Յուշատետր. Խնդալը Լաւ Է

Ռ. Հ.

Ո՜վ հրաշալի նախախնամութիւն, ի՛նչ հոյակապ գործ տեսած ես,  երբ մարդը օժտած ես խնդալու յատկութեամբ: Որքա՛ն լաւ է խնդալը, խնդալը որքա՜ն շատ բան կը փոխէ մեր կեանքին մէջ, որքա՛ն կը բարձրացնէ  տրամադրութիւնները, որքա՛ն կը կակուղցնէ մարդուս սիրտն ու պրկուած ջիղերը: Եթէ դիմացդ մէկը ջղայնացած է, փորձէ  բանով մը խնդացնել զինք: Եթէ կարենաս խնդացնել, այդ զայրոյթին կէսը պիտի երթայ:

Իմաստուն ու փորձառու մայրս որքան լաւ գիտէր այս ճշմարտութիւնը, եւ զայն ինչ վարպետութեամբ կը գործածէր հօրս դիմաց, եթէ պատահէր», որ հայրս բանի մը զայրանար: Արդէն քիչ խնդացող մարդ էր հայրս: Եթէ խնդար, շատ լաւ կը խնդար, բայց քիչ կը խնդար: Դժուար էր զինք խնդացնել: Ո՛չ թէ անոր համար որ խիստ մարդ էր: Խիստ էր, բայց բարի տեսակէ խիստ էր: Մտածկոտ էր: Երբ կը նստէր տան պատուհանին առջեւ ու կը նայէր դէպի դուրս, կը հասկնայիր, որ ան փողոցին չէ, որ կը նայի, այլ կը մտածէ դէպի իր ներաշխարհը նայելով: Կը մտածէի, որ հայրս շատ չէր խնդար, որովհետեւ մեր ընտանիքն ալ տուժած էր այն աղէտէն, որմէ տուժած է ամէն ընտանիք, ան ալ կորսնցուցած էր իր եղբայրները ու ամբողջ գերդաստան մը: Ուստի թերեւս կը հաւատար, որ խնդալու իրաւունք չունէր: Թերեւս կը հաւատար, որ եթէ խնդար, իր եղբայրներն ու կորսուած ամբողջ գերդաստանը վերէն պիտի ամօթեն զինք, «մոռցաւ մեր ցաւը» պիտի ըսէին: Բայց մայրս այդպէս չէր: Մայրս հօրմէս տասնապատիկ աւելի շատ տառապած էր, աւելի մտահոգ էր, աւելի վախկոտ դարձած էր եւ կատաղօրէն նախանձախնդիր էր իր զաւակներուն ու ընտանիքին մնացեալ երջանկութեան նկատմամբ: Բայց կը սիրէր խնդալ: Որովհետեւ թերեւս ան ալ կը հաւատար, որ կորսուած սիրելիներու ու արժէքներու վրէժը լուծելու լաւագոյն ձեւն էր խնդալը: Թերեւս կը հաւատար, որ այսքան բանէ վերջ կարենալ խնդալը` յաղթանակ կը նշանակէր, վերածնունդ: Մայրս ո՛չ միայն կը սիրէր խնդալ, այլ կը սիրէր նաեւ, որ ուրիշներն ալ խնդային: Եւ կը յաջողէր: Ամէնէն հրաշալի պատկերը, զոր կը յիշեմ իմ լուսահոգի ծնողներէս, ա՛յս է ահաւասիկ: Հայրս եթէ  բանի մը բարկանար, չէր պոռար, բացարձակապէս չէր հայհոյեր, բայց յօնքերը կը պռստէր, երեսը կը կախէր, յայտնի կը դարձնէր, որ զայրացած է: Կը կարծէիր, որ յանկարծ պիտի պայթեցնէր իր բարկութիւնը: Այդ միջոցին է, որ յանկարծ մայրս խնդալու  բան մը կ՛ըսէր: Մէկ անգամէն պիտի չյաջողէր, բայց կարծես կեանքին մէջ սորված էր», որ պէտք է պնդել մինչեւ վերջ: Երկրորդ անգամ մըն ալ կը փորձէր: Կը զգայի, որ հայրս այս անգամ պիտի սկսէր ինքզինք զսպել, որպէսզի չխնդար: Բայց երրորդին ամէն ինչ կը վերջանար: Հայրս ա՛լ կը սկսէր խնդալ կուշտ ու կուռ: Ամբողջ մթնոլորտը կը փոխուէր, որովհետեւ խնդալը լաւ է: Որովհետեւ մայրս անոնցմէ էր, որոնք կը հաւատան, որ մարդ իր կեանքը ապրած կ՛ըլլայ այն ատեն միայն, երբ կը խնդայ: Երբ արցունք եւ բարկութիւն չկայ:

Պիտի կրկնեմ:

Ո՛վ հրաշալի նախախնամութիւն. ի՛նչ հոյակապ գործ տեսած ես, երբ մարդը օժտած ես խնդալու յատկութեամբ: Մենք գիտենք, թէ ինչպիսի՛ բախտաւորութեան մը արժանի տեսած ես մեզ, երբ մեզի տուած ես խնդալու կարողութիւնը: Անասուններուն չես տուած այդ կարողութիւնը: Ես խնդացող անասուն չեմ տեսած: Անասուններուն համար կատակ կամ երգիծանք չկայ: Բայց մարդուն համար կայ: Գիտեմ, որ մեզմէ ոմանք շատ աւելի բարձր ու դիւրին կը խնդան, քան ուրիշները: Գիտեմ, որ ոմանք ցնցուելու ու խեղդուելու աստիճան բարձր կը խնդան, մինչ ուրիշներու դէմքին վրայ հազիւ թէ ժպիտ մը կ՛ուրուագծուի: Բայց աշխարհի վրայ կա՞յ մարդ մը, որ բնաւ խնդացած չըլլայ: Օրը քանի՞ անգամ կը խնդաս: Այս հարցումը իրարու չենք ուղղեր, բայց լաւ կ՛ըլլար, որ ուղղէինք: Անշուշտ խնդալ կայ, խնդալ ալ կայ: Ամէն տեսակ խնդալու մասին չէ խօսքը: Եթէ մէկը իյնայ ու դուն անոր վրայ խնդաս, եթէ մէկը ծաղրես ու անոր վրայ խնդաս, եթէ ուրիշի մը դժբախտ մէկ անճարակութիւնը տեսնելով խնդաս, այս խնդալը լաւ չէ եւ մեր խօսքն ալ բնականաբար այս տեսակ խնդալու մասին չէ: Մեր խօսքը անմեղ խնդուքին մասին է, խնդալ, որ զուարթ ապրելակերպ կը նշանակէ, առանց ուրիշին վնաս պատճառելու, ընդհակառակը, ուրիշն ալ այդ խնդուքին մասնակից դարձնելով: Եթէ մէկը իյնայ ու դուն անոր վրայ խնդաս, միայն դուն ես, որ կը խնդաս, միւսը կու լայ: Խնդալը լաւ է այն ատեն միայն, երբ միասնական է:

Անգամ մը իմացած էի, որ մէկը հարսնցուի մը ընտանիքին կը գովէր փեսացու մը:

«Լաւ տղայ է, բարի, աշխատասէր, լուրջ, կոկիկ հարստութիւն մըն ալ ունի, աչքը դուրսը չէ, խմել չունի, խաղալ չունի»:

Ուզած էի միջամտել, կատակով ալ ըլլայ, հարցնել.

«Խնդալ ալ գիտէ՞: Կը սիրէ՞ խնդալ»:

Աստուած իմ, որքան դժուար է նստիլ մէկու մը դիմաց, որ խոժոռ է, որ չի խնդար, որուն դէմքի գիծերը միշտ պրկուած են, որուն երեսը միշտ կախ է:

Մեր միջեւ միշտ կան ընկերներ, որոնք կը սիրեն ծիծաղաշարժ մանրավէպեր պատմել ու խնդացնել ներկաները: Որքան շատ խնդացնեն, այնքան երջանիկ են անոնք եւ ունկնդիրներէն առաջ իրենք կը խնդան: Ոմանք իսկապէս շատ սրամիտ բաներ կը պատմեն եւ լաւ կը պատմեն, լաւ կը խնդացնեն: Բայց ոմանց կատակները համով չեն, սրամտութիւնը մակերեսային է, քեզ չի խնդացներ: Բայց քաղաքավարութեան համար կը խնդաս: Այնպէս կը ձեւացնես, որ դուն ալ ծիծաղաշարժ գտար այդ մանրավէպը: Քեզի այնպէս կը թուի, թէ հոս չխնդալը քիչ մըն ալ անկրթութիւն է: Ո՛վ գիտէ որքա՛ն ամօթով ու պզտիկ կը մնայ այն մարդը, որ դիմացիններուն զուարթ բան մը պատմել կը կարծէ ու կը տեսնէ, որ դիմացիններէն մէկ հոգի իսկ չի խնդար:

Խնդալը լաւ է, պայմանաւ որ խնդալու օրինաւոր պատճառ ունենանք:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )