսի Օփերայի սրահին մէջ հարիւրաւոր սուրիացի պաշտօնատարներու ներկայութեան ուղղակի պատկերասփռուած ճառի մը ընթացքին Սուրիոյ տագնապը լուծելու ծրագիր մը ներկայացուց:

Ասատ տագնապի լուծման համար առաջարկեց փուլային ծրագիր մը. 1) Օտար պետութիւնները վերջ կու տան Սուրիա ահաբեկիչ ուղարկելու գործին: Գաղթական սուրիացիները իրենց բնակարանները կը վերադառնան: Կառավարութիւնը կը դադրեցնէ զինեալ գործողութիւնները, սակայն իրեն կը վերապահէ հակադարձելու իրաւունքը, 2) Ոչ մէկ ահաբեկիչ դրացի երկիրներու սահմաններէն Սուրիա մուտք պիտի գործէ, 3) Ընդդիմութեան հետ բանակցութիւնը պիտի կատարուի յատուկ համագումարով մը, որուն ընթացքին Ազգային համաձայնութեան ուխտ մը պիտի կազմուի, 4) Պիտի կազմուի Ազգային միասնութեան կառավարութիւն մը, որ պիտի գործադրէ Ազգային համաձայնութեան ուխտին որոշումները, 5) Ընդհանուր ներում պիտի հռչակուի եւ պիտի պատրաստուի փոխանցման շրջանը: Ընդհանուր ներումը կը յայտարարուի պետութեան կողմէ, սակայն անհատներ կրնան քրէական հայցեր ներկայացնել:

Ասատ նշեց սակայն, որ «մենք պիտի չբանակցինք խամաճիկներու հետ, զորս ստեղծած է Արեւմուտքը»` աւելցնելով, որ «մենք տիրոջ հետ կը բանակցինք եւ ոչ թէ ծառային»:

Ըստ անոր, կառավարութիւնը հետաքրքրուած է ճգնաժամի քաղաքական լուծումով, սակայն այդ մէկը կատարելու համար տակաւին գործընկերներ չունի: «Մենք պէտք է շարունակենք դժուար իրավիճակէն քաղաքական ելքեր փնտռել», ըսաւ ան` աւելցնելով, որ «Սուրիան ամէն բանէ վեր է»:

Անդրադառնալով Միջին Արեւելքի մէջ բարձրացած «Արաբական գարնան» ալիքին` Ասատ զայն Արեւմուտքին կողմէ ստեղծուած կեղծիք մը նկատեց` նշելով, որ «այդ գարունը ընդամէնը օճառի պղպջակ մըն է, որուն գոյութիւնը շուտով պիտի դադրի»:

«Ահաբեկիչներուն յաղթելը կարելի է, սակայն դժուար է յաղթել այն գաղափարախօսութեան, որ անոնք կ՛ուզեն մեր երկրին մէջ տարածել», ըսաւ Ասատ:

Սուրիոյ վարչապետ Ուաէլ Հալքի երէկ կառավարութեան անդամները հրաւիրեց Սուրիոյ տագնապի լուծման համար Ասատի յայտարարած ծրագիրին մեքանիզմները ճշդելու ժողովի մը:

Սակայն Ասատի նախաձեռնութիւնը մեծ ընդունելութիւն չգտաւ Արեւմուտքին եւ սուրիական ընդդիմութեան մօտ: Ընդդիմադիր Ազգային համաձայնական մարմինը մերժեց Ասատի նախաձեռնութիւնը: Բրիտանիոյ վարչապետ Ուիլիըմ Հէյկ յայտնեց, որ Ասատի ճառը «աւելի քան կեղծաւորութիւն է»: Բրիտանական «Կարտիըն» օրաթերթը գրեց, որ «Սուրիոյ մէջ յառաջդիմութիւն արձանագրելու յոյսերը Ասատի ճառէն ետք չքացան», իսկ եգիպտական «Ահրամ» օրաթերթը գրեց, որ «այսուհետեւ Ասատի առջեւ գոյութիւն ունի միայն մէկ ընտրանք` Սուրիան փրկելու համար հեռանալ»:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութիւնը քննադատեց Ասատի ճառը` յայտնելով, որ ատիկա «իշխանութեան կառչելու այլ փորձ մըն է եւ սուրիացի ժողովուրդին քաղաքական փոխանցման նպատակի յառաջ մղման առումով ոչինչ կը կատարէ»:

«Այս նախաձեռնութիւնը իրականութենէն անջատուած է, կ՛ականահարէ (ՄԱԿ-ի եւ Արաբական լիկայի) միացեալ ներկայացուցիչ Լախտար Իպրահիմիի ջանքերը եւ միայն վարչակարգին պիտի արտօնէ յարատեւել` սուրիացի ժողովուրդի արիւնալի ճնշումը շարունակելու համար», ըսաւ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Վիքթորիա Նուլընտ:

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարութիւնը երէկ հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով մերժեց Ասատի ճառը` ընդգծելով, որ «Ասատի հեռացումը Սուրիոյ մէջ քաղաքական փոխանցման համար հիմնական պայման է»: Նախարարութիւնը նշեց, որ «Ասատի ճառը իրողութեան անտեսում մըն է եւ սուրիացի ժողովուրդի ճնշումը շարունակելու արդարացում մը»:

Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան յայտնեց, որ Ասատ կը փորձէ ուշադրութիւն շեղել` յայտնելով, որ իրեն դէմ կանգնողները Քայիտա կամ ահաբեկիչներ են: «Ասատ այժմ դժուարութեամբ կը փորձէ իր ոտքերուն վրայ կանգնիլ եւ կը շարունակէ իր ժողովուրդը անիրաւել», ընդգծեց Էրտողան:

Էրտողան ըսաւ, որ Ասատի կատարածը «պետական ահաբեկչութիւն է»` հարց տալով, որ «մինչեւ հիմա հարիւր երկիր ճանչցած է սուրիական Ազգային համաձայնական մարմինը, իսկ քանի՞ երկիր տակաւին Ասատը կը ճանչնայ»:

«Ասատի դիմաց կայ միայն մէկ լուծում` ժողովուրդին կամքը յարգել եւ անոր պահանջները գործադրել», նկատել տուաւ ան:

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլու իր կարգին յայտնեց, որ Ասատ «շրջանին մէջ ժողովուրդներու պահանջներուն դասը կամ նոյնիսկ իր երկիրը երկու տարի շարունակ քանդելուն իր պատասխանատուութիւնը չէ ըմբռնած»:

Տաւութօղլու նշեց, որ Ասատ «կորսնցուց համոզելու իր կարողութիւնը եւ իր ճառին մէջ նորութիւն մը չըսաւ: Ան ամիսներէ ի վեր նոյն խօսքը կը կրկնէ»:

Թուրքիոյ դիւանագիտութեան պետը ըսաւ, որ «60 հազար զոհերէն եւ երկրին հասած մեծ քանդումէն ետք, Ասատ չի կրնար ճամբան կտրել սուրիական ընդդիմութեան առջեւ, որ աշխարհին կողմէ ճանչցուած է»: «Կարելի չէ դատարկ խօսքերով յառաջդիմութիւն արձանագրել եւ կարելի չէ յառաջդիմել` հերքելով գոյութիւնը սուրիական ընդդիմութեան, որ աշխարհին կողմէ ճանչցուած է», աւելցուց ան:

Եգիպտոսի նախագահ Մոհամետ Մուրսի «Սի.Էն.Էն.»-ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտնեց, որ կը զօրակցի Ասատը Միջազգային քրէական դատարանին մէջ իբրեւ «պատերազմի ոճրագործ» դատելու պահանջներուն եւ դարձեալ Ասատին կոչ ուղղեց «իշխանութենէն հրաժարելու»:

Միւս կողմէ, Իրան զօրակցութիւն յայտնեց «սուրիական տագնապի լուծման առումով Ասատի նախաձեռնութեան, որ սուրիացի ժողովուրդին խոստմնալից ապագայի մը կառուցման եւ Սուրիոյ ու ամբողջ շրջանին մէջ կայունութեան հաստատման ճամբան կը հարթէ»:

Իրանի արտաքին գործոց նախարար Ալի Աքպար Սալեհի յայտնեց, որ «Ասատի նախաձեռնութիւնը ծայրայեղականութիւնը, բռնութիւնն ու ահաբեկչութիւնը կը մերժէ եւ կոչ կ՛ուղղէ Սուրիոյ քաղաքական ապագան ուրուագծելու` մեկնելով քաղաքական բազմազանութեան սկզբունքէն եւ պատրաստելու յարմար պայմանները` յստակացնելու համար ուրուագիծը համապարփակ քաղաքական հոլովոյթի մը, որ հիմնուած է ազգային երկխօսութեան, նոր սահմանադրութեան բանաձեւման եւ ընտրութիւններ կատարելու սկզբունքներուն վրայ, ինչ որ նոր կառավարութեան մը կազմութեան կ՛առաջնորդէ»:

Իրանի դիւանագիտութեան պետը նշեց, որ Ասատի նախաձեռնութեան յատկութիւններէն մէկը այն է, որ ՄԱԿ-ի ուխտի հիմքերուն եւ նպատակներուն, ինչպէս նաեւ Սուրիոյ տագնապի լուծման բոլոր շրջանային ու միջազգային նախաձեռնութեանց հասարակաց կէտերուն համահունչ է:

Ըստ Սալեհիի, Ասատի նախաձեռնութիւնը Սուրիոյ տագնապի լուծման իրանեան վեց կէտերէ բաղկացած նախաձեռնութեան հետ համակարգուած է:

Չինաստանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը իր կարգին նշեց, որ Սուրիոյ տագնապին կողմերը պէտք է Ասատի ներկայացուցած ծրագիրին յանձնառու դառնան:

Մինչ այդ, Եգիպտոսի արտաքին գործոց նախարար Նեպիլ Ամրօ սէուտական «Օքազ» օրաթերթին յայտնեց, որ Սալեհիի Գահիրէ այցելութիւնը Սուրիոյ տագնապին շուրջ եգիպտական նախաձեռնութեան ծիրին մէջ է:

Սուրիոյ Քրտական ձախ կուսակցութեան ղեկավարներէն Շալլալ Քատտօ յայտնեց, որ «քրտական քաղաքները ամբողջովին պաշարուած են, մարդասիրական շատ ծանր կացութեան մէջ են, եւ ելեկտրականութեան շարունակ ընդհատման, հիմնական ծառայութեանց ու վառելանիւթերու, մասնաւորաբար ջերմացման նիւթերու բացակայութեան, ինչպէս նաեւ հացի, դեղորայքի եւ բժշկական նիւթերու սակաւութեան պատճառով մարդասիրական աղէտի մը շեմին են»:

Ան նշեց, որ Սուրիոյ քրտական շրջանները մինչեւ հիմա զանց առնուած են մարդասիրական օժանդակութիւններէն, հակառակ այն իրողութեան, որ տարբեր նահանգներէ տասնեակ հազարաւոր գաղթականներ հոն ապաստանած են` աւելցնելով, որ ստեղծուած կացութեան արագ կերպով չդարմանուելուն պարագային «կ՛ակնկալուի, որ Սուրիոյ Քիւրտիստանէն դէպի Իրաքի Քիւրտիստան եւ Թուրքիա հաւաքական գաղթի ալիքներ գոյանան», որուն պատճառով Սուրիոյ մէջ քրտական ընկերութիւնը պիտի փլուզուի եւ ժողովուրդը գաղթականի վերածուի:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (1)
  • Vahan Vanagan 9 years

    Պաշար Ասատը կ՝առաջարկէ, բայց չեմ կարծեր որ կը հաւատայ խաղաղ ելքի մը,
    Երբ Ապստամբ կոչուած կողմը մեծ մասամբ դուրսէն ներմուծուած վճարուած ոճրագործներ են, եւ ետ քայլ կարելի չէ երբ իրենց ղեկավարութիւնը կը գտնուի ոճրագործ պետութիւններու ձեռքը, Ֆրանսա, ԱՄՆ եւ Ցեղասպան-Պատեհապաշտ Թուքիան.

    Vahan Vanagan

  • Disqus (0 )