50 Տարի Առաջ (16 Յունուար 1963)

Հայերը Տիգրանակերտի Մէջ

2000 Հայեր Կան, Բայց Քահանայ Չունին
Սասունցի
Երիտասարդի Մը Յուզիչ Պատմութիւնը

Շաւարշ քհնյ. Պալըմեան հետեւեալ յուզիչ տեղեկութիւնները կու տայ Տիգրանակերտի հայութեան մասին.-

Տիգրանակերտը ներկայիս երկու հարիւր տուն, աւելի քան երկու հազարի մօտ հայութիւն ունի: Ժողովուրդը առեւտուրով, արհեստներով, վաճառականութիւնով եւ հողագործութեամբ կը զբաղի: Հարուստներ չկան: Մեծամասնութիւնը բարեկեցիկ է: Յիսուն տունի չափ կարօտ աղքատներ կան, որոնց եկեղեցւոյ վարչութեան կողմէ ամէն օգնութիւն կ՛ըլլայ:

Ժողովուրդը մեծով պզտիկով հաւատացեալ եւ ժամասէր է, օրէնքներու ու աւանդութեանց հաւատարիմ:

Հայերու մեծագոյն ցաւը քահանայի պակասութիւնն է: Եթէ մնայուն քահանայ մը ունենան, աշխարհիկ հոգերը իրենց համար արժէք մը պիտի չունենան:

Անոնք այն խորունկ հաւատքը ունին, որ երբ տէր հայրը իրենց սեղանը օրհնէ, իրենց տունը Աստուծոյ բարիքներով կը լեցուի:

Կը փափաքին, որպէսզի քահանան գայ իրենց հետ ճաշէ, իրենց խօսի, օրէնքի-կրօնի մասին իրենց բացատրութիւններ տայ:

Իրենց ամէն մէկ ուրախութեան ու տրտմութեան, սիրոյ ու հոգեճաշի սեղաններուն տէր պապան ներկայ ըլլայ:

Հին աւանդութեան համաձայն, նախ այրերը կը ճաշեն, եւ ապա` կիները: Առհասարակ տուներու մէջ նահապետական սովորութիւնով կը ճաշեն: Գետինը լայն ծածկոց մը կը փռեն, անոր վրայ մեծ ու կլոր ափսէի մը վրայ կերակուրները կը շարեն եւ անոր շուրջ բոլորուելով` կը ճաշեն:

Ժողովուրդը մեծով եւ պզտիկով «նիւթապաշտ քահանայէն» կը խորշին: Բայց իրենց յարգանքի պարտականութեան մէջ ալ պակասութիւն չեն ըներ: Անոնք ուշադրութիւն կ՛ընեն, որպէսզի «գաւառացիները կոշտ են» ըսել չտան:

Այսօր այս ազնիւ ժողովուրդը հոգեւորապէս որբ է: Հոգեւոր մխիթարութեան կարօտը կը քաշէ:

– Վա՜յ մեզ, եղո՜ւկ մեզ, վա՜յ, վա՛յ, անտէր մնացեր ենք: Տէրը ինք ողորմի մեզ, բարի հովիւ մը ղրկէ մեզի: Մեզի հետ չոր հաց ուտէ, մենք ալ իր ետին կենանք` աղօթենք: Տէրը իր լոյս հաւատքէն չզրկէ մեզ եւ իր փառաւոր արքայութեան արժանացնէ, կ՛աղերսէ հաւատաւոր ժողովուրդը:

Օր մը եկեղեցւոյ մէջ մաքրութեամբ զբաղած էի, եկան, լուր տուին, որ սասունցի երիտասարդ մը եկած` զիս տեսնել կ՛ուզէ: Աշխատանքս դադրեցուցի եւ գացի զինք տեսնելու: Այցելութեան պատճառը հարցուցի. շիկնելով ու շրթունքները դողալով` ըսաւ. «Ես կեանքիս մէջ բնաւ քահանայ չեմ տեսած, երբ իմացայ, որ եկեր է, ձեզ տեսնել փափաքեցայ»:

Ձեռքերս լուացի, վերարկուս հագուեցայ, գացի աթոռիս վրայ նստայ: Եկաւ, նորէն ձեռքս համբուրեց, ես ալ հայրական զգացումով տաքուկ համբոյր մը դրոշմեցի իր մաքուր ճակտին վրայ:

Ժամերով նստանք, ան ինձմէ չէր ուզեր բաժնուիլ, ես ալ անկէ չէի կշտանար:

Իրենց գիւղէն տեղեկութիւններ ուզեցի: Երկարօրէն ինծի պատմեց իրենց վիճակին մասին, ապրուստի մասին: Ան ալ դառնօրէն եկեղեցականի չգոյութեան մասին գանգատեցաւ:

Ասորի քահանայ մը եկեր է եւ իրենց դաւանափոխութիւն առաջարկեր է, սակայն իրենք մերժեր են:

Օր մը քիւրտ մը եկեղեցիի մը փլատակներուն մէջէն աման մը միւռոն գտեր է: Հայերը դրամով առնելով` իրենց չմկրտուած տղոցը ճակատները դրոշմեր են: Ով սուրբ հաւատք, ով մաքուր քրիստոնեաներ լեռներու գլուխները հեռու քաղաքներու պղծութիւններէ: Աստուծոյ ու Քրիստոսի սիրով կը մնան ճշմարիտ քրիստոնեաներ:

Անմիջապէս հոն երթալ փափաքեցայ, բայց ձիւնը ճամբաները գոցած էր, եւ գիւղացիներն ալ իրարմէ հեռաւոր վայրերու մէջ բնակելուն կը ցաւիմ, որ չկրցայ երթալ ու իրենց խրճիթներուն մէջ անոնց հետ ծունկի նստիլ ու խօսիլ:

Անոնց վիշտով սիրտս խոցուած, Աստուծոյ հետ խօսելու: Ու ես կ՛երթամ:

ՇԱՒԱՐՇ ՔՀՆՅ. ՊԱԼԸՄԵԱՆ

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )